અ Gujarati

Mirror Formula and Magnification Questions in Gujarati

Class 10 Science · Light – Reflection and Refraction · Mirror Formula and Magnification

51+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 51 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
એક અંતર્ગોળ અરીસો તેની સામે $10 \, cm$ અંતરે મૂકેલી વસ્તુનું ત્રણ ગણું મોટું વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ રચે છે. પ્રતિબિંબ ક્યાં રચાય છે ( $cm$ માં)?
A
$-30$
B
$-20$
C
$-10$
D
$-40$

Solution

(A) ગોલીય અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી $(m)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$m = -\frac{v}{u}$
અહીં પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ત્રણ ગણું મોટું હોવાથી,મોટવણી $m = -3$ થશે (કારણ કે વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ ઉલટું હોય છે).
આપેલ છે કે,વસ્તુ અંતર $u = -10 \, cm$ (સંજ્ઞા પ્રણાલી મુજબ).
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$-3 = -\frac{v}{-10}$
$-3 = \frac{v}{10}$
$v = -3 \times 10 = -30 \, cm$.
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ અરીસાની સામે $30 \, cm$ અંતરે રચાય છે.
2
DifficultMCQ
$15\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ અરીસાથી $10\, cm$ અંતરે એક વસ્તુ મૂકવામાં આવી છે. પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને પ્રકાર શોધો.
A
અરીસાની પાછળ $6\, cm$,આભાસી અને ચત્તું
B
અરીસાની આગળ $6\, cm$,વાસ્તવિક અને ઉલટું
C
અરીસાની પાછળ $30\, cm$,આભાસી અને ચત્તું
D
અરીસાની આગળ $30\, cm$,વાસ્તવિક અને ઉલટું

Solution

(A) બહિર્ગોળ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ,$f = +15\, cm$.
વસ્તુનું અંતર,$u = -10\, cm$.
અરીસાના સૂત્ર મુજબ,$\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{1}{v} = \frac{1}{f} - \frac{1}{u} = \frac{1}{15} - (\frac{1}{-10}) = \frac{1}{15} + \frac{1}{10}$.
$\frac{1}{v} = \frac{2 + 3}{30} = \frac{5}{30} = \frac{1}{6}$.
તેથી,$v = +6\, cm$.
$v$ નું ધન મૂલ્ય દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ $6\, cm$ અંતરે રચાય છે.
મોટવણી,$m = -\frac{v}{u} = -(\frac{6}{-10}) = +0.6$.
મોટવણીનું ધન મૂલ્ય દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે.
3
MediumMCQ
સમતલ અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી $+1$ છે. આનો અર્થ શું થાય?
A
પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું છે.
B
પ્રતિબિંબ આભાસી,ચત્તું અને વસ્તુના કદ જેવડું જ છે.
C
પ્રતિબિંબ વિવર્ધિત (મોટું) છે.
D
પ્રતિબિંબ નાનું છે.

Solution

(B) અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(H_i)$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(H_o)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે:
$m = \frac{H_i}{H_o}$
અહીં સમતલ અરીસા દ્વારા મળતી મોટવણી $+1$ આપેલી છે:
$1$. મૂલ્ય $1$ દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ એ વસ્તુની ઊંચાઈ જેટલી જ છે $(H_i = H_o)$,એટલે કે પ્રતિબિંબનું કદ વસ્તુના કદ જેટલું જ છે.
$2$. ધન ચિહ્ન $(+)$ દર્શાવે છે કે મળતું પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે.
4
Difficult
$5.0\, cm$ લંબાઈની એક વસ્તુને $30\, cm$ વક્રતા ત્રિજ્યા ધરાવતા બહિર્ગોળ અરીસાની સામે $20\, cm$ અંતરે મૂકવામાં આવી છે. પ્રતિબિંબનું સ્થાન,તેનો પ્રકાર અને કદ શોધો.

Solution

(N/A) વસ્તુનું અંતર,$u = -20\, cm$.
વસ્તુની ઊંચાઈ,$h = 5\, cm$.
વક્રતા ત્રિજ્યા,$R = 30\, cm$.
કેન્દ્રલંબાઈ,$f = R/2 = 15\, cm$.
અરીસાના સૂત્ર મુજબ,$\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$.
$\frac{1}{v} = \frac{1}{f} - \frac{1}{u} = \frac{1}{15} - (\frac{1}{-20}) = \frac{1}{15} + \frac{1}{20} = \frac{4+3}{60} = \frac{7}{60}$.
$v = \frac{60}{7} \approx 8.57\, cm$.
$v$ નું ધન મૂલ્ય દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ રચાય છે.
મોટવણી,$m = -\frac{v}{u} = -\frac{8.57}{-20} = 0.428$.
મોટવણીનું ધન મૂલ્ય દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે.
પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ,$h' = m \times h = 0.428 \times 5 = 2.14\, cm$.
આમ,પ્રતિબિંબ આભાસી,ચત્તું અને $2.14\, cm$ કદનું છે,જે અરીસાની પાછળ $8.57\, cm$ અંતરે રચાય છે.
5
DifficultMCQ
$7.0\, cm$ કદની એક વસ્તુને $18\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે $27\, cm$ અંતરે મૂકવામાં આવી છે. અરીસાથી કેટલા અંતરે પડદો રાખવો જોઈએ જેથી સ્પષ્ટ પ્રતિબિંબ મેળવી શકાય? પ્રતિબિંબનું કદ અને પ્રકાર શોધો.
A
અંતર: $54\, cm$,કદ: $14\, cm$,પ્રકાર: વાસ્તવિક અને ઉલટું
B
અંતર: $27\, cm$,કદ: $7\, cm$,પ્રકાર: આભાસી અને ચત્તું
C
અંતર: $54\, cm$,કદ: $7\, cm$,પ્રકાર: વાસ્તવિક અને ઉલટું
D
અંતર: $18\, cm$,કદ: $14\, cm$,પ્રકાર: આભાસી અને ચત્તું

Solution

(A) વસ્તુનું અંતર,$u = -27\, cm$.
વસ્તુની ઊંચાઈ,$h = 7\, cm$.
કેન્દ્રલંબાઈ,$f = -18\, cm$.
અરીસાના સૂત્ર મુજબ,$\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$.
$\frac{1}{v} = \frac{1}{f} - \frac{1}{u} = \frac{1}{-18} - \frac{1}{-27} = \frac{-3 + 2}{54} = \frac{-1}{54}$.
તેથી,$v = -54\, cm$.
પડદાને અરીસાની સામે $54\, cm$ અંતરે રાખવો જોઈએ.
મોટવણી,$m = -\frac{v}{u} = -\frac{-54}{-27} = -2$.
મોટવણીની ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું છે.
મોટવણી,$m = \frac{h'}{h} \implies h' = m \times h = -2 \times 7 = -14\, cm$.
પ્રતિબિંબનું કદ $14\, cm$ છે.
6
MediumMCQ
$10\, mm$ લાંબી એક ટાંકણીને અંતર્ગોળ અરીસાની સામે ઉભી રાખવામાં આવી છે. આ ટાંકણીનું $5\, mm$ લાંબું પ્રતિબિંબ અરીસાની સામે $30\, cm$ અંતરે રચાય છે. આ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ ......... $cm$ છે.
A
$-30$
B
$-20$
C
$-40$
D
$-60$

