અ Gujarati

Relationship between Zeroes and Coefficients of a Polynomial Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Polynomials · Relationship between Zeroes and Coefficients of a Polynomial

186+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 186 questions in Gujarati

1
Medium
દ્વિઘાત બહુપદી $x^{2}+7x+10$ ના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો.

Solution

(N/A) આપેલ દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = x^{2}+7x+10$ છે.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ:
$x^{2}+7x+10 = 0$
$x^{2}+5x+2x+10 = 0$
$x(x+5)+2(x+5) = 0$
$(x+2)(x+5) = 0$
આમ,શૂન્યો $x = -2$ અને $x = -5$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= (-2) + (-5) = -7 = \frac{-7}{1} = \frac{-(x \text{ નો સહગુણક})}{x^{2} \text{ નો સહગુણક}}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= (-2) \times (-5) = 10 = \frac{10}{1} = \frac{\text{અચળ પદ}}{x^{2} \text{ નો સહગુણક}}$.
આમ,સંબંધ ચકાસાય છે.
2
Difficult
એક દ્વિઘાત બહુપદી શોધો,જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $-3$ અને $2$ હોય.

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ છે અને તેના શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
શૂન્યોનો સરવાળો: $\alpha + \beta = -\frac{b}{a} = -3$
શૂન્યોનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = \frac{c}{a} = 2$
જો આપણે $a = 1$ લઈએ,તો:
$-b = -3 \implies b = 3$
$c = 2$
આ કિંમતોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c$ માં મૂકતા,આપણને $x^2 + 3x + 2$ બહુપદી મળે છે.
આમ,માંગેલ દ્વિઘાત બહુપદી $x^2 + 3x + 2$ છે.
3
Difficult
ચકાસો કે $3, -1, -\frac{1}{3}$ એ ત્રિઘાત બહુપદી $p(x) = 3x^3 - 5x^2 - 11x - 3$ ના શૂન્યો છે,અને ત્યારબાદ શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો.

Solution

(A) આપેલ બહુપદી $p(x) = 3x^3 - 5x^2 - 11x - 3$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^3 + bx^2 + cx + d$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 3, b = -5, c = -11, d = -3$ મળે છે.
પ્રથમ,આપણે શૂન્યો ચકાસીએ:
$p(3) = 3(3)^3 - 5(3)^2 - 11(3) - 3 = 81 - 45 - 33 - 3 = 0$
$p(-1) = 3(-1)^3 - 5(-1)^2 - 11(-1) - 3 = -3 - 5 + 11 - 3 = 0$
$p(-\frac{1}{3}) = 3(-\frac{1}{3})^3 - 5(-\frac{1}{3})^2 - 11(-\frac{1}{3}) - 3 = -\frac{1}{9} - \frac{5}{9} + \frac{11}{3} - 3 = -\frac{6}{9} + \frac{33}{9} - \frac{27}{9} = 0$
આમ,$3, -1, -\frac{1}{3}$ એ શૂન્યો છે.
ધારો કે $\alpha = 3, \beta = -1, \gamma = -\frac{1}{3}$.
$1$. શૂન્યોનો સરવાળો: $\alpha + \beta + \gamma = 3 - 1 - \frac{1}{3} = 2 - \frac{1}{3} = \frac{5}{3} = -\frac{b}{a}$.
$2$. બબ્બે શૂન્યોના ગુણાકારનો સરવાળો: $\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = (3)(-1) + (-1)(-\frac{1}{3}) + (-\frac{1}{3})(3) = -3 + \frac{1}{3} - 1 = -4 + \frac{1}{3} = -\frac{11}{3} = \frac{c}{a}$.
$3$. શૂન્યોનો ગુણાકાર: $\alpha\beta\gamma = (3)(-1)(-\frac{1}{3}) = 1 = -\frac{d}{a} = -(\frac{-3}{3}) = 1$.
બધા સંબંધો ચકાસાયેલ છે.
4
Difficult
નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો: $x^{2}-2x-8$.

Solution

(N/A) આપેલ બહુપદી: $p(x) = x^{2}-2x-8$.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ:
$x^{2}-2x-8 = 0$
$x^{2}-4x+2x-8 = 0$
$x(x-4)+2(x-4) = 0$
$(x-4)(x+2) = 0$
આમ,શૂન્યો $x = 4$ અને $x = -2$ છે.
ચકાસણી:
$x^{2}-2x-8$ ની સરખામણી $ax^{2}+bx+c$ સાથે કરતા,આપણને $a=1, b=-2, c=-8$ મળે છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $= 4 + (-2) = 2$.
સૂત્ર: $-b/a = -(-2)/1 = 2$.
$2 = 2$ હોવાથી,શૂન્યોનો સરવાળો ચકાસાય છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= 4 \times (-2) = -8$.
સૂત્ર: $c/a = -8/1 = -8$.
$-8 = -8$ હોવાથી,શૂન્યોનો ગુણાકાર ચકાસાય છે.
5
Medium
દ્વિઘાત બહુપદી $4s^{2}-4s+1$ ના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો.

Solution

(N/A) આપેલ બહુપદી: $p(s) = 4s^{2}-4s+1$.
શૂન્યો શોધવા માટે,$p(s) = 0$ લો:
$4s^{2}-4s+1 = 0$
$(2s-1)^{2} = 0$
$2s-1 = 0 \implies s = \frac{1}{2}$.
આમ,શૂન્યો $\frac{1}{2}$ અને $\frac{1}{2}$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= \frac{1}{2} + \frac{1}{2} = 1 = \frac{-(-4)}{4} = \frac{-(s \text{ નો સહગુણક})}{s^{2} \text{ નો સહગુણક}}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{4} = \frac{\text{અચળ પદ}}{s^{2} \text{ નો સહગુણક}}$.
આમ,સંબંધ ચકાસાય છે.
6
Medium
નીચે આપેલી દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો: $6x^{2}-3-7x$.

Solution

(N/A) પ્રથમ,બહુપદીને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં લખો: $6x^{2}-7x-3$.
શૂન્યો શોધવા માટે,દ્વિઘાત બહુપદીના અવયવ પાડો:
$6x^{2}-7x-3 = 6x^{2}-9x+2x-3 = 3x(2x-3)+1(2x-3) = (3x+1)(2x-3)$.
$6x^{2}-7x-3$ ની કિંમત શૂન્ય થાય જ્યારે $3x+1=0$ અથવા $2x-3=0$ હોય,જે $x = -1/3$ અથવા $x = 3/2$ આપે છે.
તેથી,શૂન્યો $\alpha = -1/3$ અને $\beta = 3/2$ છે.
શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધની ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો: $\alpha + \beta = -1/3 + 3/2 = (-2+9)/6 = 7/6 = -(-7)/6 = -(\text{x નો સહગુણક}) / (\text{x}^{2} \text{ નો સહગુણક})$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર: $\alpha \times \beta = (-1/3) \times (3/2) = -3/6 = -1/2 = -3/6 = (\text{અચળ પદ}) / (\text{x}^{2} \text{ નો સહગુણક})$.
7
Medium
નીચે આપેલ દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો: $4u^{2} + 8u$.

Solution

(N/A) આપેલ બહુપદી: $p(u) = 4u^{2} + 8u$.
શૂન્યો શોધવા માટે,$p(u) = 0$ લો:
$4u^{2} + 8u = 0$
$4u(u + 2) = 0$
આથી $4u = 0$ અથવા $u + 2 = 0$.
તેથી,$u = 0$ અથવા $u = -2$.
શૂન્યો $0$ અને $-2$ છે.
ચકાસણી:
$4u^{2} + 8u$ ની સરખામણી $au^{2} + bu + c$ સાથે કરતા,$a = 4, b = 8, c = 0$ મળે છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $= 0 + (-2) = -2$.
સંબંધ: $\frac{-b}{a} = \frac{-8}{4} = -2$.
શૂન્યોનો સરવાળો $= \frac{-b}{a}$ હોવાથી,સંબંધ ચકાસાય છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= 0 \times (-2) = 0$.
સંબંધ: $\frac{c}{a} = \frac{0}{4} = 0$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{c}{a}$ હોવાથી,સંબંધ ચકાસાય છે.
8
Difficult
દ્વિઘાત બહુપદી $t^{2}-15$ ના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો.

