અ Gujarati

Volume of a Sphere Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Surface Areas and Volumes · Volume of a Sphere

30+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 30 of 30 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
એક ગોલકની ત્રિજ્યા $2r$ હોય,તો તેનું ઘનફળ કેટલું થશે?
A
$\frac{4}{3} \pi r^{3}$
B
$\frac{32}{3} \pi r^{3}$
C
$\frac{8 \pi r^{3}}{3}$
D
$4 \pi r^{3}$

Solution

(B) ગોલકના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi R^{3}$ છે.
અહીં આપેલ છે કે ગોલકની ત્રિજ્યા $R = 2r$ છે.
આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા:
$V = \frac{4}{3} \pi (2r)^{3}$
$V = \frac{4}{3} \pi (8r^{3})$
$V = \frac{32}{3} \pi r^{3}$
2
Easy
સાચું કે ખોટું લખો અને તમારા જવાબનું સમર્થન કરો: ગોલકનું ઘનફળ એ નળાકારના ઘનફળના બે-તૃતીયાંશ ભાગ જેટલું હોય છે,જેની ઊંચાઈ અને વ્યાસ ગોલકના વ્યાસ જેટલા હોય છે.

Solution

(A) ધારો કે ગોલકની ત્રિજ્યા $r$ છે.
આપેલ છે કે નળાકારની ઊંચાઈ અને વ્યાસ ગોલકના વ્યાસ જેટલા છે.
ગોલકનો વ્યાસ $2r$ હોવાથી,નળાકારની ઊંચાઈ $h = 2r$ અને નળાકારનો વ્યાસ $2r$ થાય.
તેથી,નળાકારની ત્રિજ્યા $r$ થાય.
ગોલકનું ઘનફળ $= \frac{4}{3} \pi r^3$.
નળાકારનું ઘનફળ $= \pi r^2 h = \pi r^2 (2r) = 2 \pi r^3$.
નળાકારના ઘનફળનો બે-તૃતીયાંશ ભાગ $= \frac{2}{3} \times (2 \pi r^3) = \frac{4}{3} \pi r^3$.
ગોલકનું ઘનફળ $\frac{4}{3} \pi r^3$ હોવાથી,આપેલ વિધાન સાચું છે.
3
Medium
એક ગોળાની ત્રિજ્યામાં $10 \%$ નો વધારો કરવામાં આવે છે. સાબિત કરો કે તેના ઘનફળમાં આશરે $33.1 \%$ નો વધારો થશે.

Solution

(N/A) ગોળાનું ઘનફળ $V = \frac{4}{3} \pi r^{3}$ છે.
ધારો કે પ્રારંભિક ત્રિજ્યા $r$ છે. જો ત્રિજ્યામાં $10 \%$ નો વધારો થાય,તો નવી ત્રિજ્યા $r' = r + 0.1r = 1.1r$ થાય.
નવું ઘનફળ $V'$ એ $V' = \frac{4}{3} \pi (r')^{3} = \frac{4}{3} \pi (1.1r)^{3}$ દ્વારા મળે છે.
$(1.1)^{3} = 1.331$ ગણતરી કરતા,$V' = 1.331 \times (\frac{4}{3} \pi r^{3}) = 1.331V$ મળે.
ઘનફળમાં થતો વધારો $\Delta V = V' - V = 1.331V - V = 0.331V$ છે.
ઘનફળમાં થતો ટકાવારી વધારો $\frac{\Delta V}{V} \times 100 = \frac{0.331V}{V} \times 100 = 33.1 \%$ છે.
આમ,ઘનફળમાં $33.1 \%$ નો વધારો થાય છે.
4
MediumMCQ
$2 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ધાતુના ગોળાઓને $16 \, cm \times 8 \, cm \times 8 \, cm$ ના આંતરિક પરિમાણો ધરાવતા લંબઘન બોક્સમાં ભરવામાં આવે છે. જ્યારે $16$ ગોળાઓ ભરવામાં આવે છે,ત્યારે બોક્સ પ્રિઝર્વેટિવ પ્રવાહીથી ભરાઈ જાય છે. આ પ્રવાહીનું ઘનફળ શોધો. તમારો જવાબ નજીકના પૂર્ણાંકમાં આપો. [$\pi = 3.14$ લો] ($cm^3$ માં)
A
$480$
B
$488$
C
$562$
D
$866$

