અ Gujarati

Solution of a Quadratic Equation by Factorisation Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Quadratic Equations · Solution of a Quadratic Equation by Factorisation

91+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 91 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
અવયવીકરણની રીતથી સમીકરણ $2x^{2}-5x+3=0$ ના બીજ શોધો.
A
$1, \frac{3}{2}$
B
$1, \frac{2}{3}$
C
$-1, \frac{3}{2}$
D
$-1, -\frac{3}{2}$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^{2}-5x+3=0$ ના બીજ અવયવીકરણની રીતથી શોધવા માટે,આપણે મધ્યમ પદ $-5x$ ને $-2x$ અને $-3x$ માં વિભાજિત કરીશું,કારણ કે $(-2x) \times (-3x) = 6x^{2}$,જે $x^{2}$ ના સહગુણક $(2)$ અને અચળ પદ $(3)$ નો ગુણાકાર છે.
હવે,સમીકરણને આ રીતે ફરીથી લખો:
$2x^{2}-2x-3x+3=0$
જૂથ બનાવીને અવયવ પાડો:
$2x(x-1)-3(x-1)=0$
$(2x-3)(x-1)=0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$2x-3=0 \implies 2x=3 \implies x=\frac{3}{2}$
$x-1=0 \implies x=1$
આમ,સમીકરણના બીજ $x=1$ અને $x=\frac{3}{2}$ છે.
2
Medium
દ્વિઘાત સમીકરણ $6x^{2}-x-2=0$ ના બીજ શોધો.

Solution

(A) આપણી પાસે દ્વિઘાત સમીકરણ $6x^{2}-x-2=0$ છે.
બીજ શોધવા માટે,આપણે મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીને દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવો પાડીશું:
$6x^{2}-x-2 = 6x^{2}+3x-4x-2$
પદોને જૂથમાં ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$= 3x(2x+1)-2(2x+1)$
$= (3x-2)(2x+1)$
$6x^{2}-x-2=0$ ના બીજ એ $x$ ની એવી કિંમતો છે જેના માટે $(3x-2)(2x+1)=0$ થાય.
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$3x-2=0$ અથવા $2x+1=0$
$x$ માટે ઉકેલતા:
$3x=2 \implies x=\frac{2}{3}$
$2x=-1 \implies x=-\frac{1}{2}$
તેથી,દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\frac{2}{3}$ અને $-\frac{1}{2}$ છે.
3
Medium
દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^{2}-2\sqrt{6}x+2=0$ ના બીજ શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^{2}-2\sqrt{6}x+2=0$ છે.
આપણે મધ્યમ પદ $-2\sqrt{6}x$ ને $-\sqrt{6}x - \sqrt{6}x$ તરીકે વિભાજિત કરી શકીએ છીએ.
તેથી,$3x^{2}-\sqrt{6}x-\sqrt{6}x+2=0$.
પ્રથમ બે પદો અને છેલ્લા બે પદોમાંથી સામાન્ય અવયવ લેતા:
$\sqrt{3}x(\sqrt{3}x-\sqrt{2})-\sqrt{2}(\sqrt{3}x-\sqrt{2})=0$.
આનું સાદું રૂપ $(\sqrt{3}x-\sqrt{2})(\sqrt{3}x-\sqrt{2})=0$ થાય છે.
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા,આપણને $\sqrt{3}x-\sqrt{2}=0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $x = \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{3}} = \sqrt{\frac{2}{3}}$.
બંને અવયવો સમાન હોવાથી,બીજ પણ સમાન મળે છે.
તેથી,સમીકરણના બીજ $\sqrt{\frac{2}{3}}, \sqrt{\frac{2}{3}}$ છે.
4
Easy
અવયવીકરણની રીતથી નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$x^{2}-3x-10=0$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-3x-10=0$ ના બીજ અવયવીકરણની રીતથી શોધવા માટે,આપણે મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીશું.
આપણે એવી બે સંખ્યાઓ જોઈએ જેનો ગુણાકાર $-10$ થાય અને સરવાળો $-3$ થાય. આ સંખ્યાઓ $-5$ અને $2$ છે.
$x^{2}-5x+2x-10=0$
સમૂહ બનાવીને અવયવ પાડતા:
$x(x-5)+2(x-5)=0$
$(x-5)(x+2)=0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x-5=0$ અથવા $x+2=0$
તેથી,સમીકરણના બીજ $x=5$ અથવા $x=-2$ છે.
5
Medium
નીચે આપેલા દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ અવયવીકરણની રીતથી શોધો:
$2x^{2} + x - 6 = 0$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^{2} + x - 6 = 0$ ના બીજ અવયવીકરણની રીતથી શોધવા માટે,આપણે મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીશું.
આપણને એવી બે સંખ્યાઓ જોઈએ છે જેનો ગુણાકાર $2 \times (-6) = -12$ થાય અને જેનો સરવાળો $1$ થાય.
આ સંખ્યાઓ $4$ અને $-3$ છે.
તેથી,$2x^{2} + 4x - 3x - 6 = 0$.
પદોને જૂથમાં લેતા,આપણને $2x(x + 2) - 3(x + 2) = 0$ મળે છે.
$(x + 2)$ ને સામાન્ય લેતા,આપણી પાસે $(x + 2)(2x - 3) = 0$ છે.
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x + 2 = 0 \implies x = -2$
$2x - 3 = 0 \implies 2x = 3 \implies x = \frac{3}{2}$.
આમ,બીજ $x = -2$ અને $x = \frac{3}{2}$ છે.
6
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીતથી નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$\sqrt{2} x^{2}+7 x+5 \sqrt{2}=0$
A
$x = -\frac{5}{\sqrt{2}}, x = -\sqrt{2}$
B
$x = \frac{5}{\sqrt{2}}, x = \sqrt{2}$
C
$x = -\frac{\sqrt{2}}{5}, x = -\sqrt{2}$
D
$x = \frac{\sqrt{2}}{5}, x = \sqrt{2}$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $\sqrt{2} x^{2}+7 x+5 \sqrt{2}=0$ ના બીજ અવયવીકરણની રીતથી શોધવા માટે:
$1$. મધ્યમ પદ $7x$ ને એવા બે ભાગમાં વિભાજિત કરો કે જેથી તેમનો સરવાળો $7x$ થાય અને તેમનો ગુણાકાર $(\sqrt{2} x^{2}) \times (5 \sqrt{2}) = 10x^{2}$ થાય.
$2$. આ બે ભાગ $5x$ અને $2x$ છે,કારણ કે $5x + 2x = 7x$ અને $5x \times 2x = 10x^{2}$.
$3$. સમીકરણને ફરીથી લખતા: $\sqrt{2} x^{2} + 2x + 5x + 5 \sqrt{2} = 0$.
$4$. જૂથ બનાવીને અવયવ પાડતા: $\sqrt{2} x(x + \sqrt{2}) + 5(x + \sqrt{2}) = 0$.
$5$. સામાન્ય અવયવ $(x + \sqrt{2})$ ને બહાર કાઢતા: $(x + \sqrt{2})(\sqrt{2} x + 5) = 0$.
$6$. દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
- $x + \sqrt{2} = 0 \implies x = -\sqrt{2}$
- $\sqrt{2} x + 5 = 0 \implies \sqrt{2} x = -5 \implies x = -\frac{5}{\sqrt{2}}$
આમ,સમીકરણના બીજ $x = -\sqrt{2}$ અને $x = -\frac{5}{\sqrt{2}}$ છે.
7
EasyMCQ
અવયવીકરણની રીતથી નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$2x^{2} - x + \frac{1}{8} = 0$
A
$x = \frac{1}{4}, \frac{1}{4}$
B
$x = \frac{1}{2}, \frac{1}{2}$
C
$x = \frac{1}{4}, -\frac{1}{4}$
D
$x = \frac{1}{8}, \frac{1}{8}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $2x^{2} - x + \frac{1}{8} = 0$
અપૂર્ણાંક દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $8$ વડે ગુણતા:
$16x^{2} - 8x + 1 = 0$
હવે,મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીને દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડો:
$16x^{2} - 4x - 4x + 1 = 0$
પદોના જૂથ બનાવતા:
$4x(4x - 1) - 1(4x - 1) = 0$
$(4x - 1)(4x - 1) = 0$
$(4x - 1)^{2} = 0$
અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$4x - 1 = 0$
$4x = 1$
$x = \frac{1}{4}$
આમ,સમીકરણના બીજ $x = \frac{1}{4}, \frac{1}{4}$ છે.
8
MediumMCQ
નીચે આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ અવયવીકરણની રીતથી શોધો:
$100 x^{2}-20 x+1=0$
A
$x = \frac{1}{10}, \frac{1}{10}$
B
$x = \frac{1}{20}, \frac{1}{20}$
C
$x = \frac{1}{5}, \frac{1}{5}$
D
$x = \frac{1}{10}, \frac{1}{20}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ: $100 x^{2}-20 x+1=0$
અવયવ પાડવા માટે,આપણે મધ્યમ પદ $-20x$ ને $-10x - 10x$ માં વિભાજિત કરીશું:
$100 x^{2}-10 x-10 x+1=0$
પદોને જૂથમાં ગોઠવતા:
$10 x(10 x-1)-1(10 x-1)=0$
સામાન્ય પદ $(10 x-1)$ ને સામાન્ય લેતા:
$(10 x-1)(10 x-1)=0$
$(10 x-1)^{2}=0$
બીજ શોધવા માટે,અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$10 x-1=0$
$10 x=1$
$x=\frac{1}{10}$
અહીં અવયવનો વર્ગ હોવાથી,બંને બીજ સમાન મળે છે: $x = \frac{1}{10}, \frac{1}{10}$.
9
Difficult
જોન અને જીવંતી પાસે કુલ $45$ લખોટીઓ છે. બંનેએ $5-5$ લખોટીઓ ગુમાવી દીધી,અને હવે તેમની પાસે રહેલી લખોટીઓની સંખ્યાનો ગુણાકાર $124$ છે. શરૂઆતમાં તેમની પાસે કેટલી લખોટીઓ હતી તે શોધો.