Solution

(N/A) આપેલ બહુપદી: $p(t) = t^{2}-15$.
શૂન્યો શોધવા માટે,$p(t) = 0$ લો:
$t^{2}-15 = 0$
$t^{2} = 15$
$t = \pm \sqrt{15}$
તેથી,શૂન્યો $\alpha = \sqrt{15}$ અને $\beta = -\sqrt{15}$ છે.
$t^{2}-15$ ની સરખામણી પ્રમાણિત સ્વરૂપ $at^{2}+bt+c$ સાથે કરતા,$a=1, b=0, c=-15$ મળે છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો: $\alpha + \beta = \sqrt{15} + (-\sqrt{15}) = 0$.
સહગુણકો પરથી: $\frac{-b}{a} = \frac{-0}{1} = 0$.
આમ,$\alpha + \beta = \frac{-b}{a}$ ચકાસાય છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર: $\alpha \cdot \beta = (\sqrt{15})(-\sqrt{15}) = -15$.
સહગુણકો પરથી: $\frac{c}{a} = \frac{-15}{1} = -15$.
આમ,$\alpha \cdot \beta = \frac{c}{a}$ ચકાસાય છે.
9
Easy
દ્વિઘાત બહુપદી $3x^{2}-x-4$ ના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો.

Solution

(N/A) આપેલ બહુપદી: $p(x) = 3x^{2}-x-4$.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ:
$3x^{2}-x-4 = 0$
$3x^{2}-4x+3x-4 = 0$
$x(3x-4)+1(3x-4) = 0$
$(3x-4)(x+1) = 0$
આમ,શૂન્યો $x = \frac{4}{3}$ અને $x = -1$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= \frac{4}{3} + (-1) = \frac{4-3}{3} = \frac{1}{3}$.
બહુપદી પરથી,$-\frac{x \text{ નો સહગુણક}}{x^{2} \text{ નો સહગુણક}} = -\frac{-1}{3} = \frac{1}{3}$.
કારણ કે $\frac{1}{3} = \frac{1}{3}$,તેથી સરવાળો ચકાસાયેલ છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{4}{3} \times (-1) = -\frac{4}{3}$.
બહુપદી પરથી,$\frac{\text{અચળ પદ}}{x^{2} \text{ નો સહગુણક}} = \frac{-4}{3}$.
કારણ કે $-\frac{4}{3} = -\frac{4}{3}$,તેથી ગુણાકાર ચકાસાયેલ છે.
10
EasyMCQ
એક દ્વિઘાત બહુપદી શોધો જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $\frac{1}{4}$ અને $-1$ હોય.
A
$4x^2 - x - 4$
B
$x^2 + x - 4$
C
$4x^2 + x - 4$
D
$x^2 - x + 4$

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $ax^2 + bx + c$ છે અને તેના શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ છે કે શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = \frac{1}{4}$ અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \beta = -1$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે દ્વિઘાત બહુપદીને $k[x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha \beta]$ સ્વરૂપે દર્શાવી શકાય છે,જ્યાં $k$ એ શૂન્યતર અચળ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા,આપણને $k[x^2 - (\frac{1}{4})x + (-1)]$ મળે છે.
સરળ બનાવવા માટે,$k = 4$ લેતા.
તેથી બહુપદી $4[x^2 - \frac{1}{4}x - 1] = 4x^2 - x - 4$ બને છે.
આમ,માંગેલ દ્વિઘાત બહુપદી $4x^2 - x - 4$ છે.
11
Medium
એક દ્વિઘાત બહુપદી શોધો,જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $\sqrt{2}$ અને $\frac{1}{3}$ હોય.

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ છે અને તેના શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = \sqrt{2} = -\frac{b}{a}$ આપેલ છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{1}{3} = \frac{c}{a}$ આપેલ છે.
આ કિંમતોને સમાન છેદ $a$ સાથે દર્શાવવા માટે,આપણે લખી શકીએ $\alpha + \beta = \frac{3\sqrt{2}}{3} = -\frac{b}{a}$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $a = 3$,$b = -3\sqrt{2}$ અને $c = 1$ મળે છે.
આ કિંમતોને સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c$ માં મૂકતા,આપણને દ્વિઘાત બહુપદી $3x^2 - 3\sqrt{2}x + 1$ મળે છે.
12
Easy
એક દ્વિઘાત બહુપદી શોધો,જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $0$ અને $\sqrt{5}$ હોય.

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ છે અને તેના શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = 0 = \frac{0}{1} = -\frac{b}{a}$ આપેલ છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \times \beta = \sqrt{5} = \frac{\sqrt{5}}{1} = \frac{c}{a}$ આપેલ છે.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,જો આપણે $a = 1$ લઈએ,તો $b = 0$ અને $c = \sqrt{5}$ મળે છે.
આ કિંમતોને સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c$ માં મૂકતા,આપણને દ્વિઘાત બહુપદી $x^2 + 0x + \sqrt{5}$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + \sqrt{5}$ થાય છે.
13
Easy
એક દ્વિઘાત બહુપદી શોધો,જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $1, 1$ હોય.

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ છે અને તેના શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = 1 = \frac{-b}{a}$ આપેલ છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \times \beta = 1 = \frac{c}{a}$ આપેલ છે.
જો આપણે $a = 1$ લઈએ,તો:
$-b = 1 \implies b = -1$
$c = 1$
આ કિંમતોને સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c$ માં મૂકતા,આપણને $x^2 - x + 1$ બહુપદી મળે છે.
14
MediumMCQ
એક દ્વિઘાત બહુપદી શોધો,જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $-\frac{1}{4}$ અને $\frac{1}{4}$ હોય.
A
$4x^2 + x + 1$
B
$4x^2 - x + 1$
C
$x^2 + x + 1$
D
$4x^2 + x - 1$

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ છે અને તેના શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{1}{4} = -\frac{b}{a}$ આપેલ છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \times \beta = \frac{1}{4} = \frac{c}{a}$ આપેલ છે.
ગુણોત્તરની સરખામણી કરતા,જો આપણે $a = 4$ લઈએ,તો $b = 1$ અને $c = 1$ મળે છે.
આ કિંમતોને સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c$ માં મૂકતા,આપણને બહુપદી $4x^2 + x + 1$ મળે છે.
15
Medium
જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $4$ અને $1$ હોય તેવી દ્વિઘાત બહુપદી શોધો.

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ છે,જ્યાં $\alpha$ અને $\beta$ તેના શૂન્યો છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = 4 = \frac{4}{1} = \frac{-b}{a}$ આપેલ છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \times \beta = 1 = \frac{1}{1} = \frac{c}{a}$ આપેલ છે.
ગુણોત્તરની સરખામણી કરતા,જો આપણે $a = 1$ લઈએ,તો $b = -4$ અને $c = 1$ મળે છે.
આ કિંમતોને સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c$ માં મૂકતા,આપણને દ્વિઘાત બહુપદી $x^2 - 4x + 1$ મળે છે.
16
Difficult
જો $3x^{4} + 6x^{3} - 2x^{2} - 10x - 5$ ના બે શૂન્યો $\sqrt{\frac{5}{3}}$ અને $-\sqrt{\frac{5}{3}}$ હોય,તો તેના બાકીના તમામ શૂન્યો શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે $p(x) = 3x^{4} + 6x^{3} - 2x^{2} - 10x - 5$.
અહીં $\sqrt{\frac{5}{3}}$ અને $-\sqrt{\frac{5}{3}}$ એ $p(x)$ ના બે શૂન્યો હોવાથી,$(x - \sqrt{\frac{5}{3}})(x + \sqrt{\frac{5}{3}}) = (x^{2} - \frac{5}{3})$ એ $p(x)$ નો એક અવયવ છે.
બાકીના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x)$ ને $(x^{2} - \frac{5}{3})$ વડે ભાગીશું:
$3x^{4} + 6x^{3} - 2x^{2} - 10x - 5 = (x^{2} - \frac{5}{3})(3x^{2} + 6x + 3)$
$= 3(x^{2} - \frac{5}{3})(x^{2} + 2x + 1)$
$= 3(x^{2} - \frac{5}{3})(x + 1)^{2}$
હવે,બાકીના શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $(x + 1)^{2} = 0$ લઈએ,જેથી $x + 1 = 0$ મળે,એટલે કે $x = -1$.
અવયવ $(x + 1)^{2}$ હોવાથી,શૂન્ય $x = -1$ બે વાર પુનરાવર્તિત થાય છે.
આમ,બહુપદીના બાકીના બે શૂન્યો $-1$ અને $-1$ છે.
Solution diagram
17
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત બહુપદી $x^{2}+3x+k$ નું એક શૂન્ય $2$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$-10$
B
$10$
C
$5$
D
$-5$

