અ Gujarati

Relationship between Zeroes and Coefficients of a Polynomial Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Polynomials · Relationship between Zeroes and Coefficients of a Polynomial

186+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 186 questions in Gujarati

51
Difficult
જો બહુપદી $x^{4}-6 x^{3}-26 x^{2}+138 x-35$ ના બે શૂન્યો $2 \pm \sqrt{3}$ હોય,તો બાકીના શૂન્યો શોધો.

Solution

(7, -5) આપેલ છે કે $2+\sqrt{3}$ અને $2-\sqrt{3}$ એ આપેલ બહુપદીના શૂન્યો છે.
તેથી,$(x-(2+\sqrt{3}))(x-(2-\sqrt{3})) = ((x-2)-\sqrt{3})((x-2)+\sqrt{3}) = (x-2)^{2} - (\sqrt{3})^{2} = x^{2}-4x+4-3 = x^{2}-4x+1$ એ આપેલ બહુપદીનો એક અવયવ છે.
બાકીના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે બહુપદી $x^{4}-6 x^{3}-26 x^{2}+138 x-35$ ને $x^{2}-4 x+1$ વડે ભાગીશું:
$x^{4}-6 x^{3}-26 x^{2}+138 x-35 = (x^{2}-4 x+1)(x^{2}-2 x-35)$
હવે,આપણે દ્વિઘાત બહુપદી $x^{2}-2 x-35$ ના અવયવો પાડીશું:
$x^{2}-2 x-35 = x^{2}-7x+5x-35 = x(x-7)+5(x-7) = (x-7)(x+5)$
આ અવયવોને શૂન્ય સાથે સરખાવતા,આપણને $x-7=0$ અથવા $x+5=0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $x=7$ અથવા $x=-5$.
આમ,બાકીના બે શૂન્યો $7$ અને $-5$ છે.
Solution diagram
52
DifficultMCQ
જો $x+1$ એ $2x^{3}+ax^{2}+2bx+1$ નો અવયવ હોય,તો $2a-3b=4$ આપેલ હોય ત્યારે $a$ અને $b$ ની કિંમતો શોધો.
A
$2, 9$
B
$10, 19$
C
$6, 7$
D
$5, 2$

Solution

(D) આપેલ છે કે $(x+1)$ એ $f(x) = 2x^{3} + ax^{2} + 2bx + 1$ નો અવયવ છે,તેથી અવયવ પ્રમેય મુજબ $f(-1) = 0$ થાય.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$2(-1)^{3} + a(-1)^{2} + 2b(-1) + 1 = 0$
$-2 + a - 2b + 1 = 0$
$a - 2b = 1$ ... $(i)$
આપણને બીજું સમીકરણ $2a - 3b = 4$ ... $(ii)$ આપેલ છે.
સમીકરણ $(i)$ પરથી,$a = 2b + 1$ મળે.
આ કિંમત સમીકરણ $(ii)$ માં મૂકતા:
$2(2b + 1) - 3b = 4$
$4b + 2 - 3b = 4$
$b + 2 = 4$
$b = 2$
હવે,$b = 2$ ની કિંમત $a = 2b + 1$ માં મૂકતા:
$a = 2(2) + 1 = 5$.
આમ,$a$ અને $b$ ની જરૂરી કિંમતો અનુક્રમે $5$ અને $2$ છે.
53
Medium
નીચે આપેલ માહિતી પરથી દ્વિઘાત બહુપદી મેળવો,જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે આપેલ છે. અવયવીકરણની રીતથી આ બહુપદીના શૂન્યો પણ શોધો.
શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{8}{3}$,શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{4}{3}$

Solution

(N/A) આપેલ છે કે,શૂન્યોનો સરવાળો $(S) = -\frac{8}{3}$ અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $(P) = \frac{4}{3}$ છે.
દ્વિઘાત બહુપદીનું સામાન્ય સ્વરૂપ $f(x) = k(x^2 - Sx + P)$ છે,જ્યાં $k$ એ શૂન્યતર અચળ છે.
કિંમતો મૂકતા,$f(x) = x^2 - (-\frac{8}{3})x + \frac{4}{3} = x^2 + \frac{8}{3}x + \frac{4}{3}$ મળે.
સરળતા માટે,આપણે બહુપદીને $3x^2 + 8x + 4$ તરીકે લખી શકીએ.
શૂન્યો શોધવા માટે,$3x^2 + 8x + 4$ ના અવયવો પાડીએ:
$3x^2 + 6x + 2x + 4 = 3x(x + 2) + 2(x + 2) = (3x + 2)(x + 2)$.
$f(x) = 0$ લેતા,$(3x + 2)(x + 2) = 0$ મળે.
તેથી,$3x + 2 = 0 \implies x = -\frac{2}{3}$ અને $x + 2 = 0 \implies x = -2$.
આમ,બહુપદીના શૂન્યો $-2$ અને $-\frac{2}{3}$ છે.
54
Medium
નીચે આપેલ માહિતી માટે એક દ્વિઘાત બહુપદી શોધો,જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $\frac{21}{8}$ અને $\frac{5}{16}$ છે. અવયવીકરણની રીતનો ઉપયોગ કરીને આ બહુપદીના શૂન્યો પણ શોધો.

Solution

(A) આપેલ છે કે,શૂન્યોનો સરવાળો $S = \frac{21}{8}$ અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $P = \frac{5}{16}$ છે.
જરૂરી દ્વિઘાત બહુપદી $f(x) = k(x^2 - Sx + P)$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $k$ એક અચળાંક છે. છેદ દૂર કરવા માટે $k = 16$ લેતા:
$f(x) = 16(x^2 - \frac{21}{8}x + \frac{5}{16}) = 16x^2 - 42x + 5$.
શૂન્યો શોધવા માટે,$f(x) = 0$ લેતા:
$16x^2 - 42x + 5 = 0$.
મધ્યમ પદનું વિભાજન કરતા: $16x^2 - 40x - 2x + 5 = 0$.
$8x(2x - 5) - 1(2x - 5) = 0$.
$(8x - 1)(2x - 5) = 0$.
આમ,શૂન્યો $x = \frac{1}{8}$ અને $x = \frac{5}{2}$ છે.
55
Difficult
શૂન્યોના આપેલા સરવાળા અને ગુણાકાર માટે દ્વિઘાત બહુપદી શોધો. અવયવીકરણની રીત દ્વારા આ બહુપદીના શૂન્યો પણ શોધો:
શૂન્યોનો સરવાળો = $-2 \sqrt{3}$,શૂન્યોનો ગુણાકાર = $-9$.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે,શૂન્યોનો સરવાળો $(S)$ = $-2 \sqrt{3}$ અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $(P)$ = $-9$.
દ્વિઘાત બહુપદીનું સામાન્ય સ્વરૂપ $f(x) = x^{2} - Sx + P$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $f(x) = x^{2} - (-2 \sqrt{3})x + (-9) = x^{2} + 2 \sqrt{3}x - 9$ મળે છે.
અવયવીકરણ દ્વારા શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે મધ્યમ પદ $2 \sqrt{3}x$ ને $3 \sqrt{3}x - \sqrt{3}x$ માં વિભાજિત કરીએ છીએ:
$f(x) = x^{2} + 3 \sqrt{3}x - \sqrt{3}x - 9$
$f(x) = x(x + 3 \sqrt{3}) - \sqrt{3}(x + 3 \sqrt{3})$
$f(x) = (x + 3 \sqrt{3})(x - \sqrt{3})$
$f(x) = 0$ લેતા,આપણને $x + 3 \sqrt{3} = 0$ અથવા $x - \sqrt{3} = 0$ મળે છે.
તેથી,શૂન્યો $-3 \sqrt{3}$ અને $\sqrt{3}$ છે.
56
Medium
આપેલ શૂન્યોના સરવાળા અને ગુણાકાર માટે દ્વિઘાત બહુપદી શોધો. તેમજ અવયવીકરણની રીતથી આ બહુપદીના શૂન્યો શોધો:
શૂન્યોનો સરવાળો = $\frac{-3}{2 \sqrt{5}}$,શૂન્યોનો ગુણાકાર = $-\frac{1}{2}$

