Reproduction in Human Beings Questions in Gujarati

(D) જાતીય પ્રજનનમાં, પિતૃઓ દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે.
જનનકોષોના નિર્માણ દરમિયાન, અર્ધીકરણ થાય છે, જે જનનકોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યાને અડધી (એકકીય, $n$) કરી દે છે.
જ્યારે આ બે એકકીય જનનકોષો ફલન દરમિયાન જોડાય છે, ત્યારે યુગ્મનજમાં મૂળ દ્વિતીય સંખ્યા $(2n)$ પુનઃસ્થાપિત થાય છે.
આમ, સંતતિમાં તેમના પિતૃઓ જેટલી જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા જળવાઈ રહે છે.

(B) માનવ નરમાં,વૃષણો ઉદરીય ગુહાની બહાર એક કોથળી જેવી રચનામાં આવેલા હોય છે જેને વૃષણકોથળી કહેવાય છે.
આનું કારણ એ છે કે શુક્રકોષજનન (શુક્રકોષોનું નિર્માણ) ની પ્રક્રિયા માટે શરીરના સામાન્ય આંતરિક તાપમાન કરતા $2-2.5^{\circ}C$ નીચું તાપમાન જરૂરી હોય છે.
વૃષણકોથળી આ ઠંડું વાતાવરણ પૂરું પાડે છે,જે શુક્રકોષોના તંદુરસ્ત વિકાસ અને અસ્તિત્વ માટે અનિવાર્ય છે.

(C) શુક્રપિંડ એ નર પ્રજનન તંત્રના પ્રાથમિક અંગો છે. પુખ્તાવસ્થામાં તેમના મુખ્ય કાર્યોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. શુક્રકોષજનન દ્વારા જનન કોષો (શુક્રકોષો) નું નિર્માણ.
$2$. નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ,ટેસ્ટોસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ,જે નરમાં ગૌણ જાતીય લક્ષણોના વિકાસ માટે જવાબદાર છે.
તેનાથી વિપરીત,જરાયુ (placenta) નો વિકાસ એ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માદા પ્રજનન તંત્ર સાથે સંકળાયેલ કાર્ય છે,અને ઇસ્ટ્રોજનનો સ્ત્રાવ મુખ્યત્વે માદામાં અંડપિંડનું કાર્ય છે.
તેથી,$(iii)$ અને $(iv)$ એ શુક્રપિંડના કાર્યો નથી.

(D) માનવ પુરુષ પ્રજનન તંત્રમાં, શુક્રકોષોનું નિર્માણ $\text{શુક્રપિંડ}$ (testis) માં થાય છે।
શુક્રપિંડમાંથી, શુક્રકોષો $\text{શુક્રવાહિની}$ (vas deferens) નામની લાંબી નળી દ્વારા વહન પામે છે।
અંતે, શુક્રવાહિની $\text{મૂત્રમાર્ગ}$ (urethra) માં ખુલે છે, જે શુક્રકોષો અને મૂત્ર બંનેના નિકાલ માટે સામાન્ય માર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે।
તેથી, સાચો ક્રમ $\text{શુક્રપિંડ } \rightarrow \text{શુક્રવાહિની } \rightarrow \text{મૂત્રમાર્ગ}$ છે।