Solution

(A) ધારો કે બહુપદી $p(x) = x^{2} + 3x + k$ છે.
આપેલ છે કે $2$ એ બહુપદીનું એક શૂન્ય છે,તેથી $p(2) = 0$ થાય.
બહુપદીમાં $x = 2$ મૂકતા:
$p(2) = (2)^{2} + 3(2) + k = 0$
$4 + 6 + k = 0$
$10 + k = 0$
$k = -10$
18
MediumMCQ
આપેલ છે કે ત્રિઘાત બહુપદી $ax^3 + bx^2 + cx + d$ ના બે શૂન્યો $0$ છે, તો ત્રીજું શૂન્ય કયું છે?
A
$\frac{b}{a}$
B
$\frac{-b}{a}$
C
$\frac{c}{a}$
D
$-\frac{d}{a}$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^3 + bx^2 + cx + d$ ના શૂન્યો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ છે.
આપેલ છે કે બે શૂન્યો $0$ છે, તેથી ધારો કે $\alpha = 0$ અને $\beta = 0$.
ત્રિઘાત બહુપદીના શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta + \gamma = -\frac{b}{a}$ થાય છે.
અહીં $\alpha = 0$ અને $\beta = 0$ મૂકતા: $0 + 0 + \gamma = -\frac{b}{a}$ મળે છે.
તેથી, ત્રીજું શૂન્ય $\gamma = -\frac{b}{a}$ છે.
19
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત બહુપદી $(k-1) x^{2}+k x+1$ નું એક શૂન્ય $-3$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{-2}{3}$
C
$\frac{4}{3}$
D
$\frac{-4}{3}$

Solution

(C) આપેલ છે કે,દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = (k-1)x^2 + kx + 1$ નું એક શૂન્ય $-3$ છે.
તેથી,$p(-3) = 0$ થાય.
બહુપદીમાં $x = -3$ મૂકતા:
$(k-1)(-3)^2 + k(-3) + 1 = 0$
$9(k-1) - 3k + 1 = 0$
$9k - 9 - 3k + 1 = 0$
$6k - 8 = 0$
$6k = 8$
$k = \frac{8}{6} = \frac{4}{3}$
20
DifficultMCQ
એક દ્વિઘાત બહુપદી, જેના શૂન્યો $-3$ અને $4$ છે, તે છે:
A
$x^{2}-x+12$
B
$x^{2}+x+12$
C
$2x^{2}+2x-24$
D
$\frac{x^{2}}{2}-\frac{x}{2}-6$

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = k(x^2 - (\text{શૂન્યોનો સરવાળો})x + (\text{શૂન્યોનો ગુણાકાર}))$ છે, જ્યાં $k$ એ શૂન્યતર અચળાંક છે.
આપેલ શૂન્યો $\alpha = -3$ અને $\beta = 4$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $(\alpha + \beta) = -3 + 4 = 1$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $(\alpha \cdot \beta) = -3 \times 4 = -12$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા, આપણને $p(x) = k(x^2 - 1x + (-12)) = k(x^2 - x - 12)$ મળે છે.
જો આપણે $k = \frac{1}{2}$ લઈએ, તો બહુપદી $\frac{1}{2}(x^2 - x - 12) = \frac{x^2}{2} - \frac{x}{2} - 6$ બને છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ બહુપદીને શૂન્યતર અચળાંક વડે ગુણવાથી તેના શૂન્યો બદલાતા નથી, તેથી વિકલ્પ $D$ એ આપેલ શૂન્યો ધરાવતી એક માન્ય દ્વિઘાત બહુપદી છે.
21
DifficultMCQ
જો દ્વિઘાત બહુપદી $x^{2}+(a+1)x+b$ ના શૂન્યો $2$ અને $-3$ હોય,તો
A
$a=0, b=-6$
B
$a=2, b=-6$
C
$a=5, b=-1$
D
$a=-7, b=-1$

Solution

(A) ધારો કે $p(x) = x^{2} + (a+1)x + b$.
આપેલ છે કે $2$ અને $-3$ એ દ્વિઘાત બહુપદી $p(x)$ ના શૂન્યો છે.
તેથી,$p(2) = 0$ અને $p(-3) = 0$.
$x = 2$ માટે:
$2^{2} + (a+1)(2) + b = 0$
$4 + 2a + 2 + b = 0$
$2a + b = -6$ ..... $(i)$
$x = -3$ માટે:
$(-3)^{2} + (a+1)(-3) + b = 0$
$9 - 3a - 3 + b = 0$
$-3a + b = -6$ ..... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી સમીકરણ $(ii)$ બાદ કરતા:
$(2a + b) - (-3a + b) = -6 - (-6)$
$2a + b + 3a - b = 0$
$5a = 0 \Rightarrow a = 0$.
$a = 0$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$2(0) + b = -6 \Rightarrow b = -6$.
આમ,જરૂરી કિંમતો $a = 0$ અને $b = -6$ છે.
22
DifficultMCQ
$-2$ અને $5$ શૂન્યો ધરાવતી બહુપદીઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$3$ કરતા વધારે
C
$1$
D
$2$

Solution

(B) ધારો કે $p(x) = a(x^2 - (\text{શૂન્યોનો સરવાળો})x + (\text{શૂન્યોનો ગુણાકાર}))$ એ બહુપદીનું સામાન્ય સ્વરૂપ છે.
આપેલ શૂન્યો $\alpha = -2$ અને $\beta = 5$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $= \alpha + \beta = -2 + 5 = 3$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \alpha \cdot \beta = -2 \times 5 = -10$.
આમ, બહુપદી $p(x) = a(x^2 - 3x - 10)$ સ્વરૂપની છે, જ્યાં $a$ એ કોઈપણ શૂન્યતર વાસ્તવિક અચળાંક છે.
કારણ કે $a$ કોઈપણ શૂન્યતર વાસ્તવિક કિંમત લઈ શકે છે (જેમ કે $1, 2, 3, \dots, 0.5, \dots$), તેથી આવી અસંખ્ય બહુપદીઓ મળે.
તેથી, આવી બહુપદીઓની સંખ્યા $3$ કરતા વધારે છે.
23
MediumMCQ
આપેલ છે કે ત્રિઘાત બહુપદી $ax^3 + bx^2 + cx + d$ ના શૂન્યો પૈકી એક શૂન્ય છે,તો બાકીના બે શૂન્યોનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$-\frac{c}{a}$
B
$0$
C
$\frac{c}{a}$
D
$-\frac{b}{a}$

Solution

(C) ધારો કે $p(x) = ax^3 + bx^2 + cx + d$ એ ત્રિઘાત બહુપદી છે.
ધારો કે બહુપદીના શૂન્યો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ છે.
આપેલ છે કે એક શૂન્ય $0$ છે,તેથી ધારો કે $\alpha = 0$.
ત્રિઘાત બહુપદીના શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બબ્બે શૂન્યોના ગુણાકારનો સરવાળો $\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = \frac{c}{a}$ થાય છે.
સમીકરણમાં $\alpha = 0$ મૂકતા:
$(0)\beta + \beta\gamma + \gamma(0) = \frac{c}{a}$
$0 + \beta\gamma + 0 = \frac{c}{a}$
$\beta\gamma = \frac{c}{a}$
આમ,બાકીના બે શૂન્યોનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ થાય છે.
24
DifficultMCQ
જો ત્રિઘાત બહુપદી $x^{3}+a x^{2}+b x+c$ નો એક શૂન્ય $-1$ હોય,તો બાકીના બે શૂન્યોનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$a-b-1$
B
$b-a-1$
C
$a-b+1$
D
$b-a+1$