Solution

(N/A) આપેલ છે કે,શૂન્યોનો સરવાળો $(S)$ = $-\frac{3}{2 \sqrt{5}}$ અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $(P)$ = $-\frac{1}{2}$.
દ્વિઘાત બહુપદીનું સામાન્ય સ્વરૂપ $f(x) = k(x^2 - Sx + P)$ છે,જ્યાં $k$ એક અચળાંક છે.
કિંમતો મૂકતા,$f(x) = x^2 - (-\frac{3}{2 \sqrt{5}})x + (-\frac{1}{2}) = x^2 + \frac{3}{2 \sqrt{5}}x - \frac{1}{2}$.
સરળ બનાવવા માટે,$2\sqrt{5}$ વડે ગુણતા આપણને $2\sqrt{5}x^2 + 3x - \sqrt{5}$ બહુપદી મળે છે.
હવે,$2\sqrt{5}x^2 + 3x - \sqrt{5}$ ના અવયવો પાડતા:
$= 2\sqrt{5}x^2 + 5x - 2x - \sqrt{5}$
$= \sqrt{5}x(2x + \sqrt{5}) - 1(2x + \sqrt{5})$
$= (2x + \sqrt{5})(\sqrt{5}x - 1)$
$f(x) = 0$ લેતા,$2x + \sqrt{5} = 0$ અથવા $\sqrt{5}x - 1 = 0$ મળે છે.
તેથી,શૂન્યો $x = -\frac{\sqrt{5}}{2}$ અને $x = \frac{1}{\sqrt{5}}$ છે.
57
Difficult
આપેલ છે કે ત્રિઘાત બહુપદી $x^{3}-6x^{2}+3x+10$ ના શૂન્યો $a, a+b, a+2b$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a$ અને $b$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. $a$ અને $b$ ની કિંમતો તેમજ બહુપદીના શૂન્યો શોધો.

Solution

(A) ધારો કે $f(x) = x^{3}-6x^{2}+3x+10$.
આપેલ છે કે $a, (a+b),$ અને $(a+2b)$ એ $f(x)$ ના શૂન્યો છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{x^{2} \text{ નો સહગુણક}}{x^{3} \text{ નો સહગુણક}} = -\frac{-6}{1} = 6$.
તેથી,$a + (a+b) + (a+2b) = 6 \Rightarrow 3a + 3b = 6 \Rightarrow a+b = 2 \Rightarrow b = 2-a \dots (i)$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= -\frac{\text{અચળ પદ}}{x^{3} \text{ નો સહગુણક}} = -\frac{10}{1} = -10$.
તેથી,$a(a+b)(a+2b) = -10$.
$a+b=2$ અને $b=2-a$ મુકતા,આપણને મળે $a(2)(a+2(2-a)) = -10$.
$2a(a+4-2a) = -10 \Rightarrow 2a(4-a) = -10 \Rightarrow 8a - 2a^{2} = -10$.
$2a^{2} - 8a - 10 = 0 \Rightarrow a^{2} - 4a - 5 = 0$.
$(a-5)(a+1) = 0$.
આમ,$a = 5$ અથવા $a = -1$.
જો $a = 5$,તો $b = 2-5 = -3$. શૂન્યો $5, 5-3, 5-6$ એટલે કે $5, 2, -1$ છે.
જો $a = -1$,તો $b = 2-(-1) = 3$. શૂન્યો $-1, -1+3, -1+6$ એટલે કે $-1, 2, 5$ છે.
આમ,કિંમતો $(a=5, b=-3)$ અથવા $(a=-1, b=3)$ છે અને શૂન્યો $-1, 2, 5$ છે.
58
DifficultMCQ
આપેલ છે કે $\sqrt{2}$ એ ત્રિઘાત બહુપદી $6x^{3}+\sqrt{2}x^{2}-10x-4\sqrt{2}$ નું એક શૂન્ય છે,તો તેના બાકીના બે શૂન્યો શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{4}{3\sqrt{2}}$
B
$-\frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{4}{3\sqrt{2}}$
C
$-\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{4}{3\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{4}{3\sqrt{2}}$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = 6x^{3}+\sqrt{2}x^{2}-10x-4\sqrt{2}$.
આપેલ છે કે $\sqrt{2}$ એ $f(x)$ નું એક શૂન્ય છે,તેથી $(x-\sqrt{2})$ એ $f(x)$ નો એક અવયવ છે.
$f(x)$ ને $(x-\sqrt{2})$ વડે ભાગતા:
$6x^{3}+\sqrt{2}x^{2}-10x-4\sqrt{2} = (x-\sqrt{2})(6x^{2}+7\sqrt{2}x+4)$.
હવે,દ્વિઘાત બહુપદી $6x^{2}+7\sqrt{2}x+4$ ના અવયવો પાડતા:
$6x^{2}+3\sqrt{2}x+4\sqrt{2}x+4 = 3\sqrt{2}x(\sqrt{2}x+1) + 4(\sqrt{2}x+1) = (3\sqrt{2}x+4)(\sqrt{2}x+1)$.
આ અવયવોને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$\sqrt{2}x+1 = 0 \implies x = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
$3\sqrt{2}x+4 = 0 \implies x = -\frac{4}{3\sqrt{2}}$.
આમ,બાકીના બે શૂન્યો $-\frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $-\frac{4}{3\sqrt{2}}$ છે.
59
EasyMCQ
આપેલ બહુપદીના ઘાતને આધારે તેનો પ્રકાર ઓળખો: $p(x) = 3.14x^2 + 1.57x + 1$.
A
સુરેખ બહુપદી
B
દ્વિઘાત બહુપદી
C
ત્રિઘાત બહુપદી
D
અચળ બહુપદી

