અ Gujarati

Mix Examples - Quadratic Equations Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Quadratic Equations · Mix Examples - Quadratic Equations

25+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 25 of 25 questions in Gujarati

1
Easy
નીચેના વિધાનો સાચા છે કે ખોટા તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$(i)$ દરેક દ્વિઘાત સમીકરણને વધુમાં વધુ બે બીજ હોય છે.
$(ii)$ જો દ્વિઘાત સમીકરણમાં $x^{2}$ નો સહગુણક અને અચળ પદ વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવતા હોય,તો તે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ વાસ્તવિક હોય છે.

Solution

(A) $(i)$ સાચું. દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ સ્વરૂપમાં હોય છે,જ્યાં $a \neq 0$. બીજગણિતના મૂળભૂત પ્રમેય મુજબ,$n$ ઘાતવાળી બહુપદીને વધુમાં વધુ $n$ બીજ હોય છે. દ્વિઘાત સમીકરણની ઘાત $2$ હોવાથી,તેને વધુમાં વધુ $2$ બીજ હોય છે.
$(ii)$ સાચું. દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D = b^{2} - 4ac$ છે. જો $x^{2}$ નો સહગુણક $(a)$ અને અચળ પદ $(c)$ વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવતા હોય,તો $ac < 0$ થાય. પરિણામે,$-4ac > 0$ થાય. $b^{2} \geq 0$ હોવાથી,$D = b^{2} - 4ac > 0$ મળે. વિવેચક ધન હોવાથી,દ્વિઘાત સમીકરણને બે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ હોય છે.
2
Easy
નીચેના વિધાનો સાચા છે કે ખોટા તે જણાવો. તમારા ઉત્તરનું સમર્થન કરો.
$(i)$ જો $x^{2}$ નો સહગુણક અને અચળ પદ સમાન ચિહ્ન ધરાવતા હોય અને જો $x$ ના પદનો સહગુણક શૂન્ય હોય,તો દ્વિઘાત સમીકરણને કોઈ વાસ્તવિક બીજ નથી.
$(ii)$ દરેક દ્વિઘાત સમીકરણને ઓછામાં ઓછા બે બીજ હોય છે.

