અ Gujarati

Heights and Distances Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Some Applications of Trigonometry · Heights and Distances

132+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 32 of 132 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જમીન પરના એક બિંદુ $A$ થી ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ માલૂમ પડે છે. જો બિંદુ $A$ અને ટાવરના પાયા વચ્ચેનું અંતર $x$ હોય અને ટાવરની ઊંચાઈ $y$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$x < y$
B
$x > y$
C
$x = 2y$
D
$x = y$

Solution

(D) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $y$ છે અને બિંદુ $A$ થી ટાવરના પાયાનું અંતર $x$ છે.
ટાવર અને જમીન દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,ઉત્સેધકોણ $\theta = 45^{\circ}$ આપેલ છે.
ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તર $\tan(\theta) = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan(45^{\circ}) = \frac{y}{x}$.
કારણ કે $\tan(45^{\circ}) = 1$,તેથી $1 = \frac{y}{x}$.
આમ,$x = y$ થાય છે.
102
DifficultMCQ
જમીન સાથે $30^{\circ}$ માપનો ખૂણો બનાવતો એક ઢાળ છે. એક માણસ આ ઢાળ પર $x \, m$ ચાલે છે અને જમીનથી $y \, m$ ની ઊંચાઈએ પહોંચે છે. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$x=2y$
B
$x=y$
C
$2x=y$
D
$2x=\sqrt{3}y$

Solution

(A) ધારો કે ઢાળને એક કાટકોણ ત્રિકોણ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે જ્યાં કર્ણ એ ઢાળ પર કાપેલું અંતર $(x \, m)$ છે અને $30^{\circ}$ ના ખૂણાની સામેની બાજુ એ જમીનથી ઊંચાઈ $(y \, m)$ છે.
ત્રિકોણમિતિના સાઈન $(sin)$ ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin(30^{\circ}) = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}}$
$\sin(30^{\circ}) = \frac{y}{x}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin(30^{\circ}) = \frac{1}{2}$,તેથી:
$\frac{1}{2} = \frac{y}{x}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા આપણને મળે છે:
$x = 2y$.
103
MediumMCQ
એક ટાવરની ટોચ પરથી જોતા,બે ઘરો $A$ અને $B$ ના અવસેધકોણ અનુક્રમે $25^{\circ}$ અને $40^{\circ}$ માલૂમ પડે છે. તો,.......
A
ઘર $A$ એ ઘર $B$ કરતા ટાવરની વધુ નજીક છે.
B
ઘર $B$ એ ઘર $A$ કરતા ટાવરની વધુ નજીક છે.
C
ઘર $A$ અને ઘર $B$ ટાવરથી સમાન અંતરે છે.
D
ઘરોનું ટાવરથી અંતર વચ્ચે કોઈ સંબંધ સ્થાપિત કરી શકાતો નથી.

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે. ધારો કે ઘર $A$ અને $B$ ના ટાવરના પાયાથી અંતર અનુક્રમે $d_A$ અને $d_B$ છે.
ભૌમિતિક પરિસ્થિતિ મુજબ,અવસેધકોણ એ ઘરથી ટાવરની ટોચ સુધીના ઉત્સેધકોણ જેટલો જ હોય છે.
તેથી,$\tan(25^{\circ}) = \frac{h}{d_A}$ અને $\tan(40^{\circ}) = \frac{h}{d_B}$.
આનો અર્થ એ થાય કે $d_A = \frac{h}{\tan(25^{\circ})}$ અને $d_B = \frac{h}{\tan(40^{\circ})}$.
જેમ કે $40^{\circ} > 25^{\circ}$,આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan(40^{\circ}) > \tan(25^{\circ})$.
તેથી,$\frac{h}{\tan(40^{\circ})} < \frac{h}{\tan(25^{\circ})}$,જેનો અર્થ છે કે $d_B < d_A$.
આમ,ઘર $B$ એ ઘર $A$ કરતા ટાવરની વધુ નજીક છે.
104
MediumMCQ
$30 \ m$ ઊંચા ટાવરની ટોચ પરથી જોતા,જમીન પર રહેલા એક પથ્થરનો અવસેધકોણ $45^{\circ}$ માલૂમ પડે છે. તો ટાવરના પાયાથી પથ્થરનું અંતર $\ldots \ldots \ldots \ m$ છે.
A
$15$
B
$60$
C
$30$
D
$20$

Solution

(C) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $AB = 30 \ m$ છે. ધારો કે પથ્થર જમીન પર બિંદુ $C$ પર છે.
ટોચ $A$ થી પથ્થર $C$ નો અવસેધકોણ $45^{\circ}$ છે.
દ્રષ્ટિરેખા જમીનને સમાંતર હોવાથી,પથ્થર $C$ થી ટોચ $A$ નો ઉત્સેધકોણ પણ $45^{\circ}$ થશે (યુગ્મકોણ).
કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ માં,
$\tan(45^{\circ}) = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{AB}{BC}$.
$\tan(45^{\circ}) = 1$ હોવાથી,$1 = \frac{30}{BC}$.
તેથી,$BC = 30 \ m$.
આમ,ટાવરના પાયાથી પથ્થરનું અંતર $30 \ m$ છે.
105
MediumMCQ
એક નિસરણી દીવાલ પર $3\, m$ ની ઊંચાઈ સુધી પહોંચવા માટે દીવાલ સાથે ટેકવેલી છે. જો નિસરણી જમીન સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે,તો નિસરણીની લંબાઈ ........$m$ છે.
A
$1.5$
B
$3$
C
$12$
D
$6$