Solution

(B) આપેલ બહુપદી $p(x) = 3.14x^2 + 1.57x + 1$ છે.
બહુપદીની ઘાત એટલે તેમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
આ પદાવલિમાં $x$ ની સૌથી મોટી ઘાત $2$ છે.
$2$ ઘાત ધરાવતી બહુપદીને દ્વિઘાત બહુપદી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$p(x)$ એ એક દ્વિઘાત બહુપદી છે.
60
EasyMCQ
આપેલ બહુપદીનો તેના ઘાતને આધારે પ્રકાર ઓળખો: $p(x) = 2012x + 2011$.
A
અચળ બહુપદી
B
સુરેખ બહુપદી
C
દ્વિઘાત બહુપદી
D
ત્રિઘાત બહુપદી

Solution

(B) આપેલ બહુપદી $p(x) = 2012x + 2011$ છે.
આ પદાવલિમાં ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $1$ છે.
જે બહુપદીની ઘાત $1$ હોય તેને સુરેખ બહુપદી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$p(x) = 2012x + 2011$ એ સુરેખ બહુપદી છે.
61
EasyMCQ
આપેલ બહુપદીનો તેના ઘાતને આધારે પ્રકાર ઓળખો: $p(x) = 9x^{2} + \frac{7}{2}x^{3} + 5$.
A
સુરેખ બહુપદી
B
દ્વિઘાત બહુપદી
C
ત્રિઘાત બહુપદી
D
ચતુર્થઘાત બહુપદી

Solution

(C) આપેલ બહુપદી $p(x) = 9x^{2} + \frac{7}{2}x^{3} + 5$ છે.
પદોને તેમના ઘાતના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવતા,આપણને $p(x) = \frac{7}{2}x^{3} + 9x^{2} + 5$ મળે છે.
બહુપદીની ઘાત એટલે તેમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
અહીં,$x$ ની સૌથી મોટી ઘાત $3$ છે.
બહુપદીની ઘાત $3$ હોવાથી,તેને ત્રિઘાત બહુપદી કહેવામાં આવે છે.
62
EasyMCQ
આપેલ બહુપદીની ઘાત જણાવો: $p(x) = x^{2} - \sqrt{3}x^{3} + 4x^{7} + 9$.
A
$6$
B
$7$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ બહુપદી $p(x) = x^{2} - \sqrt{3}x^{3} + 4x^{7} + 9$ છે.
બહુપદીની ઘાત શોધવા માટે,આપણે સૌ પ્રથમ પદોને તેમના ઘાતાંકના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવીએ:
$p(x) = 4x^{7} - \sqrt{3}x^{3} + x^{2} + 9$.
બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલનો સૌથી મોટો ઘાતાંક.
આ પદાવલિમાં,$x$ ના ઘાતાંકો $7, 3, 2$ અને $0$ છે (કારણ કે $9 = 9x^{0}$).
સૌથી મોટો ઘાતાંક $7$ છે.
તેથી,બહુપદીની ઘાત $7$ છે.
63
EasyMCQ
આપેલ બહુપદીની ઘાત જણાવો: $p(x) = 5x^{100} - (x^{10})^{20} + 3(x^2)^{25} + 2x^{25} - 7$
A
$100$
B
$89$
C
$200$
D
$50$

Solution

(C) આપેલ બહુપદી $p(x) = 5x^{100} - (x^{10})^{20} + 3(x^2)^{25} + 2x^{25} - 7$ છે.
પ્રથમ,ઘાતાંકના નિયમ $(x^a)^b = x^{a \cdot b}$ નો ઉપયોગ કરીને પદોનું સાદું રૂપ આપો:
$(x^{10})^{20} = x^{10 \cdot 20} = x^{200}$
$(x^2)^{25} = x^{2 \cdot 25} = x^{50}$
આ કિંમતોને બહુપદીમાં મૂકતા:
$p(x) = 5x^{100} - x^{200} + 3x^{50} + 2x^{25} - 7$
પદોને તેમની ઘાતના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવતા:
$p(x) = -x^{200} + 5x^{100} + 3x^{50} + 2x^{25} - 7$
બહુપદીની ઘાત એટલે ચલ $x$ ની સૌથી મોટી ઘાત.
અહીં,સૌથી મોટી ઘાત $200$ છે.
તેથી,બહુપદીની ઘાત $200$ છે.
64
EasyMCQ
આપેલ બહુપદીની ઘાત જણાવો: $p(x) = \frac{7}{2} x - 9$
A
$0$
B
$2$
C
$\frac{7}{2}$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ બહુપદી $p(x) = \frac{7}{2} x - 9$ છે.
બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલ $x$ ની સૌથી મોટી ઘાત.
પદાવલિ $\frac{7}{2} x - 9$ માં,ચલ $x$ ની ઘાત $1$ છે (કારણ કે $x = x^1$).
તેથી,બહુપદીની ઘાત $1$ છે.
65
EasyMCQ
આપેલ બહુપદીની ઘાત જણાવો: $p(x) = 5x - 2x^2 + 3$
A
$2$
B
$3$
C
$0$
D
$5$

Solution

(A) આપેલ બહુપદી $p(x) = 5x - 2x^2 + 3$ છે.
પદોને તેમની ઘાતના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવતા,આપણને $p(x) = -2x^2 + 5x + 3$ મળે છે.
બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
આ બહુપદીમાં,ચલ $x$ ની સૌથી મોટી ઘાત $2$ છે (પદ $-2x^2$ માંથી).
તેથી,બહુપદીની ઘાત $2$ છે.
66
Medium
સાબિત કરો કે $x+2$ એ $p(x)=2x^{3}-4x^{2}+5x+42$ નો એક અવયવ છે.