Solution

(A) ધારો કે જોન પાસે રહેલી લખોટીઓની સંખ્યા $x$ છે.
તેથી,જીવંતી પાસે રહેલી લખોટીઓની સંખ્યા $= 45 - x$ થાય.
દરેકે $5$ લખોટીઓ ગુમાવ્યા પછી:
જોન પાસે રહેલી લખોટીઓની સંખ્યા $= x - 5$.
જીવંતી પાસે રહેલી લખોટીઓની સંખ્યા $= 45 - x - 5 = 40 - x$.
આપેલ છે કે તેમની પાસે બાકી રહેલી લખોટીઓનો ગુણાકાર $124$ છે.
તેથી,$(x - 5)(40 - x) = 124$.
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા: $40x - x^2 - 200 + 5x = 124$.
પદોને ગોઠવતા: $-x^2 + 45x - 200 = 124$.
$x^2 - 45x + 324 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^2 - 36x - 9x + 324 = 0$.
$x(x - 36) - 9(x - 36) = 0$.
$(x - 36)(x - 9) = 0$.
આમ,$x = 36$ અથવા $x = 9$.
જો જોન પાસે $36$ લખોટીઓ હોય,તો જીવંતી પાસે $45 - 36 = 9$ લખોટીઓ હોય.
જો જોન પાસે $9$ લખોટીઓ હોય,તો જીવંતી પાસે $45 - 9 = 36$ લખોટીઓ હોય.
10
MediumMCQ
એક ગૃહ ઉદ્યોગ એક દિવસમાં અમુક સંખ્યામાં રમકડાં બનાવે છે. દરેક રમકડાના ઉત્પાદનનો ખર્ચ (રૂપિયામાં) $55$ માંથી એક દિવસમાં ઉત્પાદિત રમકડાંની સંખ્યા બાદ કરવા જેટલો જોવા મળ્યો હતો. કોઈ એક ચોક્કસ દિવસે,કુલ ઉત્પાદન ખર્ચ $Rs$ $750$ હતો. તે દિવસે ઉત્પાદિત રમકડાંની સંખ્યા શોધો.
A
$25$ અથવા $30$
B
$20$ અથવા $35$
C
$15$ અથવા $40$
D
$25$ અથવા $35$

Solution

(A) ધારો કે એક દિવસમાં ઉત્પાદિત રમકડાંની સંખ્યા $x$ છે.
દરેક રમકડાના ઉત્પાદનનો ખર્ચ (રૂપિયામાં) $(55 - x)$ છે.
કુલ ઉત્પાદન ખર્ચ એ રમકડાંની સંખ્યા અને દરેક રમકડાના ખર્ચનો ગુણાકાર છે:
$x(55 - x) = 750$
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા:
$55x - x^2 = 750$
તેને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ માં ગોઠવતા:
$x^2 - 55x + 750 = 0$
આને ઉકેલવા માટે,આપણે મધ્યમ પદના ભાગ પાડીને અવયવીકરણ કરીશું:
$x^2 - 25x - 30x + 750 = 0$
પદોને જૂથમાં લેતા:
$x(x - 25) - 30(x - 25) = 0$
$(x - 25)(x - 30) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x - 25 = 0 \Rightarrow x = 25$
$x - 30 = 0 \Rightarrow x = 30$
તેથી,તે દિવસે ઉત્પાદિત રમકડાંની સંખ્યા $25$ અથવા $30$ હતી.
11
Medium
એવી બે સંખ્યાઓ શોધો જેમનો સરવાળો $27$ અને ગુણાકાર $182$ હોય.

Solution

(N/A) ધારો કે પ્રથમ સંખ્યા $x$ છે. તો બીજી સંખ્યા $27-x$ થશે.
આપેલ છે કે તેમનો ગુણાકાર $182$ છે,તેથી:
$x(27-x) = 182$
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા:
$27x - x^2 = 182$
તેને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$x^2 - 27x + 182 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2 - 13x - 14x + 182 = 0$
$x(x - 13) - 14(x - 13) = 0$
$(x - 13)(x - 14) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x - 13 = 0 \Rightarrow x = 13$
$x - 14 = 0 \Rightarrow x = 14$
જો પ્રથમ સંખ્યા $13$ હોય,તો બીજી સંખ્યા $27 - 13 = 14$ મળે.
જો પ્રથમ સંખ્યા $14$ હોય,તો બીજી સંખ્યા $27 - 14 = 13$ મળે.
આમ,તે બે સંખ્યાઓ $13$ અને $14$ છે.
12
Medium
બે ક્રમિક ધન પૂર્ણાંકો શોધો,જેના વર્ગોનો સરવાળો $365$ થાય.

Solution

(A) ધારો કે બે ક્રમિક ધન પૂર્ણાંકો $x$ અને $x+1$ છે.
આપેલ છે કે $x^{2} + (x+1)^{2} = 365$.
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા: $x^{2} + x^{2} + 2x + 1 = 365$.
સાદું રૂપ આપતા: $2x^{2} + 2x + 1 = 365$.
$2x^{2} + 2x - 364 = 0$.
$2$ વડે ભાગતા: $x^{2} + x - 182 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^{2} + 14x - 13x - 182 = 0$.
$x(x + 14) - 13(x + 14) = 0$.
$(x + 14)(x - 13) = 0$.
આથી $x = -14$ અથવા $x = 13$ મળે.
પૂર્ણાંકો ધન હોવાથી,આપણે $x = 13$ લઈશું.
તેથી,બીજો પૂર્ણાંક $x + 1 = 13 + 1 = 14$ થશે.
આમ,બે ક્રમિક ધન પૂર્ણાંકો $13$ અને $14$ છે.
13
DifficultMCQ
એક કાટકોણ ત્રિકોણનો વેધ તેના પાયા કરતાં $7 \, cm$ ઓછો છે. જો કર્ણ $13 \, cm$ હોય,તો બાકીની બે બાજુઓ શોધો.
A
$5 \, cm$ અને $12 \, cm$
B
$6 \, cm$ અને $13 \, cm$
C
$7 \, cm$ અને $14 \, cm$
D
$8 \, cm$ અને $15 \, cm$

