Mix Examples - FORCE AND LAWS OF MOTION Questions in Gujarati

(N/A) ગતિનો બીજો નિયમ જણાવે છે કે, "કોઈ પદાર્થના વેગમાનમાં થતો ફેરફારનો દર તેના પર લાગતા અસંતુલિત બળના સમપ્રમાણમાં હોય છે અને તે બળની દિશામાં હોય છે." તેનું ગાણિતિક સ્વરૂપ $F = ma$ છે。
$a = \frac{v-u}{t}$ હોવાથી, $F = m \frac{v-u}{t}$, જેનો અર્થ થાય છે $Ft = mv - mu$.
જો બાહ્ય બળ $F = 0$ હોય, તો $mv - mu = 0$, એટલે કે $mv = mu$, અથવા $v = u$. આ દર્શાવે છે કે જો પદાર્થ પર કોઈ બાહ્ય બળ ન લાગે, તો તેનો વેગ અચળ રહે છે (અચળ ગતિ). જો $u = 0$ હોય, તો $v = 0$ થાય, એટલે કે પદાર્થ સ્થિર રહે છે. આ ન્યૂટનનો ગતિનો પ્રથમ નિયમ છે。
$(b)$ આપેલ છે: $u = 0 \, m \, s^{-1}$, $t = 0.5 \, s$, $g = 10 \, m \, s^{-2}$.
$(i)$ $v = u + gt$ નો ઉપયોગ કરતા: $v = 0 + 10 \times 0.5 = 5 \, m \, s^{-1}$.
$(ii)$ સરેરાશ ઝડપ = $\frac{v + u}{2} = \frac{5 + 0}{2} = 2.5 \, m \, s^{-1}$.
$(iii)$ $h = ut + \frac{1}{2}gt^2$ નો ઉપયોગ કરતા: $h = 0 + \frac{1}{2} \times 10 \times (0.5)^2 = 5 \times 0.25 = 1.25 \, m$.

(N/A) $(i)$ પદાર્થોના સ્થિર કે ગતિમાન અવસ્થામાં થતા ફેરફારનો વિરોધ કરવાના ગુણધર્મને જડત્વ (Inertia) કહેવામાં આવે છે.
$(ii)$ ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,સંબંધ $F = ma$ છે,જ્યાં $F$ એ બળ,$m$ એ દળ અને $a$ એ પ્રવેગ છે.
$(iii)$ પદાર્થના દળ અને વેગના ગુણાકારને વેગમાન (Momentum) કહેવામાં આવે છે $(p = mv)$.
$(iv)$ વેગમાનના ફેરફારનો દર એ લાગુ પાડેલા બળ (Force) જેટલો હોય છે.
$(v)$ રોકેટ ન્યૂટનના ગતિના ત્રીજા નિયમ અને રેખીય વેગમાન સંરક્ષણના નિયમના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે.

(N/A) આપેલ છે: $m_1 = 100\, g = 0.1\, kg$,$m_2 = 200\, g = 0.2\, kg$,$u_1 = 2\, m s^{-1}$,$u_2 = 1\, m s^{-1}$,$v_1 = 1.67\, m s^{-1}$.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $m_1 u_1 + m_2 u_2 = m_1 v_1 + m_2 v_2$.
કિંમતો મૂકતા: $(0.1 \times 2) + (0.2 \times 1) = (0.1 \times 1.67) + (0.2 \times v_2)$.
$0.2 + 0.2 = 0.167 + 0.2 v_2$.
$0.4 = 0.167 + 0.2 v_2$.
$0.2 v_2 = 0.4 - 0.167 = 0.233$.
$v_2 = 0.233 / 0.2 = 1.165\, m s^{-1}$.
$(b)$ આ ઘટના ન્યૂટનના ગતિના ત્રીજા નિયમ અને વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ પર આધારિત છે. જ્યારે વ્યક્તિ આગળની તરફ કૂદકો મારે છે,ત્યારે તે હોડી પર પાછળની દિશામાં બળ લગાડે છે. હોડી પાણીમાં તરતી હોવાથી અને સ્થિર ન હોવાથી,તે તંત્રનું કુલ વેગમાન જાળવી રાખવા માટે પાછળની તરફ ગતિ કરે છે.