Solution

(A) $(i)$ સાચું. દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D = b^{2} - 4ac$ છે. આપેલ છે કે $b = 0$,તેથી $D = -4ac$ મળે. જો $a$ અને $c$ સમાન ચિહ્ન ધરાવતા હોય,તો $ac > 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $D = -4ac < 0$. વિવેચક ઋણ હોવાથી,સમીકરણને કોઈ વાસ્તવિક બીજ નથી.
$(ii)$ ખોટું. દ્વિઘાત સમીકરણને બરાબર બે જ બીજ હોય છે (જે વાસ્તવિક અને ભિન્ન,વાસ્તવિક અને સમાન,અથવા સંકર/કાલ્પનિક હોઈ શકે છે). વાસ્તવિક સંખ્યાઓના સંદર્ભમાં તેને "ઓછામાં ઓછા" બે બીજ હોવા જરૂરી નથી,અને તેને બેથી વધુ બીજ હોઈ શકે નહીં.
3
MediumMCQ
એક મોટર બોટ જેની શાંત પાણીમાં ઝડપ $18\, km/h$ છે,તેને $24\, km$ પ્રવાહની સામે જતાં,પ્રવાહની દિશામાં પાછા ફરવા કરતાં $1\, \text{hour}$ વધુ સમય લાગે છે. પ્રવાહની ઝડપ શોધો. ($\text{km/h}$ માં)
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(C) ધારો કે પ્રવાહની ઝડપ $x\, km/h$ છે.
તેથી,પ્રવાહની સામે બોટની ઝડપ $(18-x)\, km/h$ અને પ્રવાહની દિશામાં બોટની ઝડપ $(18+x)\, km/h$ થાય.
પ્રવાહની સામે જવા માટે લાગતો સમય $= \frac{\text{અંતર}}{\text{ઝડપ}} = \frac{24}{18-x}\, \text{કલાક}$.
તે જ રીતે,પ્રવાહની દિશામાં જવા માટે લાગતો સમય $= \frac{24}{18+x}\, \text{કલાક}$.
પ્રશ્ન મુજબ,સમયનો તફાવત $1\, \text{કલાક}$ છે:
$\frac{24}{18-x} - \frac{24}{18+x} = 1$
$(18-x)(18+x)$ વડે ગુણતા:
$24(18+x) - 24(18-x) = (18-x)(18+x)$
$432 + 24x - 432 + 24x = 324 - x^2$
$48x = 324 - x^2$
$x^2 + 48x - 324 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-48 \pm \sqrt{48^2 - 4(1)(-324)}}{2(1)}$
$x = \frac{-48 \pm \sqrt{2304 + 1296}}{2} = \frac{-48 \pm \sqrt{3600}}{2}$
$x = \frac{-48 \pm 60}{2}$
ઝડપ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = \frac{-48 + 60}{2} = \frac{12}{2} = 6\, km/h$.
4
Difficult
બે સંખ્યાઓના વર્ગોનો તફાવત $180$ છે. નાની સંખ્યાનો વર્ગ મોટી સંખ્યા કરતાં $8$ ગણો છે. તે બે સંખ્યાઓ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે મોટી સંખ્યા $x$ છે અને નાની સંખ્યા $y$ છે.
આપેલ શરતો મુજબ:
$x^2 - y^2 = 180$ --- $(1)$
$y^2 = 8x$ --- $(2)$
સમીકરણ $(2)$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$x^2 - 8x = 180$
$x^2 - 8x - 180 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2 - 18x + 10x - 180 = 0$
$x(x - 18) + 10(x - 18) = 0$
$(x - 18)(x + 10) = 0$
તેથી,$x = 18$ અથવા $x = -10$.
કારણ કે $y^2 = 8x$,જો $x = -10$ હોય,તો $y^2 = -80$ થાય,જે વાસ્તવિક સંખ્યાઓ માટે શક્ય નથી. તેથી,$x = 18$.
હવે,$y$ શોધો:
$y^2 = 8(18) = 144$
$y = \pm \sqrt{144} = \pm 12$.
તેથી,તે બે સંખ્યાઓ $(18, 12)$ અથવા $(18, -12)$ છે.
5
DifficultMCQ
શહેર $A$ થી શહેર $B$ જવા માટે,શહેર $C$ થઈને એક માર્ગ છે જ્યાં $AC \perp CB$,$AC = 2x \, km$ અને $CB = 2(x+7) \, km$ છે. શહેર $A$ અને $B$ ને સીધી રીતે જોડતો $26 \, km$ લાંબો હાઈવે બનાવવાનું પ્રસ્તાવિત છે. હાઈવેના નિર્માણ પછી શહેર $A$ થી શહેર $B$ પહોંચવામાં કેટલું અંતર બચશે તે શોધો (કિમીમાં).
A
$8$
B
$10$
C
$12$
D
$25$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$AC \perp CB$,$AC = 2x \, km$,$CB = 2(x+7) \, km$ અને $AB = 26 \, km$.
આકૃતિ પરથી,આપણને કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ACB$ મળે છે જે $C$ આગળ કાટખૂણો ધરાવે છે.
હવે,$\triangle ACB$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = AC^2 + BC^2$
$(26)^2 = (2x)^2 + \{2(x+7)\}^2$
$676 = 4x^2 + 4(x^2 + 49 + 14x)$
$676 = 4x^2 + 4x^2 + 196 + 56x$
$676 = 8x^2 + 56x + 196$
$8x^2 + 56x - 480 = 0$
$8$ વડે ભાગતા,આપણને મળે: $x^2 + 7x - 60 = 0$
$x^2 + 12x - 5x - 60 = 0$
$x(x + 12) - 5(x + 12) = 0$
$(x + 12)(x - 5) = 0$
$x = -12$ અથવા $x = 5$.
અંતર ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 5$ (કારણ કે $x \neq -12$).
હવે,$AC = 2x = 2(5) = 10 \, km$ અને $BC = 2(x+7) = 2(5+7) = 24 \, km$.
શહેર $C$ થઈને શહેર $A$ થી શહેર $B$ પહોંચવા માટે કાપેલું અંતર $= AC + BC = 10 + 24 = 34 \, km$.
હાઈવેના નિર્માણ પછી શહેર $A$ થી શહેર $B$ પહોંચવા માટે કાપેલું અંતર $= AB = 26 \, km$.
તેથી,બચેલું અંતર $= 34 - 26 = 8 \, km$ છે.
Solution diagram
6
DifficultMCQ
$50\, m \times 40\, m$ માપના એક લંબચોરસ લૉનની વચ્ચે એક લંબચોરસ તળાવ બનાવવાનું છે,જેથી તળાવની આસપાસની ઘાસની જગ્યાનું ક્ષેત્રફળ $1184\, m^{2}$ થાય [જુઓ આકૃતિ]. તળાવની લંબાઈ અને પહોળાઈ શોધો. ($m$ માં)
Question diagram
A
$34, 24$
B
$43, 53$
C
$64, 54$
D
$35, 55$