Solution

(A) ધારો કે કાટકોણ ત્રિકોણનો પાયો $x \, cm$ છે.
તેનો વેધ $(x - 7) \, cm$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$\text{પાયો}^2 + \text{વેધ}^2 = \text{કર્ણ}^2$
$x^2 + (x - 7)^2 = 13^2$
$x^2 + x^2 - 14x + 49 = 169$
$2x^2 - 14x - 120 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$x^2 - 7x - 60 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2 - 12x + 5x - 60 = 0$
$x(x - 12) + 5(x - 12) = 0$
$(x - 12)(x + 5) = 0$
તેથી,$x = 12$ અથવા $x = -5$.
બાજુની લંબાઈ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી આપણે $x = 12$ લઈશું.
આમ,પાયો $12 \, cm$ અને વેધ $12 - 7 = 5 \, cm$ છે.
14
Medium
એક કુટીર ઉદ્યોગ એક દિવસમાં અમુક સંખ્યામાં માટીના વાસણો બનાવે છે. એક ચોક્કસ દિવસે એવું જોવા મળ્યું કે દરેક વાસણના ઉત્પાદનનો ખર્ચ (રૂપિયામાં) તે દિવસે ઉત્પાદિત વાસણોની સંખ્યાના બમણા કરતાં $3$ વધારે હતો. જો તે દિવસે ઉત્પાદનનો કુલ ખર્ચ ₹ $90$ હોય,તો ઉત્પાદિત વાસણોની સંખ્યા અને દરેક વાસણનો ખર્ચ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે ઉત્પાદિત વાસણોની સંખ્યા $x$ છે.
તેથી,દરેક વાસણના ઉત્પાદનનો ખર્ચ $= (2x + 3)$ રૂપિયા છે.
આપેલ છે કે ઉત્પાદનનો કુલ ખર્ચ ₹ $90$ છે.
તેથી,$x(2x + 3) = 90$.
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા: $2x^2 + 3x - 90 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $2x^2 + 15x - 12x - 90 = 0$.
$x(2x + 15) - 6(2x + 15) = 0$.
$(2x + 15)(x - 6) = 0$.
આથી $x = -15/2$ અથવા $x = 6$ મળે છે.
વાસણોની સંખ્યા હંમેશા ધન પૂર્ણાંક હોવી જોઈએ,તેથી $x = 6$ લેતા.
આમ,ઉત્પાદિત વાસણોની સંખ્યા $6$ છે અને દરેક વાસણનો ખર્ચ $2(6) + 3 = 15$ રૂપિયા છે.
15
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $9x^{2} + \frac{3}{4}x - \sqrt{2} = 0$ ને પૂર્ણવર્ગની રીતથી ઉકેલવા માટે કયો અચળાંક ઉમેરવો અને બાદ કરવો જોઈએ?
A
$\frac{1}{64}$
B
$\frac{1}{8}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{9}{64}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $9x^{2} + \frac{3}{4}x - \sqrt{2} = 0$ છે.
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરવા માટે,આપણે સમીકરણને $(ax)^{2} + 2(ax)(b) + b^{2}$ સ્વરૂપમાં દર્શાવવું પડે.
આપણે સમીકરણને $(3x)^{2} + 2(3x)(\frac{1}{8}) - \sqrt{2} = 0$ તરીકે લખી શકીએ.
અહીં,પદ $b = \frac{1}{8}$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,આપણે $b^{2} = (\frac{1}{8})^{2} = \frac{1}{64}$ ઉમેરવા અને બાદ કરવા પડે.
આમ,જે અચળાંક ઉમેરવો અને બાદ કરવો જોઈએ તે $\frac{1}{64}$ છે.
16
EasyMCQ
શું એવું કોઈ દ્વિઘાત સમીકરણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેના તમામ સહગુણકો ભિન્ન અસંમેય સંખ્યાઓ હોય પરંતુ બંને બીજ સંમેય હોય? શા માટે?
A
હા,કારણ કે વિવેચક પૂર્ણવર્ગ છે.
B
ના,અસંમેય સહગુણકો માટે સંમેય બીજ મળવા અશક્ય છે.
C
હા,ઉદાહરણ તરીકે,$\sqrt{3}x^2 - 7\sqrt{3}x + 12\sqrt{3} = 0$.
D
હા,પરંતુ ફક્ત ત્યારે જ જો મુખ્ય સહગુણક $1$ હોય.

Solution

(C) હા,આવું દ્વિઘાત સમીકરણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $\sqrt{3}x^2 - 7\sqrt{3}x + 12\sqrt{3} = 0$ ધ્યાનમાં લો.
અહીં,સહગુણકો $a = \sqrt{3}$,$b = -7\sqrt{3}$,અને $c = 12\sqrt{3}$ છે,જે તમામ ભિન્ન અસંમેય સંખ્યાઓ છે.
આખા સમીકરણને $\sqrt{3}$ વડે ભાગતા,આપણને $x^2 - 7x + 12 = 0$ મળે છે.
આ દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા,$(x - 3)(x - 4) = 0$ મળે છે.
આમ,બીજ $x = 3$ અને $x = 4$ છે,જે બંને સંમેય સંખ્યાઓ છે.
17
MediumMCQ
$6x^{2} - \sqrt{2}x - 2 = 0$ ના બીજ સંબંધિત દ્વિઘાત બહુપદીના અવયવીકરણ દ્વારા શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}}{3}, \frac{\sqrt{2}}{2}$
B
$\frac{\sqrt{2}}{3}, \frac{\sqrt{5}}{2}$
C
$\frac{\sqrt{2}}{3}, -\frac{\sqrt{2}}{6}$
D
$\frac{\sqrt{2}}{2}, -\frac{\sqrt{2}}{3}$

Solution

(D) $6x^{2} - \sqrt{2}x - 2 = 0$ ના બીજ શોધવા માટે,આપણે દ્વિઘાત બહુપદીના અવયવ પાડીશું.
આપણે એવી બે સંખ્યાઓ જોઈએ જેનો ગુણાકાર $6 \times (-2) = -12$ થાય અને સરવાળો $-\sqrt{2}$ થાય.
આ સંખ્યાઓ $-3\sqrt{2}$ અને $2\sqrt{2}$ છે.
$6x^{2} - 3\sqrt{2}x + 2\sqrt{2}x - 2 = 0$
$3x(2x - \sqrt{2}) + \sqrt{2}(2x - \sqrt{2}) = 0$
$(3x + \sqrt{2})(2x - \sqrt{2}) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$3x + \sqrt{2} = 0 \implies x = -\frac{\sqrt{2}}{3}$
$2x - \sqrt{2} = 0 \implies x = \frac{\sqrt{2}}{2}$
આમ,બીજ $-\frac{\sqrt{2}}{3}$ અને $\frac{\sqrt{2}}{2}$ છે.
18
DifficultMCQ
એક કાટકોણ ત્રિકોણનો કર્ણ $25 \, cm$ છે અને બાકીની બે બાજુઓમાંથી એક બાજુ બીજી બાજુ કરતાં $5 \, cm$ લાંબી છે. તો બાકીની બે બાજુઓની લંબાઈ શોધો.
A
$15 \, cm, 20 \, cm$
B
$10 \, cm, 15 \, cm$
C
$12 \, cm, 17 \, cm$
D
$20 \, cm, 25 \, cm$

Solution

(A) ધારો કે એક બાજુ $x \, cm$ છે. તો બીજી બાજુ $(x+5) \, cm$ થશે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$x^{2} + (x+5)^{2} = (25)^{2}$
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા:
$x^{2} + x^{2} + 10x + 25 = 625$
$2x^{2} + 10x - 600 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$x^{2} + 5x - 300 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^{2} + 20x - 15x - 300 = 0$
$x(x+20) - 15(x+20) = 0$
$(x-15)(x+20) = 0$
આમ,$x = 15$ અથવા $x = -20$.
લંબાઈ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = -20$ ને અવગણતા.
તેથી,એક બાજુ $15 \, cm$ અને બીજી બાજુ $15 + 5 = 20 \, cm$ છે.
19
Difficult
નીચેના સમીકરણના બીજ શોધો:
$\frac{1}{x+4}-\frac{1}{x-7}=\frac{11}{30}, x \neq -4, 7$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{1}{x+4}-\frac{1}{x-7}=\frac{11}{30}$
ડાબી બાજુએ સામાન્ય છેદ લેતા:
$\frac{(x-7)-(x+4)}{(x+4)(x-7)}=\frac{11}{30}$
અંશનું સાદુંરૂપ આપતા:
$\frac{x-7-x-4}{x^2-7x+4x-28}=\frac{11}{30}$
$\frac{-11}{x^2-3x-28}=\frac{11}{30}$
બંને બાજુ $11$ વડે ભાગતા:
$\frac{-1}{x^2-3x-28}=\frac{1}{30}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$x^2-3x-28 = -30$
$x^2-3x-28+30 = 0$
$x^2-3x+2 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2-2x-x+2 = 0$
$x(x-2)-1(x-2) = 0$
$(x-2)(x-1) = 0$
તેથી,બીજ $x = 1$ અથવા $x = 2$ છે.
20
MediumMCQ
એક લંબચોરસ ખેતરનો વિકર્ણ તેની ટૂંકી બાજુ કરતાં $60\, m$ વધારે છે. જો લાંબી બાજુ ટૂંકી બાજુ કરતાં $30\, m$ વધારે હોય,તો ખેતરની બાજુઓ શોધો. ($m$ માં)
A
$105$
B
$136$
C
$120$
D
$100$