Solution

(N/A) અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $(x-a)$ એ બહુપદી $p(x)$ નો અવયવ હોય,તો $p(a)=0$ થાય.
અહીં,આપણે તપાસવું છે કે શું $(x+2)$ એ $p(x)=2x^{3}-4x^{2}+5x+42$ નો અવયવ છે.
$(x+2)$ ને $(x-a)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = -2$ મળે છે.
હવે,આપણે $p(-2)$ ની ગણતરી કરીએ:
$p(-2) = 2(-2)^{3} - 4(-2)^{2} + 5(-2) + 42$
$p(-2) = 2(-8) - 4(4) - 10 + 42$
$p(-2) = -16 - 16 - 10 + 42$
$p(-2) = -42 + 42$
$p(-2) = 0$
કારણ કે $p(-2) = 0$ છે,તેથી અવયવ પ્રમેય મુજબ,$(x+2)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
67
EasyMCQ
નીચે આપેલ બહુપદીનો તેના ઘાતને આધારે પ્રકાર ઓળખો: $p(x) = 7x^2 - 5x^3 + 3$.
A
આમાંથી કોઈ નહીં
B
સુરેખ
C
દ્વિઘાત
D
ત્રિઘાત

Solution

(D) બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
આપેલ બહુપદી $p(x) = 7x^2 - 5x^3 + 3$ માં,$x$ ની ઘાત $2$,$3$ અને $0$ છે (કારણ કે $3 = 3x^0$).
અહીં સૌથી મોટી ઘાત $3$ છે.
જે બહુપદીની ઘાત $3$ હોય તેને ત્રિઘાત બહુપદી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
68
EasyMCQ
નીચે આપેલ બહુપદીનો તેના ઘાતને આધારે પ્રકાર ઓળખો: $p(x) = 7 - 5x$.
A
સુરેખ
B
દ્વિઘાત
C
ત્રિઘાત
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) બહુપદીનો ઘાત એટલે તેમાં રહેલા ચલનો સૌથી મોટો ઘાતાંક.
આપેલ બહુપદી $p(x) = 7 - 5x$ માં,ચલ $x$ છે અને તેનો મહત્તમ ઘાત $1$ છે.
$1$ ઘાત ધરાવતી બહુપદીને સુરેખ બહુપદી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$p(x) = 7 - 5x$ એ સુરેખ બહુપદી છે.
69
EasyMCQ
નીચે આપેલ બહુપદીનો તેના ઘાતને આધારે પ્રકાર ઓળખો: $p(x) = (x - 15)(x + 15)$
A
ત્રિઘાત
B
દ્વિઘાત
C
સુરેખ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) બહુપદીનો પ્રકાર ઓળખવા માટે,સૌ પ્રથમ આપણે પદાવલિ $p(x) = (x - 15)(x + 15)$ નું સાદું રૂપ આપીશું.
બીજગણિતીય નિત્યસમ $(a - b)(a + b) = a^2 - b^2$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$p(x) = x^2 - 15^2$
$p(x) = x^2 - 225$
આ બહુપદીમાં ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $2$ છે.
જે બહુપદીની ઘાત $2$ હોય તેને દ્વિઘાત બહુપદી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
70
EasyMCQ
નીચે આપેલ બહુપદીનો તેના ઘાતને આધારે પ્રકાર ઓળખો: $p(x) = \frac{3}{2} - 0.75x - x^{2}$
A
સુરેખ
B
ત્રિઘાત
C
દ્વિઘાત
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ બહુપદી $p(x) = \frac{3}{2} - 0.75x - x^{2}$ છે.
બહુપદીનો પ્રકાર નક્કી કરવા માટે,આપણે તેમાં રહેલા ચલ $x$ ની સૌથી મોટી ઘાત જોઈએ છીએ.
અહીં,$x$ ની ઘાત $0$ ($\frac{3}{2}$ માં),$1$ ($-0.75x$ માં),અને $2$ ($-x^{2}$ માં) છે.
બહુપદીની સૌથી મોટી ઘાત (ઘાત) $2$ છે.
$2$ ઘાત ધરાવતી બહુપદીને દ્વિઘાત બહુપદી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
71
EasyMCQ
નીચેની બહુપદીની ઘાત જણાવો: $p(x) = 5x^8 - 6(x^2)^5 - 4x^3 - 14$.
A
$9$
B
$8$
C
$0$
D
$10$

Solution

(D) બહુપદી $p(x) = 5x^8 - 6(x^2)^5 - 4x^3 - 14$ ની ઘાત શોધવા માટે,આપણે પહેલા પદાવલિનું સાદું રૂપ આપીશું.
ઘાતાંકના નિયમ $(x^a)^b = x^{a \times b}$ નો ઉપયોગ કરીને,$6(x^2)^5$ પદને $6x^{10}$ તરીકે લખી શકાય.
હવે,બહુપદી $p(x) = 5x^8 - 6x^{10} - 4x^3 - 14$ બને છે.
બહુપદીની ઘાત એટલે તેમાં રહેલા ચલ $x$ ની સૌથી મોટી ઘાત.
$x$ ની ઘાતો $(8, 10, 3)$ ની સરખામણી કરતા,સૌથી મોટી ઘાત $10$ છે.
તેથી,બહુપદીની ઘાત $10$ છે.
72
EasyMCQ
નીચેની બહુપદીની ઘાત જણાવો: $p(x) = (x^{1/2})^{50} - 5x^{10} - 9x^2 + 15$.
A
$25$
B
$10$
C
$15$
D
$9$

Solution

(A) બહુપદી $p(x) = (x^{1/2})^{50} - 5x^{10} - 9x^2 + 15$ ની ઘાત શોધવા માટે,આપણે પહેલા પદાવલિનું સાદું રૂપ આપીશું.
ઘાતાંકના નિયમ $(a^m)^n = a^{m \cdot n}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પ્રથમ પદનું સાદું રૂપ આપીએ:
$(x^{1/2})^{50} = x^{(1/2) \cdot 50} = x^{25}$.
હવે,બહુપદી $p(x) = x^{25} - 5x^{10} - 9x^2 + 15$ બને છે.
બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલ $x$ નો સૌથી મોટો ઘાતાંક.
પદો $x^{25}$,$x^{10}$,અને $x^2$ માં $x$ ના ઘાતાંકોની સરખામણી કરતા,સૌથી મોટો ઘાતાંક $25$ છે.
તેથી,આ બહુપદીની ઘાત $25$ છે.
73
EasyMCQ
નીચે આપેલી બહુપદીની ઘાત જણાવો: $p(x) = 6 - 5x^3 + 4x^5 - 5x^2$.
A
$1$
B
$5$
C
$3$
D
$7$

Solution

(B) બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
આપેલ બહુપદી: $p(x) = 6 - 5x^3 + 4x^5 - 5x^2$.
અહીં ચલ $x$ ના પદોની ઘાત $0$ ($6$ માં),$3$ ($-5x^3$ માં),$5$ ($4x^5$ માં),અને $2$ ($-5x^2$ માં) છે.
આ ઘાતાંકોમાં સૌથી મોટી ઘાત $5$ છે.
તેથી,બહુપદી $p(x)$ ની ઘાત $5$ છે.
74
EasyMCQ
જો $x^{3}+4 x^{2}+8 x+a$ નો એક અવયવ $(x+2)$ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$8$
D
$10$

Solution

(C) ધારો કે બહુપદી $p(x) = x^{3} + 4x^{2} + 8x + a$ છે.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $(x+2)$ એ $p(x)$ નો અવયવ હોય,તો $p(-2) = 0$ થાય.
બહુપદીમાં $x = -2$ મૂકતા:
$p(-2) = (-2)^{3} + 4(-2)^{2} + 8(-2) + a = 0$
$-8 + 4(4) - 16 + a = 0$
$-8 + 16 - 16 + a = 0$
$-8 + a = 0$
$a = 8$
આમ,$a$ ની કિંમત $8$ છે.
75
Easy
નીચેના વિધાનની સત્યતા તપાસો: $(x+3)$ એ $(x^{2}+10x+21)$ નો અવયવ છે.