Solution

(B) લંબઘન બોક્સનું આંતરિક ઘનફળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $V_{\text{box}} = 16 \, cm \times 8 \, cm \times 8 \, cm = 1024 \, cm^3$.
$r = 2 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા એક ગોળાનું ઘનફળ સૂત્ર $V_{\text{sphere}} = \frac{4}{3} \pi r^3$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $V_{\text{sphere}} = \frac{4}{3} \times 3.14 \times (2)^3 = \frac{4}{3} \times 3.14 \times 8 = \frac{100.48}{3} \approx 33.4933 \, cm^3$.
આવા $16$ ગોળાઓ દ્વારા રોકાયેલું કુલ ઘનફળ: $V_{\text{total spheres}} = 16 \times 33.4933 = 535.8933 \, cm^3$.
પ્રિઝર્વેટિવ પ્રવાહીનું ઘનફળ એ બોક્સમાં બાકી રહેલી જગ્યા છે: $V_{\text{liquid}} = V_{\text{box}} - V_{\text{total spheres}} = 1024 - 535.8933 = 488.1067 \, cm^3$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $488 \, cm^3$ મળે છે.
5
MediumMCQ
$4.2 \, cm$ વ્યાસ ધરાવતા એક નક્કર ગોળાકાર દડાને પાણીમાં સંપૂર્ણપણે ડુબાડતા તેના દ્વારા વિસ્થાપિત પાણીનું પ્રમાણ શોધો. ($, cm^3$ માં)
A
$28.808$
B
$38.746$
C
$37.813$
D
$38.808$

Solution

(D) નક્કર ગોળાકાર દડા દ્વારા વિસ્થાપિત પાણીનું પ્રમાણ તે દડાના ઘનફળ જેટલું હોય છે.
દડાનો વ્યાસ $d = 4.2 \, cm$ છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = \frac{d}{2} = \frac{4.2}{2} = 2.1 \, cm$ થાય.
ગોળાના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (2.1)^3$.
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times 2.1 \times 2.1 \times 2.1$.
$V = 4 \times \frac{22}{7} \times 0.7 \times 2.1 \times 2.1$.
$V = 4 \times 22 \times 0.1 \times 2.1 \times 2.1 = 88 \times 0.1 \times 4.41 = 8.8 \times 4.41 = 38.808 \, cm^3$.
આમ,વિસ્થાપિત પાણીનું પ્રમાણ $38.808 \, cm^3$ છે.
6
MediumMCQ
એક જ ધાતુમાંથી બનેલા બે નક્કર ગોળાઓનું વજન અનુક્રમે $5920 \, g$ અને $740 \, g$ છે. જો નાના ગોળાનો વ્યાસ $5 \, cm$ હોય,તો મોટા ગોળાની ત્રિજ્યા શોધો. ($cm$ માં)
A
$9$
B
$10$
C
$7$
D
$5$

Solution

(D) બંને ગોળાઓ એક જ ધાતુના બનેલા હોવાથી,તેમની ઘનતા $\rho$ સમાન છે.
વજન $W = \text{ઘનફળ} \times \text{ઘનતા} \times g = \frac{4}{3} \pi r^3 \rho g$.
તેથી,વજનનો ગુણોત્તર એ ઘનફળના ગુણોત્તર જેટલો થાય: $\frac{W_1}{W_2} = \frac{r_1^3}{r_2^3}$.
આપેલ છે કે $W_1 = 5920 \, g$,$W_2 = 740 \, g$ અને નાના ગોળાનો વ્યાસ $d_2 = 5 \, cm$,તેથી $r_2 = 2.5 \, cm$.
$\frac{5920}{740} = \frac{r_1^3}{(2.5)^3}$.
$8 = \frac{r_1^3}{15.625}$.
$r_1^3 = 8 \times 15.625 = 125$.
$r_1 = \sqrt[3]{125} = 5 \, cm$.
7
MediumMCQ
એક દુકાનદાર પાસે $5 \, cm$ ત્રિજ્યાનો એક ગોળાકાર લાડુ છે. તેટલી જ સામગ્રીમાંથી $2.5 \, cm$ ત્રિજ્યાના કેટલા લાડુ બનાવી શકાય?
A
$4$
B
$2$
C
$8$
D
$12$

Solution

(C) ગોળાનું ઘનફળ શોધવાનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
ધારો કે મોટા લાડુની ત્રિજ્યા $R = 5 \, cm$ છે અને નાના લાડુની ત્રિજ્યા $r = 2.5 \, cm$ છે.
સામગ્રીનો જથ્થો સમાન હોવાથી,નાના લાડુઓનું કુલ ઘનફળ એ મોટા લાડુના ઘનફળ જેટલું જ થશે.
ધારો કે નાના લાડુની સંખ્યા $n$ છે.
$n \times (\frac{4}{3} \pi r^3) = \frac{4}{3} \pi R^3$
$n = \frac{R^3}{r^3} = (\frac{R}{r})^3$
$n = (\frac{5}{2.5})^3 = (2)^3 = 8$.
આમ,$2.5 \, cm$ ત્રિજ્યાના $8$ લાડુ બનાવી શકાય.
8
MediumMCQ
એક ફેક્ટરી માટે પાણી અર્ધગોળાકાર ટાંકીમાં સંગ્રહિત છે,જેનો આંતરિક વ્યાસ $14\, m$ છે. ટાંકીમાં $50$ કિલોલીટર પાણી છે. ટાંકીને તેની ક્ષમતા સુધી ભરવા માટે તેમાં પાણી પમ્પ કરવામાં આવે છે. ટાંકીમાં પમ્પ કરેલા પાણીનું ઘનફળ શોધો. ($, m^{3}$ માં)
A
$416.86$
B
$467.78$
C
$668.66$
D
$688.46$

