અ Gujarati

Taxonomic categories Questions in Gujarati

Class 11 Biology · The Living World · Taxonomic categories

568+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 568 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
નીચેના કોલમ યોગ્ય રીતે જોડો:
સામાન્ય નામ વૈજ્ઞાનિક નામ / ગોત્ર / કુળ
$A$. અળસિયું $R$. ફેરીટીમાં પોંસ્થૂમાં,$Y$. ઓપિસથોપોરા,$3$. મેગાસકોલડીસી
$B$. સૂર્યમુખી $S$. હેલિએન્થસ અનેસ,$Z$. એસ્ટેરેલ્સ,$2$. એસ્ટેરેસી
$C$. દેડકો $P$. રાના ટાઈગરીના,$X$. એન્યુરા,$4$. રાનિડી
$D$. મકાઈ $Q$. ઝીઆ મેઈઝ,$W$. ગ્લુમીફલોરી,$1$. પોએસી
A
$A-Q-Y-3; B-P-X-2; C-R-Z-1; D-S-W-4$
B
$A-R-Z-3; B-S-W-1; C-P-X-2; D-Q-Y-4$
C
$A-P-Z-1; B-Q-X-2; C-R-Y-3; D-S-W-4$
D
$A-R-Y-3; B-S-Z-2; C-P-X-4; D-Q-W-1$

Solution

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. અળસિયું $(A)$: વૈજ્ઞાનિક નામ ફેરીટીમાં પોંસ્થૂમાં $(R)$,ગોત્ર ઓપિસથોપોરા $(Y)$,અને કુળ મેગાસકોલડીસી $(3)$ છે.
$2$. સૂર્યમુખી $(B)$: વૈજ્ઞાનિક નામ હેલિએન્થસ અનેસ $(S)$,ગોત્ર એસ્ટેરેલ્સ $(Z)$,અને કુળ એસ્ટેરેસી $(2)$ છે.
$3$. દેડકો $(C)$: વૈજ્ઞાનિક નામ રાના ટાઈગરીના $(P)$,ગોત્ર એન્યુરા $(X)$,અને કુળ રાનિડી $(4)$ છે.
$4$. મકાઈ $(D)$: વૈજ્ઞાનિક નામ ઝીઆ મેઈઝ $(Q)$,ગોત્ર ગ્લુમીફલોરી $(W)$,અને કુળ પોએસી $(1)$ છે.
આમ,સાચો ક્રમ $A-R-Y-3; B-S-Z-2; C-P-X-4; D-Q-W-1$ છે.
202
EasyMCQ
હરોળને ક્યારે વર્ગીકૃત કક્ષા (Taxonomic category) કહેવાય છે?
A
જો હરોળ વર્ગીકૃત શ્રેણીનો તમામ પાસાઓમાં ભાગ હોય.
B
જો હરોળ વર્ગીકૃત શ્રેણીનો કોઈ એક પાસામાં ભાગ હોય.
C
જ્યારે તે એકાંકી ચરણ દર્શાવે ત્યારે.
D
જ્યારે તે વર્ગીકરણના નિયમોનું પાલન કરે ત્યારે.

Solution

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકરણની વ્યવસ્થા માત્ર બાહ્યાકાર રચનાનું જૂથ નથી,પરંતુ તે ચરણોની એક શ્રેણીબદ્ધ રચના છે. દરેક ચરણ એક કક્ષા અથવા શ્રેણી દર્શાવે છે. કારણ કે આ શ્રેણી સમગ્ર વર્ગીકરણ વ્યવસ્થાનો એક ભાગ છે,તેથી તેને વર્ગીકરણની કક્ષા (Taxonomic category) કહેવામાં આવે છે. તેથી,જો કોઈ કક્ષા વર્ગીકરણની વ્યવસ્થાનો તમામ પાસાઓમાં ભાગ હોય,તો તેને વર્ગીકરણની કક્ષા કહેવાય છે.
203
EasyMCQ
આપેલ આકૃતિમાં $P$ અને $Q$ નિર્દેશિત ભાગ ક્રમિક શું દર્શાવે છે?
$P$
$\uparrow$
કુળ
$\uparrow$
$Q$
$\uparrow$
જાતિ
A
પ્રજાતિ,ગોત્ર
B
ગોત્ર,પ્રજાતિ
C
વર્ગ,સૃષ્ટિ
D
સૃષ્ટિ,વર્ગ

Solution

(B) વર્ગીકૃત શ્રેણીનો ચડતો ક્રમ આ મુજબ છે: જાતિ < પ્રજાતિ < કુળ < ગોત્ર < વર્ગ < સમુદાય/વિભાગ < સૃષ્ટિ.
આપેલ ક્રમ: $P$ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ $Q$ $\rightarrow$ જાતિ.
વર્ગીકૃત શ્રેણી જોતા,'કુળ' ની ઉપરની કક્ષા 'ગોત્ર' છે અને 'કુળ' તથા 'જાતિ' ની વચ્ચેની કક્ષા 'પ્રજાતિ' છે.
તેથી,$P$ એ 'ગોત્ર' દર્શાવે છે અને $Q$ એ 'પ્રજાતિ' દર્શાવે છે.
204
EasyMCQ
સૂર્યમુખીની પ્રજાતિ (Genus) કઈ છે?
A
Rana
B
Periplaneta
C
Pheretima
D
Helianthus

Solution

(D) સૂર્યમુખીનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Helianthus \ annuus$ છે. દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિમાં,પ્રથમ શબ્દ પ્રજાતિ (Genus) દર્શાવે છે અને બીજો શબ્દ જાતિ (Species) દર્શાવે છે. તેથી,$Helianthus$ એ સૂર્યમુખીની પ્રજાતિ છે. $Rana$ એ દેડકાની પ્રજાતિ છે,$Periplaneta$ એ વંદાની પ્રજાતિ છે,અને $Pheretima$ એ અળસિયાની પ્રજાતિ છે.
205
EasyMCQ
વર્ગીકરણનું દરેક ચરણ શેનો નિર્દેશ કરે છે?
A
હરોળ
B
ધારણા
C
માપદંડ
D
સિદ્ધાંતો

Solution

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકરણની શ્રેણી વિવિધ સ્તરો અથવા ચરણોની બનેલી હોય છે. દરેક ચરણ એક વર્ગીકરણ હરોળ (Taxonomic rank) અથવા કક્ષાનો નિર્દેશ કરે છે. આ કક્ષાઓ સૃષ્ટિથી લઈને જાતિ સુધીના સમગ્ર વર્ગીકરણના માળખાનો ભાગ છે. તેથી,શ્રેણીના દરેક ચરણને હરોળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
206
EasyMCQ
વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં જાતિથી સૃષ્ટિ તરફ જતાં સજીવોમાં જોવા મળતા સામાન્ય લક્ષણોનું પ્રમાણ:
A
ઘટે છે
B
વધે છે
C
સમાન રહે છે
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં $Species$ (જાતિ) સૌથી નીચલી કક્ષા છે અને $Kingdom$ (સૃષ્ટિ) સૌથી ઉચ્ચ કક્ષા છે.
જેમ આપણે $Species$ થી $Kingdom$ તરફ જઈએ છીએ,તેમ સજીવોમાં જોવા મળતા સામાન્ય લક્ષણોની સંખ્યા ઘટે છે.
આનું કારણ એ છે કે $Species$ જેવી નીચલી કક્ષાના સજીવો વધુ વિશિષ્ટ લક્ષણો ધરાવે છે,જ્યારે $Kingdom$ જેવી ઉચ્ચ કક્ષાના સજીવો માત્ર ખૂબ જ વ્યાપક અને સામાન્ય લક્ષણો ધરાવે છે.
તેથી,વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં ઉપર તરફ જતાં સામાન્ય લક્ષણોનું પ્રમાણ ઘટે છે.
207
EasyMCQ
બધા ગોત્રો (Orders) ભેગા મળીને શાની રચના કરે છે?
A
વર્ગીકૃત શ્રેણી
B
વર્ગીકૃત કુળ
C
વર્ગીકૃત જાતિ
D
વર્ગીકૃત વર્ગ

