અ Gujarati

Trigonometric Ratios Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Introduction to Trigonometry · Trigonometric Ratios

59+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 59 questions in Gujarati

1
Easy
જો $\tan A = \frac{4}{3}$ હોય,તો $\angle A$ ના અન્ય ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તરો શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે આપણે એક કાટકોણ $\Delta ABC$ દોરીએ છીએ જ્યાં $\angle B = 90^{\circ}$ છે.
હવે,આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan A = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{BC}{AB} = \frac{4}{3}$.
તેથી,જો $BC = 4k$ હોય,તો $AB = 3k$ થાય,જ્યાં $k$ એ ધન સંખ્યા છે.
હવે,પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$AC^2 = AB^2 + BC^2 = (3k)^2 + (4k)^2 = 9k^2 + 16k^2 = 25k^2$.
$AC = 5k$.
હવે,આપણે તેમની વ્યાખ્યાઓનો ઉપયોગ કરીને તમામ ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તરો લખી શકીએ છીએ:
$\sin A = \frac{BC}{AC} = \frac{4k}{5k} = \frac{4}{5}$.
$\cos A = \frac{AB}{AC} = \frac{3k}{5k} = \frac{3}{5}$.
$\cot A = \frac{1}{\tan A} = \frac{3}{4}$.
$\operatorname{cosec} A = \frac{1}{\sin A} = \frac{5}{4}$.
$\sec A = \frac{1}{\cos A} = \frac{5}{3}$.
Solution diagram
2
Easy
જો $\angle B$ અને $\angle Q$ લઘુકોણ હોય કે જેથી $\sin B = \sin Q$ થાય,તો સાબિત કરો કે $\angle B = \angle Q$.

Solution

(N/A) ધારો કે બે કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ અને $PQR$ છે જેમાં $\angle C = 90^{\circ}$ અને $\angle R = 90^{\circ}$ છે,જ્યાં $\sin B = \sin Q$ છે.
આપણી પાસે $\sin B = \frac{AC}{AB}$ અને $\sin Q = \frac{PR}{PQ}$ છે.
આપેલ છે કે $\sin B = \sin Q$,તેથી $\frac{AC}{AB} = \frac{PR}{PQ}$.
આને $\frac{AC}{PR} = \frac{AB}{PQ} = k$ (જ્યાં $k$ એક અચળાંક છે) તરીકે ફરીથી લખી શકાય .......... $(1)$.
હવે,બંને ત્રિકોણમાં પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$BC = \sqrt{AB^2 - AC^2}$ અને $QR = \sqrt{PQ^2 - PR^2}$.
ત્રીજી બાજુઓનો ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{BC}{QR} = \frac{\sqrt{AB^2 - AC^2}}{\sqrt{PQ^2 - PR^2}}$.
$(1)$ પરથી $AB = kPQ$ અને $AC = kPR$ મૂકતા:
$\frac{BC}{QR} = \frac{\sqrt{(kPQ)^2 - (kPR)^2}}{\sqrt{PQ^2 - PR^2}} = \frac{\sqrt{k^2(PQ^2 - PR^2)}}{\sqrt{PQ^2 - PR^2}} = \frac{k \sqrt{PQ^2 - PR^2}}{\sqrt{PQ^2 - PR^2}} = k$ .......... $(2)$.
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણી પાસે $\frac{AC}{PR} = \frac{AB}{PQ} = \frac{BC}{QR} = k$ છે.
$SSS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ACB \sim \Delta PRQ$.
ત્રિકોણ સમરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન હોય છે. તેથી,$\angle B = \angle Q$.
Solution diagram
3
Easy
એક કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ માં,ખૂણો $B$ કાટખૂણો છે. જો $\tan A = 1$ હોય,તો ચકાસો કે $2 \sin A \cos A = 1$.

Solution

(N/A) $\triangle ABC$ માં,$\tan A = \frac{BC}{AB} = 1$ (આકૃતિ જુઓ).
એટલે કે,$BC = AB$.
ધારો કે $AB = BC = k$,જ્યાં $k$ એક ધન સંખ્યા છે.
હવે,$AC = \sqrt{AB^2 + BC^2}$
$= \sqrt{k^2 + k^2} = \sqrt{2k^2} = k\sqrt{2}$.
તેથી,$\sin A = \frac{BC}{AC} = \frac{k}{k\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $\cos A = \frac{AB}{AC} = \frac{k}{k\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
માટે,$2 \sin A \cos A = 2 \left( \frac{1}{\sqrt{2}} \right) \left( \frac{1}{\sqrt{2}} \right) = 2 \left( \frac{1}{2} \right) = 1$,જે જરૂરી મૂલ્ય છે.
Solution diagram
4
Medium
$\triangle OPQ$ માં,$P$ આગળ કાટખૂણો છે,$OP = 7\, cm$ અને $OQ - PQ = 1\, cm$ છે. $\sin Q$ અને $\cos Q$ ના મૂલ્યો શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) $\triangle OPQ$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,આપણી પાસે છે:
$OQ^2 = OP^2 + PQ^2$
આપેલ છે કે $OQ - PQ = 1\, cm$,તેથી $OQ = 1 + PQ$.
આ કિંમતને પાયથાગોરસના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(1 + PQ)^2 = OP^2 + PQ^2$
$1 + PQ^2 + 2PQ = OP^2 + PQ^2$
$1 + 2PQ = OP^2$
અહીં $OP = 7\, cm$ હોવાથી:
$1 + 2PQ = 7^2$
$1 + 2PQ = 49$
$2PQ = 48$
$PQ = 24\, cm$
હવે,$OQ = 1 + PQ = 1 + 24 = 25\, cm$.
તેથી,$\sin Q = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{OP}{OQ} = \frac{7}{25}$.
અને $\cos Q = \frac{\text{પાસેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{PQ}{OQ} = \frac{24}{25}$.
5
Medium
$\triangle ABC$ માં,$B$ આગળ કાટખૂણો છે,$AB = 24 \, cm$,$BC = 7 \, cm$ છે. નીચેનાનું મૂલ્ય શોધો:
$(i)$ $\sin A, \cos A$
$(ii)$ $\sin C, \cos C$

Solution

(N/A) $\triangle ABC$ માટે પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$AC^2 = (24 \, cm)^2 + (7 \, cm)^2$
$AC^2 = (576 + 49) \, cm^2 = 625 \, cm^2$
$\therefore AC = \sqrt{625} \, cm = 25 \, cm$
$(i)$ $\sin A = \frac{\angle A \text{ ની સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{BC}{AC} = \frac{7}{25}$
$\cos A = \frac{\angle A \text{ ની પાસેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{AB}{AC} = \frac{24}{25}$
$(ii)$ $\sin C = \frac{\angle C \text{ ની સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{AB}{AC} = \frac{24}{25}$
$\cos C = \frac{\angle C \text{ ની પાસેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{BC}{AC} = \frac{7}{25}$
Solution diagram
6
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,$\tan P - \cot R$ શોધો.
Question diagram
A
$1$
B
$5$
C
$0$
D
$12$