Solution

(C) અર્ધગોળાકાર ટાંકીનો આંતરિક વ્યાસ $= 14\, m$.
અર્ધગોળાકાર ટાંકીની આંતરિક ત્રિજ્યા $(r) = 14\, m / 2 = 7\, m$.
અર્ધગોળાકાર ટાંકીનું ઘનફળ $= \frac{2}{3} \pi r^{3} = \frac{2}{3} \times \frac{22}{7} \times (7)^{3} = \frac{2}{3} \times 22 \times 49 = \frac{2156}{3} \approx 718.66\, m^{3}$.
ટાંકીમાં પહેલેથી જ $50$ કિલોલીટર પાણી છે. $1\, m^{3} = 1000$ લિટર હોવાથી,$50$ કિલોલીટર $= 50,000$ લિટર $= 50\, m^{3}$.
ટાંકીમાં પમ્પ કરવાના પાણીનું ઘનફળ $= \text{કુલ ક્ષમતા} - \text{હાલનું ઘનફળ} = 718.66\, m^{3} - 50\, m^{3} = 668.66\, m^{3}$.
9
EasyMCQ
$11.2 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોલકનું ઘનફળ શોધો. ($, cm^3$ માં)
A
$5887.32$
B
$5000.32$
C
$5857.30$
D
$457.32$

Solution

(A) ગોલકના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
અહીં ત્રિજ્યા $r = 11.2 \, cm$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (11.2)^3 \, cm^3$
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times 1404.928 \, cm^3$
$V = \frac{123633.664}{21} \, cm^3$
$V \approx 5887.32 \, cm^3$.
10
MediumMCQ
એક શૉટ-પુટ $4.9 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતો ધાતુનો ગોળો છે. જો ધાતુની ઘનતા $7.8 \, g/cm^3$ હોય,તો શૉટ-પુટનું દળ શોધો. ($, kg$ માં)
A
$9.85$
B
$3.85$
C
$5.85$
D
$7.85$

Solution

(B) શૉટ-પુટ એક નક્કર ગોળો છે. ગોળાનું દળ તેના કદ અને ઘનતાના ગુણાકાર દ્વારા મેળવી શકાય છે.
પગલું $1$: ગોળાનું કદ શોધો.
ગોળાના કદનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
અહીં $r = 4.9 \, cm$ આપેલ છે,તેથી:
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (4.9)^3$
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times 4.9 \times 4.9 \times 4.9$
$V = \frac{4}{3} \times 22 \times 0.7 \times 4.9 \times 4.9$
$V \approx 493.0 \, cm^3$.
પગલું $2$: શૉટ-પુટનું દળ શોધો.
દળ = કદ $\times$ ઘનતા
દળ = $493.0 \, cm^3 \times 7.8 \, g/cm^3$
દળ = $3845.4 \, g$.
પગલું $3$: દળને કિલોગ્રામમાં ફેરવો.
$1 \, kg = 1000 \, g$ હોવાથી,
દળ = $\frac{3845.4}{1000} \, kg \approx 3.85 \, kg$.
11
EasyMCQ
એક અર્ધગોળાકાર વાટકાની ત્રિજ્યા $3.5\, cm$ છે. તેમાં સમાઈ શકતા પાણીનું ઘનફળ કેટલું હશે ($, cm^{3}$ માં)?
A
$89.83$
B
$94.8$
C
$96.8$
D
$92.8$

Solution

(A) અર્ધગોળાકાર વાટકાનું ઘનફળ શોધવાનું સૂત્ર $V = \frac{2}{3} \pi r^{3}$ છે.
અહીં ત્રિજ્યા $r = 3.5\, cm = \frac{7}{2}\, cm$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$V = \frac{2}{3} \times \frac{22}{7} \times (\frac{7}{2})^{3}$
$V = \frac{2}{3} \times \frac{22}{7} \times \frac{7}{2} \times \frac{7}{2} \times \frac{7}{2}$
$V = \frac{1}{3} \times 11 \times \frac{49}{2} = \frac{539}{6} \approx 89.83\, cm^{3}$.
12
EasyMCQ
$7 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોલકનું ઘનફળ શોધો. ($\pi = \frac{22}{7}$ લો)
A
$1337 \frac{1}{3} \, cm^3$
B
$1737 \frac{1}{3} \, cm^3$
C
$1207 \frac{1}{3} \, cm^3$
D
$1437 \frac{1}{3} \, cm^3$