Solution

(D) વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં,શ્રેણીબદ્ધ રીતે જાતિથી લઈને સૃષ્ટિ સુધીની કક્ષાઓ ગોઠવાયેલી હોય છે.
વર્ગીકૃત શ્રેણીના ક્રમ મુજબ,સંબંધિત ગોત્રો (Orders) નો સમૂહ મળીને એક વર્ગ (Class) બનાવે છે.
તેથી,બધા ગોત્રો (Orders) ભેગા મળીને વર્ગીકૃત વર્ગ (Class) ની રચના કરે છે.
208
EasyMCQ
એક પ્રજાતિ (Genus) માં કેટલી જાતિઓ (Species) નો સમાવેશ થઈ શકે છે?
A
ચાર
B
બે
C
ત્રણ
D
એક કે તેથી વધુ

Solution

(D) પ્રજાતિ એ એક એવી વર્ગીકૃત કક્ષા છે જેમાં સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ હોય છે,જે અન્ય પ્રજાતિઓની જાતિઓની તુલનામાં વધુ સમાન લક્ષણો ધરાવે છે. એક પ્રજાતિમાં એક જ જાતિ (મોનોટાઇપિક) અથવા એકથી વધુ જાતિઓ (પોલિટાઇપિક) હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Panthera$ પ્રજાતિમાં $Panthera$ $leo$ (સિંહ) અને $Panthera$ $tigris$ (વાઘ) જેવી જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,એક પ્રજાતિમાં એક કે તેથી વધુ જાતિઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
209
EasyMCQ
વર્ગીકરણની કક્ષાઓમાં બધા જૂથોનો સમાવેશ કરતા સૌથી ઉચ્ચ કક્ષાના જૂથને શું કહેવાય છે?
A
સૃષ્ટિ
B
જાતિ
C
પ્રજાતિ
D
વર્ગક

Solution

(A) વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં,કક્ષાઓને સૌથી નીચાથી સૌથી ઉચ્ચ સ્તર સુધી ચોક્કસ ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે: જાતિ,પ્રજાતિ,કુળ,ગોત્ર,વર્ગ,સમુદાય/વિભાગ અને સૃષ્ટિ.
$1$. જાતિ એ વર્ગીકરણનો પાયાનો એકમ છે.
$2$. સૃષ્ટિ એ વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં સૌથી ઉચ્ચ કક્ષા છે.
$3$. તે અન્ય તમામ વર્ગીકરણ જૂથોનો સમાવેશ કરે છે,કારણ કે તે વર્ગીકરણનું સૌથી વ્યાપક સ્તર છે જેમાં સૌથી સામાન્ય સમાન લક્ષણો ધરાવતા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
210
MediumMCQ
વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં સૃષ્ટિથી જાતિ તરફ જતા સજીવોમાં સામાન્ય લક્ષણોની સંખ્યા .............
A
વધે છે
B
ઘટે છે
C
અચળ રહે છે
D
સમાન થાય છે

Solution

(A) વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં,સૃષ્ટિ એ સૌથી ઉચ્ચ કક્ષા છે અને જાતિ એ સૌથી નીચી કક્ષા છે.
જેમ આપણે સૃષ્ટિથી જાતિ તરફ જઈએ છીએ,તેમ સજીવો વચ્ચેના સામાન્ય લક્ષણોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
આનું કારણ એ છે કે એક જ જાતિમાં મૂકવામાં આવેલા સજીવો મહત્તમ સમાન લક્ષણો ધરાવે છે,જ્યારે એક જ સૃષ્ટિના સજીવો માત્ર થોડા જ વ્યાપક અને સામાન્ય લક્ષણો ધરાવે છે.
211
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ વર્ગીકૃત કક્ષાઓમાં વિભિન્નતાના ઊતરતા ક્રમમાં યોગ્ય ગોઠવણી દર્શાવે છે?
A
સૃષ્ટિ $\rightarrow$ ઉપસૃષ્ટિ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ ઉપવર્ગ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ કુળ
B
ગોત્ર $\rightarrow$ ઉપવર્ગ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ સૃષ્ટિ $\rightarrow$ ઉપસૃષ્ટિ
C
સૃષ્ટિ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ઉપવર્ગ $\rightarrow$ ગોત્ર
D
કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ ઉપવર્ગ $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ ઉપસૃષ્ટિ $\rightarrow$ સૃષ્ટિ

Solution

(A) વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં એક ચોક્કસ ક્રમ હોય છે જેમાં સૃષ્ટિથી જાતિ તરફ જતાં સમાન લક્ષણોમાં ઘટાડો થાય છે,જેનો અર્થ છે કે જાતિથી સૃષ્ટિ તરફ જતાં વિભિન્નતામાં વધારો થાય છે.
વિભિન્નતાનો ઊતરતો ક્રમ એટલે સૌથી વધુ વિભિન્નતા ધરાવતી ઉચ્ચ કક્ષાથી ઓછી વિભિન્નતા ધરાવતી નીચી કક્ષા તરફ જવું.
સાચો ક્રમ આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ $\rightarrow$ ઉપસૃષ્ટિ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ ઉપવર્ગ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ કુળ.
તેથી,વિકલ્પ $A$ એ વિભિન્નતાના ઊતરતા ક્રમમાં યોગ્ય ગોઠવણી દર્શાવે છે.
212
EasyMCQ
$Homo$ પ્રજાતિની બે જાતિઓ અને $Columbidae$ કુળના બે પક્ષીઓના નામ જણાવો.
A
$Homo$ $erectus$,$Homo$ $sapiens$ અને કબૂતર (Pigeon),હોલો (Dove)
B
$Primate$,$Cro-Magnon$ અને કબૂતર,કાગડો
C
$Homo$ $erectus$,$Cro-Magnon$ અને કબૂતર,હોલો
D
$Primate$,$Homo$ $sapiens$ અને હોલો,કાગડો

