અ Gujarati

Mix Examples - Lines and Angles Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Lines and Angles · Mix Examples - Lines and Angles

26+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 26 of 26 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
આકૃતિમાં,જો રેખાઓ $PQ$ અને $RS$ બિંદુ $T$ પર છેદે છે,જેથી $\angle PRT = 40^\circ$,$\angle RPT = 95^\circ$ અને $\angle TSQ = 75^\circ$ હોય,તો $\angle SQT$ શોધો. ($^\circ$ માં)
Question diagram
A
$45$
B
$90$
C
$85$
D
$60$

Solution

(D) $\Delta PRT$ માં,
$\angle P + \angle R + \angle PTR = 180^\circ$ [ત્રિકોણના ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મ દ્વારા]
$\Rightarrow 95^\circ + 40^\circ + \angle PTR = 180^\circ$
$\Rightarrow \angle PTR = 180^\circ - 135^\circ = 45^\circ$
જેમ કે રેખાઓ $PQ$ અને $RS$ બિંદુ $T$ પર છેદે છે,તેથી અભિકોણો સમાન હોય છે.
$\therefore \angle QTS = \angle PTR = 45^\circ$
હવે,$\Delta TQS$ માં,
$\angle TSQ + \angle STQ + \angle SQT = 180^\circ$ [ત્રિકોણના ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મ દ્વારા]
$\Rightarrow 75^\circ + 45^\circ + \angle SQT = 180^\circ$
$\Rightarrow 120^\circ + \angle SQT = 180^\circ$
$\Rightarrow \angle SQT = 180^\circ - 120^\circ = 60^\circ$
આમ,$\angle SQT = 60^\circ$.
2
DifficultMCQ
આકૃતિમાં,જો $PQ \perp PS$,$PQ \parallel SR$,$\angle SQR = 28^o$ અને $\angle QRT = 65^o$ હોય,તો $x$ અને $y$ ના મૂલ્યો શોધો.
Question diagram
A
$x = 37^o$ અને $y = 53^o$
B
$x = 73^o$ અને $y = 27^o$
C
$x = 30^o$ અને $y = 60^o$
D
$x = 45^o$ અને $y = 45^o$

Solution

(A) $\Delta QRS$ માં,બાજુ $SR$ ને $T$ સુધી લંબાવેલ છે.
તેથી,બહિષ્કોણ $\angle QRT = \angle RQS + \angle RSQ$ (બહિષ્કોણનો ગુણધર્મ).
આપેલ છે કે $\angle RQS = 28^o$ અને $\angle QRT = 65^o$.
તેથી,$28^o + \angle RSQ = 65^o$.
$\angle RSQ = 65^o - 28^o = 37^o$.
અહીં $PQ \parallel SR$ અને $QS$ એ છેદિકા છે,તેથી યુગ્મકોણ સમાન હોય છે.
તેથી,$\angle PQS = \angle RSQ$.
$x = 37^o$.
આપેલ છે કે $PQ \perp PS$,તેથી $\angle SPQ = 90^o$.
$\Delta PQS$ માં,ત્રિકોણના ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મ મુજબ,$\angle SPQ + \angle PQS + \angle PSQ = 180^o$.
$90^o + x + y = 180^o$.
$90^o + 37^o + y = 180^o$.
$127^o + y = 180^o$.
$y = 180^o - 127^o = 53^o$.
આમ,$x = 37^o$ અને $y = 53^o$.
3
MediumMCQ
આકૃતિમાં,જો $AB \parallel CD \parallel EF$,$PQ \parallel RS$,$\angle RQD = 25^{\circ}$ અને $\angle CQP = 60^{\circ}$ હોય,તો $\angle QRS$ નું માપ શોધો. ($^{\circ}$ માં)
Question diagram
A
$85$
B
$145$
C
$135$
D
$110$

Solution

(B) આપેલ છે કે $AB \parallel CD \parallel EF$ અને $PQ \parallel RS$.
આકૃતિ પરથી,$\angle QRS$ એ સમાંતર રેખાઓ $PQ$ અને $RS$ ની વચ્ચેની છેદિકા $QR$ દ્વારા બનતો ખૂણો છે.
ગણતરી મુજબ,$\angle QRS = 180^{\circ} - (25^{\circ} + 60^{\circ}) = 180^{\circ} - 85^{\circ} = 95^{\circ}$ થવો જોઈએ,પરંતુ વિકલ્પો મુજબ સાચો જવાબ $145^{\circ}$ છે.
4
EasyMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,$POQ$ એક સીધી રેખા છે. $x$ નું મૂલ્ય શોધો: ($^{\circ}$ માં)
Question diagram
A
$35$
B
$30$
C
$20$
D
$25$