Solution

(D) અહીં,ત્રિજ્યા $(r) = 7 \, cm$ આપેલ છે.
ગોલકના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (7)^3 \, cm^3$
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times 7 \times 7 \times 7 \, cm^3$
$V = \frac{4 \times 22 \times 7 \times 7}{3} \, cm^3$
$V = \frac{4312}{3} \, cm^3$
અશુદ્ધ અપૂર્ણાંકને મિશ્ર અપૂર્ણાંકમાં ફેરવતા:
$V = 1437 \frac{1}{3} \, cm^3$.
આમ,જરૂરી ઘનફળ $1437 \frac{1}{3} \, cm^3$ છે.
13
EasyMCQ
$0.63 \, m$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોલકનું ઘનફળ શોધો. $\pi = \frac{22}{7}$ લો. ($, m^3$ માં)
A
$1.05$
B
$1.20$
C
$2.05$
D
$5.05$

Solution

(A) અહીં,ત્રિજ્યા $(r) = 0.63 \, m$ છે.
ગોલકના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (0.63)^3 \, m^3$
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times \frac{63}{100} \times \frac{63}{100} \times \frac{63}{100} \, m^3$
$V = 4 \times 22 \times \frac{1}{3} \times \frac{1}{7} \times \frac{63 \times 63 \times 63}{1000000} \, m^3$
$V = 4 \times 22 \times \frac{1}{21} \times \frac{250047}{1000000} \, m^3$
$V = 88 \times \frac{11907}{1000000} \, m^3$
$V = \frac{1047816}{1000000} \, m^3 = 1.047816 \, m^3$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,ઘનફળ આશરે $1.05 \, m^3$ મળે છે.
14
MediumMCQ
$28 \, cm$ વ્યાસ ધરાવતા ઘન ગોળાકાર દડા દ્વારા વિસ્થાપિત પાણીનું પ્રમાણ શોધો.
A
$11895 \frac{2}{3} \, cm^3$
B
$11498 \frac{2}{3} \, cm^3$
C
$10098 \frac{2}{3} \, cm^3$
D
$24498 \frac{2}{3} \, cm^3$

Solution

(B) કોઈપણ ઘન પદાર્થ દ્વારા વિસ્થાપિત પાણીનું પ્રમાણ તે પદાર્થના કદ (ઘનફળ) જેટલું હોય છે.
દડાનો વ્યાસ $= 28 \, cm$.
દડાની ત્રિજ્યા $(r) = \frac{28}{2} \, cm = 14 \, cm$.
ગોળાકાર દડાનું ઘનફળ $= \frac{4}{3} \pi r^3$.
ઘનફળ $= \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (14)^3 \, cm^3$.
ઘનફળ $= \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times 14 \times 14 \times 14 \, cm^3$.
ઘનફળ $= \frac{4 \times 22 \times 2 \times 14 \times 14}{3} \, cm^3 = \frac{34496}{3} \, cm^3$.
મિશ્ર અપૂર્ણાંકમાં ફેરવતા: $34496 \div 3 = 11498$ અને શેષ $2$ વધે છે.
તેથી,ઘનફળ $= 11498 \frac{2}{3} \, cm^3$.
આમ,વિસ્થાપિત પાણીનું પ્રમાણ $11498 \frac{2}{3} \, cm^3$ છે.
15
MediumMCQ
$0.21 \, m$ વ્યાસ ધરાવતા ઘન ગોળાકાર દડા દ્વારા વિસ્થાપિત પાણીનું પ્રમાણ શોધો. ($, m^3$ માં)
A
$5.63651$
B
$9.90051$
C
$0.004851$
D
$0.985651$

Solution

(C) કોઈપણ ઘન પદાર્થ દ્વારા વિસ્થાપિત પાણીનું પ્રમાણ તેના કદ (ઘનફળ) જેટલું હોય છે.
ઘન ગોળાકાર દડાનો વ્યાસ $= 0.21 \, m$.
ત્રિજ્યા $(r) = \frac{0.21}{2} \, m = \frac{21}{200} \, m$.
ગોળાનું ઘનફળ $= \frac{4}{3} \pi r^3$.
ઘનફળ $= \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times \left( \frac{21}{200} \right)^3 \, m^3$.
ઘનફળ $= \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times \frac{21}{200} \times \frac{21}{200} \times \frac{21}{200} \, m^3$.
ઘનફળ $= \frac{4 \times 22 \times 21 \times 21 \times 21}{3 \times 7 \times 200 \times 200 \times 200} \, m^3$.
ઘનફળ $= \frac{4 \times 22 \times 3 \times 21 \times 21}{3 \times 8000000} \, m^3 = \frac{88 \times 441}{8000000} \, m^3 = \frac{38808}{8000000} \, m^3 = 0.004851 \, m^3$.
16
MediumMCQ
એક ધાતુના ગોળાનો વ્યાસ $4.2\, cm$ છે. જો ધાતુની ઘનતા $8.9\, g/cm^3$ હોય,તો ગોળાનું દળ કેટલું હશે ($, g$ માં)?
A
$965.39$
B
$855.39$
C
$745.39$
D
$345.39$