Solution

(TRUE) જો $(x+3)$ એ $p(x) = x^{2}+10x+21$ નો અવયવ હોય,તો અવયવ પ્રમેય મુજબ $p(-3) = 0$ થવું જોઈએ.
અહીં $p(x) = x^{2}+10x+21$ માં $x = -3$ મૂકતા:
$p(-3) = (-3)^{2} + 10(-3) + 21$
$p(-3) = 9 - 30 + 21$
$p(-3) = 30 - 30 = 0$.
અહીં $p(-3) = 0$ મળે છે,તેથી આપેલ વિધાન સત્ય છે.
76
EasyMCQ
નીચેના વિધાનની સત્યતા તપાસો: $(x-2)$ એ $x^{3}+5x^{2}-2x-25$ નો અવયવ છે.
A
સાચું
B
ખોટું

Solution

(B) બહુપદી $p(x) = x^{3}+5x^{2}-2x-25$ માટે $(x-2)$ અવયવ છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(a) = 0$ હોય,તો જ $(x-a)$ એ $p(x)$ નો અવયવ કહેવાય.
અહીં,$a = 2$ છે.
બહુપદીમાં $x = 2$ મૂકતા:
$p(2) = (2)^{3} + 5(2)^{2} - 2(2) - 25$
$p(2) = 8 + 5(4) - 4 - 25$
$p(2) = 8 + 20 - 4 - 25$
$p(2) = 28 - 29$
$p(2) = -1$
અહીં $p(2) \neq 0$ હોવાથી,$(x-2)$ એ આપેલી બહુપદીનો અવયવ નથી.
તેથી,આપેલ વિધાન ખોટું છે.
77
EasyMCQ
નીચેના વિધાનની સત્યતા તપાસો: $(x+3)$ એ $x^{3}+6x^{2}+5x-12$ નો અવયવ છે.
A
સાચું
B
ખોટું

Solution

(A) જો $(x+3)$ એ $p(x) = x^{3}+6x^{2}+5x-12$ નો અવયવ હોય,તો અવયવ પ્રમેય મુજબ $p(-3) = 0$ થવું જોઈએ.
અહીં,$x+3 = x-(-3)$ હોવાથી,આપણે $p(-3)$ ની કિંમત શોધીશું.
$p(-3) = (-3)^{3} + 6(-3)^{2} + 5(-3) - 12$
$p(-3) = -27 + 6(9) - 15 - 12$
$p(-3) = -27 + 54 - 15 - 12$
$p(-3) = 54 - 54 = 0$.
અહીં $p(-3) = 0$ હોવાથી,$(x+3)$ એ આપેલ બહુપદીનો અવયવ છે.
તેથી,આ વિધાન સાચું છે.
78
EasyMCQ
નીચેની બહુપદીના અવયવ પાડો: $p(x) = 25x^2 - 40x + 16$.
A
$(4x - 5)^3$
B
$(4x - 5)^2$
C
$(5x - 4)^2$
D
$(5x - 5)^3$

Solution

(C) બહુપદી $p(x) = 25x^2 - 40x + 16$ ના અવયવ પાડવા માટે,આપણે જોઈએ છીએ કે તે નિત્યસમ $a^2 - 2ab + b^2 = (a - b)^2$ ના સ્વરૂપમાં છે.
અહીં,$25x^2 = (5x)^2$,તેથી $a = 5x$.
વળી,$16 = 4^2$,તેથી $b = 4$.
મધ્યમ પદ તપાસતા: $-2ab = -2(5x)(4) = -40x$,જે આપેલી બહુપદી સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી,$25x^2 - 40x + 16 = (5x)^2 - 2(5x)(4) + 4^2 = (5x - 4)^2$.
79
EasyMCQ
નીચેની બહુપદીના વાસ્તવિક શૂન્યોની સંખ્યા શોધો: $p(x) = x^{2} - 2x$.
A
$2$
B
$0$
C
$1$
D
$4$

Solution

(A) બહુપદી $p(x) = x^{2} - 2x$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
$x^{2} - 2x = 0$
પદાવલિમાંથી $x$ સામાન્ય લેતા:
$x(x - 2) = 0$
આનાથી $x$ માટે બે શક્ય કિંમતો મળે છે:
$x = 0$ અથવા $x - 2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $x = 2$.
આમ,બહુપદીના શૂન્યો $0$ અને $2$ છે.
અહીં બે ભિન્ન વાસ્તવિક કિંમતો હોવાથી,વાસ્તવિક શૂન્યોની સંખ્યા $2$ છે.
80
EasyMCQ
નીચેની બહુપદીના વાસ્તવિક શૂન્યોની સંખ્યા શોધો: $p(x) = 4x^2 + 11x + 10$.
A
$2$
B
$0$
C
$1$
D
$3$