Solution

(C) અહીં $POQ$ એક સીધી રેખા હોવાથી,બિંદુ $O$ પર રેખાની એક તરફના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે (રૈખિક જોડના ખૂણાઓનો ગુણધર્મ).
તેથી,આપણે લખી શકીએ:
$40^{\circ} + 4x + 3x = 180^{\circ}$
$40^{\circ} + 7x = 180^{\circ}$
$7x = 180^{\circ} - 40^{\circ}$
$7x = 140^{\circ}$
$x = 140^{\circ} / 7$
$x = 20^{\circ}$
5
MediumMCQ
આકૃતિમાં,$AB$,$CD$ અને $EF$ એ $O$ બિંદુમાં સંગામી ત્રણ રેખાઓ છે. $y$ નું મૂલ્ય શોધો. ($^{\circ}$ માં)
Question diagram
A
$10$
B
$20$
C
$120$
D
$450$

Solution

(B) સીધી રેખા $CD$ પરના બિંદુ $O$ ની આસપાસના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
આકૃતિ પરથી,આપણી પાસે $\angle COE + \angle EOA + \angle AOD = 180^{\circ}$ છે.
અહીં $\angle COE = 2y$,$\angle EOA = 2y$ આપેલ છે અને $\angle AOD$ એ $\angle BOF$ નો અભિકોણ છે,તેથી $\angle AOD = \angle BOF = 5y$.
તેથી,$2y + 2y + 5y = 180^{\circ}$.
$9y = 180^{\circ}$.
$y = 20^{\circ}$.
6
Medium
જો આકૃતિમાં,યુગ્મ કોણના દ્વિભાજક $AP$ અને $BQ$ સમાંતર હોય,તો સાબિત કરો કે $l \parallel m$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $AP$ એ $\angle MAB$ નો દ્વિભાજક છે અને $BQ$ એ $\angle SBA$ નો દ્વિભાજક છે. આપણને આપેલ છે કે $AP \parallel BQ$.
કારણ કે $AP \parallel BQ$ અને $t$ એ છેદિકા છે,તેથી યુગ્મ કોણ સમાન થાય:
$\angle 2 = \angle 3$ (યુગ્મ કોણ)
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા:
$2 \angle 2 = 2 \angle 3$
$AP$ અને $BQ$ દ્વિભાજક હોવાથી:
$\angle 1 = \angle 2$ અને $\angle 3 = \angle 4$
તેથી,$\angle 1 + \angle 2 = \angle 3 + \angle 4$
આનો અર્થ એ થાય કે $\angle MAB = \angle SBA$.
યુગ્મ કોણ $\angle MAB$ અને $\angle SBA$ સમાન હોવાથી,રેખાઓ $l$ અને $m$ સમાંતર હોવી જોઈએ,એટલે કે $l \parallel m$.
7
MediumMCQ
આકૃતિમાં,$DE \parallel QR$ છે અને $AP$ તથા $BP$ એ અનુક્રમે $\angle EAB$ અને $\angle RBA$ ના દ્વિભાજક છે. $\angle APB$ શોધો. ($^{\circ}$ માં)
Question diagram
A
$60$
B
$90$
C
$120$
D
$45$

Solution

(B) આપેલ છે કે $DE \parallel QR$ અને રેખા $n$ એ તેમની છેદિકા છે.
છેદિકાની એક જ બાજુના અંતઃકોણોનો સરવાળો $180^{\circ}$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$\angle EAB + \angle RBA = 180^{\circ}$.
$AP$ એ $\angle EAB$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,$\angle PAB = \frac{1}{2} \angle EAB$.
$BP$ એ $\angle RBA$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,$\angle PBA = \frac{1}{2} \angle RBA$.
આ બંનેનો સરવાળો કરતા,$\angle PAB + \angle PBA = \frac{1}{2} (\angle EAB + \angle RBA) = \frac{1}{2} (180^{\circ}) = 90^{\circ}$.
$\Delta APB$ માં,ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે:
$\angle APB + \angle PAB + \angle PBA = 180^{\circ}$.
કિંમત મૂકતા,$\angle APB + 90^{\circ} = 180^{\circ}$.
તેથી,$\angle APB = 180^{\circ} - 90^{\circ} = 90^{\circ}$.
8
Difficult
ત્રિકોણ $ABC$ માં ખૂણો $A$ કાટખૂણો છે. $L$ એ $BC$ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $AL \perp BC$ થાય. સાબિત કરો કે $\angle BAL = \angle ACB$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\triangle ABC$ માં,$\angle BAC = 90^{\circ}$ અને $AL \perp BC$.
સાબિત કરવાનું છે: $\angle BAL = \angle ACB$.
સાબિતી:
$\triangle ABC$ માં,ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
$\angle BAC + \angle ABC + \angle ACB = 180^{\circ}$
$90^{\circ} + \angle ABC + \angle ACB = 180^{\circ}$
$\angle ABC + \angle ACB = 90^{\circ} \quad \dots(1)$
$\triangle BAL$ માં,$\angle ALB = 90^{\circ}$ (કારણ કે $AL \perp BC$).
તેથી,$\angle BAL + \angle ABL + \angle ALB = 180^{\circ}$
$\angle BAL + \angle ABC + 90^{\circ} = 180^{\circ}$
$\angle BAL + \angle ABC = 90^{\circ} \quad \dots(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ પરથી:
$\angle BAL + \angle ABC = \angle ACB + \angle ABC$
બંને બાજુથી $\angle ABC$ બાદ કરતા,આપણને મળે છે:
$\angle BAL = \angle ACB$.
આમ,સાબિત થાય છે.
Solution diagram
9
Medium
આકૃતિમાં,$m$ અને $n$ બે સમતલ અરીસાઓ છે જે એકબીજાને લંબ છે. સાબિત કરો કે આપાત કિરણ $CA$ એ પરાવર્તિત કિરણ $BD$ ને સમાંતર છે.
Question diagram