Solution

(D) ધારો કે નિસરણીની લંબાઈ $L\, m$ છે.
નિસરણી,દીવાલ અને જમીન દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,દીવાલની ઊંચાઈ એ $30^{\circ}$ ના ખૂણાની સામેની બાજુ છે,જે $3\, m$ છે.
નિસરણી એ ત્રિકોણનો કર્ણ છે.
ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તર $\sin(\theta) = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin(30^{\circ}) = \frac{3}{L}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin(30^{\circ}) = \frac{1}{2}$,તેથી:
$\frac{1}{2} = \frac{3}{L}$
$L = 3 \times 2 = 6\, m$.
આમ,નિસરણીની લંબાઈ $6\, m$ છે.
106
MediumMCQ
એક સીધા થાંભલાના પાયાથી $20 \, m$ દૂર જમીન પરના એક બિંદુથી જોતા,થાંભલાની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ માલૂમ પડે છે. તો,થાંભલાની ઊંચાઈ $\ldots \ldots \ldots \, m$ છે.
A
$20$
B
$10$
C
$40$
D
$60$

Solution

(A) ધારો કે થાંભલાની ઊંચાઈ $h \, m$ છે.
આપેલ છે કે થાંભલાના પાયાથી અવલોકન બિંદુનું અંતર $20 \, m$ છે.
ઉત્સેધકોણ $\theta = 45^{\circ}$ છે.
થાંભલા,જમીન અને દ્રષ્ટિરેખા દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$\tan(\theta) = \frac{\text{થાંભલાની ઊંચાઈ}}{\text{પાયાથી અંતર}}$
$\tan(45^{\circ}) = \frac{h}{20}$
કારણ કે $\tan(45^{\circ}) = 1$,તેથી:
$1 = \frac{h}{20}$
$h = 20 \, m$.
આમ,થાંભલાની ઊંચાઈ $20 \, m$ છે.
107
EasyMCQ
નિરીક્ષણ બિંદુથી કોઈ વસ્તુનું અવલોકન કરતી વખતે,જો અવસેધકોણ (angle of depression) મળે,તો અવલોકન હેઠળની વસ્તુ.........
A
ક્ષિતિજ સપાટીની નીચે છે
B
ક્ષિતિજ સપાટી પર છે
C
ક્ષિતિજ સપાટીની ઉપર છે
D
નિરીક્ષકની સપાટી પર જ છે

Solution

(A) અવસેધકોણ એટલે જ્યારે વસ્તુ ક્ષિતિજ સપાટીની નીચે હોય ત્યારે દ્રષ્ટિરેખા અને ક્ષિતિજ સપાટી વચ્ચે બનતો ખૂણો. તેથી,જો કોઈ નિરીક્ષક નીચેની તરફ કોઈ વસ્તુને જુએ છે,તો તે વસ્તુ ક્ષિતિજ સપાટીની નીચે સ્થિત હોય છે.
108
MediumMCQ
એક નિસરણીની લંબાઈ $6 \,m$ છે અને તે દીવાલ પર $3.6 \,m$ ની ઊંચાઈ સુધી પહોંચે છે. નિસરણીના નીચેના છેડા અને દીવાલના પાયા વચ્ચેનું અંતર $m$ માં શોધો.
A
$4.8$
B
$6.9$
C
$5$
D
$10.2$

Solution

(A) ધારો કે નિસરણીની લંબાઈ કર્ણ $c = 6 \,m$ છે.
ધારો કે દીવાલ પર પહોંચેલી ઊંચાઈ એક બાજુ $a = 3.6 \,m$ છે.
ધારો કે દીવાલના પાયાથી નિસરણીના નીચેના છેડા સુધીનું અંતર $b$ છે.
દીવાલ,જમીન અને નિસરણી દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણ માટે પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$a^2 + b^2 = c^2$
$(3.6)^2 + b^2 = 6^2$
$12.96 + b^2 = 36$
$b^2 = 36 - 12.96$
$b^2 = 23.04$
$b = \sqrt{23.04} = 4.8 \,m$.
આમ,અંતર $4.8 \,m$ છે.
109
MediumMCQ
$4 \,m$ લાંબી સીડી દીવાલ પર $3.2 \,m$ ની ઊંચાઈએ પહોંચવા માટે ટેકવેલી છે. સીડીના નીચેના છેડા અને દીવાલના પાયા વચ્ચેનું અંતર $m$ માં શોધો.
A
$0.9$
B
$2.4$
C
$3.2$
D
$4.1$