Solution

(A) ધારો કે તળાવની આસપાસની ઘાસની પટ્ટીની પહોળાઈ $x\, m$ છે.
આપેલ છે કે લંબચોરસ લૉનનું માપ $50\, m \times 40\, m$ છે.
તેથી,તળાવની લંબાઈ $(50 - 2x)\, m$ અને તળાવની પહોળાઈ $(40 - 2x)\, m$ થશે.
તળાવની આસપાસની ઘાસની જગ્યાનું ક્ષેત્રફળ એ લૉનનું ક્ષેત્રફળ અને તળાવના ક્ષેત્રફળનો તફાવત છે.
ઘાસનું ક્ષેત્રફળ = (લૉનનું ક્ષેત્રફળ) - (તળાવનું ક્ષેત્રફળ)
$1184 = (50 \times 40) - (50 - 2x)(40 - 2x)$
$1184 = 2000 - (2000 - 100x - 80x + 4x^{2})$
$1184 = 2000 - 2000 + 180x - 4x^{2}$
$4x^{2} - 180x + 1184 = 0$
$4$ વડે ભાગતા:
$x^{2} - 45x + 296 = 0$
$x^{2} - 37x - 8x + 296 = 0$
$x(x - 37) - 8(x - 37) = 0$
$(x - 37)(x - 8) = 0$
તેથી,$x = 37$ અથવા $x = 8$.
જો $x = 37$ હોય,તો તળાવનું માપ ઋણ મળે,જે શક્ય નથી. તેથી,$x = 8$.
તળાવની લંબાઈ = $50 - 2(8) = 50 - 16 = 34\, m$.
તળાવની પહોળાઈ = $40 - 2(8) = 40 - 16 = 24\, m$.
આમ,તળાવની લંબાઈ અને પહોળાઈ અનુક્રમે $34\, m$ અને $24\, m$ છે.
Solution diagram
7
DifficultMCQ
એક વ્યક્તિ,જે સ્થિર પાણીમાં $5 \, km/h$ ની ઝડપે હોડી ચલાવે છે,તેને $40 \, km$ પ્રવાહની સામે જતાં,$40 \, km$ પ્રવાહની દિશામાં જતાં લાગતા સમય કરતાં ત્રણ ગણો સમય લાગે છે. પ્રવાહની ઝડપ $km/h$ માં શોધો.
A
$1.5$
B
$3.5$
C
$2.5$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે પ્રવાહની ઝડપ $v \, km/h$ છે.
આપેલ છે કે,સ્થિર પાણીમાં વ્યક્તિની ઝડપ $5 \, km/h$ છે.
પ્રવાહની દિશામાં વ્યક્તિની ઝડપ $(5 + v) \, km/h$ થશે.
પ્રવાહની સામેની દિશામાં વ્યક્તિની ઝડપ $(5 - v) \, km/h$ થશે.
પ્રવાહની દિશામાં $40 \, km$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય $t_1 = \frac{40}{5 + v} \, h$ છે.
પ્રવાહની સામેની દિશામાં $40 \, km$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય $t_2 = \frac{40}{5 - v} \, h$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,પ્રવાહની સામે જતાં લાગતો સમય એ પ્રવાહની દિશામાં લાગતા સમય કરતાં ત્રણ ગણો છે,તેથી $t_2 = 3 \times t_1$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{40}{5 - v} = 3 \times \frac{40}{5 + v}$.
બંને બાજુ $40$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{5 - v} = \frac{3}{5 + v}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $5 + v = 3(5 - v)$.
$5 + v = 15 - 3v$.
$4v = 10$.
$v = 2.5 \, km/h$.
આમ,પ્રવાહની ઝડપ $2.5 \, km/h$ છે.
8
EasyMCQ
બે અંકની એક સંખ્યા માટે,જો તેના અંકોનો સરવાળો તેના અંકોના ગુણાકાર જેટલો હોય,તો તે સંખ્યા ............. છે.
A
$11$
B
$23$
C
$10$
D
$22$

Solution

(D) ધારો કે બે અંકની સંખ્યા $10x + y$ છે,જ્યાં $x$ એ દશકનો અંક છે અને $y$ એ એકમનો અંક છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અંકોનો સરવાળો એ અંકોના ગુણાકાર જેટલો છે:
$x + y = xy$
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા:
$xy - x - y = 0$
અવયવ પાડવા માટે બંને બાજુ $1$ ઉમેરતા:
$xy - x - y + 1 = 1$
$(x - 1)(y - 1) = 1$
અહીં $x$ અને $y$ અંકો હોવાથી ($x$ માટે $1$ થી $9$ અને $y$ માટે $0$ થી $9$),$(x - 1)(y - 1) = 1$ માટે માત્ર એક જ પૂર્ણાંક ઉકેલ શક્ય છે:
$x - 1 = 1 \implies x = 2$
$y - 1 = 1 \implies y = 2$
તેથી,તે સંખ્યા $10(2) + 2 = 22$ છે.
9
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$,$AB = 2x + 3$,$BC = x + 2$ અને $AC = 3x - 1$ છે. $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$2$

Solution

(A) $\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$(3x - 1)^2 = (2x + 3)^2 + (x + 2)^2$
$9x^2 - 6x + 1 = (4x^2 + 12x + 9) + (x^2 + 4x + 4)$
$9x^2 - 6x + 1 = 5x^2 + 16x + 13$
$4x^2 - 22x - 12 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$2x^2 - 11x - 6 = 0$
$2x^2 - 12x + x - 6 = 0$
$2x(x - 6) + 1(x - 6) = 0$
$(x - 6)(2x + 1) = 0$
આમ,$x = 6$ અથવા $x = -\frac{1}{2}$.
બાજુની લંબાઈ હંમેશા ધન હોવી જોઈએ,તેથી $x = -\frac{1}{2}$ શક્ય નથી કારણ કે તે બાજુની લંબાઈ ઋણ બનાવે છે.
તેથી,$x = 6$.
10
Medium
$\square XYZW$ એક લંબચોરસ છે. જો $XY + YZ = 17$ અને $XZ + YW = 26$ હોય,તો $XY$ અને $YZ$ શોધો (જ્યાં $XY > YZ$ આપેલ છે).

