અ Gujarati

Nature of Roots Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Quadratic Equations · Nature of Roots

134+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 34 of 134 questions in Gujarati

101
EasyMCQ
સમીકરણ $3x^2 - 6x + 4 = 0$ નો વિવેચક ............. છે.
A
$0$
B
$12$
C
$-12$
D
$84$

Solution

(C) $ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપના દ્વિઘાત સમીકરણ માટે,વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^2 - 4ac$ છે.
આપેલ સમીકરણ $3x^2 - 6x + 4 = 0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 3$,$b = -6$ અને $c = 4$ મળે છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$D = (-6)^2 - 4(3)(4)$
$D = 36 - 48$
$D = -12$
તેથી,વિવેચક $-12$ છે.
102
EasyMCQ
$x^{2}+12x+36=0$ ના બીજ ........... છે.
A
એકબીજાના વ્યસ્ત
B
એકબીજાના વિરોધી
C
અપૂર્ણાંક
D
સમાન

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} + 12x + 36 = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 1$,$b = 12$ અને $c = 36$ મળે છે.
વિવેચક $D$ ની ગણતરી $D = b^{2} - 4ac$ મુજબ થાય છે.
$D = (12)^{2} - 4(1)(36) = 144 - 144 = 0$.
અહીં વિવેચક $D = 0$ હોવાથી,દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ વાસ્તવિક અને સમાન છે.
વૈકલ્પિક રીતે,સમીકરણને $(x + 6)^{2} = 0$ તરીકે લખી શકાય છે,જે $x = -6, -6$ આપે છે.
103
EasyMCQ
સમીકરણ $9x^2 + 30x + 25 = 0$ ના $R$ માં .............. છે.
A
સમાન બીજ
B
અસમાન બીજ
C
કોઈ બીજ નથી
D
અસંમેય બીજ

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજના પ્રકાર નક્કી કરવા માટે,આપણે વિવેચક $D = b^2 - 4ac$ ની ગણતરી કરીએ છીએ.
અહીં,$a = 9$,$b = 30$,અને $c = 25$ છે.
આ કિંમતોને વિવેચકના સૂત્રમાં મૂકતા:
$D = (30)^2 - 4(9)(25)$
$D = 900 - 900$
$D = 0$
વિવેચક $D = 0$ હોવાથી,દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ વાસ્તવિક અને સમાન છે.
104
EasyMCQ
જો $x^{2}-10x+(2k-1)=0$ નો વિવેચક $40$ હોય,તો $k=$...............
A
$79$
B
$8$
C
$13$
D
$15$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-10x+(2k-1)=0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2}+bx+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1$,$b=-10$,અને $c=2k-1$ મળે છે.
વિવેચક $D$ શોધવાનું સૂત્ર $D=b^{2}-4ac$ છે.
અહીં $D=40$ આપેલ છે,તેથી કિંમતો મૂકતા:
$40 = (-10)^{2} - 4(1)(2k-1)$
$40 = 100 - 4(2k-1)$
$40 = 100 - 8k + 4$
$40 = 104 - 8k$
$8k = 104 - 40$
$8k = 64$
$k = 8$.
105
EasyMCQ
જો $2x^{2} + 5x + 3 = 0$ ના બીજો પૈકી એક બીજ $-1$ હોય,તો બીજું બીજ ............. છે.
A
$3/5$
B
$5/2$
C
$3/2$
D
$-3/2$

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \cdot \beta = c/a$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ સમીકરણ $2x^{2} + 5x + 3 = 0$ માં,$a = 2$,$b = 5$ અને $c = 3$ છે.
ધારો કે બીજ $\alpha = -1$ છે અને બીજું બીજ $\beta$ છે.
બીજના ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $(-1) \cdot \beta = 3/2$.
તેથી,$\beta = -3/2$.
વૈકલ્પિક રીતે,બીજના સરવાળાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\alpha + \beta = -b/a$.
$-1 + \beta = -5/2$.
$\beta = -5/2 + 1 = -3/2$.
106
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ ............ ના બીજ સમાન (પુનરાવર્તિત) છે.
A
$x^{2}-6 x-8=0$
B
$x^{2}-6 x+9=0$
C
$x^{2}-9=0$
D
$x^{2}=4$