Solution

(B) ધારો કે સીડીની લંબાઈ કર્ણ $h = 4 \,m$ છે.
ધારો કે દીવાલ પર પહોંચેલી ઊંચાઈ વેધ $p = 3.2 \,m$ છે.
ધારો કે દીવાલના પાયા અને સીડીના નીચેના છેડા વચ્ચેનું અંતર પાયો $b$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$h^2 = p^2 + b^2$.
કિંમતો મૂકતા: $4^2 = (3.2)^2 + b^2$.
$16 = 10.24 + b^2$.
$b^2 = 16 - 10.24 = 5.76$.
$b = \sqrt{5.76} = 2.4 \,m$.
110
MediumMCQ
સપાટ જમીન પર ઉભેલા બે થાંભલાઓની ઊંચાઈ $6 \, m$ અને $11 \, m$ છે. જો તેમના પાયા વચ્ચેનું અંતર $12 \, m$ હોય,તો તેમના ટોચના બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$35$
B
$68$
C
$13$
D
$40$

Solution

(C) ધારો કે બે થાંભલા $AB = 6 \, m$ અને $CD = 11 \, m$ સપાટ જમીન પર ઉભેલા છે.
તેમના પાયા વચ્ચેનું અંતર $BD = 12 \, m$ છે.
$BD$ ને સમાંતર રેખાખંડ $AE$ દોરો જેથી $E$ એ $CD$ પર હોય.
તેથી $AE = BD = 12 \, m$ અને $ED = AB = 6 \, m$ થાય.
હવે,$CE = CD - ED = 11 \, m - 6 \, m = 5 \, m$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle AEC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^2 = AE^2 + CE^2$
$AC^2 = (12)^2 + (5)^2$
$AC^2 = 144 + 25 = 169$
$AC = \sqrt{169} = 13 \, m$.
આમ,તેમની ટોચ વચ્ચેનું અંતર $13 \, m$ છે.
111
DifficultMCQ
$h$ મીટર ઊંચી ઇમારતની ટોચ પરથી જમીન પર રહેલી એક વસ્તુનો અવસેધકોણ $\theta$ છે. ઇમારતના પાયાથી વસ્તુનું અંતર (મીટરમાં) $\ldots \ldots \ldots$ છે.
A
$h \sin \theta$
B
$h \tan \theta$
C
$h \cot \theta$
D
$h \cos \theta$

Solution

(C) ધારો કે ઇમારતની ઊંચાઈ $h$ છે અને ઇમારતના પાયાથી વસ્તુનું અંતર $l$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,ઇમારતની ટોચ પરથી વસ્તુનો અવસેધકોણ $\theta$ છે.
દ્રષ્ટિરેખા જમીનને સમાંતર હોવાથી,વસ્તુથી ઇમારતની ટોચનો ઉત્સેધકોણ પણ $\theta$ થશે (યુગ્મકોણની જોડ).
ઇમારત અને જમીન દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$\tan \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{h}{l}$
$l$ ને સૂત્રનો કર્તા બનાવતા:
$l = \frac{h}{\tan \theta}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{1}{\tan \theta} = \cot \theta$,તેથી:
$l = h \cot \theta$
આમ,ઇમારતના પાયાથી વસ્તુનું અંતર $h \cot \theta$ છે.
Solution diagram
112
DifficultMCQ
એક લાઇટહાઉસની ટોચ પરથી અવલોકન કરતા,સમુદ્રમાં એક જ તરફ લાંગરેલા બે વહાણો $P$ અને $Q$ ના અવસેધકોણ અનુક્રમે $35^{\circ}$ અને $50^{\circ}$ માલૂમ પડે છે. તો,લાઇટહાઉસથી:
A
$P$ અને $Q$ સમાન અંતરે છે.
B
$Q$ નું અંતર $P$ કરતા વધારે છે.
C
$P$ નું અંતર $Q$ કરતા વધારે છે.
D
$P$ અને $Q$ ના અંતર વચ્ચેનો સંબંધ નક્કી કરી શકાતો નથી.

Solution

(C) ધારો કે લાઇટહાઉસની ઊંચાઈ $h$ છે. ધારો કે લાઇટહાઉસના પાયાથી વહાણ $Q$ નું અંતર $x$ છે અને વહાણ $P$ નું અંતર $y$ છે.
ભૂમિતિ મુજબ,વહાણોથી લાઇટહાઉસની ટોચનો ઉત્સેધકોણ એ અવસેધકોણ જેટલો જ હોય છે.
વહાણ $Q$ માટે: $\tan(50^{\circ}) = \frac{h}{x} \implies x = \frac{h}{\tan(50^{\circ})}$.
વહાણ $P$ માટે: $\tan(35^{\circ}) = \frac{h}{y} \implies y = \frac{h}{\tan(35^{\circ})}$.
અહીં $35^{\circ} < 50^{\circ}$ હોવાથી,$\tan(35^{\circ}) < \tan(50^{\circ})$ થાય.
તેથી,$\frac{h}{\tan(35^{\circ})} > \frac{h}{\tan(50^{\circ})}$,જેનો અર્થ છે કે $y > x$.
આમ,લાઇટહાઉસથી વહાણ $P$ નું અંતર એ વહાણ $Q$ ના અંતર કરતા વધારે છે.
Solution diagram
113
MediumMCQ
એક નિસરણી દીવાલ પર $3 \, m$ ની ઊંચાઈ સુધી પહોંચવા માટે દીવાલ સાથે ટેકવેલી છે. જો નિસરણી જમીન સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે,તો નિસરણીની લંબાઈ ........... $m$ છે.
A
$3$
B
$2$
C
$6$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $AB$ દીવાલ છે અને $AC$ નિસરણી છે.
અહીં દીવાલની ઊંચાઈ $AB = 3 \, m$ અને ઉત્સેધકોણ $\angle C = 30^{\circ}$ આપેલ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ABC$ માં:
$\sin C = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{AB}{AC}$
$\sin 30^{\circ} = \frac{3}{AC}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin 30^{\circ} = \frac{1}{2}$,તેથી:
$\frac{1}{2} = \frac{3}{AC}$
$AC = 3 \times 2 = 6 \, m$.
આમ,નિસરણીની લંબાઈ $6 \, m$ છે.
Solution diagram
114
MediumMCQ
ટાવરની ટોચ પરથી પથ્થરનો અવસેધકોણ $45^{\circ}$ છે અને ટાવરની ઊંચાઈ $30 \, m$ છે. તો ટાવર અને પથ્થર વચ્ચેનું અંતર ......... $m$ છે.
A
$20$
B
$15$
C
$30$
D
$45$