Solution

(C) $\triangle PQR$ માં,$\angle Q = 90^{\circ}$,$PQ = 12 \, \text{cm}$,અને $PR = 13 \, \text{cm}$ છે.
પાયથાગોરસનો પ્રમેય વાપરતા:
$PR^2 = PQ^2 + QR^2$
$(13)^2 = (12)^2 + QR^2$
$169 = 144 + QR^2$
$QR^2 = 169 - 144 = 25$
$QR = 5 \, \text{cm}$.
હવે,$\tan P = \frac{\angle P \text{ ની સામેની બાજુ}}{\angle P \text{ ની પાસેની બાજુ}} = \frac{QR}{PQ} = \frac{5}{12}$.
અને,$\cot R = \frac{\angle R \text{ ની પાસેની બાજુ}}{\angle R \text{ ની સામેની બાજુ}} = \frac{QR}{PQ} = \frac{5}{12}$.
તેથી,$\tan P - \cot R = \frac{5}{12} - \frac{5}{12} = 0$.
7
Medium
જો $\sin A = \frac{3}{4}$ હોય,તો $\cos A$ અને $\tan A$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે $\triangle ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે,જેમાં ખૂણો $B$ કાટખૂણો છે.
આપેલ છે કે,$\sin A = \frac{3}{4}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin A = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{BC}{AC}$,તેથી $\frac{BC}{AC} = \frac{3}{4}$.
ધારો કે $BC = 3k$ અને $AC = 4k$,જ્યાં $k$ એ ધન અચળાંક છે.
$\triangle ABC$ માં પાયથાગોરસનો પ્રમેય લાગુ પાડતા:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$(4k)^2 = AB^2 + (3k)^2$
$16k^2 = AB^2 + 9k^2$
$AB^2 = 7k^2$
$AB = \sqrt{7}k$
હવે,$\cos A = \frac{\text{પાસેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{AB}{AC} = \frac{\sqrt{7}k}{4k} = \frac{\sqrt{7}}{4}$.
અને,$\tan A = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{BC}{AB} = \frac{3k}{\sqrt{7}k} = \frac{3}{\sqrt{7}}$.
8
Difficult
જો $15 \cot A = 8$ હોય,તો $\sin A$ અને $\sec A$ શોધો.

Solution

(N/A) કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ ધ્યાનમાં લો,જેમાં $\angle B$ કાટખૂણો છે.
$\cot A = \frac{\angle A \text{ ની પાસેની બાજુ}}{\angle A \text{ ની સામેની બાજુ}} = \frac{AB}{BC}$
આપેલ છે કે $15 \cot A = 8$,તેથી $\cot A = \frac{8}{15}$.
તેથી,$\frac{AB}{BC} = \frac{8}{15}$.
ધારો કે $AB = 8k$ અને $BC = 15k$,જ્યાં $k$ એ ધન અચળાંક છે.
$\triangle ABC$ માં પાયથાગોરસનો પ્રમેય વાપરતા:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$AC^2 = (8k)^2 + (15k)^2$
$AC^2 = 64k^2 + 225k^2 = 289k^2$
$AC = 17k$
હવે,$\sin A = \frac{\angle A \text{ ની સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{BC}{AC} = \frac{15k}{17k} = \frac{15}{17}$.
અને,$\sec A = \frac{\text{કર્ણ}}{\angle A \text{ ની પાસેની બાજુ}} = \frac{AC}{AB} = \frac{17k}{8k} = \frac{17}{8}$.
Solution diagram
9
Easy
જો $\sec \theta = \frac{13}{12}$ હોય,તો બાકીના તમામ ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તરોની ગણતરી કરો.

Solution

(N/A) કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ABC$ ધ્યાનમાં લો, જે બિંદુ $B$ પર કાટખૂણો ધરાવે છે।
$\sec \theta = \frac{\text{કર્ણ}}{\text{}}{\angle \theta \text{ની પાસેની બાજુ}} = \frac{AC}{AB} = \frac{13}{12}$
ધારો કે $AC = 13k$ અને $AB = 12k$, જ્યાં $k$ ધન અચળાંક છે।
$\triangle ABC$ માં પાયથાગોરસનો પ્રમેય લાગુ પાડતા:
$(AC)^2 = (AB)^2 + (BC)^2$
$(13k)^2 = (12k)^2 + (BC)^2$
$169k^2 = 144k^2 + (BC)^2$
$(BC)^2 = 25k^2$
$BC = 5k$
હવે અન્ય ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તરો:
$\sin \theta = \frac{\text{}}{\angle \theta \text{ની સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{BC}{AC} = \frac{5k}{13k} = \frac{5}{13}$
$\cos \theta = \frac{\text{}}{\angle \theta \text{ની પાસેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{AB}{AC} = \frac{12k}{13k} = \frac{12}{13}$
$\tan \theta = \frac{\text{}}{\angle \theta \text{ની સામેની બાજુ}}{\text{}}{\angle \theta \text{ની પાસેની બાજુ}} = \frac{BC}{AB} = \frac{5k}{12k} = \frac{5}{12}$
$\cot \theta = \frac{\text{}}{\angle \theta \text{ની પાસેની બાજુ}}{\text{}}{\angle \theta \text{ની સામેની બાજુ}} = \frac{AB}{BC} = \frac{12k}{5k} = \frac{12}{5}$
$\operatorname{cosec} \theta = \frac{\text{કર્ણ}}{\text{}}{\angle \theta \text{ની સામેની બાજુ}} = \frac{AC}{BC} = \frac{13k}{5k} = \frac{13}{5}$
Solution diagram
10
Medium
જો $\angle A$ અને $\angle B$ લઘુકોણ હોય કે જેથી $\cos A = \cos B$ થાય,તો સાબિત કરો કે $\angle A = \angle B$.

Solution

(N/A) ધારો કે એક ત્રિકોણ $ABC$ છે જેમાં $CD \perp AB$ છે.
આપેલ છે કે,
$\cos A = \cos B$
$\Rightarrow \frac{AD}{AC} = \frac{BD}{BC}$
$\Rightarrow \frac{AD}{BD} = \frac{AC}{BC}$
ધારો કે $\frac{AD}{BD} = \frac{AC}{BC} = k$
$\Rightarrow AD = k BD \dots(1)$
અને,$AC = k BC \dots(2)$
ત્રિકોણ $CAD$ અને $CBD$ માટે પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે
$CD^2 = AC^2 - AD^2 \dots(3)$
અને,$CD^2 = BC^2 - BD^2 \dots(4)$
સમીકરણ $(3)$ અને $(4)$ પરથી,આપણને મળે છે
$AC^2 - AD^2 = BC^2 - BD^2$
$\Rightarrow (k BC)^2 - (k BD)^2 = BC^2 - BD^2$
$\Rightarrow k^2(BC^2 - BD^2) = BC^2 - BD^2$
$\Rightarrow k^2 = 1$
$\Rightarrow k = 1$
આ કિંમતને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે
$AC = BC$
$\Rightarrow \angle A = \angle B$ (ત્રિકોણની સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણાઓ સમાન હોય છે).
Solution diagram
11
Difficult
જો $\cot \theta = \frac{7}{8}$ હોય,તો નીચેનાની કિંમત શોધો:
$(i) \frac{(1+\sin \theta)(1-\sin \theta)}{(1+\cos \theta)(1-\cos \theta)}$
$(ii) \cot^2 \theta$