(N/A) ન્યૂટનનો ગતિનો ત્રીજો નિયમ જણાવે છે કે, "દરેક ક્રિયાબળની સામે હંમેશા સમાન મૂલ્યનું અને વિરુદ્ધ દિશામાં પ્રતિક્રિયાબળ હોય છે."
ઉદાહરણો:
$(i)$ ચાલવું: જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ચાલે છે, ત્યારે તે તેના પગ વડે જમીનને પાછળની તરફ ધકેલે છે (ક્રિયાબળ). જમીન પગ પર સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં બળ લગાડે છે (પ્રતિક્રિયાબળ), જે વ્યક્તિને આગળ ધકેલે છે.
$(ii)$ હોડીમાંથી કૂદવું: જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ હોડીમાંથી બહાર કૂદે છે, ત્યારે તે હોડીને પાછળની તરફ ધકેલે છે (ક્રિયાબળ). હોડી વ્યક્તિ પર સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં બળ લગાડે છે, જે વ્યક્તિને આગળ ધકેલે છે, જ્યારે હોડી પાછળની તરફ જાય છે (પ્રતિક્રિયાબળ).
$(b)$ સૂત્ર $F = m \times a$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(i)$ આપેલ છે $m = 4 \, kg$ અને $a = 2.5 \, m s^{-2}$.
$F = 4 \, kg \times 2.5 \, m s^{-2} = 10 \, N$.
$(ii)$ આપેલ છે $m = 10 \, kg$ અને $a = 3 \, m s^{-2}$.
$F = 10 \, kg \times 3 \, m s^{-2} = 30 \, N$.

(N/A) વેગમાન એટલે પદાર્થના દળ અને વેગનો ગુણાકાર. તેનો $SI$ એકમ $kg \ m s^{-1}$ છે.
$(b)$ વેગમાનનું સૂત્ર $p = m v$ છે. બંને માટે વેગમાન $p$ સમાન હોવાથી,$m_{T} v_{T} = m_{C} v_{C}$ થાય. ટ્રકનું દળ $m_{T}$ એ કારના દળ $m_{C}$ કરતા વધારે હોવાથી,સમાન વેગમાન જાળવી રાખવા માટે કારનો વેગ $v_{C}$ એ ટ્રકના વેગ $v_{T}$ કરતા વધારે હોવો જોઈએ.
$(c)$ આપેલ છે: ગોળીનું દળ $m_{1} = 20 \ g = 0.02 \ kg$,પ્રારંભિક વેગ $u_{1} = 500 \ m s^{-1}$. બ્લૉકનું દળ $m_{2} = 1 \ kg$,પ્રારંભિક વેગ $u_{2} = 0 \ m s^{-1}$.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ: $m_{1} u_{1} + m_{2} u_{2} = (m_{1} + m_{2}) v$.
$(0.02 \times 500) + (1 \times 0) = (0.02 + 1) v$.
$10 = 1.02 \times v$.
$v = 10 / 1.02 \approx 9.8 \ m s^{-1}$.

(N/A) ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = ma$ છે,જ્યાં $a$ એ $v-t$ આલેખના ઢાળ પરથી મેળવેલ પ્રવેગ છે.
$1$. $OA$ ભાગ માટે:
પ્રવેગ $a = \frac{v_f - v_i}{t_f - t_i} = \frac{20 - 0}{10 - 0} = 2 \ m \ s^{-2}$.
બળ $F = ma = 2 \ kg \times 2 \ m \ s^{-2} = 4 \ N$.
$2$. $AB$ ભાગ માટે:
વેગ અચળ છે,તેથી પ્રવેગ $a = 0 \ m \ s^{-2}$.
બળ $F = ma = 2 \ kg \times 0 \ m \ s^{-2} = 0 \ N$.
$3$. $BC$ ભાગ માટે:
પ્રવેગ $a = \frac{v_f - v_i}{t_f - t_i} = \frac{0 - 20}{40 - 30} = -2 \ m \ s^{-2}$.
બળ $F = ma = 2 \ kg \times (-2) \ m \ s^{-2} = -4 \ N$.
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે આ પ્રતિપ્રવેગી બળ છે.