(B) કિશોરાવસ્થા એ બાળપણ અને પુખ્તાવસ્થા વચ્ચેનો સંક્રમણનો સમયગાળો છે,જે નોંધપાત્ર શારીરિક અને હોર્મોનલ ફેરફારો દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
છોકરાઓમાં જાતીય પરિપક્વતા $Testosterone$ હોર્મોનના સ્ત્રાવ દ્વારા થાય છે.
છોકરાઓમાં ગૌણ જાતીય લક્ષણોમાં ચહેરા પર વાળ ઉગવા,ખભા પહોળા થવા અને સ્વરપેટી (larynx) ના કદમાં વધારો થવાને કારણે અવાજમાં ફેરફાર (અવાજ ઘેરો થવો) મુખ્ય છે.
જોકે કિશોરાવસ્થા દરમિયાન ઊંચાઈ અને વજનમાં વધારો પણ થાય છે,પરંતુ તે સામાન્ય વૃદ્ધિના લક્ષણો છે,જાતીય પરિપક્વતાના વિશિષ્ટ સૂચકાંકો નથી.
દૂધિયા દાંત પડવા એ બાળપણ સાથે સંકળાયેલ વિકાસલક્ષી ફેરફાર છે,કિશોરાવસ્થા સાથે નહીં.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) માનવ માદામાં પ્રજનન તબક્કાની શરૂઆત ઋતુસ્ત્રાવ (માસિક ધર્મ) ની શરૂઆત દ્વારા થાય છે,જેને રજોદર્શન (menarche) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં ગર્ભાશયના અસ્તરનું સામયિક સ્ખલન થાય છે અને તે એક સ્પષ્ટ જૈવિક સંકેત છે કે માદા પ્રજનન તંત્ર કાર્યરત થયું છે અને પ્રજનન માટે સક્ષમ છે.
શરીરનો વિકાસ,વાળની ભાતમાં ફેરફાર અને અવાજમાં ફેરફાર એ ગૌણ જાતીય લક્ષણો છે જે તરુણાવસ્થા દરમિયાન જોવા મળે છે,પરંતુ તે પ્રજનન તબક્કાની શરૂઆતના પ્રાથમિક સૂચકાંકો નથી.

(A) લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં,સંતતિમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા અર્ધીકરણ (meiosis) પ્રક્રિયાને કારણે અચળ રહે છે.
જન્યુ નિર્માણ (gametogenesis) દરમિયાન,દ્વિકીય $(2n)$ જનન કોષો અર્ધીકરણ પામે છે,જેના પરિણામે એકકીય $(n)$ જન્યુઓનું નિર્માણ થાય છે.
આ પ્રક્રિયા જન્યુઓમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યાને અસરકારક રીતે અડધી કરે છે.
જ્યારે આ એકકીય જન્યુઓ ફલન દરમિયાન જોડાય છે,ત્યારે તેઓ દ્વિકીય $(2n)$ ફલિતાંડ બનાવે છે,જેનાથી જાતિના રંગસૂત્રોની મૂળ સંખ્યા પુનઃસ્થાપિત થાય છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે. સામાન્ય માનવ માસિક ચક્રમાં,માસિક સ્રાવ (રક્તસ્ત્રાવ) સામાન્ય રીતે $3$ થી $5$ દિવસ સુધી ચાલે છે,જોકે તે $2$ થી $7$ દિવસ સુધી હોઈ શકે છે. $10$ થી $15$ દિવસનો સમયગાળો અસામાન્ય ગણાય છે અને તેને તબીબી ભાષામાં મેનોરેજિયા (menorrhagia) કહેવામાં આવે છે.

(B) આ વિધાન ખોટું છે. માનવ સ્ત્રીઓમાં,સામાન્ય રીતે દરેક માસિક ચક્ર દરમિયાન બેમાંથી કોઈ એક અંડાશયમાંથી માત્ર એક જ પરિપક્વ અંડકોષ (ovum) મુક્ત થાય છે,જે આશરે દર $28$ દિવસે થાય છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે. મનુષ્યોમાં ગર્ભાવસ્થાનો સમયગાળો,જે ગર્ભધારણથી જન્મ સુધીનો સમય છે,તે આશરે $9$ મહિના અથવા લગભગ $280$ દિવસનો હોય છે.

(A) આ વિધાન $True$ (ખરું) છે. $vas \ deferens$ (શુક્રવાહિની) શુક્રપિંડમાંથી શુક્રકોષોનું વહન કરે છે. જેમ શુક્રકોષો પ્રજનન માર્ગમાંથી પસાર થાય છે,તેમ સેમિનલ વેસિકલ્સ (શુક્રાશય) અને પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિનો સ્ત્રાવ આ પ્રવાહીમાં ઉમેરાય છે. આ સ્ત્રાવ શુક્રકોષોને પોષણ પૂરું પાડે છે અને પ્રવાહી માધ્યમ આપીને તેમના વહનને સરળ બનાવે છે.

(FALSE) ખોટું. માદા જનન કોષો અથવા અંડકોષો અંડપિંડમાં ઉત્પન્ન થાય છે,ગર્ભાશયમાં નહીં. ગર્ભાશય એ એવી જગ્યા છે જ્યાં ગર્ભનો વિકાસ થાય છે.