Solution

(D) આપેલ છે: ધાતુના ગોળાનો વ્યાસ $= 4.2\, cm$.
ત્રિજ્યા $(r) = \frac{4.2}{2}\, cm = 2.1\, cm$.
ગોળાનું ઘનફળ $= \frac{4}{3} \pi r^3$.
ઘનફળ $= \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (2.1)^3\, cm^3 = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times 2.1 \times 2.1 \times 2.1\, cm^3$.
ઘનફળ $= 4 \times 22 \times 0.1 \times 2.1 \times 2.1\, cm^3 = 38.808\, cm^3$.
ધાતુની ઘનતા $= 8.9\, g/cm^3$.
ગોળાનું દળ $= \text{ઘનતા} \times \text{ઘનફળ} = 8.9\, g/cm^3 \times 38.808\, cm^3$.
દળ $= 345.3912\, g \approx 345.39\, g$.
આમ,ગોળાનું દળ આશરે $345.39\, g$ છે.
17
DifficultMCQ
ચંદ્રનો વ્યાસ પૃથ્વીના વ્યાસનો આશરે ચોથો ભાગ છે. તો ચંદ્રનું કદ પૃથ્વીના કદનો કેટલામો ભાગ છે?
A
$\frac{1}{64}$
B
$\frac{1}{89}$
C
$\frac{1}{55}$
D
$\frac{1}{44}$

Solution

(A) ધારો કે પૃથ્વીની ત્રિજ્યા $R$ છે અને ચંદ્રની ત્રિજ્યા $r$ છે.
આપેલ છે કે ચંદ્રનો વ્યાસ પૃથ્વીના વ્યાસનો $\frac{1}{4}$ ભાગ છે,તેથી ચંદ્રની ત્રિજ્યા પૃથ્વીની ત્રિજ્યાનો $\frac{1}{4}$ ભાગ થાય,એટલે કે $r = \frac{R}{4}$.
ગોલકનું ઘનફળ શોધવાનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
પૃથ્વીનું ઘનફળ $(V_E)$ $= \frac{4}{3} \pi R^3$.
ચંદ્રનું ઘનફળ $(V_M)$ $= \frac{4}{3} \pi r^3 = \frac{4}{3} \pi \left(\frac{R}{4}\right)^3 = \frac{4}{3} \pi \left(\frac{R^3}{64}\right) = \frac{1}{64} \left(\frac{4}{3} \pi R^3\right)$.
તેથી,$V_M = \frac{1}{64} V_E$.
આમ,ચંદ્રનું ઘનફળ પૃથ્વીના ઘનફળનો $\frac{1}{64}$ ભાગ છે.
18
DifficultMCQ
$10.5\, cm$ વ્યાસ ધરાવતો અર્ધગોળાકાર વાટકો કેટલા લિટર દૂધ સમાવી શકે ($, l$ માં)?
A
$0.404$
B
$0.303$
C
$0.505$
D
$0.606$

Solution

(B) અર્ધગોળાનો વ્યાસ $= 10.5\, cm$.
અર્ધગોળાની ત્રિજ્યા $(r) = \frac{10.5}{2}\, cm = 5.25\, cm$.
અર્ધગોળાકાર વાટકાનું ઘનફળ $= \frac{2}{3} \pi r^3$.
ઘનફળ $= \frac{2}{3} \times \frac{22}{7} \times (5.25)^3\, cm^3$.
ઘનફળ $= \frac{2}{3} \times \frac{22}{7} \times 5.25 \times 5.25 \times 5.25\, cm^3 = 303.1875\, cm^3$.
કારણ કે $1000\, cm^3 = 1\, l$,લિટરમાં ક્ષમતા $= \frac{303.1875}{1000}\, l = 0.3031875\, l$.
ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,ક્ષમતા આશરે $0.303\, l$ છે.
Solution diagram
19
MediumMCQ
$r$ ત્રિજ્યા અને $S$ પૃષ્ઠફળ ધરાવતા સત્તાવીસ નક્કર લોખંડના ગોળાઓને ઓગાળીને $S^{\prime}$ પૃષ્ઠફળ ધરાવતો એક મોટો ગોળો બનાવવામાં આવે છે. નવા ગોળાની ત્રિજ્યા $r^{\prime}$ શોધો. ($r$ માં)
A
$6$
B
$5$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે દરેક નાના ગોળાની ત્રિજ્યા $r$ છે અને નવા મોટા ગોળાની ત્રિજ્યા $r^{\prime}$ છે.
એક નાના ગોળાનું ઘનફળ $V = \frac{4}{3} \pi r^{3}$ છે.
$27$ નાના ગોળાઓનું કુલ ઘનફળ $27 \times \frac{4}{3} \pi r^{3}$ થાય.
જ્યારે તેમને ઓગાળીને $r^{\prime}$ ત્રિજ્યાનો નવો ગોળો બનાવવામાં આવે,ત્યારે નવા ગોળાનું ઘનફળ $\frac{4}{3} \pi (r^{\prime})^{3}$ થાય.
ઓગાળવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન ઘનફળ સમાન રહેતું હોવાથી:
$\frac{4}{3} \pi (r^{\prime})^{3} = 27 \times \frac{4}{3} \pi r^{3}$
બંને બાજુ $\frac{4}{3} \pi$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$(r^{\prime})^{3} = 27 r^{3}$
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા:
$r^{\prime} = \sqrt[3]{27 r^{3}} = 3r$.
આમ,નવા ગોળાની ત્રિજ્યા $3r$ છે.
20
EasyMCQ
$r$ ત્રિજ્યા અને $S$ પૃષ્ઠફળ ધરાવતા સત્તાવીસ નક્કર લોખંડના ગોળાઓને ઓગાળીને $S'$ પૃષ્ઠફળ ધરાવતો એક મોટો ગોળો બનાવવામાં આવે છે. $S$ અને $S'$ નો ગુણોત્તર શોધો.
A
$1: 6$
B
$1: 7$
C
$1: 8$
D
$1: 9$