(N/A) વરસાદનું ટીપું અચળ ઝડપથી નીચે પડે છે,જેનો અર્થ છે કે તેનો પ્રવેગ $a = 0$ છે. ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પરિણામી બળ $F = ma = m(0) = 0$ થાય. આમ,પરિણામી બળ શૂન્ય છે.
$(b)$ પાણી પર તરતો બૂચ સંતુલિત અવસ્થામાં હોય છે. નીચેની તરફ લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ (વજન) એ ઉપરની તરફ લાગતા ઉત્પ્લાવક બળ (upthrust) દ્વારા સંતુલિત થાય છે. તેથી,બૂચ પર લાગતું પરિણામી બળ શૂન્ય છે.
$(c)$ પતંગ સ્થિર રાખેલી હોવાથી,તેનો વેગ શૂન્ય છે અને તેનો પ્રવેગ પણ શૂન્ય છે. ન્યૂટનના ગતિના પ્રથમ નિયમ મુજબ,જો કોઈ પદાર્થ સ્થિર હોય,તો તેના પર લાગતું પરિણામી બાહ્ય બળ શૂન્ય હોવું જોઈએ.

(A) આપેલ છે:
પ્રારંભિક વેગ, $u = 0 \, m/s$
કાપેલ અંતર, $S = 400 \, m$
સમય, $t = 20 \, s$
ટ્રકનું દળ, $m = 7 \, \text{મેટ્રિક ટન} = 7000 \, kg$
$(a)$ પ્રવેગ $(a)$ શોધવા માટે:
ગતિના બીજા સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા, $S = ut + \frac{1}{2}at^2$
$400 = (0)(20) + \frac{1}{2} \times a \times (20)^2$
$400 = \frac{1}{2} \times a \times 400$
$a = \frac{400 \times 2}{400} = 2 \, m/s^2$
$(b)$ બળ $(F)$ શોધવા માટે:
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા, $F = m \times a$
$F = 7000 \, kg \times 2 \, m/s^2 = 14000 \, N$

(B) આપેલ છે: દળ $m = 500 \, g = 0.5 \, kg$,સમય $t = 10 \, s$,બળ $F = 10^{-2} \, N = 0.01 \, N$,અને પ્રારંભિક વેગ $u = 0 \, m/s$.
પ્રથમ,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ $F = ma$ નો ઉપયોગ કરીને પ્રવેગ $a$ શોધો:
$a = \frac{F}{m} = \frac{0.01 \, N}{0.5 \, kg} = 0.02 \, m/s^2$.
ત્યારબાદ,કાપેલું અંતર $S$ શોધવા માટે ગતિના બીજા સમીકરણનો ઉપયોગ કરો:
$S = ut + \frac{1}{2}at^2$
$S = 0 \times 10 + \frac{1}{2} \times 0.02 \times (10)^2$
$S = 0 + 0.01 \times 100 = 1 \, m$.
આમ,પદાર્થ દ્વારા કાપવામાં આવેલું અંતર $1 \, m$ છે.