Solution

(B) દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ ના વાસ્તવિક શૂન્યોની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે વિવેચક (discriminant) $D = b^2 - 4ac$ ની ગણતરી કરીએ છીએ.
આપેલ બહુપદી $p(x) = 4x^2 + 11x + 10$ માટે,$a = 4$,$b = 11$,અને $c = 10$ છે.
આ કિંમતોને વિવેચકના સૂત્રમાં મૂકતા:
$D = (11)^2 - 4(4)(10)$
$D = 121 - 160$
$D = -39$
અહીં વિવેચક $D < 0$ હોવાથી,દ્વિઘાત સમીકરણ $p(x) = 0$ ને કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
તેથી,આ બહુપદીના વાસ્તવિક શૂન્યોની સંખ્યા $0$ છે.
81
EasyMCQ
નીચેની બહુપદીના વાસ્તવિક શૂન્યોની સંખ્યા શોધો: $p(x) = x^{3} - 9x$.
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) બહુપદી $p(x) = x^{3} - 9x$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
$x^{3} - 9x = 0$
પદમાંથી $x$ સામાન્ય કાઢતા:
$x(x^{2} - 9) = 0$
તફાવતના અવયવના સૂત્ર $a^{2} - b^{2} = (a - b)(a + b)$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે $x^{2} - 9$ ને $(x - 3)(x + 3)$ તરીકે લખી શકીએ છીએ:
$x(x - 3)(x + 3) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x = 0$,$x - 3 = 0 \implies x = 3$,અને $x + 3 = 0 \implies x = -3$.
આમ,બહુપદીના શૂન્યો $0, 3, -3$ છે.
અહીં $3$ ભિન્ન વાસ્તવિક કિંમતો હોવાથી,વાસ્તવિક શૂન્યોની સંખ્યા $3$ છે.
82
EasyMCQ
ચકાસો કે $\frac{-2}{3}$ એ સુરેખ બહુપદી $p(x)=3x+2$ નું શૂન્ય છે.
A
હા
B
ના
C
નિર્ધારિત કરી શકાતું નથી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $\frac{-2}{3}$ એ બહુપદી $p(x)=3x+2$ નું શૂન્ય છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આપણે બહુપદીમાં $x = \frac{-2}{3}$ મૂકીશું.
$p\left(\frac{-2}{3}\right) = 3\left(\frac{-2}{3}\right) + 2$
$p\left(\frac{-2}{3}\right) = -2 + 2$
$p\left(\frac{-2}{3}\right) = 0$
અહીં $x = \frac{-2}{3}$ આગળ બહુપદીનું મૂલ્ય $0$ હોવાથી,તે સાબિત થાય છે કે $\frac{-2}{3}$ એ સુરેખ બહુપદી $p(x)=3x+2$ નું શૂન્ય છે.
83
Medium
દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = 10x^2 - 14x - 12$ ના શૂન્યો શોધો અને બહુપદીના શૂન્યોનો સરવાળો તથા ગુણાકાર પણ શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ બહુપદી $p(x) = 10x^2 - 14x - 12$ છે.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે બહુપદીના અવયવો પાડીશું:
$10x^2 - 14x - 12 = 10x^2 - 20x + 6x - 12$
$= 10x(x - 2) + 6(x - 2)$
$= (10x + 6)(x - 2)$
$p(x) = 0$ લેતા,આપણને $(10x + 6)(x - 2) = 0$ મળે છે.
આથી $x = -6/10 = -3/5$ અથવા $x = 2$.
આમ,શૂન્યો $-3/5$ અને $2$ છે.
$ax^2 + bx + c$ માટે શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
શૂન્યોનો સરવાળો $= -b/a = -(-14)/10 = 14/10 = 7/5$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= c/a = -12/10 = -6/5$.
84
Difficult
ત્રિઘાત બહુપદી $p(x)=4 x^{3}+10 x^{2}+6 x$ ના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો.

Solution

(N/A) $p(x)$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,$p(x)=0$ લો.
$4 x^{3}+10 x^{2}+6 x=0$
$2 x(2 x^{2}+5 x+3)=0$
$2 x(2 x^{2}+2 x+3 x+3)=0$
$2 x(2 x(x+1)+3(x+1))=0$
$2 x(2 x+3)(x+1)=0$
આમ,શૂન્યો $x=0, x=-\frac{3}{2}, x=-1$ છે.
$p(x)=4 x^{3}+10 x^{2}+6 x+0$ માટે,$a=4, b=10, c=6, d=0$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો: $0 + (-\frac{3}{2}) + (-1) = -\frac{5}{2} = -\frac{10}{4} = -\frac{b}{a}$.
બબ્બે શૂન્યોના ગુણાકારનો સરવાળો: $(0)(-\frac{3}{2}) + (-\frac{3}{2})(-1) + (-1)(0) = 0 + \frac{3}{2} + 0 = \frac{3}{2} = \frac{6}{4} = \frac{c}{a}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર: $(0)(-\frac{3}{2})(-1) = 0 = -\frac{0}{4} = -\frac{d}{a}$.
85
MediumMCQ
નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો: $p(x)=\sqrt{3} x^{2}-8 x+4 \sqrt{3}$
A
$\frac{2}{\sqrt{3}}$,$2 \sqrt{3}$
B
$\frac{3}{\sqrt{2}}$,$4 \sqrt{9}$
C
$\frac{5}{\sqrt{3}}$,$2 \sqrt{4}$
D
$\frac{3}{\sqrt{3}}$,$7\sqrt{3}$

Solution

(A) $p(x)$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ.
$\sqrt{3} x^{2} - 8 x + 4 \sqrt{3} = 0$
આપણે મધ્યમ પદ $-8x$ ને $-6x - 2x$ માં વિભાજિત કરીએ છીએ કારણ કે $(\sqrt{3}) \times (4\sqrt{3}) = 12$,અને આપણને એવી બે સંખ્યાઓ જોઈએ છે જેનો ગુણાકાર $12$ અને સરવાળો $-8$ થાય.
$\sqrt{3} x^{2} - 6x - 2x + 4 \sqrt{3} = 0$
$\sqrt{3} x(x - 2\sqrt{3}) - 2(x - 2\sqrt{3}) = 0$
$(x - 2\sqrt{3})(\sqrt{3} x - 2) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x - 2\sqrt{3} = 0 \implies x = 2\sqrt{3}$
$\sqrt{3} x - 2 = 0 \implies x = \frac{2}{\sqrt{3}}$
આમ,શૂન્યો $\frac{2}{\sqrt{3}}$ અને $2\sqrt{3}$ છે.
86
MediumMCQ
નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો: $p(x) = 4x^2 - 256$.
A
$4, -2$
B
$-8, 8$
C
$5, -7$
D
$8, 9$

Solution

(B) $p(x)$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
$4x^2 - 256 = 0$
આખા સમીકરણને $4$ વડે ભાગતા:
$x^2 - 64 = 0$
આને પૂર્ણવર્ગના તફાવત તરીકે લખી શકાય:
$x^2 - 8^2 = 0$
$(x - 8)(x + 8) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x - 8 = 0 \implies x = 8$
$x + 8 = 0 \implies x = -8$
આમ,દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો $-8$ અને $8$ છે.
87
MediumMCQ
નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો: $p(x) = x^{2} + x - 12$.
A
$7, -3$
B
$-5, 6$
C
$-4, 3$
D
$9, -2$

Solution

(C) $p(x)$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
$x^{2} + x - 12 = 0$
મધ્યમ પદના ભાગ પાડીને આપણે દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડીએ છીએ:
$x^{2} + 4x - 3x - 12 = 0$
$x(x + 4) - 3(x + 4) = 0$
$(x + 4)(x - 3) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x + 4 = 0 \implies x = -4$
$x - 3 = 0 \implies x = 3$
તેથી,દ્વિઘાત બહુપદી $p(x)$ ના શૂન્યો $-4$ અને $3$ છે.
88
MediumMCQ
નીચે આપેલી દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો: $p(x) = 3x^2 + 15x$. ($, -5$ માં)
A
$7$
B
$2$
C
$5$
D
$0$

Solution

(D) બહુપદી $p(x)$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
$3x^2 + 15x = 0$
સામાન્ય પદ $3x$ ને સામાન્ય લેતા:
$3x(x + 5) = 0$
અહીં $3 \neq 0$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$x(x + 5) = 0$
આનો અર્થ એ છે કે $x = 0$ અથવા $x + 5 = 0$.
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = -5$.
આમ,દ્વિઘાત બહુપદી $p(x)$ ના શૂન્યો $0$ અને $-5$ છે.
89
Easy
ચકાસો કે $3$ એ સુરેખ બહુપદી $p(x) = 4x - 12$ નું શૂન્ય છે.