(B) આ વિધાન ખોટું છે.
મનુષ્યોમાં,ફલનની પ્રક્રિયા અંડવાહિની (fallopian tubes) માં થાય છે,અંડપિંડમાં નહીં.
અંડપિંડનું મુખ્ય કાર્ય અંડકોષોનું ઉત્પાદન કરવાનું અને ઇસ્ટ્રોજન તથા પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા માદા જાતીય અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરવાનું છે.

(A) આ વિધાન ખરું છે. માદા પ્રજનન તંત્રમાં,ગર્ભાશય એક સ્નાયુબદ્ધ અંગ છે જે તેના નીચેના ભાગે સાંકડું થઈને ગ્રીવા (cervix) બનાવે છે. ગ્રીવા એક માર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે જે ગર્ભાશયને યોનિમાર્ગ સાથે જોડે છે,જેના દ્વારા માસિક સ્ત્રાવ અને બાળકના જન્મની પ્રક્રિયા શક્ય બને છે.

(TRUE) ખરું. માનવ માદા પ્રજનન તંત્રમાં,બે અંડવાહિનીઓ (ફેલોપિયન નળીઓ) એક સ્થિતિસ્થાપક,સ્નાયુબદ્ધ અને કોથળી જેવી રચનામાં ખુલે છે જેને ગર્ભાશય કહેવામાં આવે છે,જ્યાં ગર્ભનો વિકાસ થાય છે.

(A) આ વિધાન ખરું છે. માનવ માદા પ્રજનન તંત્રમાં,જો અંડાશયમાંથી મુક્ત થયેલ અંડકોષ તેના મુક્તિના લગભગ $24$ કલાક (એક દિવસ) ની અંદર શુક્રકોષ દ્વારા ફલિત ન થાય,તો તે નાશ પામે છે અને અંતે માસિક સ્રાવ દરમિયાન ગર્ભાશયના અસ્તર સાથે બહાર નીકળી જાય છે.

(TRUE) આ વિધાન સાચું છે.
ફલન પછી,યુગ્મનજ (zygote) ગર્ભમાં વિકસે છે અને ગર્ભાશયની દીવાલમાં સ્થાપિત થાય છે.
ગર્ભાશય દર મહિને વિકસતા ગર્ભને સ્વીકારવા અને તેનું પોષણ કરવા માટે પોતાનું અસ્તર જાડું કરીને અને રુધિરવાહિનીઓથી સમૃદ્ધ બનાવીને તૈયારી કરે છે.
આ જાડું અને ગાદી જેવું અસ્તર જરાયુ (placenta) દ્વારા વિકસતા ગર્ભને જરૂરી પોષક તત્વો અને ઓક્સિજન પૂરા પાડે છે.

(C) નર જનનકોષ $(n)$ અને માદા જનનકોષ $(n)$ ના સંમિલનની પ્રક્રિયાને ફલન કહેવામાં આવે છે. આ સંમિલનના પરિણામે એકકોષીય દ્વિકીય રચના બને છે જેને ફલિતાંડ $(2n)$ કહેવાય છે. ફલિતાંડ એ નવા સજીવનો પ્રથમ કોષ છે.

(B) લિંગી પ્રજનનમાં જનીનિક ભિન્નતા જોવા મળે છે કારણ કે તેમાં બે અલગ-અલગ પિતૃઓ (નર અને માદા) ના જન્યુઓનું જોડાણ થાય છે.
અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દરમિયાન,જનીનિક પુનઃસંયોજન (crossing over) થાય છે,જેના પરિણામે સંતતિમાં જનીનોના નવા સંયોજનો રચાય છે.
તેની સામે,અલિંગી પ્રજનન,વાનસ્પતિક પ્રજનન અને કલિકાસર્જન એવી પદ્ધતિઓ છે જેમાં એક જ પિતૃ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી સંતતિ જનીનિક રીતે પિતૃને સમાન (ક્લોન) હોય છે.