(N/A) આપેલ છે: દળ $m = 5\, g = 5 \times 10^{-3}\, kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 120\, m s^{-1}$,અંતિમ વેગ $v = 0\, m s^{-1}$,સમય $t = 0.01\, s$.
$(a)$ સૌ પ્રથમ,$v = u + at$ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને પ્રવેગ $a$ શોધો:
$0 = 120 + a \times 0.01$
$a = -\frac{120}{0.01} = -12000\, m s^{-2}$ (ઋણ નિશાની પ્રતિપ્રવેગ સૂચવે છે).
હવે,$S = ut + \frac{1}{2}at^2$ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને ઘૂસવાનું અંતર $S$ શોધો:
$S = (120 \times 0.01) + \frac{1}{2} \times (-12000) \times (0.01)^2$
$S = 1.2 - 0.6 = 0.6\, m$.
$(b)$ ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ $F = ma$ નો ઉપયોગ કરીને સરેરાશ બળ $F$ શોધો:
$F = (5 \times 10^{-3}\, kg) \times (12000\, m s^{-2})$
$F = 60\, N$.

(3000 N) આપેલ છે:
કારનું દળ $(m) = 1000 \, kg$
કારનો પ્રારંભિક વેગ $(u) = 15 \, m/s$
કારનો અંતિમ વેગ $(v) = 0 \, m/s$ (કાર સ્થિર થાય છે)
લાગતો સમય $(t) = 5 \, s$
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,ઝાડ દ્વારા કાર પર લાગતું બળ:
$F = m \times a = m \times \frac{(v - u)}{t}$
કિંમતો મૂકતા:
$F = 1000 \times \frac{(0 - 15)}{5}$
$F = 1000 \times (-3) = -3000 \, N$
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે ઝાડ દ્વારા કાર પર લાગતું બળ ગતિની વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
ન્યૂટનના ગતિના ત્રીજા નિયમ મુજબ,કાર દ્વારા ઝાડ પર લાગતું બળ એ ઝાડ દ્વારા કાર પર લાગતા બળ જેટલું જ પરંતુ વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે.
તેથી,કાર દ્વારા ઝાડ પર લાગતું બળ $3000 \, N$ છે.

(A) આપેલ છે:
ગોળીનું દળ $m_{B} = 50 \, g = 50 \times 10^{-3} \, kg = 0.05 \, kg$.
ગોળીનો વેગ $v_{B} = 150 \, m s^{-1}$.
પથ્થરનું દળ $m_{S} = 60 \, kg$.
પથ્થરનો વેગ $v_{S} = 10 \, m s^{-1}$.
ધારો કે પથ્થરને રોકવા માટે જરૂરી ગોળીઓની સંખ્યા $n$ છે.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,પથ્થરને સ્થિર કરવા માટે તંત્રનું કુલ વેગમાન શૂન્ય હોવું જોઈએ.
$n(m_{B} v_{B}) + m_{S} v_{S} = 0$.
પથ્થરની ગતિની દિશાને ધન લેતા,ગોળીઓ વિરુદ્ધ દિશામાં છોડવામાં આવે છે,તેથી તેમનો વેગ પથ્થરની ગતિની સાપેક્ષમાં ઋણ લેવો પડે.
$n(0.05 \times 150) + 60 \times (-10) = 0$.
$n(7.5) = 600$.
$n = \frac{600}{7.5} = 80$.
આમ,પથ્થરને રોકવા માટે $80$ ગોળીઓ છોડવી પડશે.

(D) આપેલ છે: દળ $m = 5 \ kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 3 \ m s^{-1}$,અંતિમ વેગ $v = 7 \ m s^{-1}$,સમય $t = 2 \ s$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$F = m \times a = m \times \frac{(v - u)}{t}$.
કિંમતો મૂકતા: $F = \frac{5 \times (7 - 3)}{2} = \frac{5 \times 4}{2} = 10 \ N$.
હવે,બીજા ભાગ માટે,બળ $F = 10 \ N$ ને $t' = 5 \ s$ માટે લગાડવામાં આવે છે.
પ્રવેગ $a = \frac{F}{m} = \frac{10}{5} = 2 \ m s^{-2}$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા,$v' = u + a \times t'$.
$v' = 3 + (2 \times 5) = 3 + 10 = 13 \ m s^{-1}$.