Solution

(B) આપેલ છે: વસ્તુની ઊંચાઈ $(h_o)$ = $10\, mm = 1\, cm$. પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h_i)$ = $-5\, mm = -0.5\, cm$ (પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું હોવાથી તે અરીસાની સામે રચાય છે). પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$ = $-30\, cm$.
મોટવણી $(m)$ = $h_i / h_o = -v / u$.
કિંમતો મૂકતા: $-0.5 / 1 = -(-30) / u$.
$-0.5 = 30 / u$.
$u = 30 / -0.5 = -60\, cm$.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $1/f = 1/v + 1/u$.
$1/f = 1/(-30) + 1/(-60)$.
$1/f = (-2 - 1) / 60 = -3 / 60$.
$1/f = -1 / 20$.
તેથી,$f = -20\, cm$.
7
MediumMCQ
વાહનોમાં લગાવેલા રિયર-વ્યુ મિરર (સાઈડ મિરર) દ્વારા ઉત્પન્ન થતી મોટવણી $....$
A
એક કરતા ઓછી હોય છે
B
એક કરતા વધારે હોય છે
C
એક જેટલી હોય છે
D
તેની સામે વસ્તુના સ્થાનના આધારે એક કરતા વધારે અથવા ઓછી હોઈ શકે છે

Solution

(A) વાહનોમાં વપરાતો રિયર-વ્યુ મિરર એ બહિર્ગોળ અરીસો છે.
બહિર્ગોળ અરીસાઓ હંમેશા તેમની સામે મૂકવામાં આવેલી વસ્તુઓના આભાસી,ચત્તાં અને નાના પ્રતિબિંબ રચે છે.
પ્રતિબિંબ હંમેશા નાનું હોવાથી,પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ એ વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ કરતા હંમેશા ઓછી હોય છે.
મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ અને વસ્તુની ઊંચાઈના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,એટલે કે $m = h'/h$.
કારણ કે $h' < h$ છે,તેથી મોટવણી $m$ હંમેશા $1$ કરતા ઓછી હોય છે.
8
Difficult
$20\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અરીસા દ્વારા મળતા પ્રતિબિંબનું કદ વસ્તુના કદ કરતાં $1/3$ ગણું જોવા મળે છે. વસ્તુને અરીસાથી કેટલા અંતરે મૂકવામાં આવી છે? પ્રતિબિંબ અને અરીસાનો પ્રકાર જણાવો.

Solution

(D) આપેલ છે: કેન્દ્રલંબાઈ $f = -20\, cm$ (અંતર્ગોળ અરીસા માટે),મોટવણી $m = -1/3$ (વાસ્તવિક અને ઉલટા પ્રતિબિંબ માટે).
મોટવણીના સૂત્ર $m = -v/u$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $-1/3 = -v/u$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $v = u/3$.
અરીસાના સૂત્ર $\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$ માં $v = u/3$ મૂકતા:
$\frac{1}{u/3} + \frac{1}{u} = \frac{1}{-20}$
$\frac{3}{u} + \frac{1}{u} = -\frac{1}{20}$
$\frac{4}{u} = -\frac{1}{20}$
$u = -80\, cm$.
વસ્તુને અરીસાથી $80\, cm$ ના અંતરે મૂકવામાં આવી છે.
પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું છે,અને અરીસો અંતર્ગોળ છે.
9
EasyMCQ
ધન મોટવણી (positive magnification) નો અર્થ શું થાય છે?
A
પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું છે.
B
પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે.
C
પ્રતિબિંબ વસ્તુ કરતા નાનું છે.
D
પ્રતિબિંબ વસ્તુ કરતા મોટું છે.

Solution

(B) મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
$m = h'/h$.
જો મોટવણી ધન $(m > 0)$ હોય,તો તે દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ મુખ્ય અક્ષની ઉપરની તરફ રચાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
10
EasyMCQ
ગોલીય અરીસાના સંદર્ભમાં ઋણ મોટવણીનો અર્થ શું થાય છે?
A
પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે.
B
પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું છે.
C
પ્રતિબિંબ વિવર્ધિત છે.
D
પ્રતિબિંબ નાનું છે.

Solution

(B) ગોલીય અરીસાના સંદર્ભમાં, મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
જો મોટવણી ઋણ $(m < 0)$ હોય, તો તે દર્શાવે છે કે વસ્તુની ઊંચાઈની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ ઋણ છે.
સામાન્ય રીતે વસ્તુને મુખ્ય અક્ષની ઉપર (ધન ઊંચાઈ) રાખવામાં આવતી હોવાથી, ઋણ પ્રતિબિંબ ઊંચાઈનો અર્થ એ છે કે પ્રતિબિંબ મુખ્ય અક્ષની નીચે રચાય છે.
તેથી, ઋણ મોટવણીનો અર્થ એ છે કે પ્રતિબિંબ $\text{વાસ્તવિક}$ અને $\text{ઉલટું}$ છે.
11
Easy
ગોલીય અરીસાની મોટવણી અને કેન્દ્રલંબાઈ વચ્ચેનો સંબંધ જણાવો.

Solution

(N/A) ગોલીય અરીસાની મોટવણી $m$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ અને વસ્તુની ઊંચાઈના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જે $m = -v/u$ દ્વારા પણ દર્શાવવામાં આવે છે.
અરીસાના સૂત્ર $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે મોટવણી,કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ અને વસ્તુ અંતર $(u)$ અથવા પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$ વચ્ચેનો સંબંધ મેળવી શકીએ છીએ.
$m = -v/u$ માં $v = \frac{fu}{u-f}$ મૂકતા,આપણને $m = \frac{f}{f-u}$ મળે છે.
તે જ રીતે,$m = -v/u$ માં $u = \frac{fv}{v-f}$ મૂકતા,આપણને $m = \frac{f-v}{f}$ મળે છે.
આમ,સંબંધ $m = \frac{f-v}{f} = \frac{f}{f-u}$ છે.
12
EasyMCQ
એક અરીસાની મોટવણી $+1$ છે. તેનો અર્થ શું થાય?
A
પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું છે.
B
પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે,અને વસ્તુના કદ જેટલું જ છે.
C
પ્રતિબિંબ મોટું છે.
D
પ્રતિબિંબ નાનું છે.

Solution

(B) મોટવણી $m$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,એટલે કે $m = h'/h$.
અહીં $m = +1$ આપેલ છે,જેનો અર્થ છે કે $h'/h = +1$,એટલે કે $h' = h$.
મોટવણી ધન $(+)$ હોવાથી,પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે.
મોટવણીનું મૂલ્ય $1$ હોવાથી,પ્રતિબિંબનું કદ વસ્તુના કદ જેટલું જ છે.
તેથી,પ્રતિબિંબ આભાસી,ચત્તું અને વસ્તુના કદ જેટલું જ છે.
13
Easy
પાર્શ્વીય મોટવણી (lateral magnification) ની વ્યાખ્યા આપો.

Solution

(N/A) પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તરને પાર્શ્વીય મોટવણી કહેવામાં આવે છે.
ગાણિતિક રીતે,તેને $m = \frac{h'}{h}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તે દર્શાવે છે કે વસ્તુની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ કેટલું મોટું કે નાનું છે.
14
EasyMCQ
ગોલીય અરીસા માટે વસ્તુ અંતર $(u)$,પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$ અને કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ વચ્ચેનો સંબંધ લખો.
A
$\frac{1}{v} - \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$
B
$\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$
C
$\frac{1}{u} + \frac{1}{v} = \frac{1}{f}$
D
$\frac{1}{f} + \frac{1}{v} = \frac{1}{u}$

Solution

(B) ગોલીય અરીસા માટે વસ્તુ અંતર $(u)$,પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$ અને કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ વચ્ચેના સંબંધને અરીસાનું સૂત્ર કહેવામાં આવે છે.
આ સૂત્ર નીચે મુજબ છે: $\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$.
અહીં,$(u)$ એ અરીસાના ધ્રુવથી વસ્તુનું અંતર છે,$(v)$ એ ધ્રુવથી પ્રતિબિંબનું અંતર છે અને $(f)$ એ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ છે.
15
EasyMCQ
શું લેન્સ અંતર્ગોળ છે કે બહિર્ગોળ તેના આધારે મોટવણીનું સૂત્ર બદલાય છે?
A
હા,તે બંને માટે બદલાય છે.
B
ના,તે સમાન રહે છે.
C
તે ફક્ત અંતર્ગોળ લેન્સ માટે બદલાય છે.
D
તે ફક્ત બહિર્ગોળ લેન્સ માટે બદલાય છે.