Solution

(C) ધારો કે લંબચોરસની ટૂંકી બાજુ $x\, m$ છે.
તેથી,લંબચોરસની લાંબી બાજુ $(x+30)\, m$ થશે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,લંબચોરસનો વિકર્ણ $\sqrt{x^2 + (x+30)^2}$ થાય.
આપેલ છે કે વિકર્ણ ટૂંકી બાજુ કરતાં $60\, m$ વધારે છે,તેથી $\sqrt{x^2 + (x+30)^2} = x + 60$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$x^2 + (x+30)^2 = (x+60)^2$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 + x^2 + 60x + 900 = x^2 + 120x + 3600$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા: $x^2 - 60x - 2700 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^2 - 90x + 30x - 2700 = 0$,જે $x(x-90) + 30(x-90) = 0$ આપે છે.
તેથી,$(x-90)(x+30) = 0$.
આનાથી $x = 90$ અથવા $x = -30$ મળે છે.
લંબાઈ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી ટૂંકી બાજુ $90\, m$ છે.
લાંબી બાજુ $x + 30 = 90 + 30 = 120\, m$ થશે.
21
EasyMCQ
એક ટ્રેન $360\, km$ નું અંતર સમાન ઝડપે કાપે છે. જો તેની ઝડપ $5\, km/h$ વધારે હોત,તો તે જ મુસાફરી માટે $1\, hour$ ઓછો સમય લાગત. ટ્રેનની ઝડપ શોધો ( $km/h$ માં).
A
$40$
B
$55$
C
$39$
D
$45$

Solution

(A) ધારો કે ટ્રેનની સમાન ઝડપ $x\, km/h$ છે.
$x$ ઝડપે $360\, km$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય $t_1 = \frac{360}{x}\, h$ છે.
જો ઝડપ $5\, km/h$ વધારવામાં આવે,તો નવી ઝડપ $(x + 5)\, km/h$ થાય.
નવી ઝડપે લાગતો સમય $t_2 = \frac{360}{x + 5}\, h$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સમયનો તફાવત $1\, hour$ છે:
$\frac{360}{x} - \frac{360}{x + 5} = 1$
$360 \left( \frac{1}{x} - \frac{1}{x + 5} \right) = 1$
$360 \left( \frac{x + 5 - x}{x(x + 5)} \right) = 1$
$360 \left( \frac{5}{x^2 + 5x} \right) = 1$
$1800 = x^2 + 5x$
$x^2 + 5x - 1800 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2 + 45x - 40x - 1800 = 0$
$x(x + 45) - 40(x + 45) = 0$
$(x + 45)(x - 40) = 0$
આથી $x = -45$ અથવા $x = 40$ મળે.
ઝડપ ક્યારેય ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી ટ્રેનની ઝડપ $40\, km/h$ છે.
22
DifficultMCQ
એક એક્સપ્રેસ ટ્રેન મૈસૂર અને બેંગલોર વચ્ચે $132\, km$ નું અંતર કાપવા માટે પેસેન્જર ટ્રેન કરતાં $1\, \text{કલાક}$ ઓછો સમય લે છે (વચ્ચેના સ્ટેશનો પર રોકાવાના સમયને ધ્યાનમાં લીધા વગર). જો એક્સપ્રેસ ટ્રેનની સરેરાશ ઝડપ પેસેન્જર ટ્રેન કરતાં $11\, km/h$ વધુ હોય,તો બંને ટ્રેનોની સરેરાશ ઝડપ શોધો. ($km/h$ માં)
A
$33, 44$
B
$44, 55$
C
$30, 41$
D
$35, 46$