Solution

(N/A) ધારો કે એક કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ છે,જેમાં ખૂણો $B$ કાટખૂણો છે.
$\cot \theta = \frac{\text{ખૂણા } \theta \text{ ની પાસેની બાજુ}}{\text{ખૂણા } \theta \text{ ની સામેની બાજુ}} = \frac{BC}{AB} = \frac{7}{8}.$
જો $BC = 7k$ હોય,તો $AB = 8k$ થાય,જ્યાં $k$ એક ધન પૂર્ણાંક છે.
$\triangle ABC$ માં પાયથાગોરસનો પ્રમેય વાપરતા,
$AC^2 = AB^2 + BC^2 = (8k)^2 + (7k)^2 = 64k^2 + 49k^2 = 113k^2.$
$AC = \sqrt{113}k.$
હવે,$\sin \theta = \frac{AB}{AC} = \frac{8k}{\sqrt{113}k} = \frac{8}{\sqrt{113}}$ અને $\cos \theta = \frac{BC}{AC} = \frac{7k}{\sqrt{113}k} = \frac{7}{\sqrt{113}}.$
$(i) \frac{(1+\sin \theta)(1-\sin \theta)}{(1+\cos \theta)(1-\cos \theta)} = \frac{1-\sin^2 \theta}{1-\cos^2 \theta} = \frac{1-(\frac{8}{\sqrt{113}})^2}{1-(\frac{7}{\sqrt{113}})^2} = \frac{1-\frac{64}{113}}{1-\frac{49}{113}} = \frac{\frac{49}{113}}{\frac{64}{113}} = \frac{49}{64}.$
$(ii) \cot^2 \theta = (\cot \theta)^2 = (\frac{7}{8})^2 = \frac{49}{64}.$
Solution diagram
12
Medium
જો $3 \cot A = 4$ હોય,તો તપાસો કે $\frac{1 - \tan^2 A}{1 + \tan^2 A} = \cos^2 A - \sin^2 A$ છે કે નહીં.

Solution

(A) આપેલ છે કે $3 \cot A = 4$.
તેથી,$\cot A = \frac{4}{3}$.
એક કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ લો,જેમાં ખૂણો $B$ કાટખૂણો છે.
$\cot A = \frac{\text{ખૂણા } A \text{ ની પાસેની બાજુ}}{\text{ખૂણા } A \text{ ની સામેની બાજુ}} = \frac{AB}{BC} = \frac{4}{3}$.
ધારો કે $AB = 4k$ અને $BC = 3k$,જ્યાં $k$ એ ધન અચળાંક છે.
$\triangle ABC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$(AC)^2 = (AB)^2 + (BC)^2 = (4k)^2 + (3k)^2 = 16k^2 + 9k^2 = 25k^2$.
તેથી,$AC = 5k$.
હવે,$\cos A = \frac{AB}{AC} = \frac{4k}{5k} = \frac{4}{5}$.
$\sin A = \frac{BC}{AC} = \frac{3k}{5k} = \frac{3}{5}$.
$\tan A = \frac{BC}{AB} = \frac{3k}{4k} = \frac{3}{4}$.
ડાબી બાજુ $(LHS)$: $\frac{1 - \tan^2 A}{1 + \tan^2 A} = \frac{1 - (3/4)^2}{1 + (3/4)^2} = \frac{1 - 9/16}{1 + 9/16} = \frac{7/16}{25/16} = \frac{7}{25}$.
જમણી બાજુ $(RHS)$: $\cos^2 A - \sin^2 A = (4/5)^2 - (3/5)^2 = \frac{16}{25} - \frac{9}{25} = \frac{7}{25}$.
અહીં ડાબી બાજુ = જમણી બાજુ હોવાથી,આપેલ સમીકરણ સાચું છે.
Solution diagram
13
Difficult
ત્રિકોણ $ABC$ માં,જે $B$ આગળ કાટખૂણો છે,જો $\tan A = \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોય,તો નીચેનાની કિંમત શોધો:
$(i)$ $\sin A \cos C + \cos A \sin C$
$(ii)$ $\cos A \cos C - \sin A \sin C$

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $\tan A = \frac{1}{\sqrt{3}}.$
$\tan A = \frac{\text{$\text{$\angle A$ ની સામેની બાજુ}$}}{\text{$\text{$\angle A$ ની પાસેની બાજુ}$}} = \frac{BC}{AB}$ હોવાથી,
$\frac{BC}{AB} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ મળે.
ધારો કે $BC = k$ અને $AB = \sqrt{3}k,$ જ્યાં $k$ એ ધન વાસ્તવિક સંખ્યા છે.
$\triangle ABC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$AC^2 = (\sqrt{3}k)^2 + (k)^2 = 3k^2 + k^2 = 4k^2$
$AC = 2k$
હવે,આપણે ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તરો શોધીએ:
$\sin A = \frac{BC}{AC} = \frac{k}{2k} = \frac{1}{2}$
$\cos A = \frac{AB}{AC} = \frac{\sqrt{3}k}{2k} = \frac{\sqrt{3}}{2}$
$\sin C = \frac{AB}{AC} = \frac{\sqrt{3}k}{2k} = \frac{\sqrt{3}}{2}$
$\cos C = \frac{BC}{AC} = \frac{k}{2k} = \frac{1}{2}$
$(i)$ $\sin A \cos C + \cos A \sin C = \left(\frac{1}{2}\right)\left(\frac{1}{2}\right) + \left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right) = \frac{1}{4} + \frac{3}{4} = \frac{4}{4} = 1$
$(ii)$ $\cos A \cos C - \sin A \sin C = \left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)\left(\frac{1}{2}\right) - \left(\frac{1}{2}\right)\left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right) = \frac{\sqrt{3}}{4} - \frac{\sqrt{3}}{4} = 0$
Solution diagram
14
Medium
$\triangle PQR$ માં, $Q$ આગળ કાટખૂણો છે, $PR + QR = 25 \, cm$ અને $PQ = 5 \, cm$ છે. $\sin P, \cos P$ અને $\tan P$ ના મૂલ્યો શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે કે, $PR + QR = 25 \, cm$ અને $PQ = 5 \, cm$.
ધારો કે $PR = x \, cm$.
તેથી, $QR = (25 - x) \, cm$.
$\triangle PQR$ માં પાયથાગોરસનો પ્રમેય લાગુ પાડતા, આપણને મળે છે:
$PR^2 = PQ^2 + QR^2$
$x^2 = 5^2 + (25 - x)^2$
$x^2 = 25 + 625 - 50x + x^2$
$50x = 650$
$x = 13$
તેથી, $PR = 13 \, cm$ અને $QR = 25 - 13 = 12 \, cm$.
હવે, $\angle P$ માટે ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તર શોધીએ:
$\sin P = \frac{\text{Side opposite to } \angle P}{\text{Hypotenuse}} = \frac{QR}{PR} = \frac{12}{13}$
$\cos P = \frac{\text{Side adjacent to } \angle P}{\text{Hypotenuse}} = \frac{PQ}{PR} = \frac{5}{13}$
$\tan P = \frac{\text{Side opposite to } \angle P}{\text{Side adjacent to } \angle P} = \frac{QR}{PQ} = \frac{12}{5}$
Solution diagram
15
Medium
નીચેના વિધાનો સાચા છે કે ખોટા તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$(i)$ $\tan A$ નું મૂલ્ય હંમેશા $1$ કરતા ઓછું હોય છે.
$(ii)$ ખૂણા $A$ ના કોઈક માપ માટે $\sec A = \frac{12}{5}$ શક્ય છે.