Solution

(D) ધારો કે ત્રિઘાત બહુપદી $p(x) = x^{3} + a x^{2} + b x + c$ છે.
ધારો કે બહુપદીના શૂન્યો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ છે.
આપેલ છે કે એક શૂન્ય $\alpha = -1$ છે.
કારણ કે $\alpha = -1$ એ શૂન્ય છે,તેથી $p(-1) = 0$ થાય.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$(-1)^{3} + a(-1)^{2} + b(-1) + c = 0$
$-1 + a - b + c = 0$
$c = 1 - a + b$ ... $(i)$
આપણે જાણીએ છીએ કે ત્રિઘાત બહુપદી $Ax^{3} + Bx^{2} + Cx + D$ માટે,શૂન્યોનો ગુણાકાર $-\frac{D}{A}$ થાય છે.
અહીં,શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \cdot \beta \cdot \gamma = -\frac{c}{1} = -c$ છે.
$\alpha = -1$ મૂકતા:
$(-1) \cdot \beta \cdot \gamma = -c$
$\beta \cdot \gamma = c$.
સમીકરણ $(i)$ માંથી $c$ ની કિંમત મૂકતા:
$\beta \cdot \gamma = 1 - a + b$.
આમ,બાકીના બે શૂન્યોનો ગુણાકાર $b - a + 1$ છે.
25
MediumMCQ
દ્વિઘાત બહુપદી $x^{2}+99x+127$ ના શૂન્યો
A
બંને ઋણ છે
B
બંને ધન છે
C
એક ધન અને એક ઋણ છે
D
બંને સમાન છે

Solution

(A) ધારો કે આપેલી દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = x^{2} + 99x + 127$ છે.
$p(x)$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 1$,$b = 99$ અને $c = 127$ મળે છે.
દ્વિઘાત બહુપદી $ax^{2} + bx + c$ માટે,જો $a, b, c > 0$ હોય,તો શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{c}{a} = 127 > 0$ અને શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{b}{a} = -99 < 0$ થાય.
શૂન્યોનો ગુણાકાર ધન હોવાથી,બંને શૂન્યો સમાન ચિહ્ન ધરાવે છે.
શૂન્યોનો સરવાળો ઋણ હોવાથી,બંને શૂન્યો ઋણ હોવા જોઈએ.
વૈકલ્પિક રીતે,દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2} - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-99 \pm \sqrt{99^{2} - 4(1)(127)}}{2(1)} = \frac{-99 \pm \sqrt{9801 - 508}}{2} = \frac{-99 \pm \sqrt{9293}}{2}$.
અહીં $\sqrt{9293} \approx 96.4$ હોવાથી,શૂન્યો આશરે $\frac{-99 + 96.4}{2} = -1.3$ અને $\frac{-99 - 96.4}{2} = -97.7$ મળે છે.
આમ,બંને શૂન્યો ઋણ છે.
26
DifficultMCQ
દ્વિઘાત બહુપદી $x^{2}+kx+k, k \neq 0$ ના શૂન્યો:
A
બંને ઋણ ન હોઈ શકે
B
બંને ધન ન હોઈ શકે
C
હંમેશા અસમાન હોય છે
D
હંમેશા સમાન હોય છે

Solution

(B) ધારો કે $p(x) = x^{2} + kx + k, k \neq 0$.
શૂન્યો વાસ્તવિક હોવા માટે,વિવેચક $D$ એ $0$ અથવા તેનાથી મોટો હોવો જોઈએ.
$D = b^{2} - 4ac = k^{2} - 4k \geq 0$.
$k(k - 4) \geq 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $k \in (-\infty, 0] \cup [4, \infty)$. કારણ કે $k \neq 0$,તેથી $k \in (-\infty, 0) \cup [4, \infty)$.
ધારો કે શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે. તો:
શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = -k/1 = -k$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \beta = k/1 = k$.
કિસ્સો $I$: જો $k \in (-\infty, 0)$,તો $k < 0$. ગુણાકાર $\alpha \beta = k < 0$ હોવાથી,શૂન્યો વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવે છે.
કિસ્સો $II$: જો $k \in [4, \infty)$,તો $k > 0$. ગુણાકાર $\alpha \beta = k > 0$ હોવાથી,બંને શૂન્યો સમાન ચિહ્ન ધરાવે છે. સરવાળો $\alpha + \beta = -k < 0$ હોવાથી,બંને શૂન્યો ઋણ હોવા જોઈએ.
બંને કિસ્સાઓમાં,શૂન્યો ક્યારેય બંને ધન હોઈ શકે નહીં.
Solution diagram
27
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત બહુપદી $ax^{2} + bx + c, c \neq 0$ ના શૂન્યો સમાન હોય,તો
A
$c$ અને $a$ ના ચિહ્નો વિરુદ્ધ છે
B
$c$ અને $b$ ના ચિહ્નો વિરુદ્ધ છે
C
$c$ અને $a$ ના ચિહ્નો સમાન છે
D
$c$ અને $b$ ના ચિહ્નો સમાન છે

Solution

(C) દ્વિઘાત બહુપદી $ax^{2} + bx + c$ માટે,જો વિવેચક $D = b^{2} - 4ac = 0$ હોય તો તેના શૂન્યો સમાન મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $b^{2} = 4ac$.
કોઈપણ વાસ્તવિક $b$ માટે $b^{2}$ હંમેશા અ-ઋણ હોય છે,તેથી $4ac$ પણ અ-ઋણ હોવું જોઈએ.
આપેલ છે કે $c \neq 0$,જો $a = 0$ હોય તો તે દ્વિઘાત બહુપદી ન રહે. તેથી,$a \neq 0$.
$4ac = b^{2} \geq 0$ હોવાથી,ગુણાકાર $ac$ એ $0$ કરતા મોટો અથવા તેના જેટલો હોવો જોઈએ.
$c \neq 0$ અને $a \neq 0$ હોવાથી,$ac > 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $a$ અને $c$ ના ચિહ્નો સમાન હોવા જોઈએ.
ઉદાહરણ તરીકે:
$(i)$ $x^{2} + 4x + 4 = 0 \Rightarrow (x+2)^{2} = 0 \Rightarrow x = -2, -2$ (અહીં $a=1, c=4$,બંને ધન છે).
$(ii)$ $x^{2} - 4x + 4 = 0 \Rightarrow (x-2)^{2} = 0 \Rightarrow x = 2, 2$ (અહીં $a=1, c=4$,બંને ધન છે).
28
DifficultMCQ
જો $x^{2}+ax+b$ સ્વરૂપની દ્વિઘાત બહુપદીના શૂન્યો પૈકી એક શૂન્ય બીજા શૂન્યની વિરોધી સંખ્યા હોય,તો તે
A
રેખીય પદ ધરાવી શકે છે પરંતુ અચળ પદ ધન છે
B
રેખીય પદ ધરાવતું નથી અને અચળ પદ ધન છે
C
રેખીય પદ ધરાવી શકે છે પરંતુ અચળ પદ ઋણ છે
D
રેખીય પદ ધરાવતું નથી અને અચળ પદ ઋણ છે

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = x^{2} + ax + b$ ના શૂન્યો $\alpha$ અને $-\alpha$ છે।
શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{\text{અચળ પદનો સહગુણક}}{\text{$x^2$ નો સહગુણક}} = -a$
અહીં $\alpha + (-\alpha) = 0$ હોવાથી $0 = -a$, તેથી $a = 0$
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{\text{અચળ પદ}}{\text{$x^2$ નો સહગુણક}} = b$
અહીં $\alpha \cdot (-\alpha) = -\alpha^{2}$ હોવાથી $-\alpha^{2} = b$
ચોક્કસ $\alpha^{2} \ge 0$ હોવાથી $-\alpha^{2} \le 0$, એટલે $b < 0$
આમ, બહુપદીમાં રેખીય પદ હોતું નથી ($a = 0$) અને અચળ પદ ઋણ હોય છે ($b < 0$)
29
EasyMCQ
શું નીચેનું વિધાન સાચું છે કે ખોટું? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો. જો દ્વિઘાત બહુપદી $ax^2 + bx + c$ ના બંને શૂન્યો ઋણ હોય,તો $a, b$ અને $c$ ત્રણેયના ચિહ્નો સમાન હોય છે.
A
સાચું
B
ખોટું