Solution

(A) $1$. $Homo$ પ્રજાતિમાં મનુષ્યની લુપ્ત અને અસ્તિત્વ ધરાવતી જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. બે જાણીતી જાતિઓ $Homo$ $erectus$ અને $Homo$ $sapiens$ છે.
$2$. $Columbidae$ કુળમાં એવા પક્ષીઓનો સમાવેશ થાય છે જેને સામાન્ય રીતે કબૂતર (Pigeon) અને હોલો (Dove) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$3$. આથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે,જે $Homo$ ની બે જાતિઓ અને $Columbidae$ કુળના બે પક્ષીઓ દર્શાવે છે.
213
MCQ
ગાઢ સંબંધ ધરાવતી પ્રજાતિઓના સમૂહથી કયો વર્ગક રચાય છે?
A
કુળ
B
જાતિ
C
પ્રજાતિ
D
ગોત્ર

Solution

(C) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,$Genus$ (પ્રજાતિ) એ ગાઢ સંબંધ ધરાવતી જાતિઓનો સમૂહ છે,જે અન્ય પ્રજાતિઓની જાતિઓની તુલનામાં વધુ સમાન લક્ષણો ધરાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Solanum$ એ એક પ્રજાતિ છે જેમાં $Solanum$ $tuberosum$ (બટાટા) અને $Solanum$ $melongena$ (રીંગણ) જેવી જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
214
EasyMCQ
સામાન્ય પૂર્વજ ધરાવતી જાતિઓના સમૂહને શું કહેવાય છે?
A
પ્રજાતિ
B
ઉપજાતિ
C
શ્રેણી
D
ગોત્ર

Solution

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,$Genus$ (પ્રજાતિ) ને સંબંધિત જાતિઓના સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જેમાં અન્ય પ્રજાતિઓની જાતિઓની તુલનામાં વધુ સમાન લક્ષણો હોય છે. આ જાતિઓ સામાન્ય પૂર્વજમાંથી ઉતરી આવી હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેથી,સામાન્ય પૂર્વજ ધરાવતી જાતિઓના સમૂહને $Genus$ (પ્રજાતિ) કહેવામાં આવે છે.
215
MediumMCQ
લક્ષણોની વધતી જતી સામ્યતાના આધારે વર્ગીકૃત કક્ષાઓનો સાચો ક્રમ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
કુળ,ગોત્ર,સૃષ્ટિ,પ્રજાતિ
B
વર્ગ,જાતિ,કુળ,સૃષ્ટિ
C
ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ,જાતિ
D
કુળ,ગોત્ર,જાતિ,પ્રજાતિ

Solution

(C) વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં,જેમ આપણે સૃષ્ટિથી જાતિ તરફ જઈએ છીએ,તેમ સમાન લક્ષણોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
તેથી,લક્ષણોની વધતી જતી સામ્યતા દર્શાવતો ક્રમ આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ < સમુદાય < વર્ગ < ગોત્ર < કુળ < પ્રજાતિ < જાતિ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,'ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ,જાતિ' એવો ક્રમ છે જે જાતિ તરફ જતાં લક્ષણોની વધતી જતી સામ્યતાના વલણને અનુસરે છે.
216
MediumMCQ
નીચેના કોલમ યોગ્ય રીતે જોડો:
કોલમ $I$ (સજીવ)કોલમ $II$ (કુળ)કોલમ $III$ (ગોત્ર)
$i$. સૂર્યમુખી$a$. બ્લાટીડી$p$. ઓપિસથઓપોરા
$ii$. અળસિયું$b$. એસ્ટેરેસી$q$. ગ્લુમીફલોરી
$c$. મેગાસ્કોલિડીસી$r$. એન્યુરા
$s$. એસ્તેરેલ્સ
A
$i-b-q, ii-a-r$
B
$i-b-s, ii-c-p$
C
$i-c-q, ii-a-r$
D
$i-b-r, ii-c-s$

Solution

(B) $1$. સૂર્યમુખી $(Helianthus \text{ } annuus)$: તે એસ્ટેરેસી કુળ અને એસ્તેરેલ્સ ગોત્રમાં આવે છે. તેથી, $i-b-s$.
$2$. અળસિયું $(Pheretima \text{ } posthuma)$: તે મેગાસ્કોલિડીસી કુળ અને ઓપિસથઓપોરા ગોત્રમાં આવે છે. તેથી, $ii-c-p$.
આમ, સાચી જોડ $i-b-s$ અને $ii-c-p$ છે.
217
MCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન જાતિ (species) માટે સાચું નથી?
A
જાતિના સભ્યો આંતરપ્રજનન કરી શકે છે.
B
જાતિના સભ્યોમાં વિવિધતા જોવા મળે છે.
C
દરેક જાતિ અન્ય જાતિઓથી પ્રજનનની રીતે અલગ હોય છે.
D
એક જ જાતિની વસતિઓ વચ્ચે જનીન પ્રવાહ (gene flow) જોવા મળતો નથી.

Solution

(D) જાતિ એટલે એવા સજીવોનો સમૂહ જે આંતરપ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
$1$. જાતિના સભ્યો સામાન્ય જનીન ભંડોળ ધરાવે છે અને આંતરપ્રજનન કરી શકે છે ($A$ સાચું છે).
$2$. જનીનિક તફાવતોને કારણે જાતિના સભ્યોમાં વિવિધતા જોવા મળે છે ($B$ સાચું છે).
$3$. પ્રજનનકીય અલગીકરણ એ એક મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે જે એક જાતિને બીજી જાતિથી અલગ પાડે છે ($C$ સાચું છે).
$4$. જનીન પ્રવાહ એટલે વસતિઓ વચ્ચે જનીનો કે એલીલ્સનું સ્થળાંતર. એક જ જાતિની વસતિઓ વચ્ચે આંતરપ્રજનન શક્ય હોવાથી જનીન પ્રવાહ જોવા મળે છે. તેથી,એક જ જાતિની વસતિઓ વચ્ચે જનીન પ્રવાહ જોવા મળતો નથી તેવું વિધાન ખોટું છે ($D$ ખોટું છે).
218
EasyMCQ
નીચે આપેલ વર્ગીકૃત કક્ષાઓ પૈકી કઈ કક્ષામાં સૌથી ઓછી સામ્યતા જોવા મળે છે?
A
વર્ગ
B
ઉપવર્ગ
C
ગોત્ર
D
કુળ

Solution

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં, વર્ગીકૃત શ્રેણી એક ચોક્કસ ક્રમ અનુસરે છે: સૃષ્ટિ > સમુદાય > વર્ગ > ગોત્ર > કુળ > પ્રજાતિ > જાતિ.
જેમ આપણે જાતિથી સૃષ્ટિ તરફ જઈએ છીએ, તેમ સજીવો વચ્ચેની સમાન લાક્ષણિકતાઓની સંખ્યા ઘટતી જાય છે.
તેનાથી ઉલટું, જેમ આપણે સૃષ્ટિથી જાતિ તરફ જઈએ છીએ, તેમ સમાનતાઓની સંખ્યા વધતી જાય છે.
આપેલા વિકલ્પો ($\text{વર્ગ}$, $\text{ઉપવર્ગ}$, $\text{ગોત્ર}$, $\text{કુળ}$) માંથી, $\text{વર્ગ}$ એ સૌથી ઉચ્ચ વર્ગીકૃત કક્ષા છે.
તેથી, $\text{વર્ગ}$ કક્ષામાં મૂકવામાં આવેલા સજીવોમાં $\text{ગોત્ર}$ અથવા $\text{કુળ}$ ની તુલનામાં સૌથી ઓછી સમાન લાક્ષણિકતાઓ જોવા મળે છે.
219
EasyMCQ
વર્ગીકરણવિદ્યામાં કક્ષા 'વર્ગ' (Class) કયા બેની વચ્ચે આવે છે?
A
સૃષ્ટિ અને ગોત્ર
B
સૃષ્ટિ અને કુળ
C
સમુદાય અને ગોત્ર
D
કુળ અને પ્રજાતિ