Solution

(A-D) $(i)$ ખોટું.
એવો કાટકોણ ત્રિકોણ ધ્યાનમાં લો જેમાં $\angle A$ ની સામેની બાજુ $12$ એકમ અને $\angle A$ ની પાસેની બાજુ $5$ એકમ હોય. તો $\tan A = \frac{12}{5} = 2.4$ થાય. કારણ કે $2.4 > 1$,તેથી $\tan A$ હંમેશા $1$ કરતા ઓછું હોય તે વિધાન ખોટું છે.
$(ii)$ સાચું.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sec A = \frac{\text{કર્ણ}}{\angle A \text{ ની પાસેની બાજુ}}$.
અહીં $\sec A = \frac{12}{5}$ આપેલ છે,તેથી ધારો કે કર્ણ $AC = 12k$ અને પાસેની બાજુ $AB = 5k$ છે,જ્યાં $k$ એ કોઈ ધન અચળાંક છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$BC^2 = AC^2 - AB^2 = (12k)^2 - (5k)^2 = 144k^2 - 25k^2 = 119k^2$.
આમ,$BC = \sqrt{119}k \approx 10.9k$.
ત્રિકોણની બાજુઓ $5k, 10.9k$ અને $12k$ ત્રિકોણની અસમતાનું પાલન કરે છે $(5k + 10.9k > 12k)$,તેથી આવો ત્રિકોણ શક્ય છે. તેથી,આપેલ વિધાન સાચું છે.
Solution diagram
16
Medium
નીચેના વિધાનો સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો. તમારા ઉત્તરની યથાર્થતા ચકાસો.
$(i)$ $\cos A$ એ ખૂણા $A$ ના કોસેકન્ટ $(cosecant)$ માટે વપરાતું સંક્ષિપ્ત રૂપ છે.
$(ii)$ $\cot A$ એ $\cot$ અને $A$ નો ગુણાકાર છે.
$(iii)$ કોઈ ખૂણા $\theta$ માટે $\sin \theta = \frac{4}{3}$ શક્ય છે.

Solution

(NONE) $(i)$ ખૂણા $A$ ના કોસેકન્ટ માટે વપરાતું સંક્ષિપ્ત રૂપ $\text{cosec } A$ છે। $\cos A$ એ ખૂણા $A$ ના કોસાઇન $(cosine)$ માટે વપરાતું સંક્ષિપ્ત રૂપ છે। તેથી, આ વિધાન અસત્ય છે।
$(ii)$ $\cot A$ એ $\cot$ અને $A$ નો ગુણાકાર નથી। તે ખૂણા $A$ નો કોટેન્જન્ટ $(cotangent)$ દર્શાવે છે। તેથી, આ વિધાન અસત્ય છે।
$(iii)$ આપણે જાણીએ છીએ કે કાટકોણ ત્રિકોણમાં, $\sin \theta = \frac{\text{$\theta$ ની સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}}$। કાટકોણ ત્રિકોણમાં કર્ણ એ સૌથી મોટી બાજુ હોવાથી, $\sin \theta$ નું મૂલ્ય હંમેશા $1$ કે તેથી ઓછું હોય છે। અહીં $\frac{4}{3} > 1$ હોવાથી, આ મૂલ્ય શક્ય નથી। તેથી, આ વિધાન અસત્ય છે।
17
MediumMCQ
નીચે આપેલ વિધાન સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$\sin (A+B) = \sin A + \sin B$
A
સત્ય
B
અસત્ય

Solution

(B) વિધાન $\sin (A+B) = \sin A + \sin B$ અસત્ય છે.
આને સાબિત કરવા માટે,ધારો કે $A = 30^{\circ}$ અને $B = 60^{\circ}$ છે.
ડાબી બાજુ $(LHS)$: $\sin (A+B) = \sin (30^{\circ} + 60^{\circ}) = \sin 90^{\circ} = 1$.
જમણી બાજુ $(RHS)$: $\sin A + \sin B = \sin 30^{\circ} + \sin 60^{\circ} = \frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{1+\sqrt{3}}{2}$.
અહીં $1 \neq \frac{1+\sqrt{3}}{2}$ હોવાથી,આપેલ વિધાન અસત્ય છે.
18
Easy
નીચેનું વિધાન સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$\theta$ ના તમામ મૂલ્યો માટે $\sin \theta = \cos \theta$.

Solution

(B) $\theta$ ના તમામ મૂલ્યો માટે $\sin \theta = \cos \theta$ એવું વિધાન અસત્ય છે.
સમર્થન:
$1$. સમીકરણ $\sin \theta = \cos \theta$ માત્ર ત્યારે જ સાચું છે જ્યારે $\theta = 45^{\circ}$ હોય.
$2$. $\theta = 45^{\circ}$ માટે,$\sin 45^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $\cos 45^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ થાય છે.
$3$. $\theta$ ના અન્ય મૂલ્યો માટે,આ વિધાન ખોટું છે. ઉદાહરણ તરીકે,$\theta = 30^{\circ}$ માટે,$\sin 30^{\circ} = \frac{1}{2}$ છે જ્યારે $\cos 30^{\circ} = \frac{\sqrt{3}}{2}$ છે.
$4$. કારણ કે $\frac{1}{2} \neq \frac{\sqrt{3}}{2}$,તેથી આપેલ વિધાન અસત્ય છે.
19
EasyMCQ
$\frac{\tan 65^{\circ}}{\cot 25^{\circ}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$2$
C
$5$
D
$1$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ: $\cot A = \tan(90^{\circ} - A)$.
છેદ માટે આ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\cot 25^{\circ} = \tan(90^{\circ} - 25^{\circ}) = \tan 65^{\circ}$.
આ કિંમતને મૂળ પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{\tan 65^{\circ}}{\cot 25^{\circ}} = \frac{\tan 65^{\circ}}{\tan 65^{\circ}} = 1$.
20
EasyMCQ
કિંમત શોધો:
$\frac{\tan 26^{\circ}}{\cot 64^{\circ}}$
A
$-1$
B
$0$
C
$2.5$
D
$1$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan(90^{\circ} - \theta) = \cot \theta$.
આપેલ પદાવલિ: $\frac{\tan 26^{\circ}}{\cot 64^{\circ}}$.
આપણે $\tan 26^{\circ}$ ને $\tan(90^{\circ} - 64^{\circ})$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
કારણ કે $\tan(90^{\circ} - 64^{\circ}) = \cot 64^{\circ}$,તેથી પદાવલિ નીચે મુજબ થશે:
$\frac{\cot 64^{\circ}}{\cot 64^{\circ}} = 1$.
21
EasyMCQ
જો $\cos A = \frac{4}{5}$ હોય,તો $\tan A$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{4}$
B
$\frac{3}{5}$
C
$\frac{4}{3}$
D
$\frac{5}{3}$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$\cos A = \frac{4}{5}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^2 A + \cos^2 A = 1$,તેથી $\sin A = \sqrt{1 - \cos^2 A}$.
$\cos A$ ની કિંમત મૂકતા:
$\sin A = \sqrt{1 - (\frac{4}{5})^2} = \sqrt{1 - \frac{16}{25}} = \sqrt{\frac{25 - 16}{25}} = \sqrt{\frac{9}{25}} = \frac{3}{5}$.
હવે,$\tan A = \frac{\sin A}{\cos A}$.
$\sin A$ અને $\cos A$ ની કિંમતો મૂકતા:
$\tan A = \frac{3/5}{4/5} = \frac{3}{4}$.
આમ,$\tan A$ ની જરૂરી કિંમત $\frac{3}{4}$ છે.
22
EasyMCQ
જો $\sin A = \frac{1}{2}$ હોય,તો $\cot A$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
B
$\sqrt{3}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\sin A = \frac{1}{2}$.
નિત્યસમ $\sin^2 A + \cos^2 A = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\cos A$ મળે છે:
$\cos A = \sqrt{1 - \sin^2 A} = \sqrt{1 - (\frac{1}{2})^2} = \sqrt{1 - \frac{1}{4}} = \sqrt{\frac{3}{4}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
હવે,$\cot A$ ની કિંમત નીચે મુજબ મળે છે:
$\cot A = \frac{\cos A}{\sin A} = \frac{\frac{\sqrt{3}}{2}}{\frac{1}{2}} = \sqrt{3}$.
23
EasyMCQ
આપેલ છે કે $\sin \theta = \frac{a}{b},$ તો $\cos \theta$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{b}{\sqrt{b^{2}-a^{2}}}$
B
$\frac{b}{a}$
C
$\frac{a}{\sqrt{b^{2}-a^{2}}}$
D
$\frac{\sqrt{b^{2}-a^{2}}}{b}$