Solution

(B) જો દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક $D = b^{2}-4ac$ શૂન્ય હોય,તો તેના બીજ સમાન (પુનરાવર્તિત) હોય છે.
વિકલ્પ $A$ માટે: $x^{2}-6x-8=0$,$D = (-6)^{2}-4(1)(-8) = 36+32 = 68 \neq 0$.
વિકલ્પ $B$ માટે: $x^{2}-6x+9=0$,$D = (-6)^{2}-4(1)(9) = 36-36 = 0$. અહીં $D=0$ હોવાથી,બીજ સમાન છે.
વિકલ્પ $C$ માટે: $x^{2}-9=0$,$D = (0)^{2}-4(1)(-9) = 36 \neq 0$.
વિકલ્પ $D$ માટે: $x^{2}-4=0$,$D = (0)^{2}-4(1)(-4) = 16 \neq 0$.
તેથી,સમાન બીજ ધરાવતું સમીકરણ $x^{2}-6x+9=0$ છે.
107
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણના વિવેચક માટે વપરાતી સંજ્ઞા $\ldots \ldots \ldots \ldots$ છે.
A
$\alpha$
B
$\beta$
C
$D$
D
$\gamma$

Solution

(C) પ્રમાણિત સ્વરૂપના દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,જ્યાં $a \neq 0$,વિવેચકને $D = b^2 - 4ac$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
આ કિંમત દ્વિઘાત સમીકરણના બીજના પ્રકાર નક્કી કરે છે.
વિવેચકને દર્શાવવા માટે વપરાતી સંજ્ઞા $D$ છે.
108
EasyMCQ
જો $\ldots \ldots \ldots$ હોય,તો દ્વિઘાત સમીકરણના વાસ્તવિક બીજ અસ્તિત્વ ધરાવતા નથી.
A
$D=0$
B
$D > 0$
C
$D < 0$
D
$D=1$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D = b^2 - 4ac$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$1$. જો $D > 0$ હોય,તો સમીકરણને બે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ હોય છે.
$2$. જો $D = 0$ હોય,તો સમીકરણને બે સમાન વાસ્તવિક બીજ હોય છે.
$3$. જો $D < 0$ હોય,તો $D$ નું વર્ગમૂળ વાસ્તવિક સંખ્યા નથી,તેથી દ્વિઘાત સમીકરણને કોઈ વાસ્તવિક બીજ હોતા નથી.
આમ,વાસ્તવિક બીજ અસ્તિત્વ ન ધરાવવાની શરત $D < 0$ છે.
109
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,જો $\ldots \ldots \ldots \ldots$ હોય તો તેના બીજ ભિન્ન અને સંમેય હોય છે.
A
$D > 0$
B
$D$ એ કોઈ સંમેય સંખ્યાનો પૂર્ણ વર્ગ હોય અને $a, b, c \in \mathbb{Q}$ હોય
C
$D = 0$
D
$D < 0$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે જ્યાં સહગુણકો $a, b, c \in \mathbb{Q}$ હોય,ત્યારે બીજ શોધવાનું સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ છે,જ્યાં $D = b^2 - 4ac$ એ વિવેચક છે.
$1$. જો $D > 0$ હોય અને $D$ એ કોઈ સંમેય સંખ્યાનો પૂર્ણ વર્ગ હોય,તો $\sqrt{D}$ સંમેય બને છે,જેનાથી બીજ ભિન્ન અને સંમેય મળે છે.
$2$. જો $D = 0$ હોય,તો બીજ વાસ્તવિક અને સમાન હોય છે.
$3$. જો $D < 0$ હોય,તો બીજ કાલ્પનિક હોય છે.
તેથી,બીજ ભિન્ન અને સંમેય હોવા માટે $D > 0$ હોવું જોઈએ અને તે એક સંમેય સંખ્યાનો પૂર્ણ વર્ગ હોવો જોઈએ,જ્યારે $a, b, c$ સંમેય હોય.
110
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ માટે,જો $\ldots \ldots \ldots \ldots$ હોય,તો સમીકરણના બંને બીજ ભિન્ન અને વાસ્તવિક હોય છે.
A
$D = 0$
B
$D < 0$
C
$D \leqslant 0$
D
$D > 0$