(D) લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં,સામાન્ય દૈહિક કોષો (somatic cells) દ્વિતીય (diploid,$2n$) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં રંગસૂત્રોના બે સેટ હોય છે. જનનકોષો (gametes) અર્ધીકરણ (meiosis) પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જે રંગસૂત્રોની સંખ્યાને અડધી કરી નાખે છે. તેથી,જનનકોષો એકકીય (haploid,$n$) હોય છે,જેમાં સામાન્ય દૈહિક કોષોમાં જોવા મળતા રંગસૂત્રોની સંખ્યા કરતા બરાબર અડધી સંખ્યા હોય છે. આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે જ્યારે ફલન થાય છે,ત્યારે બનતા યુગ્મનજ (zygote) માં મૂળ દ્વિતીય સંખ્યા $(2n)$ પુનઃસ્થાપિત થાય છે.

(A) માનવ દૈહિક કોષો દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે,જેમાં $46$ રંગસૂત્રો હોય છે.
જનનકોષોના નિર્માણ દરમિયાન થતી અર્ધીકરણની પ્રક્રિયામાં,રંગસૂત્રોની સંખ્યા અડધી થઈ જાય છે.
તેથી,માનવ જનનકોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) એકકીય $(n)$ હોય છે અને દરેક કોષમાં $23$ રંગસૂત્રો હોય છે.
આમ,માનવ શુક્રકોષમાં $23$ રંગસૂત્રો હોય છે.

(C) માનવ દેહકોષ (શારીરિક કોષ) દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં રંગસૂત્રોના બે સેટ હોય છે.
મનુષ્યોમાં,એકકીય સંખ્યા $(n)$ $23$ છે,જે જનનકોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) માં જોવા મળે છે.
તેથી,દેહકોષમાં દ્વિકીય સંખ્યા $(2n)$ $2 \times 23 = 46$ રંગસૂત્રો છે.
આમ,સાચો જવાબ $46$ છે.

(A) તરુણાવસ્થા એ સમયગાળો છે જે દરમિયાન કિશોરો જાતીય પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરે છે અને પ્રજનન માટે સક્ષમ બને છે.
છોકરીઓમાં, તરુણાવસ્થાની શરૂઆત સામાન્ય રીતે $10$ થી $14$ વર્ષની વય વચ્ચે થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $10$ વર્ષ એ આ વિકાસલક્ષી તબક્કાની શરૂઆત દર્શાવતી સૌથી યોગ્ય વય છે.

(B) તરુણાવસ્થા એ એવો સમયગાળો છે જેમાં કિશોરનું શરીર જાતીય રીતે પરિપક્વ બને છે. છોકરાઓમાં,તરુણાવસ્થાની શરૂઆત સામાન્ય રીતે $13$ થી $14$ વર્ષની ઉંમરની વચ્ચે થાય છે. આ તબક્કા દરમિયાન,ટેસ્ટોસ્ટેરોનના વધતા ઉત્પાદનને કારણે ગૌણ જાતીય લક્ષણોનો વિકાસ જેવા વિવિધ શારીરિક ફેરફારો જોવા મળે છે.

(B) પુરુષના પ્રજનનતંત્રનું મુખ્ય પ્રજનન અંગ $\text{શુક્રપિંડ}$ (Testis) છે।
તે બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે:
$1$. નર જનનકોષો એટલે કે $\text{શુક્રકોષો}$ (Sperm) ઉત્પન્ન કરવા (શુક્રકોષજનન)।
$2$. નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ $\text{ટેસ્ટોસ્ટેરોન}$ (Testosterone) નો સ્ત્રાવ કરવો।
શુક્રાશય અને પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ એ સહાયક પ્રજનન ગ્રંથિઓ છે।

(B) સ્ત્રીનું અંડપિંડ એ પ્રાથમિક પ્રજનન અંગ છે જે બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે: માદા જનનકોષ (અંડકોષ) નું ઉત્પાદન અને સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ.
આ સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવોને ઈસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઈસ્ટ્રોજન સ્ત્રીઓમાં ગૌણ જાતીય લક્ષણોના વિકાસ માટે જવાબદાર છે,જ્યારે પ્રોજેસ્ટેરોન ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભાશયના અસ્તરને જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.
ટેસ્ટોસ્ટેરોન મુખ્યત્વે નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ છે જે શુક્રપિંડ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,અને આલ્ડોસ્ટેરોન એ એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો મિનરલોકોર્ટિકોઈડ અંતઃસ્ત્રાવ છે.