Solution

(D) આપેલ છે,$\sin \theta = \frac{a}{b}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin^{2} \theta + \cos^{2} \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે લખી શકીએ કે $\cos \theta = \sqrt{1 - \sin^{2} \theta}$.
$\sin \theta$ ની કિંમત મૂકતા:
$\cos \theta = \sqrt{1 - \left(\frac{a}{b}\right)^{2}}$
$\cos \theta = \sqrt{1 - \frac{a^{2}}{b^{2}}}$
$\cos \theta = \sqrt{\frac{b^{2} - a^{2}}{b^{2}}}$
$\cos \theta = \frac{\sqrt{b^{2} - a^{2}}}{b}$.
24
MediumMCQ
જો $\cos 9 \alpha = \sin \alpha$ અને $9 \alpha < 90^{\circ}$ હોય,તો $\tan 5 \alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
B
$\sqrt{3}$
C
$1$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$\cos 9 \alpha = \sin \alpha$ અને $9 \alpha < 90^{\circ},$ જેનો અર્થ છે કે $9 \alpha$ એ લઘુકોણ છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos A = \sin(90^{\circ} - A)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે સમીકરણને આ રીતે લખી શકીએ:
$\sin(90^{\circ} - 9 \alpha) = \sin \alpha$
જેથી,
$90^{\circ} - 9 \alpha = \alpha$
$\alpha$ માટે ઉકેલતા:
$10 \alpha = 90^{\circ}$
$\alpha = 9^{\circ}$
હવે,$\tan 5 \alpha$ ની કિંમત શોધીએ:
$\tan 5 \alpha = \tan(5 \times 9^{\circ}) = \tan 45^{\circ}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan 45^{\circ} = 1,$ તેથી જવાબ $1$ છે.
25
MediumMCQ
જો $4 \tan \theta = 3$ હોય,તો $\left(\frac{4 \sin \theta - \cos \theta}{4 \sin \theta + \cos \theta}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે,$4 \tan \theta = 3$
$\Rightarrow \tan \theta = \frac{3}{4}$ ..........$(i)$
પદાવલિ $\frac{4 \sin \theta - \cos \theta}{4 \sin \theta + \cos \theta}$ ની કિંમત શોધવા માટે,અંશ અને છેદ બંનેને $\cos \theta$ વડે ભાગતા:
$= \frac{\frac{4 \sin \theta}{\cos \theta} - \frac{\cos \theta}{\cos \theta}}{\frac{4 \sin \theta}{\cos \theta} + \frac{\cos \theta}{\cos \theta}}$
$= \frac{4 \tan \theta - 1}{4 \tan \theta + 1}$
હવે,સમીકરણ $(i)$ માંથી $\tan \theta = \frac{3}{4}$ ની કિંમત મૂકતા:
$= \frac{4(\frac{3}{4}) - 1}{4(\frac{3}{4}) + 1}$
$= \frac{3 - 1}{3 + 1} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$.
26
Easy
'True' (સાચું) અથવા 'False' (ખોટું) લખો અને તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
જેમ $\theta$ વધે છે તેમ $\tan \theta$ (જ્યાં $\theta < 90^{\circ}$) નું મૂલ્ય વધે છે.

Solution

(A) સાચું.
આકૃતિમાં,બિંદુ $B$ ને રેખાખંડ $BC$ પર $C$ ની નજીક ખસેડવામાં આવે છે. તે અવલોકન કરવામાં આવે છે કે:
$(i)$ ખૂણો $\theta$ વધે છે (જેમ કે $\theta_{1} > \theta, \theta_{2} > \theta_{1}, \dots$) અને
(ii) પાયા $BC$ ની લંબાઈ ઘટે છે (જેમ કે $B_{1}C < BC, B_{2}C < B_{1}C, \dots$)
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\tan \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{AC}{BC}$.
અહીં વેધ (લંબ) $AC$ નિશ્ચિત રહે છે અને જેમ $\theta$ વધે છે તેમ પાયો $BC$ ઘટે છે,તેથી ગુણોત્તર $\frac{AC}{BC}$ વધે છે. આથી,જેમ $\theta$ વધે છે તેમ $\tan \theta$ નું મૂલ્ય વધે છે.
Solution diagram
27
Easy
'True' (સાચું) અથવા 'False' (ખોટું) લખો અને તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
જેમ $\theta$ વધે છે તેમ $\tan \theta$ એ $\sin \theta$ કરતા ઝડપથી વધે છે ($0^\circ < \theta < 90^\circ$ માટે).

Solution

(A) સાચું.
આપણે જાણીએ છીએ કે $0^\circ < \theta < 90^\circ$ ના અંતરાલમાં જેમ $\theta$ વધે છે તેમ $\sin \theta$ વધે છે,પરંતુ $\cos \theta$ ઘટે છે.
આપણી પાસે $\tan \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta}$ છે.
જેમ $\theta$ નું મૂલ્ય $0^\circ$ થી $90^\circ$ તરફ વધે છે,તેમ $\sin \theta$ વધે છે (અંશ વધે છે) અને $\cos \theta$ ઘટે છે (છેદ ઘટે છે).
$\tan \theta$ એ વધતી જતી કિંમત અને ઘટતી જતી કિંમતનો ગુણોત્તર હોવાથી,તે $\sin \theta$ ની તુલનામાં ઘણી ઝડપથી વધે છે,કારણ કે $\sin \theta$ ને $\frac{\sin \theta}{1}$ તરીકે જોઈ શકાય છે,જ્યાં છેદ $1$ અચળ રહે છે.
તેથી,જેમ $\theta$ વધે છે તેમ $\tan \theta$ એ $\sin \theta$ કરતા ઝડપથી વધે છે.
28
EasyMCQ
'True' (સાચું) અથવા 'False' (ખોટું) લખો અને તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
પદાવલિ $(\sin 80^{\circ} - \cos 80^{\circ})$ નું મૂલ્ય ઋણ છે.
A
True
B
False

Solution

(B) આ વિધાન ખોટું (False) છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $0^{\circ} < \theta < 90^{\circ}$ અંતરાલમાં,$\sin \theta$ એ વધતું વિધેય છે,જ્યારે $\cos \theta$ એ ઘટતું વિધેય છે.
$\theta = 45^{\circ}$ માટે,$\sin 45^{\circ} = \cos 45^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ થાય છે.
કોઈપણ ખૂણા $\theta$ માટે જ્યાં $45^{\circ} < \theta < 90^{\circ}$ હોય,ત્યાં $\sin \theta > \cos \theta$ થાય છે.
અહીં $80^{\circ}$ એ $(45^{\circ}, 90^{\circ})$ અંતરાલમાં આવેલું હોવાથી,$\sin 80^{\circ} > \cos 80^{\circ}$ થાય.
તેથી,$(\sin 80^{\circ} - \cos 80^{\circ}) > 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે આ મૂલ્ય ધન છે,ઋણ નથી.
29
Medium
'True' (સાચું) અથવા 'False' (ખોટું) લખો અને તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$2 \sin \theta$ ની કિંમત $(a + \frac{1}{a})$ હોઈ શકે,જ્યાં $a$ એ ધન સંખ્યા છે અને $a \neq 1$ છે.