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D = b^2 - 4ac$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જો $D > 0$ હોય,તો સમીકરણના બે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ મળે છે.
જો $D = 0$ હોય,તો સમીકરણના બે સમાન વાસ્તવિક બીજ મળે છે.
જો $D < 0$ હોય,તો સમીકરણના કોઈ વાસ્તવિક બીજ મળતા નથી (સંકર બીજ મળે છે).
તેથી,બીજ ભિન્ન અને વાસ્તવિક હોવા માટેની શરત $D > 0$ છે.
111
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ માટે,જો $\ldots \ldots \ldots \ldots,$ હોય,તો બંને બીજ સમાન હોય છે.
A
$D < 0$
B
$D > 0$
C
$D = 1$
D
$D = 0$

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D$ એ $D = b^2 - 4ac$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જો $D > 0$ હોય,તો સમીકરણને બે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ હોય છે.
જો $D = 0$ હોય,તો સમીકરણને બે સમાન વાસ્તવિક બીજ હોય છે.
જો $D < 0$ હોય,તો સમીકરણને કોઈ વાસ્તવિક બીજ હોતા નથી.
તેથી,બીજ સમાન હોવા માટેની શરત $D = 0$ છે.
112
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ નું એક બીજ $\frac{-b + \sqrt{D}}{2a}$ હોય,તો બીજું બીજ $\ldots \ldots \ldots \ldots$ છે.
A
$\frac{-b - \sqrt{D}}{2a}$
B
$\frac{b + \sqrt{D}}{2a}$
C
$\frac{-c - \sqrt{D}}{2a}$
D
$\frac{c + \sqrt{D}}{2a}$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજ શોધવાનું સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ છે,જ્યાં $D = b^2 - 4ac$ એ વિવેચક (discriminant) છે.
આ સૂત્ર બે બીજ આપે છે: $x_1 = \frac{-b + \sqrt{D}}{2a}$ અને $x_2 = \frac{-b - \sqrt{D}}{2a}$.
પ્રશ્નમાં આપેલ છે કે એક બીજ $\frac{-b + \sqrt{D}}{2a}$ છે,તેથી બીજું બીજ $\frac{-b - \sqrt{D}}{2a}$ થાય.
113
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ $(a \neq 0)$ ના બંને બીજ સમાન હોય,તો ..... .
A
$a = c$
B
$a^2 = 4bc$
C
$b^2 = 4ac$
D
$c^2 = 4ab$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^2 - 4ac$ છે.
જો દ્વિઘાત સમીકરણના બંને બીજ સમાન હોય,તો વિવેચકનું મૂલ્ય શૂન્ય હોવું જોઈએ,એટલે કે $D = 0$.
$D$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $b^2 - 4ac = 0$ મળે છે.
તેથી,$b^2 = 4ac$ થાય.
114
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $4x^{2} + 20x + 25 = 0$ ના વિવેચકનું મૂલ્ય $\ldots \ldots \ldots \ldots$ છે.
A
$5$
B
$10$
C
$0$
D
$25$

Solution

(C) $ax^{2} + bx + c = 0$ સ્વરૂપના દ્વિઘાત સમીકરણ માટે,વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^{2} - 4ac$ છે.
આપેલ સમીકરણ $4x^{2} + 20x + 25 = 0$ માં,સહગુણકો $a = 4$,$b = 20$,અને $c = 25$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$D = (20)^{2} - 4(4)(25)$
$D = 400 - 400$
$D = 0$
આમ,વિવેચકનું મૂલ્ય $0$ છે.
115
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $5x^{2} + x + 2 = 0$ ના વિવેચકનું મૂલ્ય ..... છે.
A
$5$
B
$1$
C
$-39$
D
$41$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^{2} - 4ac$ છે.
આપેલ સમીકરણ $5x^{2} + x + 2 = 0$ માં સહગુણકો $a = 5$,$b = 1$ અને $c = 2$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$D = (1)^{2} - 4(5)(2)$
$D = 1 - 40$
$D = -39$
આમ,વિવેચકનું મૂલ્ય $-39$ છે.
116
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-8x+15=0$ ના વિવેચકનું મૂલ્ય ...... છે.
A
$64$
B
$60$
C
$-4$
D
$4$