Solution

(C) વર્ગીકૃત શ્રેણીની કક્ષાનો ક્રમ આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ જાતિ.
આ ક્રમ મુજબ,'વર્ગ' (Class) એ 'સમુદાય' (Phylum) અને 'ગોત્ર' (Order) ની વચ્ચે આવે છે.
220
EasyMCQ
વર્ગીકરણની કક્ષાઓમાં નીચેનામાંથી કોનો સમાવેશ થાય છે?
A
સૃષ્ટિ
B
સમુદાય
C
ગોત્ર
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) વર્ગીકરણની કક્ષાઓ એ સજીવોના વર્ગીકરણના ક્રમબદ્ધ સ્તરો છે.
વર્ગીકરણના ક્રમ (Taxonomic hierarchy) મુજબ,મુખ્ય કક્ષાઓ આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ (Kingdom),સમુદાય (Phylum - પ્રાણીઓ માટે) અથવા વિભાગ (Division - વનસ્પતિઓ માટે),વર્ગ (Class),ગોત્ર (Order),કુળ (Family),પ્રજાતિ (Genus) અને જાતિ (Species).
આમ,સૃષ્ટિ,સમુદાય અને ગોત્ર ત્રણેય વર્ગીકરણની કક્ષાઓનો ભાગ હોવાથી,સાચો જવાબ 'આપેલ તમામ' છે.
221
EasyMCQ
સજીવનું વૈજ્ઞાનિક નામ લખતી વખતે કઈ વર્ગીકૃત કક્ષાનો શબ્દ પ્રથમ લખવામાં આવે છે?
A
જાતિ
B
સૃષ્ટિ
C
પ્રજાતિ
D
ઉપસૃષ્ટિ

Solution

(C) $Carl$ $Linnaeus$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ,સજીવનું વૈજ્ઞાનિક નામ બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિનું નામ (Genus) અને જાતિનું નામ (Species).
આ પદ્ધતિમાં,પ્રથમ શબ્દ $Genus$ (પ્રજાતિ) દર્શાવે છે અને બીજો શબ્દ $Species$ (જાતિ) દર્શાવે છે.
તેથી,પ્રથમ લખાતો વર્ગક $Genus$ (પ્રજાતિ) છે.
222
EasyMCQ
વર્ગીકરણની કક્ષાઓ ભેગી મળીને શું રચે છે?
A
વર્ગીકરણ ગોત્ર
B
વર્ગીકરણ શ્રેણી (Taxonomic hierarchy)
C
વર્ગીકરણ હરોળ
D
વર્ગીકરણ શ્રેણી

Solution

(B) વર્ગીકરણની કક્ષાઓ સજીવોના વર્ગીકરણમાં અલગ-અલગ સ્તરો છે. જ્યારે આ કક્ષાઓને સૃષ્ટિથી લઈને જાતિ સુધીના ચોક્કસ ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે,ત્યારે તે સામૂહિક રીતે $Taxonomic \ hierarchy$ (વર્ગીકરણ શ્રેણી) રચે છે. આ શ્રેણી સજીવોની સમાનતાઓ અને તફાવતોના આધારે તેમને વિવિધ સ્તરોમાં વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવવાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
223
EasyMCQ
વર્ગીકરણના વિવિધ સ્તરે ગોઠવાયેલા સજીવોના જૂથોને આપવામાં આવતી હરોળને ........... કહેવામાં આવે છે.
A
વર્ગ
B
વર્ગક
C
ગોત્ર
D
કક્ષા

Solution

(D) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકૃત સમૂહોના ક્રમબદ્ધ ગોઠવણને વર્ગીકરણ શ્રેણી (Taxonomic hierarchy) કહેવામાં આવે છે.
આ શ્રેણીમાં દરેક સ્તર એક દરજ્જો અથવા શ્રેણી (Category) દર્શાવે છે.
આ શ્રેણીઓને વર્ગીકરણ શ્રેણીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
'વર્ગક' (Taxon) એ વર્ગીકરણના કોઈપણ ચોક્કસ સ્તરે રહેલા સજીવોના જૂથનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
તેથી,આ જૂથોને આપવામાં આવતા દરજ્જા કે સ્તરને ખાસ કરીને 'વર્ગક શ્રેણી' (Category) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
224
EasyMCQ
સૌથી ઉચ્ચ વર્ગીકૃત કક્ષા કઈ છે જેમાં સજીવોના અન્ય તમામ જૂથોનો સમાવેશ થાય છે?
A
ઉપવર્ગ
B
વર્ગ
C
સૃષ્ટિ
D
જાતિ

Solution

(C) વર્ગીકરણની શ્રેણીમાં, કક્ષાઓને સૌથી નીચીથી સૌથી ઉચ્ચ હરોળમાં આ રીતે ગોઠવવામાં આવે છે: $\text{જાતિ } < \text{પ્રજાતિ } < \text{કુળ } < \text{ગોત્ર } < \text{વર્ગ } < \text{સમુદાય}/\text{વિભાગ } < \text{સૃષ્ટિ}$।
$\text{સૃષ્ટિ}$ એ જૈવિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં સૌથી ઉચ્ચ વર્ગીકરણ કક્ષા છે।
તે અન્ય તમામ જૂથોનો સમાવેશ કરે છે, કારણ કે તે વર્ગીકરણનું સૌથી વ્યાપક સ્તર છે જેમાં સમાન મૂળભૂત લાક્ષણિકતાઓ ધરાવતા તમામ સજીવોનો સમાવેશ થાય છે।
225
MediumMCQ
વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં સૃષ્ટિથી જાતિ તરફ જતાં નીચેનામાંથી શું જોવા મળે છે?
A
ભિન્નતામાં વધારો થાય છે.
B
જાતિઓની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
C
સામ્યતામાં વધારો થાય છે.
D
સામ્યતામાં ઘટાડો થાય છે.