Solution

(B) ખોટું.
આપેલ છે કે $a$ એ ધન સંખ્યા છે અને $a \neq 1,$ તેથી આપણે સમાંતર મધ્યક-ભૌમિતિક મધ્યક $(AM-GM)$ અસમતાનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
કોઈપણ બે ધન સંખ્યાઓ $a$ અને $\frac{1}{a}$ માટે,$AM = \frac{a + \frac{1}{a}}{2}$ અને $GM = \sqrt{a \cdot \frac{1}{a}} = 1$ થાય.
જ્યારે $a \neq 1$ હોય ત્યારે $AM > GM$ હોવાથી,$\frac{a + \frac{1}{a}}{2} > 1$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $(a + \frac{1}{a}) > 2.$
જો આપણે ધારીએ કે $2 \sin \theta = a + \frac{1}{a},$ તો $2 \sin \theta > 2$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $\sin \theta > 1.$
જોકે,આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin \theta$ નો વિસ્તાર $[-1, 1]$ છે,તેથી $\sin \theta$ ની કિંમત ક્યારેય $1$ થી મોટી હોઈ શકે નહીં.
તેથી,આપેલ વિધાન ખોટું છે.
30
Medium
'True' (સાચું) અથવા 'False' (ખોટું) લખો અને તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$\cos \theta = \frac{a^{2} + b^{2}}{2ab}$,જ્યાં $a$ અને $b$ બે ભિન્ન સંખ્યાઓ છે જેથી $ab > 0$.

Solution

(B) ખોટું.
આપેલ છે કે $a$ અને $b$ બે ભિન્ન સંખ્યાઓ છે જેથી $ab > 0$.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ બે ભિન્ન ધન સંખ્યાઓ માટે,સમાંતર મધ્યક $(AM)$ એ ગુણોત્તર મધ્યક $(GM)$ કરતા હંમેશા મોટો હોય છે.
$AM > GM$
$\frac{a^2 + b^2}{2} > \sqrt{a^2 b^2}$
$\frac{a^2 + b^2}{2} > ab$
બંને બાજુને $ab$ વડે ભાગતા (કારણ કે $ab > 0$):
$\frac{a^2 + b^2}{2ab} > 1$
કારણ કે $\cos \theta = \frac{a^2 + b^2}{2ab}$,આનો અર્થ એ થાય કે $\cos \theta > 1$.
જોકે,$\cos \theta$ નો વિસ્તાર $[-1, 1]$ છે,જેનો અર્થ છે કે $\cos \theta$ ની કિંમત $1$ થી મોટી હોઈ શકે નહીં.
તેથી,આપેલ વિધાન ખોટું છે.
31
Medium
સાબિત કરો કે:
જો $\tan A = \frac{3}{4}$ હોય,તો $\sin A \cos A = \frac{12}{25}$

Solution

(N/A) આપેલ છે,$\tan A = \frac{3}{4} = \frac{P}{B} = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}}$.
ધારો કે $P = 3k$ અને $B = 4k$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,
$H^2 = P^2 + B^2 = (3k)^2 + (4k)^2$
$H^2 = 9k^2 + 16k^2 = 25k^2$
$\Rightarrow H = 5k$ [કારણ કે,બાજુની લંબાઈ ઋણ ન હોઈ શકે].
હવે,$\sin A = \frac{P}{H} = \frac{3k}{5k} = \frac{3}{5}$ અને $\cos A = \frac{B}{H} = \frac{4k}{5k} = \frac{4}{5}$.
તેથી,$\sin A \cos A = \frac{3}{5} \times \frac{4}{5} = \frac{12}{25}$.
આમ,સાબિત થાય છે.
Solution diagram
32
EasyMCQ
કિંમત શોધો:
$\cos 48^{\circ}-\sin 42^{\circ}$
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$0.5$

Solution

(A) આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ જાણીએ છીએ: $\cos(90^{\circ}-\theta) = \sin \theta$.
આપેલ પદાવલિ: $\cos 48^{\circ}-\sin 42^{\circ}$.
આપણે $\cos 48^{\circ}$ ને $\cos(90^{\circ}-42^{\circ})$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$\cos(90^{\circ}-42^{\circ}) = \sin 42^{\circ}$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\sin 42^{\circ} - \sin 42^{\circ} = 0$.
33
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં, $AC = 5$, $BC = 13$, $m \angle A = 90^\circ$ હોય, તો $\tan B = \ldots$
A
$\frac{5}{13}$
B
$\frac{5}{12}$
C
$\frac{12}{13}$
D
$\frac{12}{5}$

Solution

(B) $\Delta ABC$ માં, $AC = 5$ અને કર્ણ $BC = 13$ છે, જ્યાં $m \angle A = 90^\circ$ છે。
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = BC^2 - AC^2$
$AB^2 = 13^2 - 5^2 = 169 - 25 = 144$
$AB = \sqrt{144} = 12$
હવે, $\tan B = \frac{\text{$\angle B$ ની સામેની બાજુ}}{\text{$\angle B$ ની પાસેની બાજુ}} = \frac{AC}{AB} = \frac{5}{12}$.
Solution diagram
34
EasyMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle C = 90^{\circ}$ અને $\tan A = \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોય,તો $\sin A = \ldots$
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(C) આપેલ છે: $\tan A = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\tan A = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{BC}{AC}$.
તેથી,$\frac{BC}{AC} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
ધારો કે $BC = k$ અને $AC = \sqrt{3}k$,જ્યાં $k > 0$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AB^2 = BC^2 + AC^2$.
$AB^2 = k^2 + (\sqrt{3}k)^2 = k^2 + 3k^2 = 4k^2$.
તેથી,$AB = 2k$.
હવે,$\sin A = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{BC}{AB} = \frac{k}{2k} = \frac{1}{2}$.
વૈકલ્પિક રીતે,કારણ કે $\tan A = \frac{1}{\sqrt{3}}$,આપણે જાણીએ છીએ કે $A = 30^{\circ}$.
તેથી,$\sin A = \sin 30^{\circ} = \frac{1}{2}$.
Solution diagram
35
EasyMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle C = 90^{\circ}$ અને $\cos B = \frac{1}{2}$ હોય,તો $\operatorname{cosec} A = \ldots$
A
$\frac{1}{2}$
B
$\sqrt{3}$
C
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ માં,$m \angle C = 90^{\circ}$ અને $\cos B = \frac{1}{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos B = \frac{\angle B \text{ ની પાસેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{BC}{AB}$.
તેથી,$\frac{BC}{AB} = \frac{1}{2}$. ધારો કે $BC = k$ અને $AB = 2k$,જ્યાં $k > 0$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AC^2 + BC^2 = AB^2$.
$AC^2 + k^2 = (2k)^2 = 4k^2$.
$AC^2 = 3k^2 \implies AC = k\sqrt{3}$.
હવે,$\operatorname{cosec} A = \frac{\text{કર્ણ}}{\angle A \text{ ની સામેની બાજુ}} = \frac{AB}{BC}$.
$\operatorname{cosec} A = \frac{2k}{k} = 2$.
Solution diagram
36
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m\angle A = 90^\circ$,$AB = 5$,$AC = 12$ અને $BC = 13$ છે. તેથી,$\sin C + \cos C = \ldots$
A
$1$
B
$\frac{7}{13}$
C
$5$
D
$\frac{17}{13}$