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2}+bx+c=0$ માટે,વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D=b^{2}-4ac$ છે.
આપેલ સમીકરણ $x^{2}-8x+15=0$ માં,સહગુણકો $a=1, b=-8$ અને $c=15$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$D=(-8)^{2}-4(1)(15)$
$D=64-60$
$D=4$
આમ,વિવેચકનું મૂલ્ય $4$ છે.
117
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $kx^{2} - 4x - 4 = 0$ ના વિવેચકનું મૂલ્ય $64$ હોય,તો $k = \dots$
A
$0$
B
$-3$
C
$3$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $kx^{2} - 4x - 4 = 0$ છે. તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = k$,$b = -4$,અને $c = -4$ મળે છે.
વિવેચક $D$ શોધવાનું સૂત્ર $D = b^{2} - 4ac$ છે.
અહીં $D = 64$ આપેલ છે,તેથી કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$(-4)^{2} - 4(k)(-4) = 64$
$16 + 16k = 64$
$16k = 64 - 16$
$16k = 48$
$k = \frac{48}{16}$
$k = 3$
118
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $6x^{2}-x-k=0$ ના વિવેચકનું મૂલ્ય $25$ હોય,તો $k = \ldots$
A
$1$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2}+bx+c=0$ માટે,વિવેચક $D = b^{2}-4ac$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ સમીકરણ: $6x^{2}-x-k=0$.
અહીં,$a=6, b=-1, c=-k$.
આપેલ છે કે વિવેચક $D = 25$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $(-1)^{2}-4(6)(-k) = 25$.
$1+24k = 25$.
$24k = 25-1$.
$24k = 24$.
$k = 1$.
119
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $kx^2 - 6x + 1 = 0$ ના વિવેચકનું મૂલ્ય $0$ હોય,તો $k = \ldots$
A
$3$
B
$2$
C
$9$
D
$1$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^2 - 4ac$ છે.
આપેલ સમીકરણ $kx^2 - 6x + 1 = 0$ માં,$a = k$,$b = -6$ અને $c = 1$ છે.
વિવેચક $0$ હોવાથી,આપણે $D = 0$ લઈએ:
$(-6)^2 - 4(k)(1) = 0$
$36 - 4k = 0$
$4k = 36$
$k = 9$.
120
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $kx^{2} + 4x + 1 = 0$ ના બંને બીજ સમાન હોય,તો $k = \ldots$
A
$2$
B
$4$
C
$1$
D
$-4$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માટે,બીજ સમાન હોય ત્યારે વિવેચક $D = b^{2} - 4ac = 0$ થાય.
અહીં,$a = k$,$b = 4$,અને $c = 1$ છે.
વિવેચકના સૂત્રમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$D = (4)^{2} - 4(k)(1) = 0$
$16 - 4k = 0$
$4k = 16$
$k = 4$
તેથી,$k$ ની સાચી કિંમત $4$ છે.
121
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-10x+(2k-1)=0$ ના વિવેચકનું મૂલ્ય $40$ હોય,તો $k = \ldots$.
A
$15$
B
$8$
C
$7$
D
$10$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણનું પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2}+bx+c=0$ છે. $x^{2}-10x+(2k-1)=0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1$,$b=-10$ અને $c=2k-1$ મળે છે.
વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^{2}-4ac$ છે.
અહીં $D = 40$ આપેલ છે,તેથી સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$(-10)^{2} - 4(1)(2k-1) = 40$
$100 - 4(2k-1) = 40$
બંને બાજુથી $100$ બાદ કરતા:
$-4(2k-1) = 40 - 100$
$-4(2k-1) = -60$
$-4$ વડે ભાગતા:
$2k-1 = 15$
બંને બાજુ $1$ ઉમેરતા:
$2k = 16$
$2$ વડે ભાગતા:
$k = 8$.
122
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} + \sqrt{2}x + 2 = 0$ ના વિવેચકનું મૂલ્ય .... છે.
A
$-14$
B
$-6$
C
$6$
D
$18$