Solution

(B) કોઈપણ ગોળીય લેન્સ માટે મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
ગાણિતિક રીતે,આને $m = h'/h = v/u$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $v$ એ પ્રતિબિંબ અંતર છે અને $u$ એ વસ્તુ અંતર છે.
આ સૂત્ર સાર્વત્રિક છે અને તે બહિર્ગોળ અને અંતર્ગોળ બંને લેન્સ માટે લાગુ પડે છે.
જોકે $v$ અને $u$ માટેની સંજ્ઞા પદ્ધતિ લેન્સના પ્રકાર અને વસ્તુના સ્થાનના આધારે અલગ હોઈ શકે છે,પરંતુ મોટવણીનું મૂળભૂત સૂત્ર સમાન રહે છે.
16
MediumMCQ
જો $1\, m$ કદ ધરાવતા પદાર્થની મોટવણી $2$ હોય,તો પ્રતિબિંબનું કદ કેટલું હશે ($m$ માં)?
A
$1$
B
$2$
C
$0.5$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે: મોટવણી $(m)$ = $2$,વસ્તુનું કદ $(O)$ = $1\, m$.
મોટવણીનું સૂત્ર $m = \frac{I}{O}$ છે,જ્યાં $I$ એ પ્રતિબિંબનું કદ છે.
પ્રતિબિંબનું કદ શોધવા માટે સૂત્રને ફરીથી ગોઠવતા: $I = m \times O$.
કિંમતો મૂકતા: $I = 2 \times 1\, m = 2\, m$.
તેથી,પ્રતિબિંબનું કદ $2\, m$ છે.
17
Medium
ગોલીય અરીસા દ્વારા ઉત્પન્ન થતી રેખીય મોટવણીની વ્યાખ્યા આપો. તેનું સૂત્ર પણ જણાવો.

Solution

(N/A) ગોલીય અરીસા દ્વારા ઉત્પન્ન થતી રેખીય મોટવણી $(m)$ એટલે પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h^{\prime})$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ નો ગુણોત્તર.
ગાણિતિક રીતે,તેને નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય છે:
$m = \frac{\text{પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ}}{\text{વસ્તુની ઊંચાઈ}} = \frac{h^{\prime}}{h}$
વધુમાં,તે વસ્તુ અંતર $(u)$ અને પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$ સાથે નીચે મુજબ સંબંધિત છે:
$m = \frac{h^{\prime}}{h} = -\frac{v}{u}$
અહીં,$u$ એ અરીસાથી વસ્તુનું અંતર છે અને $v$ એ અરીસાથી પ્રતિબિંબનું અંતર છે.
18
Medium
દર્શાવો કે ગોલીય અરીસાઓ માટેનું અરીસાનું સૂત્ર સમતલ અરીસા માટે પણ સાચું છે.

Solution

(N/A) અરીસાનું સૂત્ર $\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સમતલ અરીસા માટે,કેન્દ્રલંબાઈ $f$ અનંત $(\infty)$ ગણવામાં આવે છે.
અરીસાના સૂત્રમાં $f = \infty$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{\infty}$
કારણ કે $\frac{1}{\infty} = 0$,તેથી સમીકરણ આ મુજબ બને છે:
$\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = 0$
$\frac{1}{v} = -\frac{1}{u}$
$v = -u$
આ પરિણામ દર્શાવે છે કે સમતલ અરીસા માટે,પ્રતિબિંબ અંતર $v$ એ વસ્તુ અંતર $u$ જેટલું જ હોય છે પરંતુ વિરુદ્ધ સંજ્ઞા ધરાવે છે,જે સમતલ અરીસાના ગુણધર્મો સાથે સુસંગત છે (અરીસાની પાછળ તેટલા જ અંતરે આભાસી પ્રતિબિંબ રચાય છે).
19
Medium
$4.5 \, cm$ ની એક સોયને $15 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ અરીસાથી $12 \, cm$ દૂર મૂકવામાં આવી છે. પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને મોટવણી જણાવો. જેમ જેમ સોયને અરીસાથી દૂર લઈ જવામાં આવે તેમ પ્રતિબિંબમાં શું ફેરફાર થાય છે તે સમજાવો.

Solution

(A) આપેલ છે: વસ્તુની ઊંચાઈ $h_{1} = 4.5 \, cm$,વસ્તુ અંતર $u = -12 \, cm$,કેન્દ્રલંબાઈ $f = +15 \, cm$ (બહિર્ગોળ અરીસા માટે).
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{15} = \frac{1}{v} + \frac{1}{-12}$.
ગોઠવણી કરતા: $\frac{1}{v} = \frac{1}{15} + \frac{1}{12} = \frac{4 + 5}{60} = \frac{9}{60} = \frac{3}{20}$.
આમ,$v = \frac{20}{3} \approx +6.67 \, cm$.
પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ $6.67 \, cm$ અંતરે રચાય છે.
મોટવણી $m = -\frac{v}{u} = -\frac{6.67}{-12} \approx +0.56$.
જેમ જેમ સોયને અરીસાથી દૂર લઈ જવામાં આવે છે,તેમ વસ્તુ અંતર $u$ વધે છે. પરિણામે,પ્રતિબિંબ મુખ્ય કેન્દ્ર $F$ ની નજીક જાય છે અને તેનું કદ ઘટતું જાય છે.
20
Medium
એક વિદ્યાર્થી મીણબત્તીની જ્યોતનું પ્રતિબિંબ અરીસાની સામે $60\, cm$ અંતરે રહેલા પડદા પર મેળવવા માંગે છે. જો તે જ્યોતને અરીસાના ધ્રુવથી $15\, cm$ અંતરે રાખે,તો:
$(a)$ તેણે કયા પ્રકારના અરીસાનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ?
$(b)$ મળતા પ્રતિબિંબની રેખીય મોટવણી શોધો.
$(c)$ વસ્તુ અને તેના પ્રતિબિંબ વચ્ચેનું અંતર કેટલું હશે?
$(d)$ આ કિસ્સામાં પ્રતિબિંબ રચના દર્શાવતી કિરણ આકૃતિ દોરો.

Solution

(A) પ્રતિબિંબ પડદા પર મેળવવાનું હોવાથી,તે વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ હોવું જોઈએ. માત્ર અંતર્ગોળ અરીસો જ વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ રચી શકે છે.
$(b)$ આપેલ છે: વસ્તુ અંતર $u = -15\, cm$,પ્રતિબિંબ અંતર $v = -60\, cm$ (કારણ કે તે અરીસાની સામે છે).
રેખીય મોટવણી $m = \frac{v}{u} = \frac{-60}{-15} = -4$.
$(c)$ વસ્તુ ધ્રુવથી $15\, cm$ અંતરે છે અને પ્રતિબિંબ તે જ તરફ ધ્રુવથી $60\, cm$ અંતરે છે.
વસ્તુ અને પ્રતિબિંબ વચ્ચેનું અંતર $= |v - u| = |-60 - (-15)| = |-60 + 15| = |-45| = 45\, cm$.
$(d)$ કિરણ આકૃતિ દર્શાવે છે કે જ્યારે વસ્તુ $C$ અને $F$ ની વચ્ચે હોય,ત્યારે તેનું વાસ્તવિક,ઉલટું અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ $C$ ની પાછળ રચાય છે.
Solution diagram
21
Medium
અંતર્ગોળ અથવા બહિર્ગોળ અરીસા માટે વસ્તુ અંતર,પ્રતિબિંબ અંતર અને કેન્દ્રલંબાઈ વચ્ચેનો સંબંધ જણાવો. એક અંતર્ગોળ અરીસો તેનાથી $10 \ cm$ દૂર મૂકેલી વસ્તુનું બે ગણું મોટું વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ આપે છે. પ્રતિબિંબનું સ્થાન શોધો.