Solution

(C) ધારો કે $AB$ એ $30 \, m$ ઊંચાઈનો ટાવર છે અને $C$ એ પથ્થરનું સ્થાન છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માં,પથ્થરથી ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ એ અવસેધકોણ જેટલો જ હોય છે,જે $45^{\circ}$ છે.
તેથી,$\angle ACB = 45^{\circ}$.
ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તર $\tan \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan 45^{\circ} = \frac{AB}{BC}$
કારણ કે $\tan 45^{\circ} = 1$ અને $AB = 30 \, m$ છે:
$1 = \frac{30}{BC}$
$BC = 30 \, m$.
આમ,ટાવર અને પથ્થર વચ્ચેનું અંતર $30 \, m$ છે.
Solution diagram
115
MediumMCQ
અવલોકન બિંદુથી કોઈ વસ્તુનું અવલોકન કરતી વખતે જો અવસેધકોણ (angle of depression) મળે,તો અવલોકન હેઠળની વસ્તુ $\ldots \ldots \ldots . . .$
A
ક્ષિતિજ સમાંતર કિરણની વિરુદ્ધ દિશામાં છે
B
ક્ષિતિજ સમાંતર કિરણની નીચે છે
C
ક્ષિતિજ સમાંતર કિરણની ઉપર છે
D
દ્રષ્ટિરેખાની નીચે છે

Solution

(B) અવસેધકોણની વ્યાખ્યા મુજબ,જ્યારે વસ્તુ ક્ષિતિજ સપાટીની નીચે હોય,ત્યારે દ્રષ્ટિરેખા અને ક્ષિતિજ સપાટી વચ્ચે બનતા ખૂણાને અવસેધકોણ કહેવામાં આવે છે.
અહીં અવલોકનકાર વસ્તુને નીચેની તરફ જોઈ રહ્યો છે,તેથી વસ્તુ અવલોકનકારની આંખમાંથી પસાર થતી ક્ષિતિજ રેખાની નીચે સ્થિત હોવી જોઈએ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
116
MediumMCQ
જમીન પરના બિંદુ $A$ થી,જે ઇમારતના પાયાથી $x \ m$ દૂર છે,ત્યાંથી જોતા ઇમારતની ઊંચાઈ $y$ છે અને ઇમારતની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $25^\circ$ માલૂમ પડે છે. તો,$\ldots \ldots \ldots \ldots .$
A
$x = y$
B
$x < y$
C
$x > y$
D
$2x = y$

Solution

(C) ધારો કે ઇમારતની ઊંચાઈ $y$ છે અને પાયાથી અંતર $x$ છે. ઉત્સેધકોણ $\theta = 25^\circ$ છે.
ઇમારત,જમીન અને દ્રષ્ટિરેખા દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$\tan(\theta) = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{y}{x}$.
તેથી,$\tan(25^\circ) = \frac{y}{x}$,જેનો અર્થ છે કે $y = x \cdot \tan(25^\circ)$.
$\tan(25^\circ)$ ની કિંમત આશરે $0.466$ છે,જે $1$ કરતા નાની છે $(0 < \tan(25^\circ) < 1)$,
તેથી $y = x \cdot (0.466)$.
આનો અર્થ એ થાય કે $y < x$,એટલે કે $x > y$.
117
MediumMCQ
એક નિસરણી દીવાલ પર એવી રીતે ટેકવેલી છે કે તેનો નીચેનો છેડો જમીન સાથે $\theta$ માપનો ખૂણો બનાવે છે. જો તેનો નીચેનો છેડો દીવાલના પાયાથી $a \ m$ દૂર હોય,તો નિસરણી દીવાલ પર $\ldots \ldots \ldots \ldots \ldots \ m$ ની ઊંચાઈએ પહોંચે છે.
A
$a \cot \theta$
B
$a \tan \theta$
C
$a \sec \theta$
D
$a \operatorname{cosec} \theta$