Solution

(B) $ax^{2} + bx + c = 0$ સ્વરૂપના દ્વિઘાત સમીકરણ માટે, વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^{2} - 4ac$ છે.
આપેલ સમીકરણ $x^{2} + \sqrt{2}x + 2 = 0$ માં, સહગુણકો $a = 1$, $b = \sqrt{2}$ અને $c = 2$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$D = (\sqrt{2})^{2} - 4(1)(2)$
$D = 2 - 8$
$D = -6$
તેથી, વિવેચકનું મૂલ્ય $-6$ છે.
123
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે $D$ (વિવેચક) નું મૂલ્ય શોધવાનું સૂત્ર $\ldots \ldots \ldots \ldots$ છે.
A
$D = b^2 + 4ac$
B
$D = b^2 - 4a^2c^2$
C
$D = b^2 - 4ac$
D
$D = b^2 + 4a^2c^2$

Solution

(C) પ્રમાણિત સ્વરૂપના દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,જ્યાં $a \neq 0$ હોય,ત્યારે બીજના સ્વરૂપને નક્કી કરવા માટે વિવેચક $D$ નો ઉપયોગ થાય છે.
વિવેચક શોધવાનું સૂત્ર $D = b^2 - 4ac$ છે.
આ મૂલ્ય બીજ વાસ્તવિક અને ભિન્ન $(D > 0)$,વાસ્તવિક અને સમાન $(D = 0)$,અથવા કાલ્પનિક $(D < 0)$ છે કે નહીં તે નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.
124
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $25x^{2} - 10x + 1 = 0$ માટે વિવેચક $D$ નું મૂલ્ય ..... છે.
A
$5$
B
$0$
C
$10$
D
$20$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $25x^{2} - 10x + 1 = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a = 25$,$b = -10$,અને $c = 1$ મળે છે.
વિવેચક $D$ શોધવાનું સૂત્ર $D = b^{2} - 4ac$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$D = (-10)^{2} - 4(25)(1)$
$D = 100 - 100$
$D = 0$.
આમ,વિવેચકનું મૂલ્ય $0$ છે.
125
MediumMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}+18x+81=0$ ના બીજ ..... છે.
A
પરસ્પર વ્યસ્ત
B
વિરોધી
C
અપૂર્ણાંક
D
સમાન