Solution

(A) ધારો કે પેસેન્જર ટ્રેનની સરેરાશ ઝડપ $x\, km/h$ છે.
એક્સપ્રેસ ટ્રેનની સરેરાશ ઝડપ $= (x + 11)\, km/h$ થાય.
પેસેન્જર ટ્રેન દ્વારા $132\, km$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય $= \frac{132}{x}\, \text{કલાક}$.
એક્સપ્રેસ ટ્રેન દ્વારા $132\, km$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય $= \frac{132}{x + 11}\, \text{કલાક}$.
પ્રશ્ન મુજબ,એક્સપ્રેસ ટ્રેન પેસેન્જર ટ્રેન કરતાં $1\, \text{કલાક}$ ઓછો સમય લે છે:
$\frac{132}{x} - \frac{132}{x + 11} = 1$
$132 \left[ \frac{x + 11 - x}{x(x + 11)} \right] = 1$
$\frac{132 \times 11}{x^2 + 11x} = 1$
$x^2 + 11x = 1452$
$x^2 + 11x - 1452 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણને મધ્યમ પદની રીતે ઉકેલતા:
$x^2 + 44x - 33x - 1452 = 0$
$x(x + 44) - 33(x + 44) = 0$
$(x + 44)(x - 33) = 0$
$x = -44$ અથવા $x = 33$.
ઝડપ ક્યારેય ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 33\, km/h$.
આમ,પેસેન્જર ટ્રેનની ઝડપ $33\, km/h$ અને એક્સપ્રેસ ટ્રેનની ઝડપ $33 + 11 = 44\, km/h$ છે.
23
Medium
બે ચોરસના ક્ષેત્રફળનો સરવાળો $468 \, m^2$ છે. જો તેમની પરિમિતિનો તફાવત $24 \, m$ હોય,તો બંને ચોરસની બાજુઓ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે બે ચોરસની બાજુઓ $x \, m$ અને $y \, m$ છે. તેથી,તેમની પરિમિતિ અનુક્રમે $4x$ અને $4y$ થશે અને તેમના ક્ષેત્રફળ અનુક્રમે $x^2$ અને $y^2$ થશે.
આપેલ છે કે તેમની પરિમિતિનો તફાવત $24 \, m$ છે:
$4x - 4y = 24$
$x - y = 6$
$x = y + 6$
વળી,તેમના ક્ષેત્રફળનો સરવાળો $468 \, m^2$ છે:
$x^2 + y^2 = 468$
ક્ષેત્રફળના સમીકરણમાં $x = y + 6$ મૂકતા:
$(y + 6)^2 + y^2 = 468$
$y^2 + 12y + 36 + y^2 = 468$
$2y^2 + 12y - 432 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$y^2 + 6y - 216 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$y^2 + 18y - 12y - 216 = 0$
$y(y + 18) - 12(y + 18) = 0$
$(y + 18)(y - 12) = 0$
આથી $y = -18$ અથવા $y = 12$ મળે. ચોરસની બાજુ ક્યારેય ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $y = 12 \, m$ લેતા.
તેથી,$x = 12 + 6 = 18 \, m$.
આમ,બે ચોરસની બાજુઓ $18 \, m$ અને $12 \, m$ છે.
24
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$2x^{2} + \frac{5}{3}x - 2 = 0$
A
$\frac{-5}{2}, \frac{2}{7}$
B
$\frac{-3}{2}, \frac{2}{5}$
C
$\frac{-3}{2}, \frac{2}{3}$
D
$\frac{-5}{2}, \frac{2}{3}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $2x^{2} + \frac{5}{3}x - 2 = 0$ છે.
બંને બાજુ $3$ વડે ગુણતા,આપણને મળે:
$6x^{2} + 5x - 6 = 0$.
અવયવ પાડવા માટે,આપણે મધ્યમ પદને એવી રીતે વિભાજિત કરીએ છીએ કે જેથી બે સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $6 \times (-6) = -36$ થાય અને તેમનો સરવાળો $5$ થાય. તે સંખ્યાઓ $9$ અને $-4$ છે.
$6x^{2} + 9x - 4x - 6 = 0$
સામાન્ય પદો લેતા:
$3x(2x + 3) - 2(2x + 3) = 0$
$(2x + 3)(3x - 2) = 0$
હવે,દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$2x + 3 = 0 \Rightarrow x = -\frac{3}{2}$
$3x - 2 = 0 \Rightarrow x = \frac{2}{3}$
આમ,સમીકરણના બીજ $-\frac{3}{2}$ અને $\frac{2}{3}$ છે.
25
EasyMCQ
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$\frac{2}{5} x^{2}-x-\frac{3}{5}=0$
A
$-\frac{1}{3}, 6$
B
$-\frac{1}{2}, 3$
C
$-\frac{1}{3}, 3$
D
$-\frac{1}{2}, 6$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\frac{2}{5} x^{2}-x-\frac{3}{5}=0$ છે.
બંને બાજુ $5$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$2x^{2}-5x-3=0$
અવયવીકરણ કરવા માટે,આપણે મધ્યમ પદ $-5x$ ને $-6x + x$ માં વિભાજિત કરીએ છીએ:
$2x^{2}-6x+x-3=0$
પદોને જૂથમાં ગોઠવતા:
$2x(x-3)+1(x-3)=0$
$(x-3)$ ને સામાન્ય અવયવ તરીકે લેતા:
$(x-3)(2x+1)=0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x-3=0 \Rightarrow x=3$
$2x+1=0 \Rightarrow x=-\frac{1}{2}$
આમ,સમીકરણના બીજ $-\frac{1}{2}$ અને $3$ છે.
26
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$3 \sqrt{2} x^{2}-5 x-\sqrt{2}=0$
A
$-\frac{\sqrt{2}}{6}, \sqrt{2}$
B
$-\frac{\sqrt{2}}{3}, \sqrt{3}$
C
$-\frac{\sqrt{5}}{6}, \sqrt{2}$
D
$-\frac{\sqrt{3}}{4}, \sqrt{4}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $3 \sqrt{2} x^{2}-5 x-\sqrt{2}=0$ છે.
અવયવ પાડવા માટે,આપણે મધ્યમ પદ $-5x$ ને $-6x + x$ માં વિભાજિત કરીએ છીએ જેથી તેમનો ગુણાકાર $(3 \sqrt{2}) \times (-\sqrt{2}) = -6$ થાય.
$3 \sqrt{2} x^{2}-6 x+x-\sqrt{2}=0$
$3 \sqrt{2} x(x-\sqrt{2})+1(x-\sqrt{2})=0$
$(x-\sqrt{2})(3 \sqrt{2} x+1)=0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x-\sqrt{2}=0 \Rightarrow x=\sqrt{2}$
$3 \sqrt{2} x+1=0 \Rightarrow x=-\frac{1}{3 \sqrt{2}}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $x = -\frac{1 \times \sqrt{2}}{3 \sqrt{2} \times \sqrt{2}} = -\frac{\sqrt{2}}{3 \times 2} = -\frac{\sqrt{2}}{6}$.
આમ,સમીકરણના બીજ $-\frac{\sqrt{2}}{6}$ અને $\sqrt{2}$ છે.
27
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$3x^{2} + 5\sqrt{5}x - 10 = 0$
A
$-2\sqrt{7}, \frac{\sqrt{5}}{3}$
B
$-2\sqrt{5}, \frac{\sqrt{5}}{3}$
C
$-5\sqrt{5}, \frac{\sqrt{7}}{3}$
D
$-3\sqrt{5}, \frac{\sqrt{5}}{3}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $3x^{2} + 5\sqrt{5}x - 10 = 0$ છે.
અવયવીકરણ કરવા માટે,આપણે મધ્યમ પદને એવી રીતે વિભાજિત કરીએ છીએ કે જેથી તેમનો ગુણાકાર $3 \times (-10) = -30$ થાય અને સરવાળો $5\sqrt{5}$ થાય.
આ અવયવો $6\sqrt{5}$ અને $-\sqrt{5}$ છે,કારણ કે $(6\sqrt{5}) \times (-\sqrt{5}) = -6 \times 5 = -30$ અને $6\sqrt{5} - \sqrt{5} = 5\sqrt{5}$ થાય છે.
$3x^{2} + 6\sqrt{5}x - \sqrt{5}x - 10 = 0$
$3x(x + 2\sqrt{5}) - \sqrt{5}(x + 2\sqrt{5}) = 0$
$(x + 2\sqrt{5})(3x - \sqrt{5}) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x + 2\sqrt{5} = 0 \Rightarrow x = -2\sqrt{5}$
$3x - \sqrt{5} = 0 \Rightarrow x = \frac{\sqrt{5}}{3}$
આમ,સમીકરણના બીજ $-2\sqrt{5}$ અને $\frac{\sqrt{5}}{3}$ છે.
28
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$21 x^{2}-2 x+\frac{1}{21}=0$
A
$\frac{1}{23}, \frac{1}{23}$
B
$\frac{1}{11}, \frac{1}{21}$
C
$\frac{1}{21}, \frac{1}{21}$
D
$\frac{1}{11}, \frac{1}{11}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $21 x^{2}-2 x+\frac{1}{21}=0$ છે.
સમીકરણને સરળ બનાવવા માટે,બંને બાજુ $21$ વડે ગુણતા:
$21(21 x^{2}-2 x+\frac{1}{21}) = 21(0)$
$441 x^{2}-42 x+1=0$
હવે,મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીને અવયવ પાડો:
$441 x^{2}-21 x-21 x+1=0$
પદોને જૂથમાં ગોઠવતા:
$(441 x^{2}-21 x)-(21 x-1)=0$
$21 x(21 x-1)-1(21 x-1)=0$
$(21 x-1)$ સામાન્ય લેતા:
$(21 x-1)(21 x-1)=0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$21 x-1=0 \Rightarrow x=\frac{1}{21}$
$21 x-1=0 \Rightarrow x=\frac{1}{21}$
આમ,સમીકરણના બીજ $\frac{1}{21}$ અને $\frac{1}{21}$ છે.
29
DifficultMCQ
જો અજીતાએ $30$ ગુણની ગણિતની કસોટીમાં $10$ ગુણ વધુ મેળવ્યા હોત,તો આ ગુણના $9$ ગણા તેના વાસ્તવિક ગુણના વર્ગ જેટલા હોત. તેણે કસોટીમાં કેટલા ગુણ મેળવ્યા?
A
$15$
B
$16$
C
$17$
D
$18$

Solution

(A) ધારો કે તેના વાસ્તવિક ગુણ $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,જો તેણે $10$ ગુણ વધુ મેળવ્યા હોત,તો નવા ગુણ $(x + 10)$ થયા હોત.
શરત મુજબ,આ ગુણના $9$ ગણા તેના વાસ્તવિક ગુણના વર્ગ જેટલા થાય છે:
$9(x + 10) = x^2$
$9x + 90 = x^2$
દ્વિઘાત સમીકરણ બનાવવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$x^2 - 9x - 90 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2 - 15x + 6x - 90 = 0$
$x(x - 15) + 6(x - 15) = 0$
$(x + 6)(x - 15) = 0$
આથી $x = -6$ અથવા $x = 15$ મળે છે.
ગુણ ક્યારેય ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = -6$ શક્ય નથી.
તેથી,અજીતાએ મેળવેલા વાસ્તવિક ગુણ $15$ છે.
30
DifficultMCQ
એવી પ્રાકૃતિક સંખ્યા શોધો જેના વર્ગમાંથી $84$ બાદ કરતાં મળતી સંખ્યા,તે સંખ્યામાં $8$ ઉમેરીને તેને $3$ વડે ગુણતા મળતી સંખ્યા જેટલી થાય.
A
$13$
B
$10$
C
$11$
D
$12$

Solution

(D) ધારો કે જરૂરી પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,સંખ્યાના વર્ગમાંથી $84$ બાદ કરતાં $n^2 - 84$ મળે છે.
તે સંખ્યામાં $8$ ઉમેરીને તેને $3$ વડે ગુણતા $3(n + 8)$ મળે છે.
આ બંનેને સરખાવતા,આપણને દ્વિઘાત સમીકરણ મળે છે:
$n^2 - 84 = 3(n + 8)$
$n^2 - 84 = 3n + 24$
$n^2 - 3n - 108 = 0$
આ સમીકરણને ઉકેલવા માટે,આપણે મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીએ:
$n^2 - 12n + 9n - 108 = 0$
$n(n - 12) + 9(n - 12) = 0$
$(n - 12)(n + 9) = 0$
આથી $n = 12$ અથવા $n = -9$ મળે છે.
પ્રાકૃતિક સંખ્યા હોવાથી $n = -9$ શક્ય નથી.
તેથી,જરૂરી પ્રાકૃતિક સંખ્યા $12$ છે.
31
MediumMCQ
એક પ્રાકૃતિક સંખ્યામાં જ્યારે $12$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે તેના વ્યસ્તના $160$ ગણી થાય છે. તે સંખ્યા શોધો.
A
$8$
B
$7$
C
$5$
D
$4$