Solution

(B) ધારો કે દીવાલ $AB$ છે અને જમીન $BC$ છે. નિસરણી $AC$ છે.
આપેલ છે કે નિસરણીના નીચેના છેડાનું દીવાલના પાયાથી અંતર $BC = a \ m$ છે.
નિસરણી દ્વારા જમીન સાથે બનતો ખૂણો $\angle C = \theta$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ABC$ માં:
$\tan \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{AB}{BC}$
$\tan \theta = \frac{AB}{a}$
તેથી,નિસરણી દીવાલ પર જે ઊંચાઈએ પહોંચે છે તે $AB = a \tan \theta \ m$ છે.
Solution diagram
118
MediumMCQ
$x \ m$ ઊંચી ઇમારતની ટોચ પરથી જોતા,જમીન પર રહેલા એક બાળકનો અવસેધકોણ $\theta$ માલૂમ પડે છે,તો ઇમારતના પાયાથી બાળકની અંતર કેટલું હશે?
A
$x \sin \theta$
B
$x \cos \theta$
C
$x \tan \theta$
D
$x \cot \theta$

Solution

(D) ધારો કે $AB$ એ $x \ m$ ઊંચી ઇમારત છે અને $C$ એ જમીન પર રહેલા બાળકની સ્થિતિ છે.
ટોચ $A$ થી બાળક $C$ નો અવસેધકોણ $\theta$ છે.
$A$ આગળની સમક્ષિતિજ રેખા જમીન $BC$ ને સમાંતર હોવાથી,$C$ થી $A$ નો ઉત્સેધકોણ પણ $\theta$ થશે (યુગ્મકોણ).
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ABC$ માં:
$\tan \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{AB}{BC}$
$\tan \theta = \frac{x}{BC}$
તેથી,$BC = \frac{x}{\tan \theta} = x \cot \theta \ m$.
આમ,ઇમારતના પાયાથી બાળકની અંતર $x \cot \theta \ m$ છે.
Solution diagram
119
MediumMCQ
એક વીજળીના થાંભલાની ટોચ સાથે બાંધેલું કેબલ જમીન પરના એક બિંદુ સાથે જોડાયેલું છે. કેબલની લંબાઈ $20 \, m$ છે. જો તે જમીન સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે,તો વીજળીના થાંભલાની ઊંચાઈ ........ છે. ($, m$ માં)
A
$10$
B
$20$
C
$30$
D
$40$

Solution

(A) ધારો કે $AB$ એ વીજળીના થાંભલાની ઊંચાઈ છે અને $AC$ એ કેબલની લંબાઈ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ માં,ઉત્સેધકોણ $\angle C = 30^{\circ}$ છે.
કર્ણની લંબાઈ $AC = 20 \, m$ છે.
ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તર $\sin \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin 30^{\circ} = \frac{AB}{AC}$
$\frac{1}{2} = \frac{AB}{20}$
$AB = \frac{20}{2} = 10 \, m$.
આમ,વીજળીના થાંભલાની ઊંચાઈ $10 \, m$ છે.
Solution diagram
120
MediumMCQ
એક થાંભલો જમીન પર ઉભો છે. થાંભલાની ટોચ પરથી જોતા,થાંભલાથી $10 \, m$ દૂર આવેલા પથ્થરનો અવસેધકોણ $60^{\circ}$ છે. તો થાંભલાની ઊંચાઈ $\ldots \ldots \ldots \, m$ છે. ($\sqrt{3} = 1.73$ લો.)
A
$173$
B
$17.3$
C
$1.73$
D
$1730$

Solution

(B) ધારો કે $AB$ એ થાંભલાની ઊંચાઈ છે અને $BC$ એ થાંભલાના પાયાથી પથ્થરનું અંતર છે.
આપેલ છે કે,$BC = 10 \, m$ અને અવસેધકોણ $60^{\circ}$ છે.
અવસેધકોણ એ ઉત્સેધકોણ જેટલો હોવાથી,પથ્થરથી થાંભલાની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $\angle C = 60^{\circ}$ થશે.
$\triangle ABC$ માં,$\tan 60^{\circ} = \frac{AB}{BC}$.
$\sqrt{3} = \frac{AB}{10}$.
$AB = 10 \times \sqrt{3}$.
અહીં $\sqrt{3} = 1.73$ આપેલ છે,તેથી $AB = 10 \times 1.73 = 17.3 \, m$.
આમ,થાંભલાની ઊંચાઈ $17.3 \, m$ છે.
Solution diagram
121
MediumMCQ
લાઈટહાઉસની ટોચ પરથી બે હોડીઓ $A$ અને $B$ ના અવસેધકોણ અનુક્રમે $25^{\circ}$ અને $40^{\circ}$ છે. તો લાઈટહાઉસથી $\ldots \ldots \ldots \ldots$.
A
$A$ અને $B$ સમાન અંતરે છે.
B
$B$ નું અંતર $A$ કરતા વધારે છે.
C
$A$ નું અંતર $B$ કરતા વધારે છે.
D
આપણે $A$ અને $B$ ના અંતર વિશે કંઈ કહી શકતા નથી.