Solution

(C) વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં,જ્યારે આપણે ઉચ્ચ કક્ષા (સૃષ્ટિ) થી નિમ્ન કક્ષા (જાતિ) તરફ જઈએ છીએ,ત્યારે સજીવોમાં જોવા મળતા સમાન લક્ષણોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે નિમ્ન કક્ષા (જેમ કે જાતિ) માં મૂકવામાં આવેલા સજીવો ઉચ્ચ કક્ષા (જેમ કે સૃષ્ટિ) ની તુલનામાં વધુ સામ્યતા દર્શાવે છે.
તેથી,સૃષ્ટિથી જાતિ તરફ જતાં સજીવો વચ્ચેની સામ્યતામાં વધારો થાય છે.
226
MCQ
નીચે આપેલ વર્ગીકરણના કક્ષકો પૈકી કયા કક્ષકમાં સજીવો વચ્ચે સૌથી ઓછી સામ્યતા જોવા મળે છે?
A
વર્ગ
B
ઉપવર્ગ
C
ગોત્ર
D
કુળ

Solution

(A) વર્ગીકરણની શ્રેણીમાં, જેમ આપણે જાતિથી સૃષ્ટિ તરફ જઈએ છીએ, તેમ સજીવો વચ્ચે સમાન લક્ષણોની સંખ્યા ઘટતી જાય છે。
આનો અર્થ એ છે કે ઉચ્ચ વર્ગીકરણના કક્ષકોમાં નીચલા કક્ષકોની તુલનામાં સજીવો વચ્ચે ઓછી સામ્યતા જોવા મળે છે。
વર્ગીકરણનો ક્રમ આ મુજબ છે: જાતિ < પ્રજાતિ < કુળ < ગોત્ર < વર્ગ < સમુદાય < સૃષ્ટિ。
આપેલા વિકલ્પો ($\text{વર્ગ}$, $\text{ઉપવર્ગ}$, $\text{ગોત્ર}$, $\text{કુળ}$) માંથી, $\text{વર્ગ}$ એ સૌથી ઉચ્ચ કક્ષક છે。
તેથી, $\text{વર્ગ}$ કક્ષકમાં રહેલા સજીવોમાં સૌથી ઓછી સામ્યતા જોવા મળે છે。
227
EasyMCQ
વધુમાં વધુ સામ્યતા ધરાવતો અને આંતરપ્રજનન કરી પ્રજનનક્ષમ સંતતિ સર્જવાની ક્ષમતા ધરાવતી વર્ગીકૃત કક્ષા ......... છે.
A
પ્રજાતિ
B
કુળ
C
જાતિ
D
ગોત્ર

Solution

(C) જૈવિક વર્ગીકરણમાં, $\text{જાતિ}$ (Species) એ વર્ગીકરણનો પાયાનો એકમ છે。
તેને એવા સજીવોના સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે મહત્તમ બાહ્યાકાર સામ્યતા ધરાવે છે અને તેમની વચ્ચે આંતરપ્રજનન કરીને પ્રજનનક્ષમ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે。
તેથી, સાચો જવાબ $\text{જાતિ}$ છે。
228
MCQ
સજીવોના વૈજ્ઞાનિક નામમાં કયો વર્ગક નાની લિપિમાં (lowercase) લખાય છે?
A
જાતિ
B
પ્રજાતિ
C
સૃષ્ટિ
D
કુળ

Solution

(A) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર,વૈજ્ઞાનિક નામ બે ભાગનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિ અને જાતિ.
$1$. પ્રથમ શબ્દ પ્રજાતિ દર્શાવે છે,જેની શરૂઆત હંમેશા કેપિટલ અક્ષરથી થાય છે.
$2$. બીજો શબ્દ જાતિ (specific epithet) દર્શાવે છે,જે હંમેશા નાની લિપિમાં (lowercase) લખવામાં આવે છે.
તેથી,જાતિનું નામ નાની લિપિમાં લખાય છે.
229
MCQ
વૈજ્ઞાનિક નામમાં બીજો શબ્દ કયો વર્ગક સૂચવે છે?
A
પ્રજાતિ
B
જાતિ
C
વર્ગ
D
શ્રેણી

Solution

(B) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિમાં,વૈજ્ઞાનિક નામ બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: પ્રથમ શબ્દ $Genus$ (પ્રજાતિ) દર્શાવે છે અને બીજો શબ્દ વિશિષ્ટ નામ અથવા $Species$ (જાતિ) દર્શાવે છે. તેથી,બીજો શબ્દ જાતિ સૂચવે છે.
230
EasyMCQ
ગાઢ સંબંધ ધરાવતી જાતિઓનાં સમૂહથી રચાતા વર્ગીકૃત કક્ષાને શું કહે છે?
A
જાતિ
B
પ્રજાતિ
C
કુળ
D
ગોત્ર

Solution

(B) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,$Genus$ (પ્રજાતિ) એ એક એવો વર્ગક છે જે ગાઢ સંબંધ ધરાવતી પ્રજાતિઓનો સમૂહ છે,જેમાં અન્ય પ્રજાતિઓની તુલનામાં વધુ સમાન લક્ષણો જોવા મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે,બટાટા ($Solanum$ $tuberosum$) અને રીંગણ ($Solanum$ $melongena$) એ બે અલગ-અલગ જાતિઓ છે,પરંતુ બંને એક જ પ્રજાતિ $Solanum$ માં સમાવિષ્ટ છે.
231
EasyMCQ
સંબંધિત પ્રજાતિઓના સમૂહ દ્વારા શું રચાય છે?
A
જાતિ
B
ઉપકુળ
C
ગોત્ર
D
કુળ

Solution

(D) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકૃત શ્રેણી એક ચોક્કસ ક્રમમાં હોય છે: જાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ સૃષ્ટિ.
આ ક્રમ મુજબ,સંબંધિત પ્રજાતિઓના સમૂહને એક ઉચ્ચ વર્ગીકૃત કક્ષામાં મૂકવામાં આવે છે જેને કુળ કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Panthera$ (સિંહ,વાઘ,દીપડો) અને $Felis$ (બિલાડી) જેવી પ્રજાતિઓને $Felidae$ કુળમાં સાથે મૂકવામાં આવે છે.
232
MediumMCQ
નીચેની કોલમ જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
કોલમ-$I$ (સામાન્ય નામ) કોલમ-$II$ (કુળ) કોલમ-$III$ (ગોત્ર)
$A$. દેડકો $P$. પોએસી $i$. ઓર્થોપ્ટેરા
$B$. અળસિયું $Q$. એસ્ટેરેસી $ii$. એન્યુરા
$C$. મકાઈ $R$. બ્લાટીડી $iii$. એસ્ટેરેલ્સ
$D$. સૂર્યમુખી $S$. મેગાસકોલેસીડી $iv$. ગ્લુમીફલોરી
$E$. વંદો $T$. રાનિડી $v$. ઓપિસથોપોરા
A
$A-S-i, B-R-iii, C-P-iv, D-Q-ii, E-T-v$
B
$A-T-ii, B-R-v, C-S-iii, D-P-iv, E-Q-i$
C
$A-T-ii, B-S-v, C-P-iv, D-Q-iii, E-R-i$
D
$A-T-ii, B-R-v, C-P-iii, D-Q-iv, E-R-i$