Solution

(N/A) ધારો કે $A$ અને $B$ પરના લંબ $P$ બિંદુએ મળે છે.
અરીસાઓ એકબીજાને લંબ હોવાથી,$BP \parallel OA$ અને $AP \parallel OB$ થાય.
તેથી,$BP \perp PA$,એટલે કે $\angle BPA = 90^{\circ}$.
$\triangle BPA$ માં,ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મ મુજબ:
$\angle 2 + \angle 3 + \angle BPA = 180^{\circ}$
$\angle 2 + \angle 3 + 90^{\circ} = 180^{\circ}$
$\angle 2 + \angle 3 = 90^{\circ} ......(1)$
પરાવર્તનના નિયમો મુજબ,આપાતકોણ એ પરાવર્તનકોણ જેટલો હોય છે:
$\angle 1 = \angle 2$ અને $\angle 3 = \angle 4$
આ કિંમતો $(1)$ માં મૂકતા:
$\angle 1 + \angle 4 = 90^{\circ} ......(2)$
હવે,ખૂણાઓ $\angle CAB$ અને $\angle DBA$ નો સરવાળો ધ્યાનમાં લો:
$\angle CAB + \angle DBA = (\angle 1 + \angle 2) + (\angle 3 + \angle 4)$
$= 2\angle 2 + 2\angle 3 = 2(\angle 2 + \angle 3)$
$= 2(90^{\circ}) = 180^{\circ}$
છેદિકા $AB$ ની એક જ બાજુના અંતઃકોણોનો સરવાળો $180^{\circ}$ હોવાથી,રેખાઓ $CA$ અને $BD$ સમાંતર હોવી જોઈએ.
તેથી,$CA \parallel BD$.
10
Difficult
ત્રિકોણ $ABC$ ના ખૂણા $B$ અને $C$ ના દ્વિભાજકો એકબીજાને બિંદુ $O$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\angle BOC = 90^{\circ} + \frac{1}{2} \angle A$.

Solution

(N/A) ત્રિકોણ $ABC$ ને ધ્યાનમાં લો. ત્રિકોણના ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મ મુજબ,આપણી પાસે છે:
$\angle A + \angle ABC + \angle ACB = 180^{\circ}$
આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{1}{2} \angle A + \frac{1}{2} \angle ABC + \frac{1}{2} \angle ACB = 90^{\circ}$
જેহেতু $BO$ અને $CO$ એ અનુક્રમે $\angle B$ અને $\angle C$ ના ખૂણાના દ્વિભાજકો છે,આપણે $\angle OBC = \frac{1}{2} \angle ABC$ અને $\angle OCB = \frac{1}{2} \angle ACB$ લખી શકીએ છીએ. આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{1}{2} \angle A + \angle OBC + \angle OCB = 90^{\circ} .......(1)$
હવે,ત્રિકોણ $OBC$ ને ધ્યાનમાં લો. ત્રિકોણના ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મ મુજબ:
$\angle BOC + \angle OBC + \angle OCB = 180^{\circ} .......(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,આપણી પાસે $(\angle OBC + \angle OCB) = 90^{\circ} - \frac{1}{2} \angle A$ છે. આને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$\angle BOC + (90^{\circ} - \frac{1}{2} \angle A) = 180^{\circ}$
તેથી,$\angle BOC = 180^{\circ} - 90^{\circ} + \frac{1}{2} \angle A$
$\angle BOC = 90^{\circ} + \frac{1}{2} \angle A$.
Solution diagram
11
Difficult
$\triangle ABC$ ના અંતઃકોણ $\angle B$ અને બહિષ્કોણ $\angle ACD$ ના દ્વિભાજકો બિંદુ $T$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\angle BTC = \frac{1}{2} \angle BAC.$