Solution

(C) ધારો કે લાઈટહાઉસની ઊંચાઈ $h$ છે. ધારો કે $A$ અને $B$ હોડીઓનું લાઈટહાઉસના પાયાથી અંતર અનુક્રમે $d_A$ અને $d_B$ છે.
આપેલા અવસેધકોણ પરથી,હોડીઓથી લાઈટહાઉસની ટોચના ઉત્સેધકોણ અનુક્રમે $25^{\circ}$ અને $40^{\circ}$ થશે.
ટેન્જન્ટ ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરતા: $\tan(25^{\circ}) = \frac{h}{d_A}$ અને $\tan(40^{\circ}) = \frac{h}{d_B}$.
કારણ કે $\tan(40^{\circ}) > \tan(25^{\circ})$,તેથી $\frac{h}{d_B} > \frac{h}{d_A}$ થાય.
આથી,$d_A > d_B$. આમ,હોડી $A$ નું લાઈટહાઉસથી અંતર હોડી $B$ કરતા વધારે છે.
Solution diagram
122
MediumMCQ
બિલ્ડિંગ $X$ ના તળિયેથી બિલ્ડિંગ $Y$ નો ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ છે અને બિલ્ડિંગ $Y$ ના તળિયેથી બિલ્ડિંગ $X$ નો ઉત્સેધકોણ $65^{\circ}$ છે. તો:
A
$Y$ ની ઊંચાઈ $X$ કરતા વધારે છે
B
$X$ અને $Y$ ની ઊંચાઈ સમાન છે
C
$X$ ની ઊંચાઈ $Y$ કરતા વધારે છે
D
આપણે $X$ અને $Y$ ની ઊંચાઈ વિશે કંઈ કહી શકતા નથી

Solution

(C) ધારો કે $X$ એ બિલ્ડિંગ $PQ$ ની ઊંચાઈ છે અને $Y$ એ બિલ્ડિંગ $SR$ ની ઊંચાઈ છે. ધારો કે $QR$ એ બે બિલ્ડિંગના પાયા વચ્ચેનું અંતર છે.
કાટકોણ $\Delta SQR$ માં,$\tan(45^{\circ}) = \frac{SR}{QR} = \frac{Y}{QR}$.
કારણ કે $\tan(45^{\circ}) = 1$,તેથી $Y = QR$ મળે છે.
કાટકોણ $\Delta PQR$ માં,$\tan(65^{\circ}) = \frac{PQ}{QR} = \frac{X}{QR}$.
કારણ કે $\tan(65^{\circ}) > 1$,તેથી $\frac{X}{QR} > 1$,જેનો અર્થ છે કે $X > QR$.
$Y = QR$ અને $X > QR$ હોવાથી,તે સાબિત થાય છે કે $X > Y$.
તેથી,બિલ્ડિંગ $X$ ની ઊંચાઈ બિલ્ડિંગ $Y$ ની ઊંચાઈ કરતા વધારે છે.
Solution diagram
123
MediumMCQ
એક થાંભલાના પાયાથી $x \, m$ દૂર આવેલા બિંદુથી થાંભલાની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $60^{\circ}$ હોય,તો થાંભલાની ઊંચાઈ $\ldots \ldots \ldots \, m$ થાય.
A
$x$
B
$\sqrt{3} x$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}} x$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2} x$

Solution

(B) ધારો કે થાંભલાની ઊંચાઈ $AB$ છે અને થાંભલાના પાયાથી બિંદુ $C$ નું અંતર $BC = x \, m$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ માં,ઉત્સેધકોણ $\angle C = 60^{\circ}$ છે.
ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તર $\tan \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan 60^{\circ} = \frac{AB}{BC}$
અહીં $\tan 60^{\circ} = \sqrt{3}$ હોવાથી:
$\sqrt{3} = \frac{AB}{x}$
તેથી,$AB = \sqrt{3} x \, m$.
આમ,થાંભલાની ઊંચાઈ $\sqrt{3} x \, m$ છે.
Solution diagram
124
MediumMCQ
ટાવરથી $x \, m$ દૂર આવેલા એક બિંદુથી ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $30^{\circ}$ છે,તો ટાવરની ઊંચાઈ $\ldots \ldots \ldots \, m$ છે.
A
$x$
B
$\sqrt{3} x$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}} x$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}} x$

Solution

(C) ધારો કે $AB$ એ ટાવરની ઊંચાઈ છે અને $BC = x \, m$ એ ટાવરના પાયાથી અવલોકન બિંદુ $C$ સુધીનું અંતર છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ માં,ઉત્સેધકોણ $\angle C = 30^{\circ}$ છે.
ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તર $\tan \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan 30^{\circ} = \frac{AB}{BC}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{AB}{x}$
તેથી,ટાવરની ઊંચાઈ $AB = \frac{x}{\sqrt{3}} \, m$ થાય.
Solution diagram
125
MediumMCQ
એક ટાવર જમીન પર શિરોલંબ સ્થિતિમાં છે. ટાવરના પાયાથી $100 \, m$ દૂર આવેલા એક બિંદુથી ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $60^\circ$ છે. તો ટાવરની ઊંચાઈ $\ldots \ldots \ldots \ldots \, m$ છે.
A
$1.73$
B
$1.41$
C
$17.3$
D
$173$