(N/A) આપેલ છે:
એન્જિનનું દળ $M_{E} = 3 \times 10^{4} \text{ kg}$
દરેક વેગનનું દળ $M_{w} = 2 \times 10^{4} \text{ kg}$
પ્રવેગ $a = 0.2 \text{ m s}^{-2}$
$(i)$ એન્જિન દ્વારા ખેંચાતું કુલ દળ $M_{total} = M_{E} + 2M_{w} = 3 \times 10^{4} + 4 \times 10^{4} = 7 \times 10^{4} \text{ kg}$ છે.
એન્જિન દ્વારા લગાડવામાં આવતું બળ $F = M_{total} \times a = (7 \times 10^{4} \text{ kg}) \times (0.2 \text{ m s}^{-2}) = 1.4 \times 10^{4} \text{ N}$ થાય.
$(ii)$ દરેક વેગન દ્વારા અનુભવાતું બળ એ તે વેગનને પ્રવેગિત કરવા માટે જરૂરી બળ છે. એક વેગન માટે,$F_{w} = M_{w} \times a = (2 \times 10^{4} \text{ kg}) \times (0.2 \text{ m s}^{-2}) = 0.4 \times 10^{4} \text{ N} = 4000 \text{ N}$ થાય.

(N/A) પ્રારંભિક વેગમાનની ગણતરી $p = m \times u = 0.5 \times 25 = 12.5\, kg\, m s^{-1}$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
$(b)$ સૌ પ્રથમ,$v^2 = u^2 - 2gh$ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને મહત્તમ ઊંચાઈ $h$ શોધો. મહત્તમ ઊંચાઈએ $v = 0$ થાય,તેથી $0 = (25)^2 - 2 \times 10 \times h$,જે $h = 625 / 20 = 31.25\, m$ આપે છે.
અડધું અંતર $H = h / 2 = 31.25 / 2 = 15.625\, m$ છે.
હવે,$v^2 = u^2 - 2gH$ નો ઉપયોગ કરીને આ ઊંચાઈએ વેગ $v$ શોધો:
$v^2 = (25)^2 - 2 \times 10 \times 15.625 = 625 - 312.5 = 312.5$.
$v = \sqrt{312.5} \approx 17.68\, m s^{-1}$.
અડધા અંતરે વેગમાન $p = m \times v = 0.5 \times 17.68 = 8.84\, kg\, m s^{-1}$ છે.

(N/A) આપેલ છે: દળ $m = 5 \, g = 5 \times 10^{-3} \, kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 120 \, m s^{-1}$,અંતિમ વેગ $v = 0$,સમય $t = 0.01 \, s$.
$(a)$ ઘૂસવાનું અંતર $(S)$ શોધવા માટે,આપણે ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને પ્રવેગ $(a)$ શોધીશું: $v = u + at$.
$0 = 120 + a \times 0.01$
$a = -120 / 0.01 = -12000 \, m s^{-2}$.
(ઋણ નિશાની પ્રતિપ્રવેગ સૂચવે છે).
હવે,ગતિના બીજા સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $S = ut + \frac{1}{2}at^2$.
$S = (120 \times 0.01) + \frac{1}{2} \times (-12000) \times (0.01)^2$
$S = 1.2 - 0.6 = 0.6 \, m$.
$(b)$ ગોળી પર લાગતું સરેરાશ બળ $(F)$ ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ દ્વારા ગણવામાં આવે છે: $F = ma$.
$F = (5 \times 10^{-3} \, kg) \times (12000 \, m s^{-2})$
$F = 60 \, N$ (આ બળ પ્રતિરોધક પ્રકારનું છે).