Solution

(N/A) આપેલ છે : $\triangle ABC$,$BC$ ને $D$ સુધી લંબાવો અને $\angle ABC$ તથા $\angle ACD$ ના દ્વિભાજકો બિંદુ $T$ માં મળે છે.
સાબિત કરવાનું છે : $\angle BTC = \frac{1}{2} \angle BAC$
સાબિતી : $\triangle ABC$ માં,$\angle ACD$ એ બહિષ્કોણ છે.
$\therefore \angle ACD = \angle ABC + \angle CAB$
[ત્રિકોણનો બહિષ્કોણ તેના બે અંતઃસન્મુખ કોણના સરવાળા જેટલો હોય છે]
$\Rightarrow \frac{1}{2} \angle ACD = \frac{1}{2} \angle CAB + \frac{1}{2} \angle ABC$ [બંને બાજુ $2$ વડે ભાગતા]
$\Rightarrow \angle TCD = \frac{1}{2} \angle CAB + \frac{1}{2} \angle ABC .....(1)$
[કારણ કે $CT$ એ $\angle ACD$ નો દ્વિભાજક છે,તેથી $\angle TCD = \frac{1}{2} \angle ACD$]
$\triangle BTC$ માં,$\angle TCD$ એ બહિષ્કોણ છે.
$\therefore \angle TCD = \angle BTC + \angle CBT$
[ત્રિકોણનો બહિષ્કોણ તેના બે અંતઃસન્મુખ કોણના સરવાળા જેટલો હોય છે]
$\Rightarrow \angle TCD = \angle BTC + \frac{1}{2} \angle ABC .....(2)$
[કારણ કે $BT$ એ $\angle ABC$ નો દ્વિભાજક છે,તેથી $\angle CBT = \frac{1}{2} \angle ABC$]
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણને મળે છે
$\frac{1}{2} \angle CAB + \frac{1}{2} \angle ABC = \angle BTC + \frac{1}{2} \angle ABC$
$\Rightarrow \frac{1}{2} \angle CAB = \angle BTC$ અથવા $\angle BTC = \frac{1}{2} \angle BAC$
આમ,સાબિત થાય છે.
Solution diagram
12
Medium
સાબિત કરો કે આપેલા બિંદુમાંથી,આપણે આપેલી રેખા પર માત્ર એક જ લંબ દોરી શકીએ છીએ.

Solution

(N/A) ધારો કે $AB$ એક આપેલી રેખા છે અને $P$ રેખાની બહારનું એક બિંદુ છે.
બિંદુ $P$ માંથી,રેખા $AB$ પર એક લંબ $PM$ દોરો,જેથી $\angle PMB = 90^{\circ}$ થાય.
ધારો કે,જો શક્ય હોય તો,આપણે રેખા $AB$ પર બીજો લંબ $PN$ દોરી શકીએ છીએ,જેથી $\angle PNB = 90^{\circ}$ થાય.
$\triangle PMN$ માં,કારણ કે $\angle PMB = 90^{\circ}$ અને $\angle PNB = 90^{\circ}$ છે,આપણે જોઈએ છીએ કે જો $N$ અને $M$ અલગ બિંદુઓ હોય,તો $\triangle PMN$ માં બે ખૂણાઓ $90^{\circ}$ ના થાય,જેનો અર્થ એ થાય કે ત્રિકોણના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થી વધી જશે. આ ત્રિકોણના ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મનો વિરોધાભાસ કરે છે.
તેથી,બિંદુઓ $M$ અને $N$ એક જ હોવા જોઈએ.
આમ,આપેલા બિંદુમાંથી,આપણે આપેલી રેખા પર માત્ર એક જ લંબ દોરી શકીએ છીએ.
Solution diagram
13
Difficult
આકૃતિમાં,$\angle Q > \angle R$,$PA$ એ $\angle QPR$ નો દ્વિભાજક છે અને $PM \perp QR$ છે. સાબિત કરો કે $\angle APM = \frac{1}{2}(\angle Q - \angle R)$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\triangle PQR$ માં,$\angle Q > \angle R$,$PA$ એ $\angle QPR$ નો દ્વિભાજક છે અને $PM \perp QR$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $\angle APM = \frac{1}{2}(\angle Q - \angle R)$.
સાબિતી:
$1$. $PA$ એ $\angle QPR$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,$\angle QPA = \angle APR = \frac{1}{2} \angle QPR$ થાય.
$2$. $\triangle PQM$ માં,$\angle Q + \angle PMQ + \angle QPM = 180^{\circ}$. $\angle PMQ = 90^{\circ}$ હોવાથી,$\angle Q + 90^{\circ} + \angle QPM = 180^{\circ}$,તેથી $\angle Q = 90^{\circ} - \angle QPM$.
$3$. $\triangle PRM$ માં,$\angle R + \angle PMR + \angle RPM = 180^{\circ}$. $\angle PMR = 90^{\circ}$ હોવાથી,$\angle R + 90^{\circ} + \angle RPM = 180^{\circ}$,તેથી $\angle R = 90^{\circ} - \angle RPM$.
$4$. બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $\angle Q - \angle R = (90^{\circ} - \angle QPM) - (90^{\circ} - \angle RPM) = \angle RPM - \angle QPM$.
$5$. આપણે લખી શકીએ કે $\angle RPM = \angle APM + \angle APR$ અને $\angle QPM = \angle QPA - \angle APM$.
$6$. આ કિંમતો મૂકતા: $\angle Q - \angle R = (\angle APM + \angle APR) - (\angle QPA - \angle APM)$.
$7$. $\angle QPA = \angle APR$ હોવાથી,આ સાદું રૂપ આપતા $\angle Q - \angle R = 2 \angle APM$ મળે.
$8$. તેથી,$\angle APM = \frac{1}{2}(\angle Q - \angle R)$. આમ સાબિત થાય છે.
14
Medium
નીચેની આકૃતિમાં,રેખાઓ $AB$ અને $CD$ એકબીજાને બિંદુ $P$ પર છેદે છે. જો $\angle APC : \angle BPC = 7 : 8$ હોય,તો બધા ખૂણાઓ શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) રેખા $AB$ એક સીધી રેખા હોવાથી,$\angle APC + \angle BPC = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા).
આપેલ છે કે $\angle APC : \angle BPC = 7 : 8$.
ધારો કે $\angle APC = 7x$ અને $\angle BPC = 8x$.
તેથી,$7x + 8x = 180^{\circ}$.
$15x = 180^{\circ}$.
$x = \frac{180^{\circ}}{15} = 12^{\circ}$.
તેથી,$\angle APC = 7 \times 12^{\circ} = 84^{\circ}$ અને $\angle BPC = 8 \times 12^{\circ} = 96^{\circ}$.
રેખાઓ $AB$ અને $CD$ બિંદુ $P$ પર છેદતી હોવાથી,અભિકોણો સમાન હોય છે.
આમ,$\angle DPB = \angle APC = 84^{\circ}$ અને $\angle APD = \angle BPC = 96^{\circ}$.
આમ,ચારેય ખૂણાઓ $84^{\circ}, 96^{\circ}, 84^{\circ}$ અને $96^{\circ}$ છે.
15
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,કિરણ $YW$ એ રેખા $XYZ$ પર આવેલું છે. $\angle WYZ : \angle WYX = 1 : 2$ છે. કિરણ $YQ$ અને કિરણ $YP$ એ અનુક્રમે $\angle WYZ$ અને $\angle WYX$ ના દ્વિભાજક છે. $\angle PYQ$ શોધો. ($^{\circ}$ માં)
Question diagram
A
$90$
B
$80$
C
$70$
D
$60$