Solution

(A) આ વિધાન સાચું છે.
ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ ના શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે,જ્યાં $\alpha < 0$ અને $\beta < 0$ છે.
શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
$1$. શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ થાય. કારણ કે $\alpha$ અને $\beta$ બંને ઋણ છે,તેથી તેમનો સરવાળો $(\alpha + \beta)$ ઋણ જ હોય. તેથી,$-\frac{b}{a} < 0$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{b}{a} > 0$. આ દર્શાવે છે કે $a$ અને $b$ ના ચિહ્નો સમાન છે.
$2$. શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \cdot \beta = \frac{c}{a}$ થાય. બે ઋણ સંખ્યાઓનો ગુણાકાર ધન હોવાથી,$\frac{c}{a} > 0$ થાય. આ દર્શાવે છે કે $a$ અને $c$ ના ચિહ્નો સમાન છે.
આમ,$a$ અને $b$ ના ચિહ્નો સમાન છે,અને $a$ અને $c$ ના ચિહ્નો પણ સમાન છે,તેથી $a, b$ અને $c$ ત્રણેયના ચિહ્નો સમાન છે.
30
Easy
નીચેનાનો જવાબ આપો અને કારણ આપો:
જો બહુપદી $p(x)$ ને બહુપદી $g(x)$ વડે ભાગતા ભાગફળ શૂન્ય મળે,તો $p(x)$ અને $g(x)$ ની ઘાત વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?

Solution

(N/A) બહુપદીઓ માટેના ભાગાકારના પૂર્વધારણા મુજબ,$p(x) = g(x) \cdot q(x) + r(x)$,જ્યાં $q(x)$ એ ભાગફળ છે અને $r(x)$ એ શેષ છે.
અહીં આપેલ છે કે ભાગફળ $q(x) = 0$ છે,તેથી સમીકરણ $p(x) = g(x) \cdot 0 + r(x)$ બને છે,જેનું સાદું રૂપ $p(x) = r(x)$ થાય છે.
બહુપદીના ભાગાકારમાં,શેષ $r(x)$ ની ઘાત હંમેશા ભાજક $g(x)$ ની ઘાત કરતાં ઓછી હોય છે,એટલે કે $\text{deg}(r(x)) < \text{deg}(g(x))$.
આમ,$p(x) = r(x)$ હોવાથી,$\text{deg}(p(x)) < \text{deg}(g(x))$ થાય.
તેથી,$p(x)$ ની ઘાત એ $g(x)$ ની ઘાત કરતાં ઓછી છે.
31
Medium
નીચેના વિધાનો 'સાચા' છે કે 'ખોટા' તે જણાવો? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
જો દ્વિઘાત બહુપદી $ax^2 + bx + c$ ના બંને શૂન્યો ધન હોય,તો $a, b$ અને $c$ ત્રણેયના ચિહ્નો સમાન હોય છે.

Solution

(B) આ વિધાન ખોટું છે.
ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $ax^2 + bx + c$ ના શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે. બંને શૂન્યો ધન હોવાથી,$\alpha > 0$ અને $\beta > 0$ થાય.
શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
$1$. શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \cdot \beta = \frac{c}{a}$ થાય. $\alpha > 0$ અને $\beta > 0$ હોવાથી,તેમનો ગુણાકાર $\alpha \cdot \beta > 0$ થાય. તેથી,$\frac{c}{a} > 0$,જેનો અર્થ છે કે $a$ અને $c$ ના ચિહ્નો સમાન હોવા જોઈએ.
$2$. શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ થાય. $\alpha > 0$ અને $\beta > 0$ હોવાથી,તેમનો સરવાળો $\alpha + \beta > 0$ થાય. તેથી,$-\frac{b}{a} > 0$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{b}{a} < 0$. આનો અર્થ એ છે કે $a$ અને $b$ ના ચિહ્નો વિરુદ્ધ હોવા જોઈએ.
આમ,$a$ અને $c$ ના ચિહ્નો સમાન છે,પરંતુ $b$ નું ચિહ્ન $a$ અને $c$ કરતા વિરુદ્ધ છે. તેથી,$a, b$ અને $c$ ત્રણેયના ચિહ્નો સમાન હોતા નથી.
32
MediumMCQ
નીચેના વિધાનો 'સાચા' છે કે 'ખોટા' તે જણાવો? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
જો ત્રિઘાત બહુપદીના બે શૂન્યો શૂન્ય હોય,તો તેમાં સુરેખ અને અચળ પદ હોતા નથી.
A
સાચું
B
ખોટું

Solution

(A) સાચું. ધારો કે ત્રિઘાત બહુપદીના શૂન્યો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ છે. આપેલ છે કે બે શૂન્યો $0$ છે. ધારો કે $\alpha = 0$ અને $\beta = 0$.
ત્રિઘાત બહુપદીને $f(x) = k(x - \alpha)(x - \beta)(x - \gamma)$ તરીકે દર્શાવી શકાય,જ્યાં $k$ એ શૂન્યતર અચળાંક છે.
કિંમતો મૂકતા: $f(x) = k(x - 0)(x - 0)(x - \gamma) = k(x^2)(x - \gamma) = k(x^3 - \gamma x^2) = kx^3 - k\gamma x^2$.
આને વ્યાપક સ્વરૂપ $ax^3 + bx^2 + cx + d$ સાથે સરખાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે સુરેખ પદ $(c)$ અને અચળ પદ $(d)$ ના સહગુણકો બંને $0$ છે. આમ,બહુપદીમાં સુરેખ અને અચળ પદ હોતા નથી.
33
Easy
નીચેના વિધાનો 'સાચા' છે કે 'ખોટા' તે જણાવો? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
જો ત્રિઘાત બહુપદીના તમામ શૂન્યો ઋણ હોય,તો બહુપદીના તમામ સહગુણકો અને અચળ પદ સમાન ચિહ્ન ધરાવે છે.

Solution

(A) આ વિધાન સાચું છે.
ધારો કે ત્રિઘાત બહુપદી $f(x) = a(x - \alpha)(x - \beta)(x - \gamma)$ છે,જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma < 0$ એ ઋણ શૂન્યો છે.
ધારો કે $\alpha = -p, \beta = -q, \gamma = -r$,જ્યાં $p, q, r > 0$ છે.
તેથી $f(x) = a(x + p)(x + q)(x + r)$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $f(x) = a[x^3 + (p + q + r)x^2 + (pq + qr + rp)x + pqr]$ મળે છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $f(x) = ax^3 + bx^2 + cx + d$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$b = a(p + q + r)$
$c = a(pq + qr + rp)$
$d = a(pqr)$
કારણ કે $p, q, r > 0$ છે,તેથી $(p + q + r)$,$(pq + qr + rp)$,અને $(pqr)$ ત્રણેય ધન છે.
તેથી,$a, b, c,$ અને $d$ બધા જ $a$ જેવું સમાન ચિહ્ન ધરાવે છે.
34
Difficult
નીચેના વિધાનો 'સાચા' છે કે 'ખોટા' તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
જો ત્રિઘાત બહુપદી $x^{3}+ax^{2}-bx+c$ ના ત્રણેય શૂન્યો ધન હોય,તો $a, b$ અને $c$ માંથી ઓછામાં ઓછું એક અ-ઋણ (non-negative) હોય.

Solution

(B) ખોટું. ધારો કે $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ ત્રિઘાત બહુપદી $p(x) = x^{3}+ax^{2}-bx+c$ ના ત્રણ શૂન્યો છે.
શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
$1$. શૂન્યોનો ગુણાકાર: $\alpha \beta \gamma = -\frac{c}{1} = -c$. કારણ કે $\alpha, \beta, \gamma > 0$,તેથી તેમનો ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma > 0$ થાય. તેથી,$-c > 0$,જેનો અર્થ છે કે $c < 0$.
$2$. શૂન્યોનો સરવાળો: $\alpha + \beta + \gamma = -\frac{a}{1} = -a$. કારણ કે $\alpha, \beta, \gamma > 0$,તેથી તેમનો સરવાળો $\alpha + \beta + \gamma > 0$ થાય. તેથી,$-a > 0$,જેનો અર્થ છે કે $a < 0$.
$3$. બબ્બે શૂન્યોના ગુણાકારનો સરવાળો: $\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha = \frac{-b}{1} = -b$. કારણ કે $\alpha, \beta, \gamma > 0$,તેથી તેમનો સરવાળો $\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha > 0$ થાય. તેથી,$-b > 0$,જેનો અર્થ છે કે $b < 0$.
આમ,ત્રણેય શૂન્યો ધન હોય તે માટે $a, b$ અને $c$ ત્રણેય ઋણ હોવા જોઈએ. તેથી,આપેલ વિધાન કે તેમાંથી ઓછામાં ઓછું એક અ-ઋણ છે,તે ખોટું છે.
35
Medium
બહુપદી $x^{2}+\frac{1}{6} x-2$ ના શૂન્યો શોધો અને બહુપદીના સહગુણકો અને શૂન્યો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો.