Solution

(A) અરીસાનું સૂત્ર જે વસ્તુ અંતર $(u)$,પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$ અને કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે તે છે: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$.
અહીં પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને $2$ ગણું મોટું હોવાથી,મોટવણી $(m)$ $-2$ થશે (કારણ કે વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ ઉલટું હોય છે).
વસ્તુ અંતર $(u)$ $-10 \ cm$ છે (સંજ્ઞા પદ્ધતિ મુજબ).
મોટવણીના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $m = -\frac{v}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $-2 = -\frac{v}{-10}$.
$v$ માટે ઉકેલતા: $-2 = \frac{v}{10}$,જે આપણને $v = -20 \ cm$ આપે છે.
આમ,પ્રતિબિંબ અરીસાની સામે $20 \ cm$ ના અંતરે રચાય છે.
22
DifficultMCQ
એક અંતર્ગોળ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ $30 \, cm$ છે. અરીસાની સામે વસ્તુનું સ્થાન શોધો જેથી પ્રતિબિંબ વસ્તુના કદ કરતાં ત્રણ ગણું મળે.
A
$40 \, cm$ અને $20 \, cm$
B
$30 \, cm$ અને $10 \, cm$
C
$60 \, cm$ અને $30 \, cm$
D
$20 \, cm$ અને $10 \, cm$

Solution

(A) $(i)$ જો પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું હોય:
$m = -v/u = -3$,જેનો અર્થ છે $v = 3u$. આપેલ છે $f = -30 \, cm$.
અરીસાના સૂત્ર $\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{3u} + \frac{1}{u} = \frac{1}{-30} \Rightarrow \frac{1+3}{3u} = \frac{1}{-30} \Rightarrow \frac{4}{3u} = \frac{1}{-30} \Rightarrow u = -40 \, cm$.
આમ,વસ્તુને અરીસાની સામે $40 \, cm$ અંતરે મૂકવી જોઈએ.
$(ii)$ જો પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું હોય:
$m = -v/u = +3$,જેનો અર્થ છે $v = -3u$. આપેલ છે $f = -30 \, cm$.
અરીસાના સૂત્ર $\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{-3u} + \frac{1}{u} = \frac{1}{-30} \Rightarrow \frac{-1+3}{3u} = \frac{1}{-30} \Rightarrow \frac{2}{3u} = \frac{1}{-30} \Rightarrow u = -20 \, cm$.
આમ,વસ્તુને અરીસાની સામે $20 \, cm$ અંતરે મૂકવી જોઈએ.
23
MediumMCQ
$4.5\, cm$ ની એક સોયને $15\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ અરીસાથી $12\, cm$ દૂર મૂકવામાં આવી છે. પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને તેની મોટવણી શોધો.
A
સ્થાન: અરીસાની પાછળ $6.7\, cm$,મોટવણી: $0.56$
B
સ્થાન: અરીસાની આગળ $6.7\, cm$,મોટવણી: $0.56$
C
સ્થાન: અરીસાની પાછળ $12\, cm$,મોટવણી: $1.0$
D
સ્થાન: અરીસાની પાછળ $15\, cm$,મોટવણી: $0.4$

Solution

(A) આપેલ છે: વસ્તુની ઊંચાઈ $O = 4.5\, cm$,વસ્તુ અંતર $u = -12\, cm$,કેન્દ્રલંબાઈ $f = +15\, cm$.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{v} + \frac{1}{-12} = \frac{1}{15}$.
$\frac{1}{v} = \frac{1}{15} + \frac{1}{12} = \frac{4 + 5}{60} = \frac{9}{60}$.
$v = \frac{60}{9} \approx 6.67\, cm \approx 6.7\, cm$.
ધન નિશાની સૂચવે છે કે પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ $6.7\, cm$ અંતરે રચાય છે.
મોટવણી $m = -\frac{v}{u} = -\frac{6.67}{-12} \approx 0.56$.
અહીં $m$ ધન છે અને $1$ કરતા નાનું છે,તેથી પ્રતિબિંબ આભાસી,ચત્તું અને નાનું છે.
24
Difficult
એક ઓટોમોબાઈલમાં વપરાતા બહિર્ગોળ અરીસાની વક્રતા ત્રિજ્યા $3\, m$ છે. જો એક બસ આ અરીસાથી $5\, m$ અંતરે હોય,તો પ્રતિબિંબનું સ્થાન,પ્રકાર અને કદ શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે: વક્રતા ત્રિજ્યા $R = +3\, m$,કેન્દ્રલંબાઈ $f = R/2 = +1.5\, m$.
વસ્તુનું અંતર $u = -5\, m$.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{1.5} = \frac{1}{v} + \frac{1}{-5}$.
$\frac{1}{v} = \frac{1}{1.5} + \frac{1}{5} = \frac{5 + 1.5}{7.5} = \frac{6.5}{7.5}$.
$v = \frac{7.5}{6.5} \approx +1.15\, m$.
પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ $1.15\, m$ અંતરે રચાય છે.
મોટવણી $m = -\frac{v}{u} = -\frac{1.15}{-5} = +0.23$.
અહીં $v$ ધન હોવાથી,પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે. $m < 1$ હોવાથી,પ્રતિબિંબ વસ્તુના કદ કરતા $0.23$ ગણું નાનું છે.
25
MediumMCQ
$4.0 \, cm$ કદની એક વસ્તુને $15.0 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે $25.0 \, cm$ અંતરે મૂકવામાં આવી છે. સ્પષ્ટ પ્રતિબિંબ મેળવવા માટે અરીસાથી કેટલા અંતરે પડદો રાખવો જોઈએ? પ્રતિબિંબનો પ્રકાર અને કદ શોધો.
A
$-37.5 \, cm$,વાસ્તવિક,ઉલટું,$6.0 \, cm$
B
$37.5 \, cm$,આભાસી,ચત્તું,$6.0 \, cm$
C
$-37.5 \, cm$,આભાસી,ઉલટું,$4.0 \, cm$
D
$37.5 \, cm$,વાસ્તવિક,ચત્તું,$4.0 \, cm$