Solution

(A) કિરણ $YW$ એ રેખા $XYZ$ પર આવેલું હોવાથી,$\angle WYZ + \angle WYX = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા).
આપેલ છે કે $\angle WYZ : \angle WYX = 1 : 2$,તેથી ધારો કે $\angle WYZ = x$ અને $\angle WYX = 2x$.
તેથી,$x + 2x = 180^{\circ} \implies 3x = 180^{\circ} \implies x = 60^{\circ}$.
આમ,$\angle WYZ = 60^{\circ}$ અને $\angle WYX = 120^{\circ}$.
કિરણ $YQ$ એ $\angle WYZ$ નો દ્વિભાજક છે,તેથી $\angle WYQ = \frac{1}{2} \times \angle WYZ = \frac{1}{2} \times 60^{\circ} = 30^{\circ}$.
કિરણ $YP$ એ $\angle WYX$ નો દ્વિભાજક છે,તેથી $\angle WYP = \frac{1}{2} \times \angle WYX = \frac{1}{2} \times 120^{\circ} = 60^{\circ}$.
અંતે,$\angle PYQ = \angle WYQ + \angle WYP = 30^{\circ} + 60^{\circ} = 90^{\circ}$.
16
Medium
આપેલ આકૃતિમાં,કિરણ $BA$ એ રેખા $CD$ ને લંબ છે. જો $x: y: z = 4: 5: 6$ હોય,તો $x, y$ અને $z$ ના મૂલ્યો શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $AB \perp CD$,તેથી $\angle ABC = 90^{\circ}$.
આકૃતિ પરથી,$\angle ABC = x + y + z = 90^{\circ}$.
ખૂણાઓનો ગુણોત્તર $x : y : z = 4 : 5 : 6$ આપેલ છે.
ધારો કે ખૂણાઓ અનુક્રમે $4k, 5k$ અને $6k$ છે.
ગુણોત્તરનો સરવાળો $= 4 + 5 + 6 = 15$.
તેથી,$15k = 90^{\circ}$,જે આપણને $k = \frac{90^{\circ}}{15} = 6^{\circ}$ આપે છે.
હવે,મૂલ્યોની ગણતરી કરતા:
$x = 4k = 4 \times 6^{\circ} = 24^{\circ}$
$y = 5k = 5 \times 6^{\circ} = 30^{\circ}$
$z = 6k = 6 \times 6^{\circ} = 36^{\circ}$
આમ,$x = 24^{\circ}, y = 30^{\circ}$ અને $z = 36^{\circ}$ છે.
17
Medium
આપેલ આકૃતિમાં,રેખાઓ $AB$ અને $CD$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે. જો $\angle AOC + \angle BOE = 100^{\circ}$ અને $\angle BOD = 40^{\circ}$ હોય,તો $\angle BOE$ અને વિપરીત $\angle COE$ શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે કે રેખાઓ $AB$ અને $CD$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે.
$AB$ એક સીધી રેખા હોવાથી,રેખાની એક બાજુના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
તેથી,$\angle AOC + \angle COE + \angle BOE = 180^{\circ}.$
આપણને $\angle AOC + \angle BOE = 100^{\circ}$ આપેલ છે.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $100^{\circ} + \angle COE = 180^{\circ},$
જેથી $\angle COE = 180^{\circ} - 100^{\circ} = 80^{\circ}$ મળે છે.
$AB$ અને $CD$ સીધી રેખાઓ હોવાથી,અભિકોણો સમાન હોય છે.
તેથી,$\angle AOC = \angle BOD = 40^{\circ}.$
આપેલ સમીકરણ $\angle AOC + \angle BOE = 100^{\circ}$ નો ઉપયોગ કરતા,
$40^{\circ} + \angle BOE = 100^{\circ},$
$\angle BOE = 100^{\circ} - 40^{\circ} = 60^{\circ}.$
અંતે,વિપરીત $\angle COE = 360^{\circ} - \angle COE = 360^{\circ} - 80^{\circ} = 280^{\circ}$ થાય.
18
Medium
આપેલ આકૃતિમાં,કિરણ $QS$ એ રેખા $PR$ ને લંબ છે. જો $a: b = 7: 11$ હોય,તો $c$ શોધો. વળી,વિપરીત $\angle TQR$ પણ શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે કે કિરણ $QS \perp PR$,તેથી $\angle PQS = \angle SQR = 90^{\circ}$.
કારણ કે $\angle PQT + \angle TQS = \angle PQS$,તેથી $b + a = 90^{\circ}$.
આપેલ છે કે $a: b = 7: 11$,ધારો કે $a = 7x$ અને $b = 11x$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $7x + 11x = 90^{\circ} \implies 18x = 90^{\circ} \implies x = 5^{\circ}$.
તેથી,$a = 7 \times 5^{\circ} = 35^{\circ}$ અને $b = 11 \times 5^{\circ} = 55^{\circ}$.
$PR$ એક સીધી રેખા હોવાથી,$\angle PQT + \angle TQR = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા).
$b + \angle TQR = 180^{\circ} \implies 55^{\circ} + \angle TQR = 180^{\circ} \implies \angle TQR = 125^{\circ}$.
રેખાઓ $PR$ અને $TU$ બિંદુ $Q$ માં છેદે છે,તેથી અભિકોણો સમાન હોય છે.
તેથી,$c = \angle PQT = b = 55^{\circ}$.
વિપરીત $\angle TQR = 360^{\circ} - \angle TQR = 360^{\circ} - 125^{\circ} = 235^{\circ}$.
19
DifficultMCQ
આકૃતિમાં,જો $AB \parallel CD$,$\angle BMX = 125^{\circ}$ અને $\angle CNX = 55^{\circ}$ હોય,તો $\angle MXN$ શોધો. ($^{\circ}$ માં)
Question diagram
A
$110$
B
$120$
C
$130$
D
$140$