(B) પુરુષોમાં,શુક્રપિંડ ઉદરગુહાની બહાર એક કોથળી જેવી રચનામાં આવેલા હોય છે,જેને વૃષણકોથળી (scrotum) કહેવામાં આવે છે.
આ સ્થાન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે શુક્રકોષોના નિર્માણ માટે શરીરના સામાન્ય તાપમાન કરતા $2-2.5^{\circ}C$ જેટલું નીચું તાપમાન જરૂરી હોય છે.

(C) પુરુષ પ્રજનન તંત્રમાં પ્રાથમિક જાતીય અંગો (શુક્રપિંડ) અને સહાયક પ્રજનન ગ્રંથિઓનો સમાવેશ થાય છે.
પુરુષ પ્રજનન તંત્રની સહાયક ગ્રંથિઓમાં સેમિનલ વેસિકલ્સ,પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ અને બલ્બોયુરેથ્રલ ગ્રંથિઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ ગ્રંથિઓ એવા પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે જે શુક્રકોષોને પોષણ આપે છે અને તેમના વહન માટે માધ્યમ પૂરું પાડે છે.
શુક્રપિંડ એ પ્રાથમિક જાતીય અંગ છે,અંડપિંડ એ સ્ત્રીનું પ્રાથમિક જાતીય અંગ છે,અને સ્વાદુપિંડ એ પાચક ગ્રંથિ છે.

(D) નર પ્રજનનતંત્રમાં શુક્રપિંડ,શુક્રવાહિની,શુક્રાશય,પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ અને શિશ્નનો સમાવેશ થાય છે.
અંડપિંડ,અંડવાહિની અને ગર્ભાશય એ માદા પ્રજનનતંત્રના ભાગો છે.
તેથી,પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ એ નર પ્રજનનતંત્રમાં સમાવિષ્ટ સાચું અંગ છે.

(C) શુક્રપિંડ એ નર પ્રજનનતંત્રના પ્રાથમિક અંગો છે.
તેના બે મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$(1)$ શુક્રકોષજનન પ્રક્રિયા દ્વારા નર જનનકોષો (શુક્રકોષો) નું નિર્માણ કરવું.
$(2)$ નર જાતીય અંતઃસ્ત્રાવ,ટેસ્ટોસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ કરવો,જે નરમાં ગૌણ જાતીય લક્ષણો માટે જવાબદાર છે.
તેથી,વિધાન $(1)$ અને $(4)$ સાચા છે.

(A) શુક્રપિંડ ઉદરીય ગુહાની બહાર એક કોથળી જેવી રચનામાં આવેલા હોય છે,જેને વૃષણકોથળી (scrotum) કહે છે.
આનું કારણ એ છે કે શુક્રકોષજનન (spermatogenesis) એટલે કે શુક્રકોષોના નિર્માણની પ્રક્રિયા માટે શરીરના સામાન્ય આંતરિક તાપમાન કરતાં $2^{\circ}C$ થી $3^{\circ}C$ જેટલું નીચું તાપમાન જરૂરી હોય છે.
વૃષણકોથળી આ નીચું તાપમાન જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે,જે શુક્રકોષોની જીવિતતા અને યોગ્ય વિકાસ માટે આવશ્યક છે.

(B) સ્ત્રી પ્રજનન તંત્રમાં એક જોડ અંડપિંડ આવેલા હોય છે. તે ઉદરગુહામાં,પેટના નીચેના ભાગમાં બંને બાજુએ એક-એક આવેલા હોય છે. અંડપિંડ સ્ત્રી જનનકોષ (અંડકોષ) ઉત્પન્ન કરવા અને ઇસ્ટ્રોજન તથા પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા સ્ત્રી જાતીય અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર છે.

(B) સ્ત્રી પ્રજનન તંત્રમાં,$Ovary$ (અંડપિંડ) એ મુખ્ય પ્રજનન અંગ છે.
તે બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે:
$1$. માદા જનનકોષો (અંડકોષો) નું ઉત્પાદન કરવું.
$2$. ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા માદા જાતીય અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરવો.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) અંડવાહિની (ફેલોપિયન ટ્યુબ) ત્રણ ભાગોની બનેલી છે: અંડવાહિનીનિવાપ (Infundibulum),તુંબિકા (Ampulla) અને ઈસ્થમસ (Isthmus).
$1$. અંડપિંડની નજીકનો ભાગ ગળણી આકારનો હોય છે,જેને અંડવાહિનીનિવાપ કહે છે.
$2$. અંડવાહિનીનિવાપની કિનારીઓ પર આંગળી જેવા પ્રવર્ધો આવેલા હોય છે જેને ફીમ્બ્રી (fimbriae) કહે છે,જે અંડપાત પછી અંડકોષને ગ્રહણ કરવામાં મદદ કરે છે.
$3$. તેથી,ગળણી આકારની રચનાને અંડવાહિનીનિવાપ કહેવામાં આવે છે.