Solution

(D) ધારો કે $AB$ એ ટાવરની ઊંચાઈ છે અને $BC$ એ ટાવરના પાયાથી જમીન પરના બિંદુ $C$ સુધીનું અંતર છે.
આપેલ છે: $BC = 100 \, m$ અને ઉત્સેધકોણ $\angle C = 60^\circ$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ABC$ માં,
$\tan C = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{AB}{BC}$
$\tan 60^\circ = \frac{AB}{100}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan 60^\circ = \sqrt{3} \approx 1.732$,
$\sqrt{3} = \frac{AB}{100}$
$AB = 100 \times \sqrt{3}$
$AB = 100 \times 1.732 = 173.2 \, m$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,ટાવરની ઊંચાઈ $173 \, m$ છે.
Solution diagram
126
MediumMCQ
નદીના કિનારે આવેલા મંદિરના ટોચનો ઉત્સેધકોણ નદીના સામેના કિનારે મંદિરની બરાબર સામે આવેલા બિંદુથી $30^{\circ}$ છે. જો મંદિરની ઊંચાઈ $20 \ m$ હોય,તો નદીની પહોળાઈ $\ldots \ldots \ldots \ldots \ m$ છે.
A
$17.3$
B
$173$
C
$346$
D
$34.6$

Solution

(D) ધારો કે $AB$ એ મંદિરની ઊંચાઈ છે,જ્યાં $AB = 20 \ m$ છે.
ધારો કે $BC$ એ નદીની પહોળાઈ છે.
બિંદુ $C$ થી ટોચ $A$ નો ઉત્સેધકોણ $\angle ACB = 30^{\circ}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ માં:
$\tan 30^{\circ} = \frac{AB}{BC}$
$\frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{20}{BC}$
$BC = 20 \sqrt{3} \ m$
$\sqrt{3} \approx 1.73$ લેતા:
$BC = 20 \times 1.73 = 34.6 \ m$.
આમ,નદીની પહોળાઈ $34.6 \ m$ છે.
Solution diagram
127
MediumMCQ
$1.5\, m$ ઊંચો એક નિરીક્ષક એક ટાવરથી $28.5\, m$ દૂર ઊભો છે. તેની આંખથી ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ $45^\circ$ છે. તો ટાવરની ઊંચાઈ ............ $m$ છે.
A
$20$
B
$30$
C
$15$
D
$25$

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે. નિરીક્ષકની ઊંચાઈ $1.5\, m$ છે,તેથી ત્રિકોણની ઊંચાઈ $AE = h - 1.5$ થશે.
અહીં ટાવરથી અંતર $DE = 28.5\, m$ અને ઉત્સેધકોણ $45^\circ$ આપેલ છે.
$\triangle ADE$ માં,$\tan 45^\circ = \frac{AE}{DE}$.
$\tan 45^\circ = 1$ હોવાથી,$1 = \frac{AE}{28.5}$ મળે.
તેથી,$AE = 28.5\, m$.
ટાવરની કુલ ઊંચાઈ $h = AE + EB = 28.5 + 1.5 = 30\, m$ થાય.
Solution diagram
128
EasyMCQ
ક્ષિતિજ સમાંતર કિરણ અને દ્રષ્ટિ કિરણના યોગથી ઉત્સેધકોણ બને છે,તો અવલોકન હેઠળની વસ્તુ $\ldots \ldots \ldots$ છે.
A
ક્ષિતિજ સમાંતર કિરણની વિરુદ્ધ દિશામાં
B
ક્ષિતિજ સમાંતર કિરણની નીચે
C
ક્ષિતિજ સમાંતર કિરણની ઉપર
D
દ્રષ્ટિ કિરણની નીચે

Solution

(C) ઉત્સેધકોણની વ્યાખ્યા મુજબ,જ્યારે વસ્તુ અવલોકનકારની આંખના સમક્ષિતિજ સ્તરથી ઉપર હોય,ત્યારે દ્રષ્ટિ કિરણ અને સમક્ષિતિજ રેખા (ક્ષિતિજ સમાંતર કિરણ) વચ્ચે બનતા ખૂણાને ઉત્સેધકોણ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,જો ઉત્સેધકોણ બનતો હોય,તો વસ્તુ ચોક્કસપણે ક્ષિતિજ સમાંતર કિરણની ઉપર સ્થિત હોવી જોઈએ.
129
MediumMCQ
એક થાંભલો જમીન પર શિરોલંબ ઉભો છે. જો થાંભલાના પડછાયાની લંબાઈ તેની ઊંચાઈ કરતાં $\frac{1}{\sqrt{3}}$ ગણી હોય,તો સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ $\ldots \ldots \ldots \ldots . . .$ છે. ($^\circ$ માં)
A
$30$
B
$45$
C
$60$
D
$90$