Solution

(A) ધારો કે પ્રાકૃતિક સંખ્યા $x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,
$x + 12 = \frac{160}{x}$
બંને બાજુ $x$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$x^2 + 12x = 160$
$x^2 + 12x - 160 = 0$
હવે,દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2 + 20x - 8x - 160 = 0$
$x(x + 20) - 8(x + 20) = 0$
$(x + 20)(x - 8) = 0$
આનાથી $x$ ની બે શક્ય કિંમતો મળે છે:
$x = -20$ અથવા $x = 8$.
પ્રશ્નમાં પ્રાકૃતિક સંખ્યાનો ઉલ્લેખ હોવાથી,$x$ ધન હોવો જોઈએ.
તેથી,જરૂરી પ્રાકૃતિક સંખ્યા $8$ છે.
32
DifficultMCQ
જો ઝેબા તેની અત્યારની ઉંમર કરતાં $5\, \text{વર્ષ}$ નાની હોત, તો તેની ઉંમરનો વર્ગ (વર્ષમાં) તેની અત્યારની ઉંમરના પાંચ ગણા કરતાં $11$ વધારે હોત. તો અત્યારે તેની ઉંમર કેટલી છે? (વર્ષમાં)
A
$11$
B
$13$
C
$14$
D
$15$

Solution

(C) ધારો કે ઝેબાની અત્યારની ઉંમર $x\, \text{વર્ષ}$ છે.
જ્યારે તે $5\, \text{વર્ષ}$ નાની હતી ત્યારે તેની ઉંમર $(x - 5)\, \text{વર્ષ}$ હતી.
આપેલ શરત મુજબ:
$(x - 5)^2 = 5x + 11$
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$x^2 - 10x + 25 = 5x + 11$
પદોને ગોઠવીને દ્વિઘાત સમીકરણ બનાવતા:
$x^2 - 10x - 5x + 25 - 11 = 0$
$x^2 - 15x + 14 = 0$
મધ્યમ પદના ભાગ પાડીને દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$x^2 - 14x - x + 14 = 0$
$x(x - 14) - 1(x - 14) = 0$
$(x - 1)(x - 14) = 0$
આથી $x$ ની બે શક્ય કિંમતો મળે છે: $x = 1$ અથવા $x = 14$.
જો $x = 1$ લઈએ, તો $5\, \text{વર્ષ}$ પહેલા તેની ઉંમર $1 - 5 = -4$ થાય, જે શક્ય નથી કારણ કે ઉંમર ક્યારેય ઋણ ન હોઈ શકે.
તેથી, ઝેબાની અત્યારની ઉંમર $14\, \text{વર્ષ}$ છે.
33
EasyMCQ
નીચેની બહુપદીના અવયવ પાડો: $p(x) = x^{2} + 5x - 24$
A
$(x - 8)(x - 3)$
B
$(x + 8)(x + 3)$
C
$(x - 8)(x + 3)$
D
$(x + 8)(x - 3)$