(B) અંડપિંડમાંથી પરિપક્વ અંડકોષ મુક્ત થઈને અંડવાહિનીમાં આવવાની ક્રિયાને $\text{અંડકોષપાત}$ (Ovulation) કહેવામાં આવે છે. આ સ્ત્રી પ્રજનન ચક્રની એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના છે.

(D) માનવ સ્ત્રીઓમાં, ફલન એ પ્રક્રિયા છે જેમાં શુક્રકોષ અંડકોષ સાથે જોડાય છે. આ ઘટના સામાન્ય રીતે $Fallopian$ tube (જેને અંડવાહિની તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં થાય છે. અંડપાત પછી, અંડકોષ અંડપિંડમાંથી મુક્ત થાય છે અને અંડવાહિનીમાં પ્રવેશે છે, જ્યાં તે શુક્રકોષને મળે છે. ત્યારબાદ બનેલો યુગ્મનજ ગર્ભાશયમાં સ્થાપન માટે જાય છે.

(A) માનવ સ્ત્રીઓમાં,ફલનની પ્રક્રિયા અંડવાહિનીમાં થાય છે. ફલન પછી,બનેલો યુગ્મનજ વિભાજન પામે છે અને ગર્ભમાં વિકસે છે. ત્યારબાદ આ ગર્ભ ગર્ભાશયમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે,જ્યાં તે ગર્ભાશયની દીવાલ (એન્ડોમેટ્રિયમ) માં સ્થાપિત થાય છે. ગર્ભાશય ખાસ કરીને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન વિકસતા ગર્ભને પોષણ અને રક્ષણ પૂરું પાડવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.

(B) મનુષ્ય સ્ત્રીઓમાં માસિક ચક્ર સામાન્ય રીતે આશરે $28$ દિવસનું હોય છે.
પરંતુ,માસિકસ્ત્રાવનો વાસ્તવિક તબક્કો (રક્તસ્ત્રાવનો સમયગાળો) સામાન્ય રીતે $3$ થી $5$ દિવસ સુધી ચાલે છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન,ગર્ભાશયનું અસ્તર (એન્ડોમેટ્રીયમ) તૂટી જાય છે અને યોનિમાર્ગ દ્વારા બહાર નીકળે છે.

(A) માનવ સ્ત્રીઓમાં,અંડપાત (ovulation) ની પ્રક્રિયા દર મહિને એકવાર થાય છે.
સામાન્ય રીતે,દરેક માસિક ચક્ર દરમિયાન બે અંડપિંડમાંથી કોઈપણ એક અંડપિંડ દ્વારા માત્ર એક પરિપક્વ અંડકોષ મુક્ત થાય છે.
આ પ્રક્રિયા અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે અને બંને અંડપિંડમાં વારાફરતી થાય છે.

(C) $\text{જરાયુ}$ $(Placenta)$ એ એક વિશિષ્ટ પેશી છે જે ગર્ભ અને માતાના ગર્ભાશયની દીવાલ વચ્ચે વિકસે છે।
તે માતાના રુધિર અને વિકસતા ગર્ભ વચ્ચે પોષક તત્વો, ઓક્સિજન અને નકામા પદાર્થોની આપ-લે કરવામાં મદદ કરે છે।
ગર્ભ $\text{જરાયુ}$ અને ગર્ભનાળ દ્વારા માતાના રુધિરમાંથી પોષણ અને ઓક્સિજન મેળવે છે।

(B) માનવ સ્ત્રીઓમાં,પ્રજનન અવસ્થા તરુણાવસ્થા (રજોદર્શન) થી શરૂ થાય છે અને મેનોપોઝ (રજોનિવૃત્તિ) તરીકે ઓળખાતા તબક્કે સમાપ્ત થાય છે.
મેનોપોઝ એ માસિક ચક્રનું કાયમી બંધ થવું છે.
આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે $45$ થી $50$ વર્ષની ઉંમરની વચ્ચે થાય છે,જે સ્ત્રીની પ્રજનન ક્ષમતાના અંતને સૂચવે છે.