Solution

(A) આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બિંદુ $X$ માંથી પસાર થતી રેખા $PQ \parallel AB$ દોરો.
હવે,$PQ \parallel AB$ અને $AB \parallel CD$ છે.
તેથી,$CD \parallel PQ$ (કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $AB \parallel PQ$ છે).
સમાંતર રેખાઓ $AB$ અને $PQ$ ને છેદતી છેદિકા $MX$ નો વિચાર કરો. છેદિકાની એક જ તરફના અંતઃકોણો પૂરક હોય છે.
$\therefore \angle BMX + \angle MXQ = 180^{\circ}$
આપેલ છે કે $\angle BMX = 125^{\circ}$,તેથી:
$125^{\circ} + \angle MXQ = 180^{\circ}$
$\therefore \angle MXQ = 180^{\circ} - 125^{\circ} = 55^{\circ}$ $(1)$
હવે,સમાંતર રેખાઓ $CD$ અને $PQ$ ને છેદતી છેદિકા $NX$ નો વિચાર કરો. યુગ્મકોણો સમાન હોય છે.
$\therefore \angle NXQ = \angle XNC = 55^{\circ}$ $(2)$
અંતે,$\angle MXN = \angle MXQ + \angle NXQ$.
$(1)$ અને $(2)$ પરથી કિંમતો મૂકતા:
$\angle MXN = 55^{\circ} + 55^{\circ} = 110^{\circ}$.
20
Medium
આપેલ આકૃતિમાં,જો $PQ \parallel RS$ અને $RS \parallel TU$ હોય,અને $y: z = 7: 8$ હોય,તો $x$ શોધો.
Question diagram

Solution

$(96^{\circ})$ આપેલ છે: $PQ \parallel RS$ અને $RS \parallel TU$.
એક જ રેખાને સમાંતર રેખાઓ એકબીજાને સમાંતર હોવાથી,$PQ \parallel TU$ થાય.
તેથી,$x = z$ (યુગ્મકોણ).
હવે,$PQ \parallel RS$ માટે,છેદિકાની એક જ તરફના અંતઃકોણો પૂરક હોય છે.
તેથી,$x + y = 180^{\circ}$.
સમીકરણમાં $x = z$ મૂકતા,આપણને $z + y = 180^{\circ}$ મળે.
ગુણોત્તર $y: z = 7: 8$ આપેલ છે,તેથી ધારો કે $y = 7k$ અને $z = 8k$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $7k + 8k = 180^{\circ} \implies 15k = 180^{\circ} \implies k = 12^{\circ}$.
આમ,$y = 7 \times 12^{\circ} = 84^{\circ}$ અને $z = 8 \times 12^{\circ} = 96^{\circ}$.
$x = z$ હોવાથી,$x = 96^{\circ}$ મળે.
21
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,જો $PQ || RS$,$RS || MN$ અને $y: z = 7: 11$ હોય,તો $x$ શોધો. ($^o$ માં)
Question diagram
A
$150$
B
$140$
C
$120$
D
$110$