Solution

(D) દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = x^{2} + 5x - 24$ ના અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધવી પડશે જેનો ગુણાકાર $-24$ થાય અને જેનો સરવાળો $5$ થાય.
આ બે સંખ્યાઓ $8$ અને $-3$ છે,કારણ કે $8 \times (-3) = -24$ અને $8 + (-3) = 5$.
હવે,મધ્યમ પદ $5x$ ને $8x - 3x$ તરીકે વિભાજિત કરો:
$p(x) = x^{2} + 8x - 3x - 24$
પદોને જૂથમાં ગોઠવો:
$p(x) = (x^{2} + 8x) - (3x + 24)$
સામાન્ય પદો બહાર કાઢો:
$p(x) = x(x + 8) - 3(x + 8)$
અંતે,સામાન્ય દ્વિપદી $(x + 8)$ ને સામાન્ય લો:
$p(x) = (x + 8)(x - 3)$
34
DifficultMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $\frac{x+1}{x-1}-\frac{x-1}{x+1}=\frac{5}{6} \,(x \neq 1, -1)$
A
$5$ અને $-\frac{1}{5}$
B
$\frac{1}{7}$ અને $-\frac{1}{5}$
C
$12$ અને $-\frac{1}{7}$
D
$\frac{1}{5}$ અને $0$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x+1}{x-1}-\frac{x-1}{x+1}=\frac{5}{6}$
ડાબી બાજુએ લસાઅ લેતા:
$\frac{(x+1)^{2}-(x-1)^{2}}{(x-1)(x+1)}=\frac{5}{6}$
વર્ગોનું વિસ્તરણ કરતા અને છેદનું સાદુંરૂપ આપતા:
$\frac{(x^{2}+2x+1)-(x^{2}-2x+1)}{x^{2}-1}=\frac{5}{6}$
$\frac{x^{2}+2x+1-x^{2}+2x-1}{x^{2}-1}=\frac{5}{6}$
$\frac{4x}{x^{2}-1}=\frac{5}{6}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$24x = 5(x^{2}-1)$
$24x = 5x^{2}-5$
પ્રમાણિત દ્વિઘાત સ્વરૂપ $ax^{2}+bx+c=0$ માં ગોઠવતા:
$5x^{2}-24x-5=0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવો પાડતા:
$5x^{2}-25x+x-5=0$
$5x(x-5)+1(x-5)=0$
$(x-5)(5x+1)=0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x-5=0 \implies x=5$
$5x+1=0 \implies x=-\frac{1}{5}$
આમ,ઉકેલ $5$ અને $-\frac{1}{5}$ છે.
35
DifficultMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $\frac{1}{x-3}-\frac{1}{x+5}=\frac{1}{6} \,(x \neq 3, -5)$
A
$-3$ અને $-3$
B
$-9$ અને $7$
C
$9$ અને $-7$
D
$4$ અને $-5$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\frac{1}{x-3}-\frac{1}{x+5}=\frac{1}{6}$
ડાબી બાજુએ લસાઅ લેતા:
$\frac{(x+5)-(x-3)}{(x-3)(x+5)}=\frac{1}{6}$
અંશ અને છેદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{x+5-x+3}{x^{2}+5x-3x-15}=\frac{1}{6}$
$\frac{8}{x^{2}+2x-15}=\frac{1}{6}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$x^{2}+2x-15 = 48$
$x^{2}+2x-15-48 = 0$
$x^{2}+2x-63 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવો પાડતા:
$x^{2}+9x-7x-63 = 0$
$x(x+9)-7(x+9) = 0$
$(x+9)(x-7) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x+9 = 0 \implies x = -9$
$x-7 = 0 \implies x = 7$
આમ,સમીકરણના બીજ $-9$ અને $7$ છે.
36
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $x - \frac{1}{x} = \frac{45}{14} \quad (x \neq 0)$
A
$-\frac{7}{2}$ અને $-\frac{2}{7}$
B
$\frac{7}{2}$ અને $\frac{2}{7}$
C
$\frac{7}{2}$ અને $-\frac{2}{7}$
D
$-\frac{7}{2}$ અને $\frac{2}{7}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x - \frac{1}{x} = \frac{45}{14}$
છેદ દૂર કરવા માટે $x$ વડે ગુણતા: $\frac{x^2 - 1}{x} = \frac{45}{14}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $14(x^2 - 1) = 45x$
પ્રમાણિત દ્વિઘાત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ માં ગોઠવતા: $14x^2 - 45x - 14 = 0$
મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીને અવયવ પાડતા: $14x^2 - 49x + 4x - 14 = 0$
પદોના જૂથ બનાવતા: $7x(2x - 7) + 2(2x - 7) = 0$
સામાન્ય અવયવ બહાર કાઢતા: $(2x - 7)(7x + 2) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા: $2x - 7 = 0$ અથવા $7x + 2 = 0$
$x$ માટે ઉકેલતા: $x = \frac{7}{2}$ અથવા $x = -\frac{2}{7}$
આમ,દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\frac{7}{2}$ અને $-\frac{2}{7}$ છે.
37
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $\frac{x^{2}-1}{x^{2}+1}=\frac{7}{9}$
A
$-3 \sqrt{2}$ અને $2 \sqrt{2}$
B
$2 \sqrt{2}$ અને $2 \sqrt{2}$
C
$-2 \sqrt{2}$ અને $-2 \sqrt{2}$
D
$2 \sqrt{2}$ અને $-2 \sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x^{2}-1}{x^{2}+1}=\frac{7}{9}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$9(x^{2}-1) = 7(x^{2}+1)$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$9x^{2} - 9 = 7x^{2} + 7$
પદોને એક બાજુ લાવતા:
$9x^{2} - 7x^{2} - 9 - 7 = 0$
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$2x^{2} - 16 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$x^{2} - 8 = 0$
તફાવતની રીત $a^{2}-b^{2}=(a-b)(a+b)$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $8 = (\sqrt{8})^{2} = (2\sqrt{2})^{2}$:
$(x - 2\sqrt{2})(x + 2\sqrt{2}) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x - 2\sqrt{2} = 0$ અથવા $x + 2\sqrt{2} = 0$
તેથી,ઉકેલ:
$x = 2\sqrt{2}$ અથવા $x = -2\sqrt{2}$
38
DifficultMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $6(2x+1)^2 - (2x+1) - 5 = 0$
A
$0$ અને $-\frac{11}{12}$
B
$\frac{4}{2}$ અને $-\frac{11}{12}$
C
$0$ અને $-6$
D
$2$ અને $-\frac{9}{6}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $6(2x+1)^2 - (2x+1) - 5 = 0$
ધારો કે $m = 2x+1$.
સમીકરણમાં $m$ મૂકતા: $6m^2 - m - 5 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $6m^2 - 6m + 5m - 5 = 0$.
$6m(m-1) + 5(m-1) = 0$.
$(6m+5)(m-1) = 0$.
તેથી,$m = 1$ અથવા $m = -\frac{5}{6}$.
કિસ્સો $1$: જો $m = 1$,તો $2x+1 = 1 \implies 2x = 0 \implies x = 0$.
કિસ્સો $2$: જો $m = -\frac{5}{6}$,તો $2x+1 = -\frac{5}{6} \implies 2x = -\frac{5}{6} - 1 \implies 2x = -\frac{11}{6} \implies x = -\frac{11}{12}$.
આમ,સમીકરણના બીજ $0$ અને $-\frac{11}{12}$ છે.
39
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો અને તેનો ઉકેલ ગણ લખો: $4x^{2} + 4x = 15$.
A
$\left\{\frac{5}{2}, -\frac{3}{2}\right\}$
B
$\left\{-\frac{5}{2}, \frac{3}{2}\right\}$
C
$\left\{-\frac{5}{2}, -\frac{3}{2}\right\}$
D
$\left\{\frac{5}{2}, \frac{3}{2}\right\}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $4x^{2} + 4x = 15$
સમીકરણને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ માં ગોઠવતા:
$4x^{2} + 4x - 15 = 0$
અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધીએ જેનો ગુણાકાર $4 \times (-15) = -60$ થાય અને સરવાળો $4$ થાય. આવી સંખ્યાઓ $10$ અને $-6$ છે.
મધ્યમ પદનું વિભાજન કરતા:
$4x^{2} + 10x - 6x - 15 = 0$
પદોના જૂથ બનાવતા:
$2x(2x + 5) - 3(2x + 5) = 0$
સામાન્ય અવયવ બહાર કાઢતા:
$(2x + 5)(2x - 3) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$2x + 5 = 0$ અથવા $2x - 3 = 0$
$x$ માટે ઉકેલતા:
$2x = -5 \implies x = -\frac{5}{2}$
$2x = 3 \implies x = \frac{3}{2}$
આમ,ઉકેલ ગણ $\left\{-\frac{5}{2}, \frac{3}{2}\right\}$ છે.
40
EasyMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો અને તેનો ઉકેલ ગણ લખો: $x - \frac{1}{x} - \frac{45}{14} = 0$; $x \neq 0$.
A
$\{ -\frac{7}{2}, \frac{2}{7} \}$
B
$\{ \frac{7}{2}, \frac{2}{7} \}$
C
$\{ \frac{7}{2}, -\frac{2}{7} \}$
D
$\{ -\frac{7}{2}, -\frac{2}{7} \}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x - \frac{1}{x} - \frac{45}{14} = 0$.
છેદનો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી (લ.સા.અ.) $14x$ વડે આખા સમીકરણને ગુણતા:
$14x^2 - 14 - 45x = 0$.
તેને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ માં ગોઠવતા:
$14x^2 - 45x - 14 = 0$.
અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધીએ છીએ જેનો ગુણાકાર $14 \times (-14) = -196$ થાય અને સરવાળો $-45$ થાય. આ સંખ્યાઓ $-49$ અને $4$ છે.
$14x^2 - 49x + 4x - 14 = 0$.
પદોને જૂથમાં વહેંચતા:
$7x(2x - 7) + 2(2x - 7) = 0$.
$(2x - 7)(7x + 2) = 0$.
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$2x - 7 = 0 \implies x = \frac{7}{2}$.
$7x + 2 = 0 \implies x = -\frac{2}{7}$.
આમ,ઉકેલ ગણ $\{ \frac{7}{2}, -\frac{2}{7} \}$ છે.
41
DifficultMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો અને તેનો ઉકેલ ગણ લખો: $\frac{1}{x-2}+\frac{1}{x+3}=\frac{7}{2x}$ $(x \neq 2, x \neq -3, x \neq 0)$
A
$\left\{\frac{14}{3}, -3\right\}$
B
$\left\{\frac{14}{3}, 3\right\}$
C
$\left\{-\frac{14}{3}, -3\right\}$
D
$\left\{-\frac{14}{3}, 3\right\}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{1}{x-2}+\frac{1}{x+3}=\frac{7}{2x}$
બંને બાજુ છેદનો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$,જે $2x(x-2)(x+3)$ છે,તેના વડે ગુણતા:
$2x(x+3) + 2x(x-2) = 7(x-2)(x+3)$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$2x^2 + 6x + 2x^2 - 4x = 7(x^2 + x - 6)$
$4x^2 + 2x = 7x^2 + 7x - 42$
પદોને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$7x^2 - 4x^2 + 7x - 2x - 42 = 0$
$3x^2 + 5x - 42 = 0$
મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$3x^2 + 14x - 9x - 42 = 0$
$x(3x + 14) - 3(3x + 14) = 0$
$(3x + 14)(x - 3) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$3x + 14 = 0 \implies x = -\frac{14}{3}$
$x - 3 = 0 \implies x = 3$
આમ,ઉકેલ ગણ $\left\{-\frac{14}{3}, 3\right\}$ છે.
42
EasyMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $(x+2)^{2}-14(x+2)+45=0$
A
$3, 7$
B
$6, 2$
C
$9, 1$
D
$0, 4$

Solution

(A) ધારો કે $(x+2) = y$. આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$y^{2} - 14y + 45 = 0$
અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધીએ છીએ જેનો ગુણાકાર $45$ અને સરવાળો $-14$ થાય. આ સંખ્યાઓ $-9$ અને $-5$ છે.
$y^{2} - 9y - 5y + 45 = 0$
$y(y - 9) - 5(y - 9) = 0$
$(y - 9)(y - 5) = 0$
તેથી,$y = 9$ અથવા $y = 5$.
હવે,$y = x + 2$ પાછા મૂકતા:
કિસ્સો $1$: $x + 2 = 9 \implies x = 7$
કિસ્સો $2$: $x + 2 = 5 \implies x = 3$
આમ,ઉકેલ $x = 3, 7$ છે.
43
EasyMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $6(2x+1)^2 = (2x+1) + 5$
A
$0, -6$
B
$0, -\frac{11}{12}$
C
$0, \frac{10}{2}$
D
$9, -\frac{23}{12}$