(C) માનવ સ્ત્રીઓમાં ઋતુચક્ર એ એક શારીરિક પ્રક્રિયા છે જે સમયાંતરે થાય છે.
એક સ્વસ્થ પુખ્ત સ્ત્રીમાં,ઋતુચક્રનો સરેરાશ સમયગાળો આશરે $28$ થી $29$ દિવસનો હોય છે.
આ ચક્રમાં અંડકોષનું પરિપક્વ થવું,તેનું મુક્ત થવું (અંડપાત) અને ગર્ભધારણ માટે ગર્ભાશયના અસ્તરની તૈયારીનો સમાવેશ થાય છે.
જો ફલન ન થાય,તો ગર્ભાશયનું અસ્તર ખરી પડે છે,જેના પરિણામે રજોસ્ત્રાવ (માસિક ધર્મ) થાય છે.

(C) સ્ત્રીઓમાં પ્રજનન અવસ્થા પ્યુબર્ટી (પુખ્તાવસ્થા) દરમિયાન રજોદર્શન $(Menarche)$ સાથે શરૂ થાય છે.
જ્યારે સ્ત્રીની ઉંમર $45-50$ વર્ષની આસપાસ પહોંચે છે,ત્યારે અંડપિંડમાંથી અંડકોષ મુક્ત થવાનું બંધ થઈ જાય છે અને પ્રજનન હોર્મોન્સનું ઉત્પાદન નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
ઋતુચક્રના આ કાયમી અંતને મેનોપૉઝ અથવા રજોનિવૃત્તિ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં, જનનકોષો (શુક્રકોષો અને અંડકોષો) એકકીય કોષો છે જે પિતૃ કોષની સરખામણીમાં અડધા રંગસૂત્રો ધરાવે છે।
રંગસૂત્રોની સંખ્યામાં આ ઘટાડો $Meiosis$ (અર્ધીકરણ) નામની વિશિષ્ટ કોષ વિભાજન પ્રક્રિયા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે।
$Meiosis$ દરમિયાન, એક દ્વિકીય પિતૃ કોષ બે ક્રમિક વિભાજનમાંથી પસાર થઈને ચાર એકકીય બાળ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે, જે ત્યારબાદ જનનકોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે।
$Mitosis$ (સમભાજન) વૃદ્ધિ અને સમારકામમાં મદદરૂપ છે, જ્યારે $Multiple fission$ (બહુભાજન) અને $Fragmentation$ (અવખંડન) એ અલિંગી પ્રજનનના પ્રકારો છે।

(A) કેટલીક સ્નેઈલ (ગોકળગાય) ની પ્રજાતિઓ ઉભયલિંગી (hermaphrodites) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગો ધરાવે છે. અમુક પ્રજાતિઓમાં,તેઓ પ્રજનનની સુવિધા માટે પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ અથવા વસ્તીની ગીચતાના આધારે પોતાનું લિંગ બદલી શકે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,સ્નેઈલ એ સજીવ છે જે આ જૈવિક ક્ષમતા માટે જાણીતું છે.

(C) મનુષ્યોમાં,વ્યક્તિનું લિંગ તેના લિંગી રંગસૂત્રો દ્વારા નક્કી થાય છે.
માદામાં $XX$ રંગસૂત્રો હોય છે અને તેઓ હંમેશા $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતા જન્યુઓ (અંડકોષ) ઉત્પન્ન કરે છે.
નરમાં $XY$ રંગસૂત્રો હોય છે અને તેઓ બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: એક જે $X$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે અને બીજા જે $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે.
જ્યારે $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષ (જે હંમેશા $X$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે) નું ફલન કરે છે,ત્યારે બનતા ફલિતાંડમાં $XX$ રંગસૂત્રો હોય છે.
$XX$ રંગસૂત્રો ધરાવતી વ્યક્તિ માદા તરીકે વિકસે છે.