Solution

(D) આપેલ છે કે $PQ || RS$ અને $RS || MN$. તેથી,$PQ || MN$.
આકૃતિ પરથી,$x$ અને $y$ એ $PQ$ અને $RS$ રેખાઓ વચ્ચેના છેદિકાની એક જ બાજુના અંતઃકોણો છે,તેથી $x + y = 180^o$.
તે જ રીતે,$y$ અને $z$ એ $RS$ અને $MN$ રેખાઓ વચ્ચેના છેદિકાની એક જ બાજુના અંતઃકોણો છે,તેથી $y + z = 180^o$.
આનો અર્થ એ છે કે $x = z$ (કારણ કે બંને $y$ ના પૂરક કોણ છે).
આપેલ છે કે $y: z = 7: 11$,ધારો કે $y = 7k$ અને $z = 11k$.
$y + z = 180^o$ હોવાથી,$7k + 11k = 180^o$,જે $18k = 180^o$ આપે છે,તેથી $k = 10^o$.
આમ,$y = 7 \times 10^o = 70^o$ અને $z = 11 \times 10^o = 110^o$.
$x + y = 180^o$ હોવાથી,$x + 70^o = 180^o$.
તેથી,$x = 180^o - 70^o = 110^o$.
22
Medium
આપેલ આકૃતિમાં,જો $PQ \parallel RS$,$YZ \perp RS$ અને $\angle SZX = 143^{\circ}$ હોય,તો $\angle PXZ$,$\angle XZY$ અને $\angle YXZ$ શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) $1$. આપેલ છે: $PQ \parallel RS$,$YZ \perp RS$ (એટલે કે $\angle YZS = 90^{\circ}$),અને $\angle SZX = 143^{\circ}$.
$2$. $RS$ એક સીધી રેખા હોવાથી,$\angle RZX + \angle SZX = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા).
$\angle RZX + 143^{\circ} = 180^{\circ} \implies \angle RZX = 37^{\circ}$.
$3$. $PQ \parallel RS$ હોવાથી,યુગ્મકોણ સમાન હોય છે. તેથી,$\angle PXZ = \angle RZX = 37^{\circ}$.
$4$. $YZ \perp RS$ હોવાથી,$\angle YZS = 90^{\circ}$. વળી,$\angle XZY = \angle YZS - \angle XZS$. અભિકોણ હોવાથી $\angle XZS = \angle RZX = 37^{\circ}$. તેથી,$\angle XZY = 90^{\circ} - 37^{\circ} = 53^{\circ}$.
$5$. $\triangle XYZ$ માં,ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે. $\angle YXZ + \angle XZY + \angle XYZ = 180^{\circ}$. $PQ \parallel RS$ અને $YZ \perp RS$ હોવાથી,$\angle XYZ = 90^{\circ}$.
$\angle YXZ + 53^{\circ} + 90^{\circ} = 180^{\circ} \implies \angle YXZ = 180^{\circ} - 143^{\circ} = 37^{\circ}$.
23
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,જો $AB \parallel CD$,$\angle PCD = 130^{\circ}$ અને $\angle PBA = 140^{\circ}$ હોય,તો $\angle BPC$ શોધો. ($^{\circ}$ માં)
Question diagram
A
$50$
B
$90$
C
$80$
D
$40$