Solution

(A) આપેલ છે:
વસ્તુનું કદ,$h = +4.0 \, cm$
વસ્તુનું અંતર,$u = -25.0 \, cm$
કેન્દ્રલંબાઈ,$f = -15.0 \, cm$
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$
$\frac{1}{v} = \frac{1}{f} - \frac{1}{u} = \frac{1}{-15} - \frac{1}{-25} = \frac{-5 + 3}{75} = \frac{-2}{75}$
$v = -37.5 \, cm$
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ અરીસાની સામે રચાય છે,તેથી પડદાને અરીસાની સામે $37.5 \, cm$ અંતરે રાખવો જોઈએ. પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક છે.
મોટવણી,$m = \frac{h'}{h} = -\frac{v}{u}$
$h' = -\frac{v \cdot h}{u} = -\frac{(-37.5) \cdot (4.0)}{-25.0} = -6.0 \, cm$
પ્રતિબિંબનું કદ $6.0 \, cm$ છે. ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ ઉલટું છે.
26
MediumMCQ
$18 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાથી $9 \, cm$ ના અંતરે મૂકેલી $3 \, cm$ ઊંચાઈની વસ્તુના પ્રતિબિંબનું સ્થાન,પ્રકાર અને કદ શોધો.
A
સ્થાન: અરીસાની પાછળ $18 \, cm$,પ્રકાર: આભાસી અને ચત્તું,કદ: $6 \, cm$
B
સ્થાન: અરીસાની આગળ $18 \, cm$,પ્રકાર: વાસ્તવિક અને ઉલટું,કદ: $6 \, cm$
C
સ્થાન: અરીસાની પાછળ $9 \, cm$,પ્રકાર: આભાસી અને ચત્તું,કદ: $3 \, cm$
D
સ્થાન: અરીસાની પાછળ $18 \, cm$,પ્રકાર: વાસ્તવિક અને ઉલટું,કદ: $6 \, cm$

Solution

(A) આપેલ છે: વસ્તુની ઊંચાઈ $h = 3 \, cm$,વસ્તુ અંતર $u = -9 \, cm$,કેન્દ્રલંબાઈ $f = -18 \, cm$.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{-18} = \frac{1}{v} + \frac{1}{-9}$.
$\frac{1}{v} = \frac{1}{9} - \frac{1}{18} = \frac{2-1}{18} = \frac{1}{18}$.
તેથી,$v = +18 \, cm$. $v$ ધન હોવાથી,પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ $18 \, cm$ અંતરે રચાય છે,જેનો અર્થ છે કે તે આભાસી અને ચત્તું છે.
હવે,મોટવણી $m = \frac{h'}{h} = -\frac{v}{u}$.
$h' = -\frac{v \times h}{u} = -\frac{18 \times 3}{-9} = 6 \, cm$.
આમ,પ્રતિબિંબ આભાસી,ચત્તું,અરીસાની પાછળ $18 \, cm$ અંતરે અને $6 \, cm$ કદનું છે.
27
MediumMCQ
એક વસ્તુને અંતર્ગોળ અરીસાની સામે $12 \ cm$ ના અંતરે મૂકવામાં આવે છે. તે વસ્તુ કરતાં ચાર ગણું મોટું વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ રચે છે. અરીસાથી પ્રતિબિંબનું અંતર શોધો. ($cm$ માં)
A
$48$
B
$36$
C
$24$
D
$12$

Solution

(A) આપેલ છે: વસ્તુનું અંતર $u = -12 \ cm$. મોટવણી $m = -4$ (કારણ કે પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું છે).
ગોળીય અરીસા માટે મોટવણીનું સૂત્ર વાપરતા: $m = -\frac{v}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $-4 = -\frac{v}{-12}$.
$v$ માટે ઉકેલતા: $-4 = \frac{v}{12} \implies v = -48 \ cm$.
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ અરીસાની સામે રચાય છે,જે વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ માટે સુસંગત છે. આમ,અરીસાથી પ્રતિબિંબનું અંતર $48 \ cm$ છે.
28
MediumMCQ
$1 \, cm$ ઊંચી વસ્તુને $10 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાથી $15 \, cm$ દૂર મૂકવામાં આવી છે. રચાતા પ્રતિબિંબનું સ્થાન,કદ અને પ્રકાર શોધો.
A
$v = -30 \, cm$,$I = -2 \, cm$,વાસ્તવિક અને ઉલટું
B
$v = 30 \, cm$,$I = 2 \, cm$,આભાસી અને ચત્તું
C
$v = -15 \, cm$,$I = -1 \, cm$,વાસ્તવિક અને ઉલટું
D
$v = -30 \, cm$,$I = 2 \, cm$,વાસ્તવિક અને ચત્તું

Solution

(A) આપેલ છે: વસ્તુની ઊંચાઈ $O = 1 \, cm$,વસ્તુ અંતર $u = -15 \, cm$,કેન્દ્રલંબાઈ $f = -10 \, cm$.
અરીસાના સૂત્ર $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{v} = \frac{1}{f} - \frac{1}{u} = \frac{1}{-10} - \frac{1}{-15} = \frac{-3 + 2}{30} = \frac{-1}{30}$.
આમ,$v = -30 \, cm$. ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ અરીસાની સામે રચાય છે.
મોટવણી $m = \frac{I}{O} = -\frac{v}{u}$.
$I = -\frac{v}{u} \times O = -\frac{-30}{-15} \times 1 = -2 \, cm$.
પ્રતિબિંબ અરીસાની સામે $30 \, cm$ અંતરે રચાય છે,તેની ઊંચાઈ $2 \, cm$ છે અને તે વાસ્તવિક તથા ઉલટું છે.
29
EasyMCQ
બહિર્ગોળ અરીસા દ્વારા બનતું પ્રતિબિંબ વસ્તુના કદ કરતાં માત્ર એક-તૃતીયાંશ છે. જો અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ $12 \, cm$ હોય,તો બનતું પ્રતિબિંબ ક્યાં હશે?
A
$10 \, cm$ અરીસાની પાછળ
B
$8 \, cm$ અરીસાની પાછળ
C
$8 \, cm$ અરીસાની આગળ
D
$10 \, cm$ અરીસાની આગળ

Solution

(B) બહિર્ગોળ અરીસા માટે,મોટવણી $m$ નું સૂત્ર $m = -v/u$ છે. આપેલ છે કે પ્રતિબિંબનું કદ વસ્તુના કદ કરતાં એક-તૃતીયાંશ છે,તેથી $m = 1/3$.
$m = -v/u = 1/3$ હોવાથી,આપણને $u = -3v$ મળે છે.
અરીસાનું સૂત્ર $1/f = 1/v + 1/u$ છે.
અહીં $f = +12 \, cm$ (બહિર્ગોળ અરીસા માટે),કિંમતો મૂકતા: $1/12 = 1/v + 1/(-3v)$.
$1/12 = (3 - 1) / 3v = 2 / 3v$.
$3v = 24$,જેનો અર્થ છે કે $v = +8 \, cm$.
$v$ ની ધન કિંમત દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ $8 \, cm$ અંતરે રચાય છે.
30
EasyMCQ
એક બહિર્ગોળ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ $f$ છે. એક વાસ્તવિક વસ્તુને તેની સામે $f$ અંતરે મૂકવામાં આવે છે. અરીસો પ્રતિબિંબ ક્યાં રચે છે?
A
અનંત
B
$f / 2$
C
$f$
D
$2 f$

Solution

(B) બહિર્ગોળ અરીસા માટે,કેન્દ્રલંબાઈ $f$ ધન $(+f)$ લેવામાં આવે છે.
વસ્તુ અંતર $u$ હંમેશા ઋણ લેવામાં આવે છે,તેથી $u = -f$.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{-f}$.
પદોને ગોઠવતા: $\frac{1}{v} = \frac{1}{f} + \frac{1}{f} = \frac{2}{f}$.
તેથી,$v = f / 2$.
પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ $f / 2$ અંતરે રચાય છે.
31
MediumMCQ
$20\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે $40\, cm$ ના અંતરે એક વસ્તુ મૂકવામાં આવી છે. મળતું પ્રતિબિંબ કેવું હશે?
A
વાસ્તવિક,ઉલટું અને વસ્તુના કદ જેવડું જ
B
આભાસી અને ઉલટું
C
વાસ્તવિક અને ચત્તું
D
વાસ્તવિક,ઉલટું અને નાનું