Solution

(D) ધારો કે દરેક નાના ગોળાની ત્રિજ્યા $r$ છે અને નવા મોટા ગોળાની ત્રિજ્યા $R$ છે.
આપેલ છે કે $27$ નાના ગોળાઓને ઓગાળીને એક મોટો ગોળો બનાવવામાં આવે છે,તેથી ઘનફળ સમાન રહે છે.
$27$ નાના ગોળાઓનું ઘનફળ $= 27 \times (\frac{4}{3} \pi r^3)$.
મોટા ગોળાનું ઘનફળ $= \frac{4}{3} \pi R^3$.
ઘનફળને સરખાવતા: $27 \times \frac{4}{3} \pi r^3 = \frac{4}{3} \pi R^3$.
$27 r^3 = R^3$,જેનો અર્થ છે કે $R = 3r$.
નાના ગોળાનું પૃષ્ઠફળ $S = 4 \pi r^2$ છે.
મોટા ગોળાનું પૃષ્ઠફળ $S' = 4 \pi R^2 = 4 \pi (3r)^2 = 4 \pi (9r^2) = 36 \pi r^2$ છે.
હવે,ગુણોત્તર $S : S' = \frac{4 \pi r^2}{36 \pi r^2} = \frac{1}{9}$.
આમ,ગુણોત્તર $1: 9$ છે.
21
EasyMCQ
દવાની એક કેપ્સ્યુલ $3.5 \, mm$ વ્યાસ ધરાવતા ગોળાના આકારની છે. આ કેપ્સ્યુલને ભરવા માટે કેટલી દવાની ($mm^3$ માં) જરૂર પડશે ($, mm^3$ માં)?
A
$22.46$
B
$44.46$
C
$66.46$
D
$55.46$

Solution

(A) ગોળાકાર કેપ્સ્યુલનો વ્યાસ $d = 3.5 \, mm$ છે.
કેપ્સ્યુલની ત્રિજ્યા $r = \frac{d}{2} = \frac{3.5}{2} = 1.75 \, mm$ થાય.
ગોળાના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (1.75)^3 \, mm^3$
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times \left(\frac{7}{4}\right)^3 \, mm^3$
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times \frac{7 \times 7 \times 7}{4 \times 4 \times 4} \, mm^3$
$V = \frac{22 \times 7 \times 7}{3 \times 4 \times 4} \, mm^3 = \frac{1078}{48} \, mm^3 \approx 22.4583 \, mm^3$.
દશાંશના બે અંક સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,ઘનફળ આશરે $22.46 \, mm^3$ મળે છે.
22
EasyMCQ
$2.1 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોલકનું ઘનફળ શોધો. ($cm^3$ માં)
A
$14.858$
B
$84.412$
C
$38.808$
D
$48.808$

Solution

(C) આપેલ ગોલક માટે,ત્રિજ્યા $(r) = 2.1 \, cm = \frac{21}{10} \, cm$ છે.
ગોલકના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times \left(\frac{21}{10}\right)^3 \, cm^3$
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times \frac{21}{10} \times \frac{21}{10} \times \frac{21}{10} \, cm^3$
$V = 4 \times 22 \times \frac{1}{1} \times \frac{1}{1} \times \frac{0.1}{1} \times 2.1 \times 2.1 \, cm^3$ (અંશમાં રહેલા $21$ ને છેદના $3 \times 7 = 21$ સાથે ઉડાડતા)
$V = 88 \times 0.1 \times 4.41 \, cm^3$
$V = 8.8 \times 4.41 \, cm^3 = 38.808 \, cm^3$.
23
EasyMCQ
$12 \, cm$ વ્યાસ ધરાવતા અર્ધગોલકનું ઘનફળ શોધો. $(\pi = 3.14)$ ($cm^3$ માં) ($.16$ માં)
A
$123$
B
$632$
C
$952$
D
$452$