Solution

(A) શૂન્યો શોધવા માટે,બહુપદીને શૂન્ય સાથે સરખાવો: $x^{2}+\frac{1}{6} x-2 = 0$.
સરળ બનાવવા માટે $6$ વડે ગુણતા: $6x^{2}+x-12 = 0$.
દ્વિઘાત બહુપદીના અવયવ પાડતા: $6x^{2}+9x-8x-12 = 0$.
$3x(2x+3)-4(2x+3) = 0 \implies (3x-4)(2x+3) = 0$.
આમ,શૂન્યો $\alpha = \frac{4}{3}$ અને $\beta = -\frac{3}{2}$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો: $\alpha + \beta = \frac{4}{3} - \frac{3}{2} = \frac{8-9}{6} = -\frac{1}{6}$.
બહુપદી $ax^2+bx+c$ પરથી,સરવાળો $= -\frac{b}{a} = -\frac{1/6}{1} = -\frac{1}{6}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = \frac{4}{3} \times (-\frac{3}{2}) = -2$.
બહુપદી પરથી,ગુણાકાર $= \frac{c}{a} = \frac{-2}{1} = -2$.
બંને સંબંધો ચકાસાયેલ છે.
36
Medium
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેની બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો: $4x^2 - 3x - 1$

Solution

(N/A) ધારો કે $f(x) = 4x^2 - 3x - 1$.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીને બહુપદીના અવયવો પાડીશું:
$f(x) = 4x^2 - 4x + x - 1$
$f(x) = 4x(x - 1) + 1(x - 1)$
$f(x) = (x - 1)(4x + 1)$
શૂન્યો શોધવા માટે $f(x) = 0$ લેતા:
$x - 1 = 0 \implies x = 1$
$4x + 1 = 0 \implies x = -\frac{1}{4}$
આમ,શૂન્યો $\alpha = 1$ અને $\beta = -\frac{1}{4}$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= \alpha + \beta = 1 + (-\frac{1}{4}) = \frac{3}{4} = -\frac{-3}{4} = -\frac{x \text{ નો સહગુણક}}{x^2 \text{ નો સહગુણક}}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \alpha \cdot \beta = 1 \cdot (-\frac{1}{4}) = -\frac{1}{4} = \frac{-1}{4} = \frac{\text{અચળ પદ}}{x^2 \text{ નો સહગુણક}}$.
આમ,શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસાય છે.
37
Medium
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેની બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો:
$3x^2 + 4x - 4$

Solution

(N/A) ધારો કે $f(x) = 3x^2 + 4x - 4$.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીને બહુપદીના અવયવો પાડીશું:
$3x^2 + 6x - 2x - 4 = 3x(x + 2) - 2(x + 2) = (x + 2)(3x - 2)$.
$f(x) = 0$ લેતા શૂન્યો મળે છે:
$(x + 2)(3x - 2) = 0$,તેથી $x = -2$ અથવા $x = \frac{2}{3}$.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= -2 + \frac{2}{3} = \frac{-6 + 2}{3} = -\frac{4}{3}$.
બહુપદી $ax^2 + bx + c$ માં $a=3, b=4, c=-4$ છે,તેથી શૂન્યોનો સરવાળો $-\frac{b}{a} = -\frac{4}{3}$ થાય છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= (-2) \times \frac{2}{3} = -\frac{4}{3}$.
બહુપદી પરથી,શૂન્યોનો ગુણાકાર $\frac{c}{a} = \frac{-4}{3}$ થાય છે.
આમ,શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર સહગુણકો સાથે સુસંગત હોવાથી સંબંધ ચકાસાય છે.
38
Medium
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેની બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા બહુપદીના સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો:
$5 t^{2}+12 t+7$

Solution

(A) ધારો કે $f(t) = 5 t^{2}+12 t+7$.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીને બહુપદીના અવયવો પાડીશું:
$5 t^{2}+12 t+7 = 5 t^{2}+5 t+7 t+7$
$= 5 t(t+1)+7(t+1)$
$= (5 t+7)(t+1)$
શૂન્યો શોધવા માટે $f(t) = 0$ લેતા:
$5 t+7 = 0 \implies t = -7/5$
$t+1 = 0 \implies t = -1$
આમ,શૂન્યો $\alpha = -7/5$ અને $\beta = -1$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= \alpha + \beta = -7/5 - 1 = -12/5$.
બહુપદી $5 t^{2}+12 t+7$ માં,$t$ નો સહગુણક $12$ છે અને $t^{2}$ નો સહગુણક $5$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો $= -(t \text{ નો સહગુણક}) / (t^{2} \text{ નો સહગુણક}) = -12/5$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \alpha \cdot \beta = (-7/5) \cdot (-1) = 7/5$.
બહુપદીમાં,અચળ પદ $7$ છે અને $t^{2}$ નો સહગુણક $5$ છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= (\text{અચળ પદ}) / (t^{2} \text{ નો સહગુણક}) = 7/5$.
આમ,શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસાય છે.
39
Difficult
નીચે આપેલ બહુપદીના શૂન્યો અવયવીકરણની રીતથી શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો:
$t^{3}-2 t^{2}-15 t$

Solution

(A) ધારો કે $f(t) = t^{3}-2 t^{2}-15 t$.
$= t(t^{2}-2 t-15)$
$= t(t^{2}-5 t+3 t-15)$ [મધ્યમ પદના ભાગ પાડીને]
$= t[t(t-5)+3(t-5)]$
$= t(t-5)(t+3)$
તેથી,$f(t)$ ની કિંમત શૂન્ય થાય જ્યારે $t=0, t-5=0$ અથવા $t+3=0$ હોય.
આમ,શૂન્યો $t=0, t=5$ અને $t=-3$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= 0 + 5 + (-3) = 2 = -(-2)/1 = -(\text{t}^{2} \text{ નો સહગુણક}) / (\text{t}^{3} \text{ નો સહગુણક})$.
બબ્બે શૂન્યોના ગુણાકારનો સરવાળો $= (0)(5) + (5)(-3) + (-3)(0) = 0 - 15 + 0 = -15 = (-15)/1 = (\text{t} \text{ નો સહગુણક}) / (\text{t}^{3} \text{ નો સહગુણક})$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= (0)(5)(-3) = 0 = -(0)/1 = -(\text{અચળ પદ}) / (\text{t}^{3} \text{ નો સહગુણક})$.
આમ,સંબંધ ચકાસાયેલ છે.
40
Difficult
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેની બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો:
$2x^2 + \frac{7}{2}x + \frac{3}{4}$

Solution

(N/A) ધારો કે $f(x) = 2x^2 + \frac{7}{2}x + \frac{3}{4}$.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $f(x) = 0$ લઈએ,તેથી $2x^2 + \frac{7}{2}x + \frac{3}{4} = 0$.
આખા સમીકરણને $4$ વડે ગુણતા,આપણને $8x^2 + 14x + 3 = 0$ મળે છે.
મધ્યમ પદનું વિભાજન કરતા: $8x^2 + 12x + 2x + 3 = 0$.
$4x(2x + 3) + 1(2x + 3) = 0$.
$(2x + 3)(4x + 1) = 0$.
આમ,શૂન્યો $x = -\frac{3}{2}$ અને $x = -\frac{1}{4}$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{3}{2} + (-\frac{1}{4}) = -\frac{6}{4} - \frac{1}{4} = -\frac{7}{4}$.
સહગુણક સંબંધ: $-\frac{x \text{ નો સહગુણક}}{x^2 \text{ નો સહગુણક}} = -\frac{7/2}{2} = -\frac{7}{4}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= (-\frac{3}{2}) \times (-\frac{1}{4}) = \frac{3}{8}$.
સહગુણક સંબંધ: $\frac{\text{અચળ પદ}}{x^2 \text{ નો સહગુણક}} = \frac{3/4}{2} = \frac{3}{8}$.
બંને સંબંધો સમાન હોવાથી,શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસાય છે.
41
Medium
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેની બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા બહુપદીના સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો: $4x^{2} + 5\sqrt{2}x - 3$