Solution

(D) કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માં જ્યાં $\angle A = 90^\circ$ છે:
ખૂણા $C$ માટે,સામેની બાજુ $AB = 5$ છે અને પાસેની બાજુ $AC = 12$ છે. કર્ણ $BC = 13$ છે.
ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin C = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{AB}{BC} = \frac{5}{13}$
$\cos C = \frac{\text{પાસેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{AC}{BC} = \frac{12}{13}$
તેથી,$\sin C + \cos C = \frac{5}{13} + \frac{12}{13} = \frac{5 + 12}{13} = \frac{17}{13}$.
Solution diagram
37
EasyMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$,$BC = 3$ અને $AC = 5$ હોય,તો $\tan A = \ldots$
A
$\frac{3}{4}$
B
$\frac{5}{3}$
C
$\frac{4}{5}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) $\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$,તેથી $\overline{AC}$ એ કર્ણ છે.
આપેલ છે કે $BC = 3$ અને $AC = 5$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AB^{2} + BC^{2} = AC^{2}$.
$AB^{2} + 3^{2} = 5^{2}$
$AB^{2} + 9 = 25$
$AB^{2} = 25 - 9 = 16$
$AB = \sqrt{16} = 4$.
હવે,$\tan A = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{BC}{AB}$.
$\tan A = \frac{3}{4}$.
Solution diagram
38
EasyMCQ
જો $\operatorname{cosec} A = \sqrt{10}$ હોય,તો $\sin A = \dots$
A
$3$
B
$\frac{1}{\sqrt{10}}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{3}{\sqrt{10}}$

Solution

(B) આપણને આપેલ છે કે $\operatorname{cosec} A = \sqrt{10}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ મુજબ,$\sin A$ એ $\operatorname{cosec} A$ નો વ્યસ્ત છે,તેથી $\sin A = \frac{1}{\operatorname{cosec} A}$ થાય.
આ કિંમત મૂકતા,આપણને $\sin A = \frac{1}{\sqrt{10}}$ મળે છે.
39
EasyMCQ
$5 \cos A = 4 \sin A$ હોય,તો $\tan A = \ldots$
A
$\frac{1}{20}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{4}{5}$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $5 \cos A = 4 \sin A$.
$\tan A$ શોધવા માટે,આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan A = \frac{\sin A}{\cos A}$.
સમીકરણની બંને બાજુને $\cos A$ વડે ભાગતા:
$\frac{5 \cos A}{\cos A} = \frac{4 \sin A}{\cos A}$
$5 = 4 \tan A$
હવે,બંને બાજુને $4$ વડે ભાગતા:
$\tan A = \frac{5}{4}$.
40
MediumMCQ
જો $\tan \theta = \frac{4}{3}$ હોય,તો $\frac{5 \sin \theta + 2 \cos \theta}{3 \sin \theta - \cos \theta} = \ldots \ldots$
A
$\frac{22}{13}$
B
$2$
C
$\frac{26}{9}$
D
$\frac{7}{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$\tan \theta = \frac{4}{3}$.
પદાવલિ $\frac{5 \sin \theta + 2 \cos \theta}{3 \sin \theta - \cos \theta}$ ની કિંમત શોધવા માટે,અંશ અને છેદ બંનેને $\cos \theta$ વડે ભાગતા (જ્યાં $\cos \theta \neq 0$):
$= \frac{\frac{5 \sin \theta}{\cos \theta} + \frac{2 \cos \theta}{\cos \theta}}{\frac{3 \sin \theta}{\cos \theta} - \frac{\cos \theta}{\cos \theta}}$
$= \frac{5 \tan \theta + 2}{3 \tan \theta - 1}$
હવે $\tan \theta = \frac{4}{3}$ ની કિંમત મૂકતા:
$= \frac{5(\frac{4}{3}) + 2}{3(\frac{4}{3}) - 1}$
$= \frac{\frac{20}{3} + 2}{4 - 1}$
$= \frac{\frac{20 + 6}{3}}{3}$
$= \frac{26}{3 \times 3} = \frac{26}{9}$.
41
EasyMCQ
જો $\sec \theta = \frac{13}{5}$ હોય,તો $\cos \theta = \ldots \ldots \ldots \ldots$
A
$\frac{12}{5}$
B
$\frac{5}{12}$
C
$\frac{5}{13}$
D
$\frac{13}{12}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે સેકન્ટ અને કોસાઇન માટેનું ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sec \theta = \frac{1}{\cos \theta}$ છે.
આપેલ છે કે $\sec \theta = \frac{13}{5}$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{1}{\sec \theta} = \frac{1}{\frac{13}{5}} = \frac{5}{13}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
42
EasyMCQ
જો $3 \cot \theta = 4$ હોય,તો $\frac{1 - \tan^2 \theta}{1 + \tan^2 \theta} = \dots$ શોધો.
A
$\frac{7}{25}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{1}{7}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $3 \cot \theta = 4$,તેથી $\cot \theta = \frac{4}{3}$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan \theta = \frac{1}{\cot \theta}$,તેથી $\tan \theta = \frac{3}{4}$ થાય.
હવે,$\tan \theta$ ની કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{1 - \tan^2 \theta}{1 + \tan^2 \theta} = \frac{1 - (\frac{3}{4})^2}{1 + (\frac{3}{4})^2}$
$= \frac{1 - \frac{9}{16}}{1 + \frac{9}{16}}$
$= \frac{\frac{16 - 9}{16}}{\frac{16 + 9}{16}}$
$= \frac{7}{25}$.
43
EasyMCQ
અમુક $\theta$ (જ્યાં,$0 < \theta < 90^{\circ}$) માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$\cos \theta > 1$
B
$\operatorname{cosec} \theta < 1$
C
$\tan \theta < 0$
D
$\sec \theta > 1$