Solution

(A) આપેલ છે: વસ્તુ અંતર $u = -40\, cm$,કેન્દ્રલંબાઈ $f = -20\, cm$.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{-20} = \frac{1}{v} + \frac{1}{-40}$.
$\frac{1}{v} = \frac{1}{40} - \frac{1}{20} = \frac{1 - 2}{40} = -\frac{1}{40}$.
તેથી,$v = -40\, cm$.
મોટવણી $m = -\frac{v}{u} = -\frac{-40}{-40} = -1$.
$-1$ ની મોટવણી દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક,ઉલટું અને વસ્તુના કદ જેવડું જ છે.
32
EasyMCQ
અરીસાનું સૂત્ર પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ અને વસ્તુની ઊંચાઈ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે.
A
સાચું
B
ખોટું

Solution

(B) અરીસાનું સૂત્ર $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $f$ એ કેન્દ્રલંબાઈ છે,$v$ એ પ્રતિબિંબ અંતર છે અને $u$ એ વસ્તુ અંતર છે.
તે ગોલીય અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈને વસ્તુ અંતર અને પ્રતિબિંબ અંતર સાથે જોડે છે.
પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ વચ્ચેનો સંબંધ મોટવણીના સૂત્ર દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જે $m = \frac{h'}{h} = -\frac{v}{u}$ છે.
તેથી,આપેલ વિધાન ખોટું છે.
33
EasyMCQ
અરીસાનું સૂત્ર બહિર્ગોળ અરીસો હોય કે અંતર્ગોળ અરીસો,બંને માટે સમાન જ રહે છે.
A
સાચું
B
ખોટું

Solution

(A) અરીસાનું સૂત્ર $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $f$ એ કેન્દ્રલંબાઈ છે,$v$ એ પ્રતિબિંબ અંતર છે અને $u$ એ વસ્તુ અંતર છે.
આ સૂત્ર પરાવર્તનના નિયમો અને ભૂમિતિ પરથી તારવવામાં આવેલ એક સાર્વત્રિક સંબંધ છે.
તે બંને ગોળીય અરીસાઓ,એટલે કે અંતર્ગોળ અરીસા અને બહિર્ગોળ અરીસા માટે લાગુ પડે છે,શરત એટલી કે ગણતરી દરમિયાન સંજ્ઞા પ્રણાલીનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે.
34
EasyMCQ
મોટવણીનું સમીકરણ એ પ્રતિબિંબ અંતર અને વસ્તુ અંતર વચ્ચેનો સંબંધ છે.
A
સાચું
B
ખોટું

Solution

(A) ગોલીય અરીસાની મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તે વસ્તુ અંતર $(u)$ અને પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$ સાથે પણ નીચેના સૂત્ર દ્વારા સંબંધિત છે: $m = \frac{h'}{h} = -\frac{v}{u}$.
તેથી,મોટવણીનું સમીકરણ પ્રતિબિંબ અંતર અને વસ્તુ અંતર વચ્ચે સીધો સંબંધ સ્થાપિત કરે છે.
35
EasyMCQ
બહિર્ગોળ અરીસા અને અંતર્ગોળ અરીસા બંને માટે મોટવણીનું સમીકરણ સમાન છે.
A
સાચું
B
ખોટું

Solution

(A) ગોલીય અરીસા દ્વારા ઉત્પન્ન થતી મોટવણી $(m)$ ને પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેનું સૂત્ર $m = \frac{h'}{h} = -\frac{v}{u}$ છે,જ્યાં $v$ એ પ્રતિબિંબ અંતર છે અને $u$ એ વસ્તુ અંતર છે.
આ સૂત્ર પરાવર્તનની ભૂમિતિ પરથી તારવવામાં આવ્યું છે અને તે તમામ ગોલીય અરીસાઓ માટે સાર્વત્રિક રીતે લાગુ પડે છે,પછી ભલે તે અંતર્ગોળ હોય કે બહિર્ગોળ,જો સંજ્ઞા પ્રણાલીનું યોગ્ય રીતે પાલન કરવામાં આવે.
36
EasyMCQ
સમતલ અરીસામાં મોટવણી હંમેશા ........ હોય છે.
A
$1$ કરતા વધારે
B
$1$
C
$1$ કરતા ઓછી
D
શૂન્ય

Solution

(B) અરીસાની મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h_i)$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h_o)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જે $m = h_i / h_o$ છે.
સમતલ અરીસામાં રચાતું પ્રતિબિંબ હંમેશા આભાસી,ચત્તું અને વસ્તુના કદ જેટલું જ હોય છે.
કારણ કે પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ વસ્તુની ઊંચાઈ જેટલી જ હોય છે $(h_i = h_o)$,તેથી મોટવણી $m = h_i / h_o = 1$ થાય છે.
વધુમાં,પ્રતિબિંબ ચત્તું હોવાથી,મોટવણી ધન હોય છે,પરિણામે $m = +1$ મળે છે.
37
EasyMCQ
અંતર્ગોળ અરીસાની સામે વસ્તુને કયા સ્થાને મૂકવાથી તેના પ્રતિબિંબની મોટવણી $(- 2)$ મળે?
A
વક્રતાકેન્દ્ર પર
B
મુખ્ય કેન્દ્ર અને વક્રતાકેન્દ્રની વચ્ચે
C
વક્રતાકેન્દ્રથી દૂર
D
મુખ્ય કેન્દ્ર અને ધ્રુવની વચ્ચે

Solution

(B) અંતર્ગોળ અરીસા માટે,મોટવણી $m = -v/u$ થાય છે. અહીં $m = -2$ આપેલ છે.
આ કિંમત મૂકતા,$-2 = -v/u$,જેનો અર્થ છે કે $v = 2u$.
અરીસાના સૂત્ર મુજબ,$1/f = 1/v + 1/u$.
$v = 2u$ મૂકતા,$1/f = 1/(2u) + 1/u = 3/(2u)$ મળે છે.
આથી $u = 1.5f$ મળે.
કેન્દ્રલંબાઈ $f$ એ ધ્રુવ અને વક્રતાકેન્દ્ર $(2f)$ ની વચ્ચે હોવાથી,$1.5f$ પર મૂકેલી વસ્તુ મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ અને વક્રતાકેન્દ્ર $(C)$ ની વચ્ચે હોય છે.
તેથી,સાચું સ્થાન મુખ્ય કેન્દ્ર અને વક્રતાકેન્દ્રની વચ્ચે છે.
38
EasyMCQ
વિભાગ $I$ માં અંતર્ગોળ અરીસાની સામે વિવિધ અંતરે વસ્તુ મૂકવાથી મળતા પ્રતિબિંબની મોટવણી દર્શાવેલ છે અને વિભાગ $II$ માં પ્રતિબિંબનો પ્રકાર અને કદ દર્શાવેલ છે. વિભાગ $I$ અને વિભાગ $II$ ને જોડતી સાચી જોડી કઈ છે?
વિભાગ $I$ વિભાગ $II$
$1.$ મોટવણી $(-1)$ $a.$ વાસ્તવિક અને વિવર્ધિત
$2.$ મોટવણી $(+5)$ $b.$ વાસ્તવિક અને વસ્તુ જેવડું
$3.$ મોટવણી $(-5)$ $c.$ વાસ્તવિક અને નાનું
$4.$ મોટવણી $(-0.5)$ $d.$ આભાસી અને વિવર્ધિત
A
$(1-b), (2-d), (3-a), (4-c)$
B
$(1-c), (2-b), (3-a), (4-d)$
C
$(1-d), (2-c), (3-b), (4-a)$
D
$(1-c), (2-a), (3-d), (4-b)$