Solution

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. દેડકો એ $Ranidae$ $(T)$ કુળ અને $Anura$ $(ii)$ ગોત્રમાં આવે છે.
$B$. અળસિયું એ $Megascolecidae$ $(S)$ કુળ અને $Opisthopora$ $(v)$ ગોત્રમાં આવે છે.
$C$. મકાઈ એ $Poaceae$ $(P)$ કુળ અને $Glumiflorae$ $(iv)$ ગોત્રમાં આવે છે.
$D$. સૂર્યમુખી એ $Asteraceae$ $(Q)$ કુળ અને $Asterales$ $(iii)$ ગોત્રમાં આવે છે.
$E$. વંદો એ $Blattidae$ $(R)$ કુળ અને $Orthoptera$ $(i)$ ગોત્રમાં આવે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $A-T-ii, B-S-v, C-P-iv, D-Q-iii, E-R-i$ છે.
233
MediumMCQ
વિધાન $S$: $Columbidae$ (કોલમ્બિડે) કુળમાં કબૂતર અને હોલાઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં વિવિધ પ્રજાતિઓ અને જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
કારણ $R$: કુળ એ ગાઢ સંબંધ ધરાવતી પ્રજાતિઓના સમૂહથી બનતી વર્ગીકરણ કક્ષા છે.
$(a)$ $S$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.
$(b)$ $S$ અને $R$ બંને સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
$(c)$ $S$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.
$(d)$ $S$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.
$(e)$ $S$ અને $R$ બંને ખોટા છે.
A
$a$
B
$b$
C
$c$
D
$d$

Solution

(A) વિધાન $S$ સાચું છે કારણ કે $Columbidae$ કુળ (જેને સામાન્ય રીતે કબૂતરનું કુળ કહેવાય છે) માં કબૂતર અને હોલાઓની વિવિધ પ્રજાતિઓ અને જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
કારણ $R$ પણ સાચું છે કારણ કે જૈવિક વર્ગીકરણમાં,કુળને એક એવી વર્ગીકરણ કક્ષા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેમાં સમાન લક્ષણો ધરાવતી સંબંધિત પ્રજાતિઓનો સમૂહ હોય છે.
આમ,$Columbidae$ કુળમાં કબૂતર અને હોલાઓનો સમાવેશ એ કુળની વ્યાખ્યાનું સીધું ઉદાહરણ હોવાથી,$R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.
234
EasyMCQ
વિધાન $(S)$: સૃષ્ટિ (Kingdom) એ સૌથી મોટી વર્ગીકૃત કક્ષા છે.
કારણ $(R)$: મુખ્ય જૂથ કે જેમાં અન્ય તમામ જૂથોનો સમાવેશ થાય છે તેને સૃષ્ટિ કહે છે.
$(a)$ $S$ અને $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.
$(b)$ $S$ અને $R$ બંને સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
$(c)$ $S$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.
$(d)$ $S$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.
$(e)$ $S$ અને $R$ બંને ખોટા છે.
A
$a$
B
$b$
C
$c$
D
$d$

Solution

(A) વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં,કક્ષાઓને સૃષ્ટિથી જાતિ સુધી ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે.
સૃષ્ટિ એ સૌથી ઉચ્ચ અથવા સૌથી મોટી વર્ગીકૃત કક્ષા છે,જેમાં અન્ય તમામ નીચલી કક્ષાઓ (સમુદાય/વિભાગ,વર્ગ,ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ,જાતિ) નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,વિધાન $(S)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$ સૃષ્ટિને મુખ્ય જૂથ તરીકે યોગ્ય રીતે વ્યાખ્યાયિત કરે છે જેમાં અન્ય તમામ જૂથોનો સમાવેશ થાય છે,જે સમજાવે છે કે તે સૌથી મોટી કક્ષા કેમ છે.
આમ,$S$ અને $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.
235
MediumMCQ
નીચેનામાંથી અસંગત જોડ પસંદ કરો.
A
કુળ - રાનીડી
B
ગોત્ર - ઓપિસ્થોપોરા
C
વર્ગ - એસ્ટરેટસ
D
પ્રજાતિ - હેલીએન્થસ

Solution

(C) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં સૃષ્ટિ,સમુદાય,વર્ગ,ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિ જેવી કક્ષાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$A$. કુળ - રાનીડી સાચું છે (રાનીડી એ દેડકાનું કુળ છે).
$B$. ગોત્ર - ઓપિસ્થોપોરા સાચું છે (ઓપિસ્થોપોરા એ અળસિયાનું ગોત્ર છે).
$C$. વર્ગ - એસ્ટરેટસ ખોટું છે. 'એસ્ટરેટસ' એ કોઈ પ્રમાણિત વર્ગીકરણનો વર્ગ નથી. સૂર્યમુખી જેવા છોડ માટે સાચો વર્ગ 'મેગ્નોલિયોપ્સીડા' (અથવા ડાયકોટિલેડોની) છે.
$D$. પ્રજાતિ - હેલીએન્થસ સાચું છે (હેલીએન્થસ એ સૂર્યમુખીની પ્રજાતિ છે).
તેથી,અસંગત જોડ $C$ છે.
236
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન અસંગત (ખોટું) છે?
A
પ્રજાતિ (Genus): ગાઢ સંબંધ ધરાવતી જાતિઓનો સમૂહ.
B
કુળ (Family): ગાઢ સંબંધ ધરાવતી પ્રજાતિઓનો સમૂહ,જેમાં પ્રજાતિ અને જાતિની સરખામણીએ સમાનતા ઓછી હોય છે.
C
ગોત્ર (Order): ઉચ્ચ કક્ષા હોવાથી,તે કુળોનો સમૂહ છે જે થોડા સમાન લક્ષણો ધરાવે છે.
D
ઉપવર્ગ (Subclass): કુળોનો સમૂહ ઉપવર્ગ બનાવે છે.

Solution

(D) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકૃત શ્રેણી એક ચોક્કસ ક્રમમાં હોય છે: જાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય/વિભાગ $\rightarrow$ સૃષ્ટિ.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે પ્રજાતિ એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે કુળ એ સંબંધિત પ્રજાતિઓનો સમૂહ છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે ગોત્ર એ કુળોનો સમૂહ છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે કુળોનો સમૂહ 'ગોત્ર' બનાવે છે,'ઉપવર્ગ' નહીં. ઉપવર્ગ એ વર્ગ (Class) ની નીચેની કક્ષા છે.
237
EasyMCQ
નીચે આપેલ પૈકી કયું વિધાન વર્ગીકરણની કક્ષા 'કુળ' (Family) માટે સુસંગત છે?
A
સામાન્ય પૂર્વજ ધરાવતી જાતિઓનો સમૂહ.
B
ગાઢ સંબંધ ધરાવતી પ્રજાતિઓ (પ્રજાતિઓ એટલે કે Genera) નો સમૂહ.
C
સંબંધિત ગોત્રોનો સમૂહ.
D
સજીવો કે જે મહત્તમ સમાનતા ધરાવે છે અને આંતરપ્રજનન કરી શકે છે.