Solution

(N/A) બહુપદી $p(x) = 4x - 12$ માટે $3$ એ શૂન્ય છે તે ચકાસવા માટે,આપણે $x = 3$ આગળ બહુપદીનું મૂલ્ય શોધવું પડશે.
આપેલ બહુપદીમાં $x = 3$ મૂકતા:
$p(3) = 4(3) - 12$
$p(3) = 12 - 12$
$p(3) = 0$
અહીં $p(3) = 0$ મળે છે,તેથી સાબિત થાય છે કે $3$ એ બહુપદી $p(x) = 4x - 12$ નું શૂન્ય છે.
90
EasyMCQ
શૂન્યો શોધ્યા વગર નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર મેળવો: $4x^{2} - 4x + 1$.
A
$1, \frac{1}{4}$
B
$2, \frac{1}{3}$
C
$2, \frac{2}{7}$
D
$3, \frac{2}{4}$

Solution

(A) $ax^{2} + bx + c$ સ્વરૂપની દ્વિઘાત બહુપદી માટે,શૂન્યોનો સરવાળો $-\frac{b}{a}$ દ્વારા અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ બહુપદી $4x^{2} - 4x + 1$ માં,$a = 4$,$b = -4$ અને $c = 1$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{b}{a} = -\frac{-4}{4} = 1$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{c}{a} = \frac{1}{4}$.
આમ,શૂન્યોનો સરવાળો $1$ અને ગુણાકાર $\frac{1}{4}$ છે.
91
EasyMCQ
શૂન્યો શોધ્યા વગર દ્વિઘાત બહુપદી $6x^{2} - 7x - 3$ ના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર મેળવો.
A
$\frac{7}{6}, -\frac{1}{2}$
B
$\frac{3}{2}, -\frac{1}{3}$
C
$\frac{7}{6}, -\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{6}, -\frac{1}{7}$

Solution

(A) $ax^{2} + bx + c$ સ્વરૂપની દ્વિઘાત બહુપદી માટે,શૂન્યોનો સરવાળો $-\frac{b}{a}$ દ્વારા અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ બહુપદી: $6x^{2} - 7x - 3$.
અહીં,$a = 6$,$b = -7$,અને $c = -3$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો = $-\frac{b}{a} = -(\frac{-7}{6}) = \frac{7}{6}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર = $\frac{c}{a} = \frac{-3}{6} = -\frac{1}{2}$.
આમ,શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $\frac{7}{6}$ અને $-\frac{1}{2}$ છે.
92
MediumMCQ
શૂન્યો શોધ્યા વગર નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર મેળવો: $3x^2 + x - 4$.
A
$-\frac{7}{3}, -\frac{5}{3}$
B
$-\frac{9}{3}, -\frac{9}{3}$
C
$-\frac{2}{3}, -\frac{4}{2}$
D
$-\frac{1}{3}, -\frac{4}{3}$

Solution

(D) $ax^2 + bx + c$ સ્વરૂપની દ્વિઘાત બહુપદી માટે,શૂન્યોનો સરવાળો $-\frac{b}{a}$ દ્વારા અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ બહુપદી $3x^2 + x - 4$ માટે,$a = 3$,$b = 1$ અને $c = -4$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{b}{a} = -\frac{1}{3}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{c}{a} = \frac{-4}{3} = -\frac{4}{3}$.
આમ,શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $-\frac{1}{3}$ અને $-\frac{4}{3}$ છે.
93
MediumMCQ
નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધ્યા વગર તેમના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર મેળવો: $x^{2}-7x+10$.
A
$7, 10$
B
$9, 7$
C
$3, 5$
D
$8, 13$

Solution

(A) $ax^{2} + bx + c$ સ્વરૂપની દ્વિઘાત બહુપદી માટે,શૂન્યોનો સરવાળો $-\frac{b}{a}$ દ્વારા અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ બહુપદી $x^{2} - 7x + 10$ માટે,$a = 1$,$b = -7$,અને $c = 10$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{b}{a} = -\frac{-7}{1} = 7$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{c}{a} = \frac{10}{1} = 10$.
તેથી,શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $7$ અને $10$ છે.
94
MediumMCQ
$p(x) = 6x^2 - x - 2$ ના શૂન્યો શોધો. શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો.
A
$7/3, -1/3$
B
$2/3, -1/2$
C
$9/3, -1/3$
D
$1/5, -1/8$

Solution

(B) $p(x) = 6x^2 - x - 2$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,$p(x) = 0$ લેતા.
$6x^2 - x - 2 = 0$
$6x^2 - 4x + 3x - 2 = 0$
$2x(3x - 2) + 1(3x - 2) = 0$
$(2x + 1)(3x - 2) = 0$
આમ,શૂન્યો $x = -1/2$ અને $x = 2/3$ છે.
ધારો કે $\alpha = 2/3$ અને $\beta = -1/2$.
દ્વિઘાત બહુપદી $ax^2 + bx + c$ માટે,શૂન્યોનો સરવાળો $-b/a$ અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $c/a$ થાય છે.
અહીં,$a = 6, b = -1, c = -2$.
શૂન્યોનો સરવાળો: $\alpha + \beta = 2/3 + (-1/2) = (4 - 3)/6 = 1/6$. તેમજ,$-b/a = -(-1)/6 = 1/6$. તેથી,$\alpha + \beta = -b/a$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર: $\alpha \cdot \beta = (2/3) \cdot (-1/2) = -2/6 = -1/3$. તેમજ,$c/a = -2/6 = -1/3$. તેથી,$\alpha \cdot \beta = c/a$.
આમ,સંબંધ ચકાસાયેલ છે.
95
MediumMCQ
એક દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ મેળવો,જ્યાં શૂન્યોનો સરવાળો $\sqrt{2}$ છે અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $\frac{1}{3}$ છે; આપેલ છે કે $a < 0$.
A
$k(-x^2 + \sqrt{9}x - 6)$
B
$k(-x^2 + \sqrt{4}x - \frac{1}{2})$
C
$k(-x^2 + \sqrt{2}x - \frac{1}{3})$
D
$k(-x^6 + \frac{1}{5}x - 3)$