Solution

(A) ગોલીય અરીસાની મોટવણી $m$ એ $m = -v/u = h'/h$ દ્વારા આપવામાં આવે છે。
$1.$ મોટવણી $m = -1$: ઋણ ચિહ્ન વાસ્તવિક અને ઉલટું પ્રતિબિંબ સૂચવે છે. મૂલ્ય $1$ એ દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબનું કદ વસ્તુના કદ જેટલું જ છે. તેથી, $(1-b)$.
$2.$ મોટવણી $m = +5$: ધન ચિહ્ન આભાસી અને ચત્તું પ્રતિબિંબ સૂચવે છે. મૂલ્ય $5$ $( > 1)$ એ વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ સૂચવે છે. તેથી, $(2-d)$.
$3.$ મોટવણી $m = -5$: ઋણ ચિહ્ન વાસ્તવિક અને ઉલટું પ્રતિબિંબ સૂચવે છે. મૂલ્ય $5$ $( > 1)$ એ વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ સૂચવે છે. તેથી, $(3-a)$.
$4.$ મોટવણી $m = -0.5$: ઋણ ચિહ્ન વાસ્તવિક અને ઉલટું પ્રતિબિંબ સૂચવે છે. મૂલ્ય $0.5$ $( < 1)$ એ નાનું પ્રતિબિંબ સૂચવે છે. તેથી, $(4-c)$.
આમ, સાચી જોડી $(1-b), (2-d), (3-a), (4-c)$ છે。
39
EasyMCQ
અંતર્ગોળ અરીસા વડે મળતા વાસ્તવિક પ્રતિબિંબની મોટવણી હંમેશાં ...
A
ધન હોય છે.
B
ઋણ હોય છે.
C
> $1$ હોય છે.
D
≤ $1$ હોય છે.

Solution

(B) અંતર્ગોળ અરીસા માટે,વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ હંમેશાં ઉલટું હોય છે.
ચિહ્ન પ્રણાલી મુજબ,ઉલટા પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ ઋણ $(h_i < 0)$ લેવામાં આવે છે અને વસ્તુની ઊંચાઈ ધન $(h_o > 0)$ લેવામાં આવે છે.
મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ અને વસ્તુની ઊંચાઈનો ગુણોત્તર છે: $m = h_i / h_o$.
અહીં $h_i$ ઋણ હોવાથી અને $h_o$ ધન હોવાથી,મોટવણી $m$ હંમેશાં ઋણ $(m < 0)$ મળે છે.
40
EasyMCQ
અંતર્ગોળ અરીસા માટે,જો વસ્તુ-અંતર $u = \infty$ હોય,તો પ્રતિબિંબ અંતર $v = ..........$ થશે.
A
શૂન્ય
B
$f$
C
$R$
D
$f/2$

Solution

(B) અરીસાના સૂત્ર મુજબ,$\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$.
અહીં આપેલ છે કે વસ્તુ અનંત અંતરે છે,તેથી $u = \infty$.
આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા: $\frac{1}{v} + \frac{1}{\infty} = \frac{1}{f}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{1}{\infty} = 0$,તેથી $\frac{1}{v} + 0 = \frac{1}{f}$.
આમ,$v = f$.
જ્યારે અંતર્ગોળ અરીસાની સામે વસ્તુને અનંત અંતરે મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રકાશના કિરણો મુખ્ય અક્ષને સમાંતર હોય છે અને પ્રતિબિંબ મુખ્ય કેન્દ્ર $(F)$ પર રચાય છે.
41
EasyMCQ
જો કોઈ અરીસા વડે મળતા પ્રતિબિંબની મોટવણી $(-\frac{1}{3})$ હોય,તો તે અરીસો કયા પ્રકારનો હોય?
A
સમતલ
B
અંતર્ગોળ
C
બહિર્ગોળ
D
સમતલ અને અંતર્ગોળ

Solution

(B) અરીસાની મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જે $(-\frac{v}{u})$ જેટલી પણ હોય છે.
આપેલ છે: $m = -\frac{1}{3}$.
$1$. ઋણ નિશાની $(-)$ દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઉલટું છે.
$2$. મોટવણીનું મૂલ્ય $\frac{1}{3}$ છે,જે $1$ કરતા નાનું છે,જે દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ વસ્તુ કરતા નાનું છે.
$3$. સમતલ અરીસો હંમેશા આભાસી,ચત્તું અને $1$ મોટવણી ધરાવતું પ્રતિબિંબ આપે છે.
$4$. બહિર્ગોળ અરીસો હંમેશા આભાસી,ચત્તું અને નાનું પ્રતિબિંબ આપે છે,જેની મોટવણી $0$ અને $+1$ ની વચ્ચે હોય છે.
$5$. અંતર્ગોળ અરીસો વાસ્તવિક,ઉલટું અને નાનું પ્રતિબિંબ ત્યારે જ આપી શકે જ્યારે વસ્તુ વક્રતાકેન્દ્ર $(C)$ થી દૂર મૂકેલી હોય.
તેથી,આ અરીસો અંતર્ગોળ અરીસો છે.
42
EasyMCQ
જો ગોલીય અરીસા વડે મળતા પ્રતિબિંબની મોટવણી $m$ ઋણ હોય,તો પ્રતિબિંબનો પ્રકાર કેવો હોય?
A
વસ્તુ કરતાં નાનું
B
વસ્તુ કરતાં મોટું
C
ચત્તું
D
ઊલટું

Solution

(D) ગોલીય અરીસાના સંદર્ભમાં,મોટવણી $m$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,એટલે કે $m = h'/h$.
વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ માટે,પ્રતિબિંબ મુખ્ય અક્ષની નીચે રચાય છે,જેના કારણે પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ ઋણ લેવામાં આવે છે,જ્યારે વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ધન લેવામાં આવે છે.
તેથી,ઋણ મોટવણી $(m < 0)$ સૂચવે છે કે પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઊલટું છે.
ગોલીય અરીસા દ્વારા રચાતા તમામ વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ ઊલટા હોય છે,તેથી પ્રતિબિંબનો સાચો પ્રકાર ઊલટું છે.
43
EasyMCQ
બહિર્ગોળ અરીસા વડે રચાતા પ્રતિબિંબની મોટવણી વિશે શું કહી શકાય?
A
તે ધન હોય છે.
B
તે ઋણ હોય છે.
C
તે ધન તેમજ ઋણ હોય છે.
D
તે $1$ કરતાં વધુ હોય છે.

Solution

(A) બહિર્ગોળ અરીસો તેની સામે મૂકેલી વસ્તુના તમામ સ્થાનો માટે હંમેશા આભાસી,ચત્તું અને નાનું પ્રતિબિંબ રચે છે.
ચત્તા પ્રતિબિંબ માટે,પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ બંનેને ધન લેવામાં આવે છે.
મોટવણી $(m)$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ અને વસ્તુની ઊંચાઈના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $m = h'/h$.
ચત્તા પ્રતિબિંબ માટે $h'$ અને $h$ બંને ધન હોવાથી,મોટવણી $(m)$ હંમેશા ધન હોય છે.
વધુમાં,બહિર્ગોળ અરીસા માટે પ્રતિબિંબ હંમેશા વસ્તુ કરતાં નાનું હોય છે $(h' < h)$,તેથી મોટવણી હંમેશા $1$ કરતાં ઓછી હોય છે $(m < 1)$.
44
EasyMCQ
ગોલીય અરીસા માટે અરીસાનું સૂત્ર કયું છે?
A
$\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$
B
$\frac{1}{v} - \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$
C
$\frac{1}{u} - \frac{1}{v} = \frac{1}{f}$
D
$\frac{1}{u} + \frac{1}{v} = f$