Solution

(N/A) ધારો કે $f(x) = 4x^{2} + 5\sqrt{2}x - 3$.
અવયવ પાડવા માટે,આપણે મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીએ: $4x^{2} + 6\sqrt{2}x - \sqrt{2}x - 3$.
$= 2\sqrt{2}x(\sqrt{2}x + 3) - 1(\sqrt{2}x + 3)$.
$= (\sqrt{2}x + 3)(2\sqrt{2}x - 1)$.
$f(x) = 0$ લેતા,આપણને $\sqrt{2}x + 3 = 0$ અથવા $2\sqrt{2}x - 1 = 0$ મળે.
આમ,શૂન્યો $x = -\frac{3}{\sqrt{2}}$ અને $x = \frac{1}{2\sqrt{2}}$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= -\frac{3}{\sqrt{2}} + \frac{1}{2\sqrt{2}} = \frac{-6 + 1}{2\sqrt{2}} = -\frac{5}{2\sqrt{2}} = -\frac{5\sqrt{2}}{4}$.
$x$ નો સહગુણક $5\sqrt{2}$ છે અને $x^{2}$ નો સહગુણક $4$ છે. તેથી,$-\frac{x \text{ નો સહગુણક}}{x^{2} \text{ નો સહગુણક}} = -\frac{5\sqrt{2}}{4}$. (ચકાસાયેલ)
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= (-\frac{3}{\sqrt{2}}) \times (\frac{1}{2\sqrt{2}}) = -\frac{3}{4}$.
અચળ પદ $-3$ છે અને $x^{2}$ નો સહગુણક $4$ છે. તેથી,$\frac{\text{અચળ પદ}}{x^{2} \text{ નો સહગુણક}} = -\frac{3}{4}$. (ચકાસાયેલ)
42
Difficult
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેની બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો:
$2s^{2} - (1 + 2\sqrt{2})s + \sqrt{2}$

Solution

(N/A) ધારો કે $f(s) = 2s^{2} - (1 + 2\sqrt{2})s + \sqrt{2}$.
$= 2s^{2} - s - 2\sqrt{2}s + \sqrt{2}$
$= s(2s - 1) - \sqrt{2}(2s - 1)$
$= (2s - 1)(s - \sqrt{2})$
$f(s)$ નું મૂલ્ય શૂન્ય થાય જ્યારે $2s - 1 = 0$ અથવા $s - \sqrt{2} = 0$ હોય.
આમ,$s = \frac{1}{2}$ અથવા $s = \sqrt{2}$.
તેથી,બહુપદીના શૂન્યો $\frac{1}{2}$ અને $\sqrt{2}$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= \frac{1}{2} + \sqrt{2} = \frac{1 + 2\sqrt{2}}{2} = \frac{-[-(1 + 2\sqrt{2})]}{2} = \frac{-(\text{s નો સહગુણક})}{\text{s}^{2} \text{ નો સહગુણક}}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= \frac{1}{2} \times \sqrt{2} = \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\text{અચળ પદ}}{\text{s}^{2} \text{ નો સહગુણક}}$.
આમ,શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસાય છે.
43
Difficult
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેની બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા બહુપદીના સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો:
$v^{2}+4 \sqrt{3} v-15$

Solution

(A) ધારો કે $f(v) = v^{2} + 4 \sqrt{3} v - 15$.
અવયવ પાડવા માટે,આપણે મધ્યમ પદનું વિભાજન કરીએ: $v^{2} + (5 \sqrt{3} - \sqrt{3}) v - 15 = 0$.
$= v^{2} + 5 \sqrt{3} v - \sqrt{3} v - 15 = 0$.
$= v(v + 5 \sqrt{3}) - \sqrt{3}(v + 5 \sqrt{3}) = 0$.
$= (v + 5 \sqrt{3})(v - \sqrt{3}) = 0$.
આમ,શૂન્યો $v = -5 \sqrt{3}$ અને $v = \sqrt{3}$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= -5 \sqrt{3} + \sqrt{3} = -4 \sqrt{3} = -\frac{v \text{ નો સહગુણક}}{v^{2} \text{ નો સહગુણક}}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= (-5 \sqrt{3})(\sqrt{3}) = -5 \times 3 = -15 = \frac{\text{અચળ પદ}}{v^{2} \text{ નો સહગુણક}}$.
આમ,સંબંધ ચકાસાયેલ છે.
44
Medium
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેની બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા બહુપદીના સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો:
$y^{2}+\frac{3}{2} \sqrt{5} y-5$

Solution

(A) ધારો કે $f(y) = y^{2} + \frac{3}{2} \sqrt{5} y - 5$.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $f(y) = 0$ લઈએ,જેનો અર્થ છે $y^{2} + \frac{3}{2} \sqrt{5} y - 5 = 0$.
$2$ વડે ગુણતા,આપણને $2y^{2} + 3\sqrt{5}y - 10 = 0$ મળે છે.
મધ્યમ પદનું વિભાજન કરતા: $2y^{2} + 4\sqrt{5}y - \sqrt{5}y - 10 = 0$.
$2y(y + 2\sqrt{5}) - \sqrt{5}(y + 2\sqrt{5}) = 0$.
$(y + 2\sqrt{5})(2y - \sqrt{5}) = 0$.
આમ,શૂન્યો $y = -2\sqrt{5}$ અને $y = \frac{\sqrt{5}}{2}$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો $= -2\sqrt{5} + \frac{\sqrt{5}}{2} = \frac{-4\sqrt{5} + \sqrt{5}}{2} = -\frac{3\sqrt{5}}{2}$.
બહુપદી $y^{2} + \frac{3}{2} \sqrt{5} y - 5$ માં,$y$ નો સહગુણક $\frac{3\sqrt{5}}{2}$ છે અને $y^{2}$ નો સહગુણક $1$ છે. તેથી,$-\frac{y \text{ નો સહગુણક}}{y^{2} \text{ નો સહગુણક}} = -\frac{3\sqrt{5}}{2}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= (-2\sqrt{5}) \times (\frac{\sqrt{5}}{2}) = -5$.
અચળ પદ $-5$ છે અને $y^{2}$ નો સહગુણક $1$ છે. તેથી,$\frac{\text{અચળ પદ}}{y^{2} \text{ નો સહગુણક}} = -5$.
આમ,સંબંધ ચકાસાયેલ છે.
45
Difficult
અવયવીકરણની રીત દ્વારા નીચેના બહુપદીના શૂન્યો શોધો અને શૂન્યો તથા બહુપદીના સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસો:
$7 y^{2}-\frac{11}{3} y-\frac{2}{3}$