Solution

(B) ધારો કે $y = 2x + 1$. સમીકરણ $6y^2 = y + 5$ બને છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $6y^2 - y - 5 = 0$ મળે છે.
અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધીએ છીએ જેનો ગુણાકાર $(6 \times -5) = -30$ થાય અને સરવાળો $-1$ થાય.
આ સંખ્યાઓ $-6$ અને $5$ છે.
તેથી,$6y^2 - 6y + 5y - 5 = 0$.
$6y(y - 1) + 5(y - 1) = 0$.
$(6y + 5)(y - 1) = 0$.
આનાથી $y = 1$ અથવા $y = -\frac{5}{6}$ મળે છે.
$y = 2x + 1$ પાછું મૂકતા:
કિસ્સો $1$: $2x + 1 = 1 \implies 2x = 0 \implies x = 0$.
કિસ્સો $2$: $2x + 1 = -\frac{5}{6} \implies 2x = -\frac{5}{6} - 1 = -\frac{11}{6} \implies x = -\frac{11}{12}$.
આમ,ઉકેલ $x = 0$ અને $x = -\frac{11}{12}$ છે.
44
EasyMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો: $x + 3 + \frac{2}{x} = 0$.
A
$-13, -20$
B
$17, -1$
C
$-1, -2$
D
$-1, 6$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x + 3 + \frac{2}{x} = 0$.
આખા સમીકરણને $x$ વડે ગુણતા (જ્યાં $x \neq 0$):
$x^2 + 3x + 2 = 0$.
હવે,મધ્યમ પદના ભાગ પાડીને દ્વિઘાત સમીકરણનું અવયવીકરણ કરો:
$x^2 + 2x + x + 2 = 0$.
$x(x + 2) + 1(x + 2) = 0$.
$(x + 1)(x + 2) = 0$.
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x + 1 = 0 \implies x = -1$.
$x + 2 = 0 \implies x = -2$.
આમ,ઉકેલ $x = -1, -2$ છે.
45
EasyMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો: $(x+1)^{2} + x^{2} = 221$.
A
$10, -11$
B
$-10, 11$
C
$10, 11$
D
$-10, -11$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $(x+1)^{2} + x^{2} = 221$
વર્ગનું વિસ્તરણ કરતા: $(x^{2} + 2x + 1) + x^{2} = 221$
સમાન પદોને ભેગા કરતા: $2x^{2} + 2x + 1 = 221$
બંને બાજુથી $221$ બાદ કરતા: $2x^{2} + 2x - 220 = 0$
આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા: $x^{2} + x - 110 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવો પાડતા: $x^{2} + 11x - 10x - 110 = 0$
પદોને જૂથમાં ગોઠવતા: $x(x + 11) - 10(x + 11) = 0$
$(x - 10)(x + 11) = 0$
તેથી,$x - 10 = 0$ અથવા $x + 11 = 0$
$x = 10$ અથવા $x = -11$
આમ,ઉકેલ $10, -11$ છે.
46
EasyMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો: $x - \frac{20}{x} = 1$
A
$5, -4$
B
$-5, 14$
C
$15, 3$
D
$25, 64$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x - \frac{20}{x} = 1$
અપૂર્ણાંક દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $x$ વડે ગુણતા: $x^2 - 20 = x$
સમીકરણને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ માં ગોઠવતા: $x^2 - x - 20 = 0$
અવયવ પાડવા માટે,એવી બે સંખ્યાઓ શોધો જેનો ગુણાકાર $-20$ થાય અને સરવાળો $-1$ થાય: આ સંખ્યાઓ $-5$ અને $4$ છે.
વચ્ચેના પદને ફરીથી લખતા: $x^2 - 5x + 4x - 20 = 0$
પદોના જૂથ બનાવતા: $x(x - 5) + 4(x - 5) = 0$
સામાન્ય અવયવ બહાર કાઢતા: $(x - 5)(x + 4) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા: $x - 5 = 0$ અથવા $x + 4 = 0$
આમ,ઉકેલ $x = 5$ અથવા $x = -4$ મળે છે.
47
EasyMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $x^{2} + (x + 5)^{2} = 125$
A
$3, -9$
B
$5, -10$
C
$15, -3$
D
$7, -1$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x^{2} + (x + 5)^{2} = 125$
$(x + 5)^{2}$ પદનું વિસ્તરણ $(a + b)^{2} = a^{2} + 2ab + b^{2}$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીને કરો:
$x^{2} + (x^{2} + 10x + 25) = 125$
સમાન પદોને ભેગા કરતા:
$2x^{2} + 10x + 25 = 125$
બંને બાજુથી $125$ બાદ કરતા:
$2x^{2} + 10x - 100 = 0$
સમીકરણને સરળ બનાવવા માટે $2$ વડે ભાગતા:
$x^{2} + 5x - 50 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણનું અવયવીકરણ કરવા માટે એવી બે સંખ્યાઓ શોધો જેનો ગુણાકાર $-50$ અને સરવાળો $5$ થાય:
આ સંખ્યાઓ $10$ અને $-5$ છે:
$x^{2} + 10x - 5x - 50 = 0$
$x(x + 10) - 5(x + 10) = 0$
$(x - 5)(x + 10) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x - 5 = 0 \implies x = 5$
$x + 10 = 0 \implies x = -10$
આમ,ઉકેલ $5, -10$ છે.
48
DifficultMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો અને તેનો ઉકેલ ગણ લખો: $\frac{x}{x+1} + \frac{x+1}{x} = \frac{5}{2}$
A
$\{2, -4\}$
B
$\{1, -3\}$
C
$\{2, -1/3\}$
D
$\{1, -2\}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x}{x+1} + \frac{x+1}{x} = \frac{5}{2}$.
ધારો કે $y = \frac{x}{x+1}$. તેથી સમીકરણ $y + \frac{1}{y} = \frac{5}{2}$ બને છે.
$2y$ વડે ગુણતા,$2y^2 + 2 = 5y$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $2y^2 - 5y + 2 = 0$ થાય છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $2y^2 - 4y - y + 2 = 0 \implies 2y(y - 2) - 1(y - 2) = 0$.
તેથી,$(2y - 1)(y - 2) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $y = 1/2$ અથવા $y = 2$.
કિસ્સો $1$: $\frac{x}{x+1} = \frac{1}{2} \implies 2x = x + 1 \implies x = 1$.
કિસ્સો $2$: $\frac{x}{x+1} = 2 \implies x = 2x + 2 \implies x = -2$.
આમ,ઉકેલ ગણ $\{1, -2\}$ છે.
49
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો અને તેનો ઉકેલ ગણ લખો: $\frac{x+2}{x} + \frac{x}{x+2} = \frac{10}{3}$
A
$\{1, -2\}$
B
$\{1, -5\}$
C
$\{1, 4\}$
D
$\{1, -3\}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x+2}{x} + \frac{x}{x+2} = \frac{10}{3}$
લસાઅ લેતા: $\frac{(x+2)^2 + x^2}{x(x+2)} = \frac{10}{3}$
અંશનું વિસ્તરણ કરતા: $\frac{x^2 + 4x + 4 + x^2}{x^2 + 2x} = \frac{10}{3}$
$\frac{2x^2 + 4x + 4}{x^2 + 2x} = \frac{10}{3}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $3(2x^2 + 4x + 4) = 10(x^2 + 2x)$
$6x^2 + 12x + 12 = 10x^2 + 20x$
પદોને ગોઠવતા: $4x^2 + 8x - 12 = 0$
$4$ વડે ભાગતા: $x^2 + 2x - 3 = 0$
અવયવ પાડતા: $x^2 + 3x - x - 3 = 0$
$x(x+3) - 1(x+3) = 0$
$(x-1)(x+3) = 0$
આમ,$x = 1$ અથવા $x = -3$.
ઉકેલ ગણ $\{1, -3\}$ છે.
50
MediumMCQ
અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો અને તેનો ઉકેલ ગણ લખો: $\frac{x+1}{x+2} + \frac{1}{x} = \frac{5}{4}$
A
$\{2, -4\}$
B
$\{1, -3\}$
C
$\{1, -4\}$
D
$\{1, -2\}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x+1}{x+2} + \frac{1}{x} = \frac{5}{4}$
ડાબી બાજુ લસાઅ લેતા: $\frac{x(x+1) + 1(x+2)}{x(x+2)} = \frac{5}{4}$
$\frac{x^2 + x + x + 2}{x^2 + 2x} = \frac{5}{4}$
$\frac{x^2 + 2x + 2}{x^2 + 2x} = \frac{5}{4}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $4(x^2 + 2x + 2) = 5(x^2 + 2x)$
$4x^2 + 8x + 8 = 5x^2 + 10x$
દ્વિઘાત સમીકરણ બનાવવા માટે પદોને ગોઠવતા: $x^2 + 2x - 8 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^2 + 4x - 2x - 8 = 0$
$x(x+4) - 2(x+4) = 0$
$(x-2)(x+4) = 0$
આમ,$x = 2$ અથવા $x = -4$.
ઉકેલ ગણ $\{2, -4\}$ છે.

Quadratic Equations — Solution of a Quadratic Equation by Factorisation · Frequently Asked Questions

1Are these Quadratic Equations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Quadratic Equations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.