(A) આપેલ છે:
માણસનું દળ $m_{1} = 60 \ kg$
માણસનો પ્રારંભિક વેગ $u_{1} = 18 \ km \ h^{-1} = 18 \times (5/18) \ m \ s^{-1} = 5 \ m \ s^{-1}$
ગાડીનું દળ $m_{2} = 1 \ \text{ક્વિન્ટલ} = 100 \ kg$
ગાડીનો પ્રારંભિક વેગ $u_{2} = 0 \ m \ s^{-1}$
ધારો કે માણસ ગાડીમાં કૂદ્યા પછી ગાડી અને માણસનો સામાન્ય વેગ $V$ છે.
વેગમાન સંરક્ષણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
કૂદ્યા પછીનું કુલ વેગમાન = કૂદ્યા પહેલાનું કુલ વેગમાન
$(m_{1} + m_{2}) V = m_{1} u_{1} + m_{2} u_{2}$
$(60 + 100) V = (60 \times 5) + (100 \times 0)$
$160 V = 300$
$V = 300 / 160 = 1.875 \ m \ s^{-1}$
આમ, ગાડી $1.875 \ m \ s^{-1}$ ના વેગથી ગતિ કરવાનું શરૂ કરશે.

(N/A) આપેલ છે: પ્રારંભિક વેગ $u = 0 \ m/s$,અંતર $S = 800 \ m$,સમય $t = 10 \ s$,દળ $m = 800 \ kg$.
ગતિના બીજા સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $S = ut + \frac{1}{2}at^2$.
કિંમતો મૂકતા: $800 = (0 \times 10) + \frac{1}{2} \times a \times (10)^2$.
$800 = 0 + \frac{1}{2} \times a \times 100$.
$800 = 50a$.
$a = \frac{800}{50} = 16 \ m/s^2$.
હવે,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરીને બળની ગણતરી કરતા: $F = ma$.
$F = 800 \ kg \times 16 \ m/s^2 = 12800 \ N$.

(N/A) આપેલ છે: બળ $F = -50 \ N$ (અવરોધક બળ),દળ $m = 200 \ kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 15 \ m \ s^{-1}$,અંતિમ વેગ $v = 0 \ m \ s^{-1}$.
$1$. પ્રવેગ $(a)$ ની ગણતરી:
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$,તેથી $a = F / m = -50 / 200 = -0.25 \ m \ s^{-2}$.
$2$. સમય $(t)$ ની ગણતરી:
ગતિના પ્રથમ સમીકરણ $v = u + at$ નો ઉપયોગ કરતા,$0 = 15 + (-0.25)t$.
$0.25t = 15$,તેથી $t = 15 / 0.25 = 60 \ s$.
$3$. અંતર $(S)$ ની ગણતરી:
ગતિના બીજા સમીકરણ $S = ut + 1/2 at^2$ નો ઉપયોગ કરતા.
$S = (15 \times 60) + 1/2 \times (-0.25) \times (60)^2$.
$S = 900 - 0.125 \times 3600 = 900 - 450 = 450 \ m$.

(A) આપેલ છે: દળ $m = 80 \, kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 30 \, m s^{-1}$,અંતિમ વેગ $v = 0 \, m s^{-1}$,સમય $t = 5 \, s$.
ગતિના પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $v = u + at$
$0 = 30 + a \times 5$
$5a = -30$
$a = -6 \, m s^{-2}$.
તેથી,પ્રતિપ્રવેગ $6 \, m s^{-2}$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,ઘર્ષણ બળ $F = m \times a$ (મૂલ્ય):
$F = 80 \, kg \times 6 \, m s^{-2} = 480 \, N$.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
ઘર્ષણ એ સંપર્કમાં રહેલી બે સપાટીઓ વચ્ચે ગતિનો અવરોધ છે. સામાન્ય રીતે,ઘન પદાર્થોની બે સપાટીઓ વચ્ચેના ઘર્ષણની સરખામણીમાં પ્રવાહીમાં ઘર્ષણ બળ (જેને ડ્રેગ અથવા પ્રવાહી ઘર્ષણ કહેવાય છે) ઘણું ઓછું હોય છે. ઘન પદાર્થોમાં આંતરઆણ્વિય બળો અને સપાટીની અનિયમિતતાઓ પ્રવાહીના વહનના ગુણધર્મોની તુલનામાં ગતિ સામે વધુ અવરોધ પેદા કરે છે.