Solution

(A) ધારો કે $f(y) = 7y^2 - \frac{11}{3}y - \frac{2}{3}$.
શૂન્યો શોધવા માટે,$f(y) = 0$ લેતા,જેનો અર્થ છે $\frac{1}{3}(21y^2 - 11y - 2) = 0$,તેથી $21y^2 - 11y - 2 = 0$.
મધ્યમ પદનું વિભાજન કરતા: $21y^2 - 14y + 3y - 2 = 0$.
$7y(3y - 2) + 1(3y - 2) = 0$.
$(3y - 2)(7y + 1) = 0$.
આમ,શૂન્યો $y = \frac{2}{3}$ અને $y = -\frac{1}{7}$ છે.
ચકાસણી:
શૂન્યોનો સરવાળો = $\frac{2}{3} + (-\frac{1}{7}) = \frac{14 - 3}{21} = \frac{11}{21}$.
બહુપદી $7y^2 - \frac{11}{3}y - \frac{2}{3}$ માં,$y$ નો સહગુણક $-\frac{11}{3}$ છે અને $y^2$ નો સહગુણક $7$ છે.
શૂન્યોનો સરવાળો = $-\frac{y \text{ નો સહગુણક}}{y^2 \text{ નો સહગુણક}} = -\frac{-11/3}{7} = \frac{11}{21}$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર = $(\frac{2}{3})(-\frac{1}{7}) = -\frac{2}{21}$.
અચળ પદ $-\frac{2}{3}$ છે,$y^2$ નો સહગુણક $7$ છે.
શૂન્યોનો ગુણાકાર = $\frac{\text{અચળ પદ}}{y^2 \text{ નો સહગુણક}} = \frac{-2/3}{7} = -\frac{2}{21}$.
આમ,સંબંધ ચકાસાયેલ છે.
46
Medium
એક દ્વિઘાત બહુપદી શોધો,જેના શૂન્યોનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $\sqrt{2}$ અને $-\frac{3}{2}$ છે. તેના શૂન્યો પણ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ છે અને તેના શૂન્યો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ છે કે,શૂન્યોનો સરવાળો $\alpha + \beta = \sqrt{2}$ અને શૂન્યોનો ગુણાકાર $\alpha \beta = -\frac{3}{2}$ છે.
દ્વિઘાત બહુપદીનું સૂત્ર $k[x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha \beta]$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $k[x^2 - \sqrt{2}x - \frac{3}{2}]$ મળે છે.
જો $k=2$ લઈએ,તો બહુપદી $2x^2 - 2\sqrt{2}x - 3$ મળે.
શૂન્યો શોધવા માટે,$2x^2 - 2\sqrt{2}x - 3 = 0$ લો.
$2x^2 - 3\sqrt{2}x + \sqrt{2}x - 3 = 0$.
$\sqrt{2}x(\sqrt{2}x - 3) + 1(\sqrt{2}x - 3) = 0$.
$(\sqrt{2}x + 1)(\sqrt{2}x - 3) = 0$.
આમ,શૂન્યો $x = -\frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $x = \frac{3}{\sqrt{2}}$ છે.
47
Difficult
ચકાસો કે નીચે આપેલ ત્રિઘાત બહુપદીની સાથે આપેલી સંખ્યાઓ તેના શૂન્યો છે. દરેક કિસ્સામાં શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ પણ ચકાસો: $2x^3 + x^2 - 5x + 2; \frac{1}{2}, 1, -2$.

Solution

(A) ધારો કે $p(x) = 2x^3 + x^2 - 5x + 2$.
આપેલ મૂલ્યો $\alpha = \frac{1}{2}, \beta = 1, \gamma = -2$ છે.
પ્રથમ,આપણે ચકાસીએ કે આ શૂન્યો છે:
$p(\frac{1}{2}) = 2(\frac{1}{8}) + \frac{1}{4} - \frac{5}{2} + 2 = \frac{1}{4} + \frac{1}{4} - \frac{5}{2} + 2 = \frac{1}{2} - \frac{5}{2} + 2 = -2 + 2 = 0$.
$p(1) = 2(1)^3 + (1)^2 - 5(1) + 2 = 2 + 1 - 5 + 2 = 0$.
$p(-2) = 2(-8) + 4 - 5(-2) + 2 = -16 + 4 + 10 + 2 = 0$.
આમ,$\frac{1}{2}, 1,$ અને $-2$ એ બહુપદીના શૂન્યો છે.
$p(x)$ ની સરખામણી $ax^3 + bx^2 + cx + d$ સાથે કરતા,$a = 2, b = 1, c = -5, d = 2$ મળે છે.
સંબંધોની ચકાસણી:
$1$. શૂન્યોનો સરવાળો: $\alpha + \beta + \gamma = \frac{1}{2} + 1 - 2 = -\frac{1}{2} = \frac{-b}{a}$.
$2$. બબ્બે શૂન્યોના ગુણાકારનો સરવાળો: $\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = (\frac{1}{2})(1) + (1)(-2) + (-2)(\frac{1}{2}) = \frac{1}{2} - 2 - 1 = -\frac{5}{2} = \frac{c}{a}$.
$3$. શૂન્યોનો ગુણાકાર: $\alpha\beta\gamma = (\frac{1}{2})(1)(-2) = -1 = \frac{-d}{a} = \frac{-2}{2} = -1$.
આમ,સંબંધ ચકાસાયેલ છે.
48
Difficult
નીચે આપેલ ત્રિઘાત બહુપદીઓની સાથે દર્શાવેલ સંખ્યાઓ તેના શૂન્યો છે કે નહીં તે ચકાસો. દરેક કિસ્સામાં શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ પણ ચકાસો: $x^{3}-4x^{2}+5x-2; 2, 1, 1$.

Solution

(A) ધારો કે બહુપદી $p(x) = x^{3} - 4x^{2} + 5x - 2$ છે.
આપેલ સંખ્યાઓ $2, 1, 1$ છે.
$x = 2$ માટે: $p(2) = (2)^{3} - 4(2)^{2} + 5(2) - 2 = 8 - 16 + 10 - 2 = 0$.
$x = 1$ માટે: $p(1) = (1)^{3} - 4(1)^{2} + 5(1) - 2 = 1 - 4 + 5 - 2 = 0$.
અહીં $p(2) = 0$ અને $p(1) = 0$ હોવાથી,$2, 1, 1$ એ આપેલ બહુપદીના શૂન્યો છે.
બહુપદી $p(x)$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{3} + bx^{2} + cx + d$ સાથે સરખાવતા,$a = 1, b = -4, c = 5, d = -2$ મળે છે.
સંબંધોની ચકાસણી:
$1$. શૂન્યોનો સરવાળો: $2 + 1 + 1 = 4 = -(-4)/1 = -b/a$.
$2$. બબ્બે શૂન્યોના ગુણાકારનો સરવાળો: $(2)(1) + (1)(1) + (2)(1) = 2 + 1 + 2 = 5 = 5/1 = c/a$.
$3$. શૂન્યોનો ગુણાકાર: $2 \times 1 \times 1 = 2 = -(-2)/1 = -d/a$.
આમ,શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેનો સંબંધ ચકાસાય છે.
49
Medium
એક ત્રિઘાત બહુપદી શોધો જેના શૂન્યોનો સરવાળો,બબ્બે શૂન્યોના ગુણાકારનો સરવાળો અને શૂન્યોનો ગુણાકાર અનુક્રમે $2, -7, -14$ હોય.

Solution

(A) ધારો કે ત્રિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^3 + bx^2 + cx + d$ છે અને તેના શૂન્યો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ છે.
સહગુણકો અને શૂન્યો વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$1.$ શૂન્યોનો સરવાળો: $\alpha + \beta + \gamma = -b/a = 2/1$
$2.$ બબ્બે શૂન્યોના ગુણાકારનો સરવાળો: $\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = c/a = -7/1$
$3.$ શૂન્યોનો ગુણાકાર: $\alpha\beta\gamma = -d/a = -14/1$
કિંમતોની સરખામણી કરતા,આપણને $a = 1, b = -2, c = -7$ અને $d = 14$ મળે છે.
આ કિંમતોને સામાન્ય સ્વરૂપ $ax^3 + bx^2 + cx + d$ માં મૂકતા,આપણને બહુપદી મળે છે:
$p(x) = x^3 - 2x^2 - 7x + 14$.
50
Difficult
જો બહુપદી $x^{3}-3x^{2}+x+1$ ના શૂન્યો $a-b, a, a+b$ હોય,તો $a$ અને $b$ શોધો.

Solution

(A) આપેલ બહુપદી $p(x) = x^{3}-3x^{2}+x+1$ છે.
શૂન્યો $a-b, a, a+b$ આપેલા છે.
બહુપદીને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $Ax^{3}+Bx^{2}+Cx+D$ સાથે સરખાવતા,આપણને $A=1, B=-3, C=1, D=1$ મળે છે.
શૂન્યો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
શૂન્યોનો સરવાળો $= (a-b) + a + (a+b) = -B/A$.
$3a = -(-3)/1 = 3$.
$a = 1$.
શૂન્યોનો ગુણાકાર $= (a-b)(a)(a+b) = -D/A$.
$(1-b)(1)(1+b) = -1/1$.
$1-b^{2} = -1$.
$b^{2} = 2$.
$b = \pm\sqrt{2}$.
આમ,$a=1$ અને $b=\pm\sqrt{2}$ છે.

Polynomials — Relationship between Zeroes and Coefficients of a Polynomial · Frequently Asked Questions

1Are these Polynomials questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Polynomials Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.