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}+18x+81=0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2}+bx+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1$,$b=18$ અને $c=81$ મળે છે.
વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^{2}-4ac$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $D = (18)^{2} - 4(1)(81) = 324 - 324 = 0$.
અહીં વિવેચક $D=0$ હોવાથી,દ્વિઘાત સમીકરણના બે વાસ્તવિક અને સમાન બીજ મળે છે.
વૈકલ્પિક રીતે,આપણે સમીકરણના અવયવ પાડી શકીએ: $x^{2}+18x+81 = (x+9)^{2} = 0$.
આનાથી $(x+9)(x+9)=0$ મળે છે,તેથી $x = -9, -9$.
આમ,બીજ સમાન છે.
126
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} + 5x + 1 = 0$ માટે વિવેચક $D$ ની કિંમત $\ldots \ldots \ldots \ldots$ છે.
A
$14$
B
$5$
C
$21$
D
$6$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માટે,વિવેચક $D$ શોધવાનું સૂત્ર $D = b^{2} - 4ac$ છે.
આપેલ સમીકરણ $x^{2} + 5x + 1 = 0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 1$,$b = 5$ અને $c = 1$ મળે છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$D = (5)^{2} - 4(1)(1)$
$D = 25 - 4$
$D = 21$.
તેથી,વિવેચક $D$ ની કિંમત $21$ છે.
127
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^{2} + 5x - k = 0$ ના વિવેચકનું મૂલ્ય $81$ હોય,તો $k = \dots$
A
$2$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^{2} + 5x - k = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 2$,$b = 5$ અને $c = -k$ મળે છે.
વિવેચક $D$ શોધવાનું સૂત્ર $D = b^{2} - 4ac$ છે.
અહીં $D = 81$ આપેલ છે,તેથી કિંમતો મૂકતા:
$81 = (5)^{2} - 4(2)(-k)$
$81 = 25 + 8k$
$81 - 25 = 8k$
$56 = 8k$
$k = \frac{56}{8} = 7$.
આમ,$k$ નું મૂલ્ય $7$ છે.
128
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણના વિવેચકનું મૂલ્ય $D = 0$ હોય,તો દરેક બીજનું મૂલ્ય .... છે.
A
$\frac{b}{2a}$
B
$\frac{2b}{a}$
C
$\frac{-b}{2a}$
D
$\frac{-2b}{a}$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજ શોધવાનું સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ છે,જ્યાં $D = b^2 - 4ac$ એ વિવેચક છે.
અહીં આપેલ છે કે $D = 0$,તેથી સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{0}}{2a}$ બને છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા $x = \frac{-b \pm 0}{2a}$ મળે છે.
તેથી,બંને બીજ સમાન હોય છે અને તેનું મૂલ્ય $x = \frac{-b}{2a}$ થાય છે.
129
EasyMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માં,જ્યાં $a \neq 0$,$b = 0$ અને $D > 0$ હોય,તો સમીકરણના બંને બીજ ..... છે.
A
શૂન્ય
B
પરસ્પર વ્યસ્ત
C
વિરોધી
D
સમાન

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ આપેલ છે.
આપેલ છે કે $b = 0$,તેથી સમીકરણ $ax^{2} + c = 0$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે $ax^{2} = -c$,અથવા $x^{2} = -c/a$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $x = \pm \sqrt{-c/a}$ મળે છે.
ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. તો $\alpha = \sqrt{-c/a}$ અને $\beta = -\sqrt{-c/a}$ થાય.
અહીં $\alpha = -\beta$ હોવાથી,બીજ મૂલ્યમાં સમાન પરંતુ ચિહ્નમાં વિરોધી છે.
તેથી,બીજ વિરોધી છે.
130
MediumMCQ
જો $25x^{2} - x(m - 2) - 1 = 0$ ના બંને બીજ પરસ્પર વિરોધી હોય,તો $m = \ldots$
A
$0$
B
$-2$
C
$2$
D
$10$

Solution

(C) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $25x^{2} - x(m - 2) - 1 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $-\alpha$ છે,કારણ કે તેઓ એકબીજાના વિરોધી છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -b/a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$a = 25$,$b = -(m - 2)$,અને $c = -1$ છે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha + (-\alpha) = -[-(m - 2)] / 25$.
$0 = (m - 2) / 25$.
બંને બાજુ $25$ વડે ગુણતા,આપણને $0 = m - 2$ મળે છે.
તેથી,$m = 2$.
131
MediumMCQ
જો વિવેચક $D = 0$ હોય,તો દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ ..... છે.
A
$\frac{b}{2a}$
B
$-\frac{b}{2a}$
C
$\frac{2a}{b}$
D
$-\frac{2a}{b}$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ શોધવા માટેનું સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ છે,જ્યાં $D = b^2 - 4ac$ એ વિવેચક છે.
અહીં આપેલ છે કે વિવેચક $D = 0$,તેથી આપણે આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકીએ:
$x = \frac{-b \pm \sqrt{0}}{2a}$
$x = \frac{-b \pm 0}{2a}$
$x = -\frac{b}{2a}$
આમ,જ્યારે $D = 0$ હોય,ત્યારે દ્વિઘાત સમીકરણના બંને બીજ સમાન હોય છે,જેની કિંમત $-\frac{b}{2a}$ થાય છે.
132
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ બહુપદીને કોઈ વાસ્તવિક શૂન્ય નથી?
A
$p(x)=x^{2}-5 x+4$
B
$p(x)=x^{2}+2 x+1$
C
$p(x)=x^{2}-4$
D
$p(x)=x^{2}+2 x+7$