Solution

(A) લંબચોરસમાં વિકર્ણોની લંબાઈ સમાન હોય છે,તેથી $XZ = YW$. આપેલ છે કે $XZ + YW = 26$,તેથી $2XZ = 26$,જેનો અર્થ છે કે $XZ = 13$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle XYZ$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$XY^2 + YZ^2 = XZ^2 = 13^2 = 169$.
આપણને $XY + YZ = 17$ આપેલ છે. બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(XY + YZ)^2 = 17^2 = 289$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$XY^2 + YZ^2 + 2(XY \cdot YZ) = 289$.
$XY^2 + YZ^2 = 169$ મૂકતા,આપણને $169 + 2(XY \cdot YZ) = 289$ મળે છે,તેથી $2(XY \cdot YZ) = 120$,જેનો અર્થ છે કે $XY \cdot YZ = 60$.
આપણને એવી બે સંખ્યાઓ જોઈએ છે જેનો સરવાળો $17$ અને ગુણાકાર $60$ થાય. આ સંખ્યાઓ $12$ અને $5$ છે.
$XY > YZ$ હોવાથી,$XY = 12$ અને $YZ = 5$ મળે છે.
11
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle A = 90^{\circ}$ છે. જો $AB = 3x - 2$,$AC = 5x + 4$ અને $BC = 6x + 2$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$4$
C
$2$
D
$12$

Solution

(B) $\Delta ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $m \angle A = 90^{\circ}$ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 + AC^2 = BC^2$
આપેલ પદોની કિંમત મૂકતા:
$(3x - 2)^2 + (5x + 4)^2 = (6x + 2)^2$
વર્ગોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(9x^2 - 12x + 4) + (25x^2 + 40x + 16) = (36x^2 + 24x + 4)$
ડાબી બાજુના સમાન પદોનો સરવાળો કરતા:
$34x^2 + 28x + 20 = 36x^2 + 24x + 4$
બધા પદોને એક બાજુ લાવતા:
$36x^2 - 34x^2 + 24x - 28x + 4 - 20 = 0$
$2x^2 - 4x - 16 = 0$
સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$x^2 - 2x - 8 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(x - 4)(x + 2) = 0$
તેથી $x = 4$ અથવા $x = -2$ મળે.
લંબાઈ હંમેશા ધન હોવી જોઈએ,તેથી $3x - 2 > 0$ એટલે કે $x > 2/3$. આમ,$x = 4$ એ જ સાચો ઉકેલ છે.
12
MediumMCQ
લંબચોરસ $ABCD$ ની પરિમિતિ $28$ છે. જો $AC = 10$ અને $AB < BC$ હોય,તો તેની બાજુઓના માપ શોધો.
A
$6$ અને $8$
B
$5$ અને $9$
C
$4$ અને $10$
D
$7$ અને $7$

Solution

(A) ધારો કે લંબચોરસની બાજુઓ $AB = x$ અને $BC = y$ છે.
લંબચોરસની પરિમિતિ $2(x + y) = 28$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x + y = 14$ થાય છે.
લંબચોરસમાં,વિકર્ણ $AC$ એ બાજુઓ $AB$ અને $BC$ સાથે કાટકોણ ત્રિકોણ $ABC$ બનાવે છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$x^2 + y^2 = AC^2 = 10^2 = 100$.
આપણી પાસે સમીકરણોની જોડી છે:
$1) x + y = 14$
$2) x^2 + y^2 = 100$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$y = 14 - x$. આ કિંમતને $(2)$ માં મૂકતા:
$x^2 + (14 - x)^2 = 100$
$x^2 + 196 - 28x + x^2 = 100$
$2x^2 - 28x + 96 = 0$
$x^2 - 14x + 48 = 0$
$(x - 6)(x - 8) = 0$
તેથી,$x = 6$ અથવા $x = 8$.
જો $x = 6$ હોય,તો $y = 14 - 6 = 8$. અહીં $AB < BC$ $(6 < 8)$ હોવાથી,આ ઉકેલ માન્ય છે.
જો $x = 8$ હોય,તો $y = 14 - 8 = 6$. આ $AB < BC$ ની શરતનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
તેથી,બાજુઓના માપ $AB = 6$ અને $BC = 8$ છે.
13
EasyMCQ
લંબચોરસ $HIJK$ માં,$HJ = 13$ અને $HI = 5$ છે. તો,લંબચોરસ $HIJK$ ની પરિમિતિ ....... છે.
A
$34$
B
$20$
C
$17$
D
$36$