Solution

(C) દ્વિઘાત બહુપદીનું સૂત્ર $p(x) = k[x^2 - (\text{શૂન્યોનો સરવાળો})x + (\text{શૂન્યોનો ગુણાકાર})]$ છે,જ્યાં $k$ એ શૂન્યતર અચળ છે.
અહીં શૂન્યોનો સરવાળો $\sqrt{2}$ અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $\frac{1}{3}$ આપેલ છે,તેથી:
$p(x) = k[x^2 - (\sqrt{2})x + \frac{1}{3}]$
શરત $a < 0$ હોવાથી,આપણે પદાવલિને $-1$ વડે ગુણીએ છીએ:
$p(x) = k[-x^2 + \sqrt{2}x - \frac{1}{3}]$
આમ,માંગેલ બહુપદી $k(-x^2 + \sqrt{2}x - \frac{1}{3})$ છે.
96
EasyMCQ
નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો: $5x^2 + 8x + 3$.
A
$1, -\frac{7}{5}$
B
$-1, \frac{2}{4}$
C
$4, -\frac{9}{5}$
D
$-1, -\frac{3}{5}$

Solution

(D) દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = 5x^2 + 8x + 3$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
$5x^2 + 8x + 3 = 0$
મધ્યમ પદ $8x$ ને $5x + 3x$ માં વિભાજિત કરતા:
$5x^2 + 5x + 3x + 3 = 0$
સામાન્ય અવયવ કાઢતા:
$5x(x + 1) + 3(x + 1) = 0$
$(5x + 3)(x + 1) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$5x + 3 = 0 \implies x = -\frac{3}{5}$
$x + 1 = 0 \implies x = -1$
આમ,શૂન્યો $-1$ અને $-\frac{3}{5}$ છે.
97
EasyMCQ
નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો: $-21x^2 + 16x + 5$.
A
$1, -\frac{5}{21}$
B
$3, \frac{7}{5}$
C
$\frac{7}{5}, \frac{3}{5}$
D
$\frac{5}{3}, 9$

Solution

(A) દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = -21x^2 + 16x + 5$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ.
$-21x^2 + 16x + 5 = 0$
સમીકરણને સરળ બનાવવા માટે તેને $-1$ વડે ગુણતા:
$21x^2 - 16x - 5 = 0$
આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધવાની છે જેનો ગુણાકાર $(21 \times -5) = -105$ થાય અને સરવાળો $-16$ થાય. આ સંખ્યાઓ $-21$ અને $5$ છે.
$21x^2 - 21x + 5x - 5 = 0$
અવયવ પાડતા:
$21x(x - 1) + 5(x - 1) = 0$
$(21x + 5)(x - 1) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$21x + 5 = 0 \implies x = -\frac{5}{21}$
$x - 1 = 0 \implies x = 1$
આમ,શૂન્યો $1$ અને $-\frac{5}{21}$ છે.
98
MediumMCQ
નીચે આપેલી દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો: $15x^2 + 16x + 4$.
A
$-1, -\frac{3}{5}$
B
$-\frac{2}{3}, -\frac{2}{5}$
C
$\frac{2}{3}, -\frac{1}{2}$
D
$\frac{7}{6}, -\frac{1}{2}$

Solution

(B) દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = 15x^2 + 16x + 4$ ના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
$15x^2 + 16x + 4 = 0$
મધ્યમ પદ $16x$ ને એવા બે ભાગમાં વિભાજિત કરીએ કે જેથી તેમનો સરવાળો $16x$ થાય અને તેમનો ગુણાકાર $15 \times 4 = 60x^2$ થાય. આ અવયવો $10x$ અને $6x$ છે.
$15x^2 + 10x + 6x + 4 = 0$
$5x(3x + 2) + 2(3x + 2) = 0$
$(5x + 2)(3x + 2) = 0$
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$5x + 2 = 0 \implies x = -\frac{2}{5}$
$3x + 2 = 0 \implies x = -\frac{2}{3}$
આમ,શૂન્યો $-\frac{2}{3}$ અને $-\frac{2}{5}$ છે.
99
EasyMCQ
નીચેની શરતો સાથે દ્વિઘાત બહુપદી મેળવો:
શૂન્યોનો સરવાળો $= \frac{1}{4}$;
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= -1$.
A
$k(4x^2 - x - 4)$
B
$k(4x^2 + x - 4)$
C
$k(x^2 - \frac{1}{4}x - 1)$
D
$k(4x^2 - x + 4)$

Solution

(A) દ્વિઘાત બહુપદીનું સૂત્ર આ મુજબ છે: $p(x) = k[x^2 - (\text{શૂન્યોનો સરવાળો})x + (\text{શૂન્યોનો ગુણાકાર})]$.
આપેલ છે:
શૂન્યોનો સરવાળો $= \frac{1}{4}$
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= -1$
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$p(x) = k[x^2 - (\frac{1}{4})x + (-1)]$
$p(x) = k[x^2 - \frac{1}{4}x - 1]$
સરળ બનાવવા માટે,આપણે $k = 4$ લઈ શકીએ છીએ:
$p(x) = 4[x^2 - \frac{1}{4}x - 1] = 4x^2 - x - 4$.
આમ,બહુપદી $k(4x^2 - x - 4)$ છે.
100
MediumMCQ
નીચેની શરતો સાથે દ્વિઘાત બહુપદી મેળવો:
શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{1}{4}$;
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{1}{4}$.
A
$k(x^{2} - \frac{1}{4}x - 1)$
B
$k(-x^{2} + \sqrt{2}x - \frac{1}{3})$
C
$k(7x^{3} + \frac{1}{3}x + 9)$
D
$k(4x^{2} + x + 1)$

Solution

(D) દ્વિઘાત બહુપદીનું સૂત્ર $p(x) = k[x^{2} - (\text{શૂન્યોનો સરવાળો})x + (\text{શૂન્યોનો ગુણાકાર})]$ છે,જ્યાં $k$ એ શૂન્યતર વાસ્તવિક અચળાંક છે.
આપેલ છે કે શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{1}{4}$ અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{1}{4}$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$p(x) = k[x^{2} - (-\frac{1}{4})x + \frac{1}{4}]$
$p(x) = k[x^{2} + \frac{1}{4}x + \frac{1}{4}]$
સરળ બનાવવા માટે,આપણે $k = 4$ (અથવા $4$ નો કોઈ પણ ગુણક) લઈ શકીએ છીએ:
$p(x) = 4[x^{2} + \frac{1}{4}x + \frac{1}{4}]$
$p(x) = 4x^{2} + x + 1$
આમ,સામાન્ય સ્વરૂપ $k(4x^{2} + x + 1)$ છે.

Polynomials — Relationship between Zeroes and Coefficients of a Polynomial · Frequently Asked Questions

1Are these Polynomials questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Polynomials Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.