Solution

(D) દ્વિઘાત બહુપદી $p(x) = ax^2 + bx + c$ ને કોઈ વાસ્તવિક શૂન્ય ન હોય જો તેનો વિવેચક $D = b^2 - 4ac < 0$ હોય.
વિકલ્પ $A$ માટે: $D = (-5)^2 - 4(1)(4) = 25 - 16 = 9 > 0$. તેને બે વાસ્તવિક શૂન્યો છે.
વિકલ્પ $B$ માટે: $D = (2)^2 - 4(1)(1) = 4 - 4 = 0$. તેને એક વાસ્તવિક શૂન્ય છે.
વિકલ્પ $C$ માટે: $D = (0)^2 - 4(1)(-4) = 16 > 0$. તેને બે વાસ્તવિક શૂન્યો છે.
વિકલ્પ $D$ માટે: $D = (2)^2 - 4(1)(7) = 4 - 28 = -24 < 0$. અહીં $D < 0$ હોવાથી,આ બહુપદીને કોઈ વાસ્તવિક શૂન્ય નથી.
133
MediumMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $4x^{2} + 4x - 3 = 0$ ના બીજ કેવા છે?
A
શક્ય નથી
B
વાસ્તવિક અને સમાન
C
અસમાન અને સંમેય
D
સમાન અને સંમેય

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માટે,બીજનો પ્રકાર વિવેચક $D = b^{2} - 4ac$ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
અહીં,$a = 4$,$b = 4$,અને $c = -3$ છે.
વિવેચકની ગણતરી કરતા: $D = (4)^{2} - 4(4)(-3) = 16 + 48 = 64$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,બીજ વાસ્તવિક અને અસમાન છે.
વળી,$D = 64$ એ પૂર્ણવર્ગ સંખ્યા હોવાથી,બીજ સંમેય છે.
તેથી,બીજ અસમાન અને સંમેય છે.
134
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયો સમૂહ ભાગ $I$ ના ડેટાને ભાગ $II$ ના ડેટા સાથે યોગ્ય રીતે જોડે છે?
ભાગ $I$ ભાગ $II$
$1.$ $x^{2}+5x+6=0$ નો વિવેચક $a. 1$
$2.$ $x^{2}+5x+4=0$ નો વિવેચક $b. 9$
$3.$ $x^{2}+4x+3=0$ નો વિવેચક $c. 4$
$4.$ $x^{2}+6x+5=0$ નો વિવેચક $d. 16$
A
$(1-d), (2-c), (3-b), (4-a)$
B
$(1-b), (2-a), (3-d), (4-c)$
C
$(1-c), (2-b), (3-d), (4-a)$
D
$(1-b), (2-c), (3-d), (4-a)$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2}+bx+c=0$ નો વિવેચક $D$ એ $D = b^{2}-4ac$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$1.$ $x^{2}+5x+6=0$ માટે,$D = 5^{2}-4(1)(6) = 25-24 = 1$. તેથી,$(1-a)$.
$2.$ $x^{2}+5x+4=0$ માટે,$D = 5^{2}-4(1)(4) = 25-16 = 9$. તેથી,$(2-b)$.
$3.$ $x^{2}+4x+3=0$ માટે,$D = 4^{2}-4(1)(3) = 16-12 = 4$. તેથી,$(3-c)$.
$4.$ $x^{2}+6x+5=0$ માટે,$D = 6^{2}-4(1)(5) = 36-20 = 16$. તેથી,$(4-d)$.
આમ,સાચી જોડ $(1-a), (2-b), (3-c), (4-d)$ છે.

Quadratic Equations — Nature of Roots · Frequently Asked Questions

1Are these Quadratic Equations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Quadratic Equations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.