Solution

(C) ધારો કે થાંભલાની ઊંચાઈ $h$ છે અને પડછાયાની લંબાઈ $s$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$s = \frac{1}{\sqrt{3}} h$.
ધારો કે સૂર્યનો ઉત્સેધકોણ $\theta$ છે.
થાંભલા અને તેના પડછાયા દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\tan(\theta) = \frac{\text{ઊંચાઈ}}{\text{પડછાયો}} = \frac{h}{s}$.
$s$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને મળે $\tan(\theta) = \frac{h}{\frac{1}{\sqrt{3}} h} = \sqrt{3}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan(60^\circ) = \sqrt{3}$,તેથી ઉત્સેધકોણ $\theta = 60^\circ$ થાય.
130
DifficultMCQ
બે થાંભલાઓ એકબીજાથી $x$ મીટર દૂર છે અને એક થાંભલાની ઊંચાઈ બીજા કરતા બમણી છે. જો તેમના પાયાને જોડતી રેખાના મધ્યબિંદુથી,એક નિરીક્ષક તેમના ટોચના ઉત્સેધકોણ કોટિકોણ (complementary) હોવાનું માલૂમ કરે,તો ટૂંકા થાંભલાની ઊંચાઈ $\ldots \ldots \ldots \ldots$ છે.
A
$\frac{x}{4}$
B
$\frac{x}{\sqrt{2}}$
C
$\sqrt{2} x$
D
$\frac{x}{2 \sqrt{2}}$

Solution

(D) ધારો કે ટૂંકા થાંભલાની ઊંચાઈ $h$ છે અને ઊંચા થાંભલાની ઊંચાઈ $2h$ છે.
બે થાંભલાઓ વચ્ચેનું અંતર $x$ છે.
તેમના પાયાને જોડતી રેખાનું મધ્યબિંદુ અંતર $x$ ને બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે,જે દરેકની લંબાઈ $\frac{x}{2}$ છે.
ધારો કે મધ્યબિંદુથી ઉત્સેધકોણ $\theta$ અને $90^\circ - \theta$ છે.
ટૂંકા થાંભલા માટે: $\tan(90^\circ - \theta) = \frac{h}{x/2} = \frac{2h}{x}$.
કારણ કે $\tan(90^\circ - \theta) = \cot \theta$,તેથી $\cot \theta = \frac{2h}{x}$.
ઊંચા થાંભલા માટે: $\tan \theta = \frac{2h}{x/2} = \frac{4h}{x}$.
બંને સમીકરણોનો ગુણાકાર કરતા: $\tan \theta \cdot \cot \theta = \left(\frac{4h}{x}\right) \cdot \left(\frac{2h}{x}\right)$.
$1 = \frac{8h^2}{x^2}$.
$h^2 = \frac{x^2}{8}$.
$h = \sqrt{\frac{x^2}{8}} = \frac{x}{2\sqrt{2}}$.
131
MediumMCQ
એક ટાવરની ટોચ પરથી જોતા,પૂર્વ અને પશ્ચિમ દિશામાં આવેલા બે ઘરો $A$ અને $B$ ના અવસેધકોણ અનુક્રમે $30^{\circ}$ અને $60^{\circ}$ છે. તો........
A
ઘર $A$ એ ઘર $B$ કરતા ટાવરની નજીક છે
B
ઘર $B$ એ ઘર $A$ કરતા ટાવરની નજીક છે
C
ઘર $A$ અને ઘર $B$ ટાવરથી સમાન અંતરે છે
D
આપેલ ત્રણમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે અને ટાવરનો પાયો $O$ છે.
ધારો કે ટાવરથી ઘર $A$ નું અંતર $x_A$ છે અને ઘર $B$ નું અંતર $x_B$ છે.
ભૂમિતિ મુજબ,અવસેધકોણ એ ઉત્સેધકોણ જેટલો જ હોય છે.
ઘર $A$ માટે: $\tan(30^{\circ}) = \frac{h}{x_A} \implies \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{h}{x_A} \implies x_A = h\sqrt{3}$.
ઘર $B$ માટે: $\tan(60^{\circ}) = \frac{h}{x_B} \implies \sqrt{3} = \frac{h}{x_B} \implies x_B = \frac{h}{\sqrt{3}}$.
અંતરની સરખામણી કરતા,$\sqrt{3} > \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોવાથી,$x_A > x_B$ મળે છે.
તેથી,ઘર $B$ એ ઘર $A$ કરતા ટાવરની વધુ નજીક છે.
132
MediumMCQ
જમીન સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી ટેકરી પર દડો શોધવા માટે $x$ મીટર ચાલતા,જમીનથી $y$ મીટરની ઊંચાઈએ પહોંચી શકાય છે. તો $\ldots \ldots \ldots . . .$
A
$x=y$
B
$x=2y$
C
$2x=\sqrt{3}y$
D
$2x=y$

Solution

(B) ધારો કે ટેકરીને એક કાટકોણ ત્રિકોણ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે જ્યાં કર્ણ એ ટેકરી પર કાપેલું અંતર $x$ મીટર છે.
જમીન સાથેનો ઉત્સેધકોણ $\theta = 30^{\circ}$ છે.
જમીનથી પહોંચેલી ઊંચાઈ એ ખૂણાની સામેની બાજુ છે,જે $y$ મીટર છે.
ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તર $\sin(\theta) = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin(30^{\circ}) = \frac{y}{x}$
કારણ કે $\sin(30^{\circ}) = \frac{1}{2}$,તેથી:
$\frac{1}{2} = \frac{y}{x}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા $x = 2y$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

Some Applications of Trigonometry — Heights and Distances · Frequently Asked Questions

1Are these Some Applications of Trigonometry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Some Applications of Trigonometry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.