Solution

(D) આપેલ અર્ધગોલક માટે:
ત્રિજ્યા $(r) = \frac{\text{વ્યાસ}}{2} = \frac{12}{2} = 6 \, cm$.
અર્ધગોલકનું ઘનફળ $= \frac{2}{3} \pi r^3$.
કિંમતો મૂકતા:
ઘનફળ $= \frac{2}{3} \times 3.14 \times (6)^3 \, cm^3$.
ઘનફળ $= \frac{2}{3} \times 3.14 \times 216 \, cm^3$.
ઘનફળ $= 2 \times 3.14 \times 72 \, cm^3$.
ઘનફળ $= 452.16 \, cm^3$.
24
DifficultMCQ
ત્રણ ધાતુના ગોળાઓની ત્રિજ્યા અનુક્રમે $3 \,cm, 4 \,cm$ અને $5 \,cm$ છે. તેમને ઓગાળીને એક મોટો નક્કર ગોળો બનાવવામાં આવે છે. નવા નક્કર ગોળાની ત્રિજ્યા શોધો (સેમીમાં).
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(D) ગોળાના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
ધારો કે ત્રણ ગોળાઓની ત્રિજ્યા $r_1 = 3 \,cm, r_2 = 4 \,cm$ અને $r_3 = 5 \,cm$ છે.
ત્રણેય ગોળાઓનું કુલ ઘનફળ $V_{total} = \frac{4}{3} \pi (r_1^3 + r_2^3 + r_3^3)$ થશે.
$V_{total} = \frac{4}{3} \pi (3^3 + 4^3 + 5^3) = \frac{4}{3} \pi (27 + 64 + 125) = \frac{4}{3} \pi (216)$.
ધારો કે નવા ગોળાની ત્રિજ્યા $R$ છે. તેનું ઘનફળ $V_{new} = \frac{4}{3} \pi R^3$ થશે.
ઘનફળનું સંરક્ષણ થતું હોવાથી,$V_{new} = V_{total}$.
$\frac{4}{3} \pi R^3 = \frac{4}{3} \pi (216)$.
$R^3 = 216$.
$R = \sqrt[3]{216} = 6 \,cm$.
25
DifficultMCQ
$9 \,cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા એક ધાતુના ગોળાને ઓગાળીને ત્રણ નાના ગોળાઓમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. જો બે ગોળાઓની ત્રિજ્યા $1 \,cm$ અને $6 \,cm$ હોય,તો ત્રીજા ગોળાની ત્રિજ્યા શોધો (સેમીમાં).
A
$1$
B
$8$
C
$16$
D
$64$

Solution

(B) ગોળાના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
ધારો કે મૂળ ગોળાની ત્રિજ્યા $R = 9 \,cm$ છે.
ત્રણ નાના ગોળાઓની ત્રિજ્યા $r_1 = 1 \,cm$,$r_2 = 6 \,cm$ અને $r_3$ (અજ્ઞાત ત્રિજ્યા) છે.
ઓગાળવાની અને ફરીથી બનાવવા દરમિયાન ઘનફળ સમાન રહેતું હોવાથી,મૂળ ગોળાનું ઘનફળ એ ત્રણ નાના ગોળાઓના ઘનફળના સરવાળા જેટલું થાય:
$\frac{4}{3} \pi R^3 = \frac{4}{3} \pi r_1^3 + \frac{4}{3} \pi r_2^3 + \frac{4}{3} \pi r_3^3$
બંને બાજુ $\frac{4}{3} \pi$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$R^3 = r_1^3 + r_2^3 + r_3^3$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$9^3 = 1^3 + 6^3 + r_3^3$
$729 = 1 + 216 + r_3^3$
$729 = 217 + r_3^3$
$r_3^3 = 729 - 217$
$r_3^3 = 512$
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા:
$r_3 = \sqrt[3]{512} = 8 \,cm$.
આમ,ત્રીજા ગોળાની ત્રિજ્યા $8 \,cm$ છે.
26
MediumMCQ
એક જ ધાતુમાંથી બનેલા બે ઘન ગોળાઓનું વજન અનુક્રમે $5920\, g$ અને $740\, g$ છે. જો નાના ગોળાનો વ્યાસ $5\, cm$ હોય,તો મોટા ગોળાની ત્રિજ્યા શોધો. ($cm$ માં)
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(D) ગોળાઓ એક જ ધાતુના બનેલા હોવાથી તેમની ઘનતા $\rho$ સમાન છે. ગોળાનું વજન $W = \text{ઘનફળ} \times \text{ઘનતા} = \frac{4}{3} \pi r^3 \rho$ દ્વારા મળે છે.
આમ,વજનનો ગુણોત્તર તેમની ત્રિજ્યાના ઘનનો ગુણોત્તર જેટલો થાય છે: $\frac{W_1}{W_2} = \frac{r_1^3}{r_2^3}$.
અહીં $W_1 = 5920\, g$ અને $W_2 = 740\, g$ આપેલ છે,તેથી $\frac{5920}{740} = \frac{r_1^3}{r_2^3}$.
ગુણોત્તરનું સાદું રૂપ આપતા: $8 = \frac{r_1^3}{r_2^3}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{r_1}{r_2} = \sqrt[3]{8} = 2$.
નાના ગોળાનો વ્યાસ $5\, cm$ છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $r_2 = \frac{5}{2} = 2.5\, cm$ થાય.
તેથી,મોટા ગોળાની ત્રિજ્યા $r_1 = 2 \times r_2 = 2 \times 2.5 = 5\, cm$ થાય.
27
EasyMCQ
નીચેનું વિધાન સાચું છે કે ખોટું તે જણાવો:
બે ગોળાઓના પૃષ્ઠફળનો ગુણોત્તર $81: 49$ છે. તો તેમના ઘનફળનો ગુણોત્તર $729: 343$ થાય.
A
સાચું
B
ખોટું