Solution

(A) લંબચોરસ $HIJK$ માં,$HJ$ એ વિકર્ણ છે અને $HI$ એ એક બાજુ છે.
ધારો કે બાજુઓ $HI = l = 5$ અને $IJ = w$ છે. વિકર્ણ $HJ$ એ બાજુઓ $HI$ અને $IJ$ સાથે કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle HIJ$ બનાવે છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$HI^2 + IJ^2 = HJ^2$.
$5^2 + IJ^2 = 13^2$.
$25 + IJ^2 = 169$.
$IJ^2 = 169 - 25 = 144$.
$IJ = \sqrt{144} = 12$.
હવે,લંબચોરસની પરિમિતિ $P = 2(l + w)$ દ્વારા મળે છે.
$P = 2(5 + 12) = 2(17) = 34$.
14
DifficultMCQ
નદીના પ્રવાહની ઝડપ $3 \, km/hr$ છે. એક મોટરબોટ $12 \, km$ પ્રવાહની દિશામાં જાય છે અને પાછી આવે છે,જેમાં કુલ $3$ કલાકનો સમય લાગે છે. સ્થિર પાણીમાં મોટરબોટની ઝડપ શોધો. (પાણીના પ્રવાહની ઝડપ બોટની ઝડપ કરતા ઓછી છે.)
A
$12$
B
$1$
C
$8$
D
$9$

Solution

(D) ધારો કે સ્થિર પાણીમાં મોટરબોટની ઝડપ $x \, km/hr$ છે.
તેથી,પ્રવાહની દિશામાં મોટરબોટની ઝડપ $(x+3) \, km/hr$ અને પ્રવાહની વિરુદ્ધ દિશામાં તેની ઝડપ $(x-3) \, km/hr$ થશે.
આમ,પ્રવાહની દિશામાં $12 \, km$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય $\frac{12}{x+3}$ કલાક અને તેટલું જ અંતર એટલે કે $12 \, km$ પાછા આવવા માટે લાગતો સમય $\frac{12}{x-3}$ કલાક છે.
પ્રશ્ન મુજબ,કુલ સમય $3$ કલાક છે.
$\frac{12}{x+3} + \frac{12}{x-3} = 3$
$12(x-3) + 12(x+3) = 3(x+3)(x-3)$
$12x - 36 + 12x + 36 = 3(x^2 - 9)$
$24x = 3x^2 - 27$
$3x^2 - 24x - 27 = 0$
$3$ વડે ભાગતા,$x^2 - 8x - 9 = 0$ મળે.
$(x-9)(x+1) = 0$
$x = 9$ અથવા $x = -1$.
ઝડપ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 9 \, km/hr$.
15
DifficultMCQ
કાટકોણ ત્રિકોણ આકારના એક બગીચાનો કર્ણ તેની સૌથી ટૂંકી બાજુના બમણાથી $1$ મીટર વધારે છે. જો કાટખૂણો બનાવતી લાંબી બાજુ ટૂંકી બાજુ કરતાં $7$ મીટર વધારે હોય,તો બગીચાની બાજુઓ શોધો.
A
$10\,m, 5\,m, 3\,m$
B
$22\,m, 9\,m, 13\,m$
C
$14\,m, 23\,m, 10\,m$
D
$8\,m, 15\,m, 17\,m$

Solution

(D) ધારો કે કાટખૂણો બનાવતી બાજુઓ પૈકી ટૂંકી બાજુ (પાયો) $x$ મીટર છે.
તેથી,કાટખૂણો બનાવતી બીજી બાજુ (વેધ) $(x+7)$ મીટર અને કર્ણ $(2x+1)$ મીટર છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$(\text{કર્ણ})^2 = (\text{પાયો})^2 + (\text{વેધ})^2$.
તેથી,$(2x+1)^2 = x^2 + (x+7)^2$.
$4x^2 + 4x + 1 = x^2 + x^2 + 14x + 49$.
$4x^2 + 4x + 1 = 2x^2 + 14x + 49$.
$2x^2 - 10x - 48 = 0$.
$2$ વડે ભાગતા,$x^2 - 5x - 24 = 0$.
$(x-8)(x+3) = 0$.
તેથી,$x=8$ અથવા $x=-3$.
ત્રિકોણની બાજુનું માપ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x=8$.
આમ,પાયો $8\,m$,વેધ $8+7=15\,m$ અને કર્ણ $2(8)+1=17\,m$ છે.
બગીચાની બાજુઓ $8\,m, 15\,m$ અને $17\,m$ છે.
Solution diagram
16
DifficultMCQ
કાટકોણ ત્રિકોણની કાટખૂણો બનાવતી બાજુઓની લંબાઈનો તફાવત $7 \, cm$ છે. જો તેની પરિમિતિ $30 \, cm$ હોય,તો બાજુઓની લંબાઈ શોધો.
A
$5 \, cm, 12 \, cm, 13 \, cm$
B
$15 \, cm, 24 \, cm, 13 \, cm$
C
$5 \, cm, 20 \, cm, 26 \, cm$
D
$10 \, cm, 22 \, cm, 26 \, cm$