Solution

(D) $0^{\circ} < \theta < 90^{\circ}$ માટે:
$1$. $\cos \theta$ ની કિંમત $0$ અને $1$ ની વચ્ચે હોય છે $(0 < \cos \theta < 1)$. તેથી,$\cos \theta > 1$ ખોટું છે.
$2$. $\operatorname{cosec} \theta$ ની કિંમત હંમેશા $1$ કરતા મોટી હોય છે $(\operatorname{cosec} \theta > 1)$. તેથી,$\operatorname{cosec} \theta < 1$ ખોટું છે.
$3$. પ્રથમ ચરણમાં $\tan \theta$ ની કિંમત હંમેશા ધન હોય છે $(\tan \theta > 0)$. તેથી,$\tan \theta < 0$ ખોટું છે.
$4$. $0^{\circ} < \theta < 90^{\circ}$ માટે $\sec \theta$ ની કિંમત હંમેશા $1$ કરતા મોટી હોય છે $(\sec \theta > 1)$. તેથી,$\sec \theta > 1$ સાચું છે.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
44
MediumMCQ
જો $\cot \theta = \frac{a}{b}$ હોય,તો $\frac{\cos \theta - \sin \theta}{\cos \theta + \sin \theta} = \ldots$
A
$\frac{a}{b}$
B
$\frac{b}{a}$
C
$\frac{a+b}{a-b}$
D
$\frac{a-b}{a+b}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\cot \theta = \frac{a}{b}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cot \theta = \frac{\cos \theta}{\sin \theta}$,તેથી $\frac{\cos \theta}{\sin \theta} = \frac{a}{b}$.
$\frac{\cos \theta - \sin \theta}{\cos \theta + \sin \theta}$ ની કિંમત શોધવા માટે,અંશ અને છેદ બંનેને $\sin \theta$ વડે ભાગતા:
$\frac{\frac{\cos \theta}{\sin \theta} - \frac{\sin \theta}{\sin \theta}}{\frac{\cos \theta}{\sin \theta} + \frac{\sin \theta}{\sin \theta}} = \frac{\cot \theta - 1}{\cot \theta + 1}$.
$\cot \theta = \frac{a}{b}$ મૂકતા:
$\frac{\frac{a}{b} - 1}{\frac{a}{b} + 1} = \frac{\frac{a-b}{b}}{\frac{a+b}{b}} = \frac{a-b}{a+b}$.
45
EasyMCQ
$\cos 35^{\circ} = \ldots \ldots \ldots$
A
$\cos 55^{\circ}$
B
$\sin 55^{\circ}$
C
$\sec 35^{\circ}$
D
$\operatorname{cosec} 35^{\circ}$

Solution

(B) આપણે કોટિકોણ માટે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ જાણીએ છીએ: $\cos \theta = \sin(90^{\circ} - \theta)$.
આ નિત્યસમમાં $\theta = 35^{\circ}$ મૂકતા:
$\cos 35^{\circ} = \sin(90^{\circ} - 35^{\circ})$.
$\cos 35^{\circ} = \sin 55^{\circ}$.
46
EasyMCQ
$\operatorname{cosec} 40^{\circ} = \ldots \ldots \ldots \ldots$
A
$\sin 50^{\circ}$
B
$\sec 50^{\circ}$
C
$\cot 40^{\circ}$
D
$\sin 40^{\circ}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે કોટિકોણ માટે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\operatorname{cosec} \theta = \sec(90^{\circ} - \theta)$ છે.
આ નિત્યસમમાં $\theta = 40^{\circ}$ મૂકતા:
$\operatorname{cosec} 40^{\circ} = \sec(90^{\circ} - 40^{\circ})$
$\operatorname{cosec} 40^{\circ} = \sec 50^{\circ}$
47
EasyMCQ
જો $\sin 70^{\circ} = \cos \theta$ હોય,તો $\theta = \ldots \ldots \ldots \ldots$ ($^{\circ}$ માં)
A
$70$
B
$90$
C
$20$
D
$30$

Solution

(C) આપણે કોટિકોણના ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ જાણીએ છીએ: $\sin(90^{\circ} - A) = \cos A$ અને $\cos(90^{\circ} - A) = \sin A$.
આપેલ સમીકરણ: $\sin 70^{\circ} = \cos \theta$.
આપણે $\sin 70^{\circ}$ ને $\cos(90^{\circ} - 70^{\circ})$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
તેથી,$\cos(90^{\circ} - 70^{\circ}) = \cos \theta$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $\cos 20^{\circ} = \cos \theta$ મળે છે.
ખૂણાઓની સરખામણી કરતા,આપણને $\theta = 20^{\circ}$ મળે છે.
48
EasyMCQ
$\frac{\cos 50^{\circ}}{\sin 40^{\circ}} + \frac{\sin 15^{\circ}}{\cos 75^{\circ}} = \ldots \ldots \ldots \ldots$
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) આપણે કોટિકોણના ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos \theta = \sin(90^{\circ} - \theta)$ અને $\sin \theta = \cos(90^{\circ} - \theta)$.
પ્રથમ પદ માટે: $\cos 50^{\circ} = \sin(90^{\circ} - 50^{\circ}) = \sin 40^{\circ}$.
તેથી,$\frac{\cos 50^{\circ}}{\sin 40^{\circ}} = \frac{\sin 40^{\circ}}{\sin 40^{\circ}} = 1$.
બીજા પદ માટે: $\cos 75^{\circ} = \sin(90^{\circ} - 75^{\circ}) = \sin 15^{\circ}$.
તેથી,$\frac{\sin 15^{\circ}}{\cos 75^{\circ}} = \frac{\sin 15^{\circ}}{\sin 15^{\circ}} = 1$.
બંને પરિણામોનો સરવાળો કરતા: $1 + 1 = 2$.
49
EasyMCQ
ત્રિકોણમિતીય આંતર-સંબંધો માટે નીચેનામાંથી કઈ જોડી સાચી છે?
$1. \cos \theta$ $a. \frac{\cos \theta}{\sin \theta}$
$2. \tan \theta$ $b. \frac{1}{\csc \theta}$
$3. \cot \theta$ $c. \frac{1}{\sec \theta}$
$4. \sin \theta$ $d. \frac{1}{\cot \theta}$
$e. \sin \theta \cdot \cos \theta$
A
$(1-e), (2-b), (3-c), (4-d)$
B
$(1-d), (2-e), (3-b), (4-a)$
C
$(1-b), (2-a), (3-e), (4-d)$
D
$(1-c), (2-d), (3-a), (4-b)$

Solution

(D) આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. $\cos \theta = \frac{1}{\sec \theta}$ ($c$ સાથે જોડાય છે)
$2$. $\tan \theta = \frac{1}{\cot \theta}$ ($d$ સાથે જોડાય છે)
$3$. $\cot \theta = \frac{\cos \theta}{\sin \theta}$ ($a$ સાથે જોડાય છે)
$4$. $\sin \theta = \frac{1}{\csc \theta}$ ($b$ સાથે જોડાય છે)
આમ,સાચી જોડી $(1-c), (2-d), (3-a), (4-b)$ છે.
50
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો સમૂહ ભાગ $I$ ના ડેટાને ભાગ $II$ ના ડેટા સાથે સાચી રીતે જોડે છે?
ભાગ $I$ ભાગ $II$
$1.$ $\cos(90^\circ - \theta)$ $a.$ $\sec \theta$
$2.$ $\cot(90^\circ - \theta)$ $b.$ $\sin \theta$
$3.$ $\operatorname{cosec}(90^\circ - \theta)$ $c.$ $1$
$d.$ $\tan \theta$
A
$(1-b), (2-d), (3-a)$
B
$(1-b), (2-a), (3-d)$
C
$(1-c), (2-d), (3-b)$
D
$(1-c), (2-b), (3-a)$

Solution

(A) કોટીકોણના ત્રિકોણમિતીય ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરતા:
$1$. $\cos(90^\circ - \theta) = \sin \theta$. તેથી,$1$ એ $b$ સાથે જોડાય છે.
$2$. $\cot(90^\circ - \theta) = \tan \theta$. તેથી,$2$ એ $d$ સાથે જોડાય છે.
$3$. $\operatorname{cosec}(90^\circ - \theta) = \sec \theta$. તેથી,$3$ એ $a$ સાથે જોડાય છે.
આમ,સાચી જોડ $(1-b), (2-d), (3-a)$ છે.

Introduction to Trigonometry — Trigonometric Ratios · Frequently Asked Questions

1Are these Introduction to Trigonometry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Introduction to Trigonometry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.