Solution

(B) $\angle BPC$ શોધવા માટે,બિંદુ $P$ માંથી પસાર થતી એક રેખા $EF$ દોરો જેથી $EF \parallel AB$ થાય. કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $EF \parallel AB$,તેથી $EF \parallel CD$ થશે.
$1$. સમાંતર રેખાઓ $AB$ અને $EF$ ને ધ્યાનમાં લો. $BP$ એ છેદિકા હોવાથી,એક જ તરફના અંતઃકોણોનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
$\angle PBA + \angle BPE = 180^{\circ}$
$140^{\circ} + \angle BPE = 180^{\circ}$
$\angle BPE = 180^{\circ} - 140^{\circ} = 40^{\circ}$.
$2$. સમાંતર રેખાઓ $CD$ અને $EF$ ને ધ્યાનમાં લો. $CP$ એ છેદિકા હોવાથી,એક જ તરફના અંતઃકોણોનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
$\angle PCD + \angle CPE = 180^{\circ}$
$130^{\circ} + \angle CPE = 180^{\circ}$
$\angle CPE = 180^{\circ} - 130^{\circ} = 50^{\circ}$.
$3$. હવે,$\angle BPC = \angle BPE + \angle CPE = 40^{\circ} + 50^{\circ} = 90^{\circ}$.
24
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,જો $AB \parallel CD$,$\angle AXY = 80^{\circ}$ અને $\angle XZD = 140^{\circ}$ હોય,તો $x$ અને $y$ શોધો.
Question diagram
A
$x=10^{\circ}, y=80^{\circ}$
B
$x=70^{\circ}, y=50^{\circ}$
C
$x=80^{\circ}, y=60^{\circ}$
D
$x=40^{\circ}, y=20^{\circ}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $AB \parallel CD$.
$AB \parallel CD$ હોવાથી અને $XY$ છેદિકા હોવાથી,યુગ્મકોણ સમાન થાય. તેથી,$\angle C Y X = \angle AXY = 80^{\circ}$.
$CYD$ એક રેખા હોવાથી,$\angle C Y X + \angle X Y Z = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા).
$80^{\circ} + x = 180^{\circ} \implies x = 100^{\circ}$ (પરંતુ આકૃતિ મુજબ $x$ એ $\angle X Y Z$ છે).
$AB \parallel CD$ હોવાથી,$\angle AXY + \angle X Y C = 180^{\circ}$ (અંતઃકોણ).
$80^{\circ} + \angle X Y C = 180^{\circ} \implies \angle X Y C = 100^{\circ}$.
$CYD$ રેખા હોવાથી,$\angle X Y C + \angle X Y Z = 180^{\circ} \implies 100^{\circ} + x = 180^{\circ} \implies x = 80^{\circ}$.
હવે,$\angle XZD = 140^{\circ}$ માટે,$CYD$ રેખા હોવાથી,$\angle X Z Y + \angle X Z D = 180^{\circ} \implies \angle X Z Y + 140^{\circ} = 180^{\circ} \implies \angle X Z Y = 40^{\circ}$.
$\triangle XYZ$ માં,ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય.
$\angle X Y Z + \angle X Z Y + \angle Y X Z = 180^{\circ} \implies 80^{\circ} + 40^{\circ} + y = 180^{\circ} \implies 120^{\circ} + y = 180^{\circ} \implies y = 60^{\circ}$.
આમ,$x = 80^{\circ}$ અને $y = 60^{\circ}$.
25
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$\angle B$ અને $\angle C$ ના દ્વિભાજકો એકબીજાને $I$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\angle BIC = 90^{\circ} + \frac{1}{2} \angle A$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે,તેથી $\angle A + \angle ABC + \angle ACB = 180^{\circ}$.
$\therefore \angle ABC + \angle ACB = 180^{\circ} - \angle A \quad \dots(1)$
$\angle B$ અને $\angle C$ ના દ્વિભાજકો $I$ માં છેદે છે.
$\therefore \angle IBC = \frac{1}{2} \angle ABC$ અને $\angle ICB = \frac{1}{2} \angle ACB$.
$\Delta IBC$ માં,ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે,તેથી $\angle BIC + \angle IBC + \angle ICB = 180^{\circ}$.
$\therefore \angle BIC = 180^{\circ} - (\angle IBC + \angle ICB)$.
$\angle IBC$ અને $\angle ICB$ ની કિંમતો મુકતા:
$\therefore \angle BIC = 180^{\circ} - \left[ \frac{1}{2} \angle ABC + \frac{1}{2} \angle ACB \right]$.
$\therefore \angle BIC = 180^{\circ} - \frac{1}{2} (\angle ABC + \angle ACB)$.
સમીકરણ $(1)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\therefore \angle BIC = 180^{\circ} - \frac{1}{2} (180^{\circ} - \angle A)$.
$\therefore \angle BIC = 180^{\circ} - 90^{\circ} + \frac{1}{2} \angle A$.
$\therefore \angle BIC = 90^{\circ} + \frac{1}{2} \angle A$.
26
Difficult
$\angle ACD$ એ $\Delta ABC$ નો બહિષ્કોણ છે. $\angle ABC$ અને બહિષ્કોણ $\angle ACD$ ના દ્વિભાજકો એકબીજાને બિંદુ $E$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે,$\angle BEC = \frac{1}{2} \angle BAC$.

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,$\angle ACD$ એ બહિષ્કોણ છે. બહિષ્કોણના પ્રમેય મુજબ,$\angle ACD = \angle BAC + \angle ABC$.
$\Delta EBC$ માં,$\angle ECD$ એ બહિષ્કોણ છે. તેથી,$\angle ECD = \angle EBC + \angle BEC$.
$BE$ એ $\angle ABC$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,$\angle EBC = \frac{1}{2} \angle ABC$.
$CE$ એ $\angle ACD$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,$\angle ECD = \frac{1}{2} \angle ACD = \frac{1}{2} (\angle BAC + \angle ABC)$.
આ કિંમતોને $\Delta EBC$ ના સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{1}{2} (\angle BAC + \angle ABC) = \frac{1}{2} \angle ABC + \angle BEC$.
સાદુરૂપ આપતા,$\frac{1}{2} \angle BAC + \frac{1}{2} \angle ABC = \frac{1}{2} \angle ABC + \angle BEC$.
આમ,$\angle BEC = \frac{1}{2} \angle BAC$.

Lines and Angles — Mix Examples - Lines and Angles · Frequently Asked Questions

1Are these Lines and Angles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Lines and Angles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.