Solution

(A) ધારો કે કાટખૂણો બનાવતી બે બાજુઓ $x \, cm$ અને $(x + 7) \, cm$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,કર્ણ = $\sqrt{x^2 + (x + 7)^2} = \sqrt{x^2 + x^2 + 14x + 49} = \sqrt{2x^2 + 14x + 49}$.
પરિમિતિ $30 \, cm$ આપેલ છે,તેથી $x + (x + 7) + \sqrt{2x^2 + 14x + 49} = 30$.
$2x + 7 + \sqrt{2x^2 + 14x + 49} = 30$.
$\sqrt{2x^2 + 14x + 49} = 23 - 2x$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $2x^2 + 14x + 49 = (23 - 2x)^2$.
$2x^2 + 14x + 49 = 529 - 92x + 4x^2$.
$2x^2 - 106x + 480 = 0$.
$x^2 - 53x + 240 = 0$.
$(x - 5)(x - 48) = 0$.
અહીં $x = 48$ શક્ય નથી (કારણ કે પરિમિતિ $30$ છે),તેથી $x = 5$.
બાજુઓ $5 \, cm$,$5 + 7 = 12 \, cm$ છે અને કર્ણ $\sqrt{5^2 + 12^2} = \sqrt{25 + 144} = \sqrt{169} = 13 \, cm$ છે.
17
MediumMCQ
એક શૂન્યતર ગુણોત્તરનો છેદ તેના અંશના બમણાથી એક ઓછો છે. જો ગુણોત્તર અને તેના વ્યસ્તનો સરવાળો $2 \frac{4}{15}$ હોય,તો તે ગુણોત્તર શોધો.
A
$3/5$
B
$5/3$
C
$2/3$
D
$3/2$

Solution

(A) ધારો કે અંશ $x$ છે. તો છેદ $2x - 1$ થાય. ગુણોત્તર $\frac{x}{2x - 1}$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,ગુણોત્તર અને તેના વ્યસ્તનો સરવાળો $2 \frac{4}{15} = \frac{34}{15}$ છે.
તેથી,$\frac{x}{2x - 1} + \frac{2x - 1}{x} = \frac{34}{15}$.
ધારો કે $y = \frac{x}{2x - 1}$. તો $y + \frac{1}{y} = \frac{34}{15}$.
$15y^2 - 34y + 15 = 0$.
$15y^2 - 25y - 9y + 15 = 0$.
$5y(3y - 5) - 3(3y - 5) = 0$.
$(5y - 3)(3y - 5) = 0$.
તેથી,$y = 3/5$ અથવા $y = 5/3$.
જો $y = 3/5$ હોય,તો $\frac{x}{2x - 1} = \frac{3}{5} \implies 5x = 6x - 3 \implies x = 3$. ગુણોત્તર $\frac{3}{2(3) - 1} = \frac{3}{5}$ છે.
જો $y = 5/3$ હોય,તો $\frac{x}{2x - 1} = \frac{5}{3} \implies 3x = 10x - 5 \implies 7x = 5 \implies x = 5/7$. ગુણોત્તર $\frac{5/7}{2(5/7) - 1} = \frac{5/7}{3/7} = \frac{5}{3}$ છે.
18
DifficultMCQ
એક કેલ્ક્યુલેટરને રૂ. $56$ માં વેચતા,નફાની ટકાવારી તેની મૂળ કિંમત (રૂપિયામાં) જેટલી છે. કેલ્ક્યુલેટરની મૂળ કિંમત શોધો.
A
$40$
B
$46$
C
$36$
D
$52$

Solution

(A) ધારો કે કેલ્ક્યુલેટરની મૂળ કિંમત $x$ રૂપિયા છે.
આપેલ છે કે નફાની ટકાવારી તેની મૂળ કિંમત જેટલી છે,તેથી નફાની ટકાવારી $x\%$ છે.
નફો = $\text{મૂળ કિંમત} \times \frac{\text{નફાની ટકાવારી}}{100} = x \times \frac{x}{100} = \frac{x^2}{100}$.
વેચાણ કિંમત = $\text{મૂળ કિંમત} + \text{નફો} = x + \frac{x^2}{100}$.
આપેલ છે કે વેચાણ કિંમત રૂ. $56$ છે,તેથી સમીકરણ: $x + \frac{x^2}{100} = 56$.
$100$ વડે ગુણતા,$100x + x^2 = 5600$,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + 100x - 5600 = 0$ થાય છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^2 + 140x - 40x - 5600 = 0$.
$x(x + 140) - 40(x + 140) = 0$.
$(x - 40)(x + 140) = 0$.
મૂળ કિંમત ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 40$.
આમ,કેલ્ક્યુલેટરની મૂળ કિંમત રૂ. $40$ છે.
19
MediumMCQ
બે સંખ્યાઓનો સરવાળો $15$ છે. જો તેમના વ્યસ્તનો સરવાળો $\frac{3}{10}$ હોય,તો તે સંખ્યાઓ શોધો.
A
$1, 2$
B
$0, 3$
C
$5, 10$
D
$4, 13$