Solution

(B) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકૃત શ્રેણીનો ક્રમ આ મુજબ છે: જાતિ,પ્રજાતિ (Genus),કુળ (Family),ગોત્ર (Order),વર્ગ (Class),સમુદાય (Phylum) અને સૃષ્ટિ (Kingdom).
- 'કુળ' એ એવી વર્ગીકૃત કક્ષા છે જેમાં ગાઢ સંબંધ ધરાવતી પ્રજાતિઓનો સમૂહ સમાવિષ્ટ થાય છે.
- ઉદાહરણ તરીકે,'Felidae' કુળમાં 'Panthera' (સિંહ,વાઘ) અને 'Felis' (બિલાડી) જેવી પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
- વિકલ્પ $A$ એ ઉત્ક્રાંતિના જૂથને દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $B$ એ 'કુળ'ની સાચી વ્યાખ્યા છે,જે ગાઢ સંબંધ ધરાવતી પ્રજાતિઓનો સમૂહ છે.
- વિકલ્પ $C$ એ ઉચ્ચ કક્ષાને દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $D$ એ 'જાતિ' (Species) ની વ્યાખ્યા છે.
238
MCQ
આપેલ વર્ગક શ્રેણીબદ્ધ આકૃતિમાં, "$P$" $\rightarrow$ અને "$Q$" $\rightarrow$ અનુક્રમે શું દર્શાવે છે?
Question diagram
A
"$P$" $\rightarrow$ જાતિની સંખ્યામાં વધારો; "$Q$" $\rightarrow$ જાતિની સંખ્યામાં ઘટાડો.
B
"$P$" $\rightarrow$ જાતિની સંખ્યામાં ઘટાડો; "$Q$" $\rightarrow$ જાતિની સંખ્યામાં વધારો.
C
"$P$" $\rightarrow$ સજીવોની સંખ્યામાં ઘટાડો; "$Q$" $\rightarrow$ સજીવોની સંખ્યામાં વધારો.
D
$(a)$ અને $(c)$ બંને.

Solution

(C) વર્ગક શ્રેણીબદ્ધતામાં, જ્યારે આપણે જાતિથી સૃષ્ટિ તરફ જઈએ છીએ ("$Q$" દ્વારા દર્શાવ્યા મુજબ ઉપરની તરફ), ત્યારે સમાન લક્ષણોની સંખ્યા ઘટે છે અને દરેક વર્ગકમાં સજીવોની સંખ્યા વધે છે. તેનાથી વિપરીત, જ્યારે આપણે સૃષ્ટિથી જાતિ તરફ જઈએ છીએ ("$P$" દ્વારા દર્શાવ્યા મુજબ નીચેની તરફ), ત્યારે સમાન લક્ષણોની સંખ્યા વધે છે અને દરેક વર્ગકમાં સજીવોની સંખ્યા ઘટે છે. તેથી, "$P$" એ સજીવોની સંખ્યામાં ઘટાડો દર્શાવે છે અને "$Q$" એ સજીવોની સંખ્યામાં વધારો દર્શાવે છે. આમ, વિકલ્પ $(c)$ સાચો છે.
239
EasyMCQ
આપેલ આકૃતિમાં $P$ અને $Q$ નિર્દેશિત ભાગ અનુક્રમે શું દર્શાવે છે?
સૃષ્ટિ
$\uparrow$
$P$
$\uparrow$
વર્ગ
$\uparrow$
ગોત્ર
$\uparrow$
$Q$
A
સમુદાય,કુળ
B
કુળ,સમુદાય
C
જાતિ,કુળ
D
પ્રજાતિ,જાતિ

Solution

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં વર્ગીકરણની શ્રેણીબદ્ધતા (Taxonomic hierarchy) નીચે મુજબ છે: સૃષ્ટિ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ જાતિ.
આપેલ ક્રમ જોતા: સૃષ્ટિ $\rightarrow$ $P$ $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ $Q$.
પ્રમાણિત શ્રેણી સાથે સરખામણી કરતા:
$1$. $P$ એ સૃષ્ટિ અને વર્ગની વચ્ચે આવે છે,જે સમુદાય છે.
$2$. $Q$ એ ગોત્ર પછી આવે છે,જે કુળ છે.
તેથી,$P$ એ સમુદાય દર્શાવે છે અને $Q$ એ કુળ દર્શાવે છે.
240
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો વર્ગક (Taxonomic category) છે?
A
જાતિ (Species)
B
કુળ (Family)
C
ગોત્ર (Order)
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) વર્ગીકરણના સ્તરોને વર્ગીકૃત કક્ષા (Taxonomic category) કહેવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ સજીવોના વર્ગીકરણ માટે થાય છે.
વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં સૃષ્ટિ,સમુદાય/વિભાગ,વર્ગ,ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિનો સમાવેશ થાય છે.
આમ,જાતિ,કુળ અને ગોત્ર ત્રણેય વર્ગીકૃત શ્રેણીના ભાગ હોવાથી,સાચો જવાબ 'આપેલ તમામ' છે.
241
EasyMCQ
વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓના વર્ગીકરણનો પાયાનો એકમ .... છે.
A
પ્રજાતિ
B
જાતિ
C
ગોત્ર
D
કુળ

Solution

(B) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકૃત શ્રેણી (taxonomic hierarchy) વિવિધ હરોળ ધરાવે છે. વર્ગીકરણનો પાયાનો એકમ $Species$ (જાતિ) છે. તે વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં સૌથી નીચું સ્તર છે અને તે એવા સજીવોના સમૂહનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જેઓ આંતરપ્રજનન કરી શકે છે અને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
242
EasyMCQ
વર્ગીકૃત કક્ષામાં 'કુળ' (Family) નો સમાવેશ નીચેનામાંથી કોની વચ્ચે થાય છે?
A
વર્ગ અને ગોત્ર
B
ગોત્ર અને પ્રજાતિ
C
સૃષ્ટિ અને વર્ગ
D
જાતિ અને પ્રજાતિ

Solution

(B) વર્ગીકૃત શ્રેણીની કક્ષાનો ક્રમ આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ > સમુદાય > વર્ગ > ગોત્ર > કુળ > પ્રજાતિ > જાતિ.
આ વર્ગીકૃત શ્રેણી મુજબ,'કુળ' (Family) નો સમાવેશ 'ગોત્ર' (Order) અને 'પ્રજાતિ' (Genus) ની વચ્ચે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
243
EasyMCQ
સજીવોની સંખ્યાના આધારે નીચેનામાંથી વર્ગીકરણની કક્ષાઓનો સાચો ચઢતો ક્રમ કયો છે?
A
જાતિ,પ્રજાતિ,સમુદાય,સૃષ્ટિ
B
સૃષ્ટિ,સમુદાય,જાતિ,પ્રજાતિ
C
સૃષ્ટિ,પ્રજાતિ,સમુદાય,જાતિ
D
પ્રજાતિ,જાતિ,સમુદાય,સૃષ્ટિ