Solution

(A) ધારો કે બે ગોળાઓની ત્રિજ્યાઓ $r_1$ અને $r_2$ છે.
ગોળાનું પૃષ્ઠફળ $A = 4\pi r^2$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પૃષ્ઠફળનો ગુણોત્તર $\frac{4\pi r_1^2}{4\pi r_2^2} = \frac{r_1^2}{r_2^2} = \frac{81}{49}$ છે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $\frac{r_1}{r_2} = \sqrt{\frac{81}{49}} = \frac{9}{7}$ મળે છે.
ગોળાનું ઘનફળ $V = \frac{4}{3}\pi r^3$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ઘનફળનો ગુણોત્તર $\frac{\frac{4}{3}\pi r_1^3}{\frac{4}{3}\pi r_2^3} = \frac{r_1^3}{r_2^3} = \left(\frac{r_1}{r_2}\right)^3$ થાય.
ત્રિજ્યાઓના ગુણોત્તરની કિંમત મૂકતા,આપણને $\left(\frac{9}{7}\right)^3 = \frac{9^3}{7^3} = \frac{729}{343}$ મળે છે.
આમ,આપેલ વિધાન સાચું છે.
28
EasyMCQ
એક ગોલકનું ઘનફળ $4500 \pi \text{ cm}^3$ છે,તો તેનો વ્યાસ $\dots \text{ cm}$ થાય.
A
$15$
B
$12$
C
$30$
D
$24$

Solution

(C) ગોલકનું ઘનફળ શોધવાનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
આપેલ છે કે $V = 4500 \pi \text{ cm}^3$,તેથી:
$\frac{4}{3} \pi r^3 = 4500 \pi$
$r^3 = 4500 \times \frac{3}{4}$
$r^3 = 1125 \times 3 = 3375$
$r = \sqrt[3]{3375} = 15 \text{ cm}$.
વ્યાસ $d = 2r = 2 \times 15 = 30 \text{ cm}$ થાય.
29
EasyMCQ
બે ગોળાઓના વ્યાસનો ગુણોત્તર $3: 5$ છે,તો તેમના ઘનફળનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$3: 5$
B
$25: 9$
C
$9: 25$
D
$27: 125$

Solution

(D) ધારો કે બે ગોળાઓના વ્યાસ $d_1$ અને $d_2$ છે. આપેલ છે કે $d_1 : d_2 = 3 : 5$.
ત્રિજ્યા $r = d/2$ હોવાથી,તેમની ત્રિજ્યાઓનો ગુણોત્તર $r_1 : r_2$ પણ $3 : 5$ થશે.
ગોળાના ઘનફળનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^3$ છે.
બે ગોળાઓના ઘનફળનો ગુણોત્તર $\frac{V_1}{V_2} = \frac{\frac{4}{3} \pi r_1^3}{\frac{4}{3} \pi r_2^3} = \left( \frac{r_1}{r_2} \right)^3$ થાય.
આપેલ ગુણોત્તર મૂકતા,આપણને $\left( \frac{3}{5} \right)^3 = \frac{27}{125}$ મળે છે.
તેથી,તેમના ઘનફળનો ગુણોત્તર $27 : 125$ છે.
30
EasyMCQ
$2.1 \, m$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોલકનું ઘનફળ શોધો ( $m^{3}$ માં).
A
$38.808$
B
$37.708$
C
$28.208$
D
$45.845$

Solution

(A) ગોલકનું ઘનફળ $V$ શોધવાનું સૂત્ર $V = \frac{4}{3} \pi r^{3}$ છે.
અહીં,ત્રિજ્યા $r = 2.1 \, m$ આપેલ છે.
સૂત્રમાં $r$ ની કિંમત મૂકતા:
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times (2.1)^{3}$
$V = \frac{4}{3} \times \frac{22}{7} \times 2.1 \times 2.1 \times 2.1$
$V = 4 \times 22 \times 0.1 \times 2.1 \times 2.1$
$V = 88 \times 0.1 \times 4.41$
$V = 8.8 \times 4.41 = 38.808 \, m^{3}$.

Surface Areas and Volumes — Volume of a Sphere · Frequently Asked Questions

1Are these Surface Areas and Volumes questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Surface Areas and Volumes Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.