Solution

(C) ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે.
આપેલ છે: $x + y = 15$ (સમીકરણ $1$).
આપેલ છે: $\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{3}{10}$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ પરથી,આપણને મળે છે $\frac{x + y}{xy} = \frac{3}{10}$.
સમીકરણ $1$ માંથી $x + y$ ની કિંમત આ પદમાં મૂકતા: $\frac{15}{xy} = \frac{3}{10}$.
$xy$ માટે ઉકેલતા: $3xy = 150$,તેથી $xy = 50$.
હવે આપણી પાસે $x + y = 15$ અને $xy = 50$ છે.
આ દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - (x + y)t + xy = 0$ ના બીજ છે.
કિંમતો મૂકતા: $t^2 - 15t + 50 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(t - 5)(t - 10) = 0$.
આમ,$t = 5$ અથવા $t = 10$.
તેથી,તે બે સંખ્યાઓ $5$ અને $10$ છે.
20
DifficultMCQ
સ્થિર પાણીમાં મોટરબોટની ઝડપ $9\,km/h$ છે. નદીમાં,તે $12\,km$ પ્રવાહની દિશામાં અને તેટલું જ અંતર પ્રવાહની વિરુદ્ધ દિશામાં કુલ $3\,hours$ માં કાપે છે. નદીના પ્રવાહની ઝડપ શોધો. (નદીના પ્રવાહની ઝડપ સ્થિર પાણીમાં મોટરબોટની ઝડપ કરતા ઓછી છે.) ($,km/h$ માં)
A
$5$
B
$1$
C
$7$
D
$3$

Solution

(D) ધારો કે નદીના પ્રવાહની ઝડપ $x\,km/h$ છે.
પ્રવાહની દિશામાં ઝડપ = $(9 + x)\,km/h$.
પ્રવાહની વિરુદ્ધ દિશામાં ઝડપ = $(9 - x)\,km/h$.
પ્રવાહની દિશામાં લાગતો સમય = $\frac{12}{9 + x}$.
પ્રવાહની વિરુદ્ધ દિશામાં લાગતો સમય = $\frac{12}{9 - x}$.
કુલ સમય = $3\,hours$,તેથી $\frac{12}{9 + x} + \frac{12}{9 - x} = 3$.
$3$ વડે ભાગતા: $\frac{4}{9 + x} + \frac{4}{9 - x} = 1$.
$4(9 - x) + 4(9 + x) = (9 + x)(9 - x)$.
$36 - 4x + 36 + 4x = 81 - x^2$.
$72 = 81 - x^2$.
$x^2 = 81 - 72 = 9$.
$x = 3\,km/h$ (કારણ કે ઝડપ ઋણ ન હોઈ શકે).
21
DifficultMCQ
બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો ગુણાકાર $15$ છે. જો આ સંખ્યાના અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે,તો મળતી નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $18$ વધારે છે. મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$30$
B
$35$
C
$23$
D
$40$

Solution

(B) ધારો કે દશકનો અંક $x$ છે અને એકમનો અંક $y$ છે. સંખ્યા $10x + y$ છે.
આપેલ છે કે અંકોનો ગુણાકાર $xy = 15$ છે.
જ્યારે અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવી સંખ્યા $10y + x$ બને છે.
પ્રશ્ન મુજબ,નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $18$ વધારે છે:
$(10y + x) - (10x + y) = 18$
$9y - 9x = 18$
$y - x = 2$,જેનો અર્થ છે કે $y = x + 2$.
$y = x + 2$ ને ગુણાકારના સમીકરણ $xy = 15$ માં મૂકતા:
$x(x + 2) = 15$
$x^2 + 2x - 15 = 0$
$(x + 5)(x - 3) = 0$
$x$ ધન અંક હોવો જોઈએ,તેથી $x = 3$.
પછી $y = 3 + 2 = 5$.
મૂળ સંખ્યા $10(3) + 5 = 35$ છે.
22
DifficultMCQ
એક મોટા ચોરસની પરિમિતિ નાના ચોરસની પરિમિતિ કરતાં $12\,m$ વધારે છે. નાના ચોરસના ક્ષેત્રફળના ત્રણ ગણા,મોટા ચોરસના ક્ષેત્રફળ કરતાં $11\,m^2$ વધારે છે. મોટા ચોરસની બાજુની લંબાઈ શોધો.
A
$3$
B
$9$
C
$8$
D
$5$