Solution

(A) અરીસાનું સૂત્ર ગોલીય અરીસા માટે વસ્તુ અંતર $(u)$,પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$ અને કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે.
તે આ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\frac{1}{v} + \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$.
અહીં,$u$ એ ધ્રુવથી વસ્તુનું અંતર છે,$v$ એ ધ્રુવથી પ્રતિબિંબનું અંતર છે અને $f$ એ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ છે.
45
EasyMCQ
મોટવણી એ શાનો ગુણોત્તર છે?
A
પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ અને વસ્તુની ઊંચાઈ
B
વસ્તુની ઊંચાઈ અને પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ
C
પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ અને વસ્તુ-અંતર
D
વસ્તુ-અંતર અને પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ

Solution

(A) ગોલીય અરીસા કે લેન્સ દ્વારા મળતી મોટવણી $(m)$ એટલે પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ નો ગુણોત્તર.
ગાણિતિક રીતે,તેને આ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે: $m = \frac{h'}{h}$.
તેથી,મોટવણી એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ અને વસ્તુની ઊંચાઈનો ગુણોત્તર છે.
46
EasyMCQ
જો $4 \, cm$ ઊંચાઈની વસ્તુને અંતર્ગોળ અરીસાથી $12 \, cm$ ના અંતરે મૂકવામાં આવે,તો તેનું પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ $24 \, cm$ ના અંતરે રચાય છે. તો પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ કેટલી હશે ($, cm$ માં)?
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ છે: વસ્તુની ઊંચાઈ $(h_o)$ = $4 \, cm$,વસ્તુનું અંતર $(u)$ = $-12 \, cm$ (સંજ્ઞા પ્રણાલી મુજબ).
પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ રચાય છે,તેથી તે આભાસી પ્રતિબિંબ છે. આમ,પ્રતિબિંબનું અંતર $(v)$ = $+24 \, cm$.
અરીસાની મોટવણી $(m)$ નું સૂત્ર: $m = \frac{h_i}{h_o} = -\frac{v}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{h_i}{4} = -\frac{24}{-12}$.
$\frac{h_i}{4} = 2$.
$h_i = 2 \times 4 = 8 \, cm$.
તેથી,પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $8 \, cm$ થશે.
47
EasyMCQ
$12 \ cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે વસ્તુને $18 \ cm$ અંતરે મૂકવામાં આવે,તો પ્રતિબિંબ ક્યાં રચાશે?
A
વક્રતાકેન્દ્ર પર
B
વક્રતાકેન્દ્રથી દૂર
C
મુખ્ય કેન્દ્ર પર
D
મુખ્ય કેન્દ્ર અને વક્રતાકેન્દ્રની વચ્ચે

Solution

(B) આપેલ છે: કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ = $-12 \ cm$ (અંતર્ગોળ અરીસા માટે),વસ્તુ અંતર $(u)$ = $-18 \ cm$.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{-12} = \frac{1}{v} + \frac{1}{-18}$.
પદ ગોઠવતા: $\frac{1}{v} = \frac{1}{18} - \frac{1}{12}$.
લસાઅ $(36)$ લેતા: $\frac{1}{v} = \frac{2 - 3}{36} = -\frac{1}{36}$.
તેથી,$v = -36 \ cm$.
વક્રતાકેન્દ્ર $(C)$ એ $2f = 2 \times 12 = 24 \ cm$ પર છે.
પ્રતિબિંબ અંતર $(36 \ cm)$ એ વક્રતાકેન્દ્ર $(24 \ cm)$ કરતા વધારે હોવાથી,પ્રતિબિંબ વક્રતાકેન્દ્રથી દૂર રચાશે.
48
EasyMCQ
$10 \text{ cm}$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે વસ્તુને $20 \text{ cm}$ અંતરે મૂકવામાં આવે,તો પ્રતિબિંબ ક્યાં રચાય?
A
મુખ્ય કેન્દ્ર અને વક્રતાકેન્દ્રની વચ્ચે
B
મુખ્ય કેન્દ્ર પર
C
વક્રતાકેન્દ્રથી દૂર
D
વક્રતાકેન્દ્ર પર

Solution

(D) આપેલ છે: કેન્દ્રલંબાઈ $f = -10 \text{ cm}$ (અંતર્ગોળ અરીસા માટે),વસ્તુ અંતર $u = -20 \text{ cm}$.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{-10} = \frac{1}{v} + \frac{1}{-20}$.
સાદુરૂપ આપતા: $\frac{1}{v} = \frac{1}{20} - \frac{1}{10} = \frac{1 - 2}{20} = -\frac{1}{20}$.
તેથી,$v = -20 \text{ cm}$.
અહીં વસ્તુ $2f$ $(2 \times 10 \text{ cm} = 20 \text{ cm})$ પર મૂકેલી હોવાથી,પ્રતિબિંબ પણ $2f$ એટલે કે વક્રતાકેન્દ્ર પર જ રચાય છે.
49
EasyMCQ
$20 \text{ cm}$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે $10 \text{ cm}$ અંતરે મૂકેલી વસ્તુનું પ્રતિબિંબ કેવું મળે?
A
વાસ્તવિક અને મોટું
B
વાસ્તવિક અને નાનું
C
આભાસી અને મોટું
D
આભાસી અને નાનું

Solution

(C) આપેલ છે: કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ = $-20 \text{ cm}$ (અંતર્ગોળ અરીસા માટે),વસ્તુ અંતર $(u)$ = $-10 \text{ cm}$.
અરીસાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} + \frac{1}{u}$.
કિંમતો મુકતા: $\frac{1}{-20} = \frac{1}{v} + \frac{1}{-10}$.
સાદુરૂપ આપતા: $\frac{1}{v} = \frac{1}{10} - \frac{1}{20} = \frac{2-1}{20} = \frac{1}{20}$.
તેથી,$v = +20 \text{ cm}$.
પ્રતિબિંબ અંતર $(v)$ ધન હોવાથી,પ્રતિબિંબ અરીસાની પાછળ રચાય છે,જેનો અર્થ છે કે તે આભાસી છે.
મોટવણી $(m)$ = $-\frac{v}{u} = -(\frac{20}{-10}) = +2$.
અહીં $m$ ધન છે અને $1$ કરતા મોટું છે,તેથી પ્રતિબિંબ આભાસી અને મોટું મળે છે.
50
EasyMCQ
નીચેના પૈકી શાના વડે રચાતા પ્રતિબિંબની મોટવણીનું મૂલ્ય $+0.5$ હોઈ શકે?
A
બહિર્ગોળ લેન્સ
B
અંતર્ગોળ અરીસો
C
સમતલ અરીસો
D
બહિર્ગોળ અરીસો

Solution

(D) મોટવણી $m$ એ પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $(h')$ અને વસ્તુની ઊંચાઈ $(h)$ ના ગુણોત્તર દ્વારા આપવામાં આવે છે,એટલે કે $m = h'/h$.
અહીં $m$ નું મૂલ્ય $+0.5$ છે,ધન ચિહ્ન દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું છે.
$0.5$ નું મૂલ્ય (જે $1$ કરતા ઓછું છે) દર્શાવે છે કે પ્રતિબિંબ વસ્તુ કરતા નાનું છે.
બહિર્ગોળ અરીસો વસ્તુના તમામ સ્થાનો માટે હંમેશા આભાસી,ચત્તું અને નાનું પ્રતિબિંબ રચે છે.
તેથી,બહિર્ગોળ અરીસો $+0.5$ જેટલી મોટવણી ઉત્પન્ન કરી શકે છે.

Light – Reflection and Refraction — Mirror Formula and Magnification · Frequently Asked Questions

1Are these Light – Reflection and Refraction questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Light – Reflection and Refraction Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.