Solution

(A) વર્ગીકૃત શ્રેણીનો ક્રમ આ મુજબ છે: જાતિ < પ્રજાતિ < કુળ < ગોત્ર < વર્ગ < સમુદાય < સૃષ્ટિ.
જેમ આપણે જાતિથી સૃષ્ટિ તરફ જઈએ છીએ,તેમ સમાન લક્ષણોની સંખ્યા ઘટે છે,જ્યારે સજીવોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
તેથી,ચઢતો ક્રમ (ઓછા સજીવોથી વધુ સજીવો તરફ) આ મુજબ છે: જાતિ < પ્રજાતિ < સમુદાય < સૃષ્ટિ.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો ક્રમ દર્શાવે છે.
244
EasyMCQ
વર્ગક (Taxon) માટે નીચેનામાંથી શું સત્ય છે?
A
વર્ગીકૃત શ્રેણીનો એક ભાગ
B
વર્ગીકરણનો એક એકમ
C
બધાં જૂથોનો સમાવેશ કરતું મુખ્ય જૂથ
D
વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં સજીવોના જૂથનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હરોળ અથવા સ્તર

Solution

(D) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગક (બહુવચન: વર્ગકો) એ સજીવ અથવા સજીવોની એક કે તેથી વધુ વસ્તીનું જૂથ છે જેને વર્ગીકરણવિદો એક એકમ તરીકે ગણે છે.
તે વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં એક હરોળ અથવા સ્તર દર્શાવે છે,જેમ કે જાતિ,પ્રજાતિ,કુળ,ગોત્ર,વર્ગ,સમુદાય અથવા સૃષ્ટિ.
તેથી,વર્ગકને વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં ચોક્કસ હરોળ અથવા સ્તરનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા સજીવોના જૂથ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
245
EasyMCQ
નીચેનામાંથી શું વર્ગીકૃત કક્ષાઓ (Taxonomic category) બનાવે છે?
A
કુળનો સમૂહ
B
વર્ગોનો સમૂહ
C
પ્રજાતિઓનો સમૂહ
D
જાતિઓનો સમૂહ

Solution

(A) વર્ગીકૃત શ્રેણી એ સજીવોના વર્ગીકરણના ક્રમમાં એક સ્તર અથવા કક્ષા છે.
વર્ગીકરણના ક્રમ મુજબ,દરેક કક્ષા વર્ગીકરણનો એક એકમ દર્શાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ગોત્ર (Order) એ સંબંધિત કુળનો સમૂહ છે,કુળ (Family) એ સંબંધિત પ્રજાતિઓનો સમૂહ છે,અને પ્રજાતિ (Genus) એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે.
તેથી,આમાંથી કોઈપણ જૂથ (જેમ કે કુળનો સમૂહ જે ગોત્ર બનાવે છે) એક વર્ગીકૃત શ્રેણીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
246
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોને વર્ગીકરણના એકમ તરીકે ગણવામાં આવે છે?
A
વર્ગ
B
સૃષ્ટિ
C
ગોત્ર
D
પ્રજાતિ

Solution

(D) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકરણની શ્રેણીઓના ક્રમમાં સૃષ્ટિ,સમુદાય/વિભાગ,વર્ગ,શ્રેણી (કક્ષા),કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિનો સમાવેશ થાય છે.
આ દરેક શ્રેણી વર્ગીકરણનો એક ક્રમ અથવા એકમ દર્શાવે છે,જેને ઘણીવાર 'ટેક્સન' (taxon) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
અહીં આપેલા વિકલ્પોમાંથી 'પ્રજાતિ' (Genus) એ વર્ગીકરણની એક પાયાની શ્રેણી હોવાથી તેને વર્ગીકરણના એકમ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
247
EasyMCQ
વર્ગીકરણની કક્ષામાં સૌથી ઉચ્ચ કક્ષા કઈ છે?
A
સૃષ્ટિ
B
જાતિ
C
કુળ
D
વર્ગ

Solution

(A) વર્ગીકૃત શ્રેણીમાં વિવિધ હરોળ કે કક્ષાઓ એક ચોક્કસ ક્રમમાં ગોઠવાયેલી હોય છે।
સૌથી નીચી કક્ષાથી સૌથી ઉચ્ચ કક્ષા સુધીનો ક્રમ આ મુજબ છે: $\text{જાતિ } < \text{પ્રજાતિ } < \text{કુળ } < \text{ગોત્ર } < \text{વર્ગ } < \text{સમુદાય}/\text{વિભાગ } < \text{સૃષ્ટિ}$।
તેથી, જૈવિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં $\text{સૃષ્ટિ}$ એ સૌથી ઉચ્ચ વર્ગીકૃત કક્ષા છે।
248
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ ભિન્નતાના ઘટતા ક્રમનો સાચો ક્રમ દર્શાવે છે?
A
સૃષ્ટિ - વર્ગ - કુળ - જાતિ
B
જાતિ - કુળ - વર્ગ - સૃષ્ટિ
C
વર્ગ - સૃષ્ટિ - જાતિ - કુળ
D
જાતિ - વર્ગ - કુળ - સૃષ્ટિ

Solution

(A) વર્ગીકૃત શ્રેણીનો ક્રમ આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ > સમુદાય > વર્ગ > ગોત્ર > કુળ > પ્રજાતિ > જાતિ.
જેમ આપણે સૃષ્ટિથી જાતિ તરફ જઈએ છીએ,તેમ સમાન લક્ષણોની સંખ્યા વધે છે,પરંતુ ભિન્નતા ઘટે છે.
તેથી,ભિન્નતાના ઘટતા ક્રમનો સાચો ક્રમ છે: સૃષ્ટિ > વર્ગ > કુળ > જાતિ.
આથી સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
249
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ વધતી જતી સામ્યતાનો સાચો ક્રમ દર્શાવે છે?
A
કુળ - પ્રજાતિ - ગોત્ર - વર્ગ
B
પ્રજાતિ - કુળ - ગોત્ર - વર્ગ
C
વર્ગ - ગોત્ર - કુળ - પ્રજાતિ
D
ગોત્ર - વર્ગ - કુળ - પ્રજાતિ

Solution

(C) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકરણની કક્ષાઓને ઉચ્ચથી નિમ્ન સ્તર સુધીની શ્રેણીમાં ગોઠવવામાં આવે છે: સૃષ્ટિ,સમુદાય,વર્ગ,ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિ.
જેમ આપણે ઉચ્ચ કક્ષાઓ (જેમ કે વર્ગ) થી નિમ્ન કક્ષાઓ (જેમ કે જાતિ) તરફ જઈએ છીએ,તેમ સજીવો વચ્ચે સમાન લક્ષણોની સંખ્યા વધે છે,એટલે કે સજીવો વચ્ચેની સામ્યતા વધે છે.
તેથી,વધતી જતી સામ્યતાનો સાચો ક્રમ આ મુજબ છે: વર્ગ < ગોત્ર < કુળ < પ્રજાતિ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
250
EasyMCQ
સંબંધિત પ્રજાતિઓના સમૂહથી બનતી વર્ગીકૃત કક્ષાને શું કહે છે?
A
ગોત્ર
B
વર્ગ
C
શ્રેણી (સમુદાય)
D
કુળ

Solution

(D) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકૃત શ્રેણી એક ચોક્કસ ક્રમમાં હોય છે: જાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય $\rightarrow$ સૃષ્ટિ.
આ શ્રેણી મુજબ,સંબંધિત પ્રજાતિઓના સમૂહને 'કુળ' (Family) કક્ષા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

The Living World — Taxonomic categories · Frequently Asked Questions

1Are these The Living World questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a The Living World Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.