Solution

(C) ધારો કે નાના ચોરસની બાજુ $x\,m$ છે અને મોટા ચોરસની બાજુ $y\,m$ છે.
નાના ચોરસની પરિમિતિ $4x$ છે અને મોટા ચોરસની પરિમિતિ $4y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$4y = 4x + 12$,જેનું સાદું રૂપ $y = x + 3$ થાય છે.
નાના ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $x^2$ છે અને મોટા ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $y^2$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$3x^2 = y^2 + 11$.
બીજા સમીકરણમાં $y = x + 3$ મૂકતા:
$3x^2 = (x + 3)^2 + 11$
$3x^2 = x^2 + 6x + 9 + 11$
$2x^2 - 6x - 20 = 0$
$x^2 - 3x - 10 = 0$
$(x - 5)(x + 2) = 0$
બાજુની લંબાઈ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 5$.
તેથી,મોટા ચોરસની બાજુ $y = x + 3 = 5 + 3 = 8\,m$ છે.
23
MediumMCQ
જો બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો અને ગુણાકાર સમાન હોય,તો તે સંખ્યા $\ldots \ldots \ldots \ldots$ છે.
A
$11$
B
$23$
C
$10$
D
$22$

Solution

(D) ધારો કે બે અંકની સંખ્યા $10x + y$ છે,જ્યાં $x$ એ દશકનો અંક છે અને $y$ એ એકમનો અંક છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અંકોનો સરવાળો અને અંકોનો ગુણાકાર સમાન છે:
$x + y = xy$
$y$ માટે સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા:
$x = xy - y$
$x = y(x - 1)$
$y = \frac{x}{x - 1}$
અહીં $x$ અને $y$ એ $1$ થી $9$ ની વચ્ચેના પૂર્ણાંકો હોવા જોઈએ (બે અંકની સંખ્યા માટે $x \neq 0$):
જો $x = 2$ લઈએ,તો $y = \frac{2}{2 - 1} = 2$ મળે.
તેથી સંખ્યા $10(2) + 2 = 22$ થાય.
ચકાસણી: અંકોનો સરવાળો $= 2 + 2 = 4$; અંકોનો ગુણાકાર $= 2 \times 2 = 4$. બંને સમાન છે.
આમ,તે સંખ્યા $22$ છે.
24
MediumMCQ
જો $x^{2}-5x+6=0$ નું એક બીજ $x^{2}+3x+c=0$ નું પણ બીજ હોય,તો $c = \ldots$
A
$10$ અથવા $18$
B
$-10$ અથવા $-18$
C
$9$ અથવા $5$
D
$-9$ અથવા $-5$

Solution

(B) પ્રથમ,દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-5x+6=0$ ઉકેલો.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(x-2)(x-3)=0$.
આમ,બીજ $x=2$ અથવા $x=3$ મળે છે.
કિસ્સો $1$: જો $x=2$ એ $x^{2}+3x+c=0$ નું બીજ હોય,તો $(2)^{2}+3(2)+c=0$.
$4+6+c=0 \implies 10+c=0 \implies c=-10$.
કિસ્સો $2$: જો $x=3$ એ $x^{2}+3x+c=0$ નું બીજ હોય,તો $(3)^{2}+3(3)+c=0$.
$9+9+c=0 \implies 18+c=0 \implies c=-18$.
તેથી,$c$ ની શક્ય કિંમતો $-10$ અથવા $-18$ છે.
25
EasyMCQ
નીચેના ત્રિપુટીઓમાંથી,$\ldots \ldots \ldots \ldots$ પાયથાગોરિયન ત્રિપુટી નથી.
A
$7, 24, 25$
B
$20, 21, 29$
C
$11, 60, 61$
D
$13, 35, 37$

Solution

(D) જો કોઈ ત્રિપુટી $(a, b, c)$ શરત $a^2 + b^2 = c^2$ નું પાલન કરે,જ્યાં $c$ સૌથી મોટી સંખ્યા છે,તો તેને પાયથાગોરિયન ત્રિપુટી કહેવાય છે.
વિકલ્પ $A$ માટે: $7^2 + 24^2 = 49 + 576 = 625 = 25^2$. આ પાયથાગોરિયન ત્રિપુટી છે.
વિકલ્પ $B$ માટે: $20^2 + 21^2 = 400 + 441 = 841 = 29^2$. આ પાયથાગોરિયન ત્રિપુટી છે.
વિકલ્પ $C$ માટે: $11^2 + 60^2 = 121 + 3600 = 3721 = 61^2$. આ પાયથાગોરિયન ત્રિપુટી છે.
વિકલ્પ $D$ માટે: $13^2 + 35^2 = 169 + 1225 = 1394$,જ્યારે $37^2 = 1369$. અહીં $1394 \neq 1369$ હોવાથી,આ પાયથાગોરિયન ત્રિપુટી નથી.

Quadratic Equations — Mix Examples - Quadratic Equations · Frequently Asked Questions

1Are these Quadratic Equations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Quadratic Equations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.