અ Gujarati

Quadratic Equations Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Quadratic Equations · Quadratic Equations

207+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 207 questions in Gujarati

51
Difficult
શું $80\, m$ પરિમિતિ અને $400\, m^2$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો લંબચોરસ બગીચો બનાવવો શક્ય છે? જો હા,તો તેની લંબાઈ અને પહોળાઈ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે બગીચાની લંબાઈ $l$ અને પહોળાઈ $b$ છે.
પરિમિતિ $2(l + b) = 80\, m$ છે,જેનું સાદું રૂપ આપતા $l + b = 40$ અથવા $b = 40 - l$ મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $l \times b = 400\, m^2$ છે.
$b = 40 - l$ ને ક્ષેત્રફળના સમીકરણમાં મૂકતા: $l(40 - l) = 400$.
આથી $40l - l^2 = 400$ અથવા $l^2 - 40l + 400 = 0$ મળે છે.
આ સમીકરણને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સમીકરણ $al^2 + bl + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 1, b = -40, c = 400$ મળે છે.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac = (-40)^2 - 4(1)(400) = 1600 - 1600 = 0$.
અહીં $D = 0$ હોવાથી,સમીકરણના બીજ વાસ્તવિક અને સમાન છે,જેનો અર્થ છે કે આ પરિસ્થિતિ શક્ય છે.
બીજ $l = -b / (2a) = -(-40) / (2 \times 1) = 40 / 2 = 20$ મળે છે.
આમ,લંબાઈ $l = 20\, m$ અને પહોળાઈ $b = 40 - 20 = 20\, m$ છે.
52
EasyMCQ
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$x^{2}-3 \sqrt{5} x+10=0$
A
$2 \sqrt{5}, \sqrt{5}$
B
$2 \sqrt{3}, \sqrt{3}$
C
$7 \sqrt{5}, \sqrt{5}$
D
$6 \sqrt{7}, \sqrt{7}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-3 \sqrt{5} x+10=0$ છે.
આ સમીકરણને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2}+bx+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a=1, b=-3 \sqrt{5}, c=10$.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2}-4ac}}{2a}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$x = \frac{-(-3 \sqrt{5}) \pm \sqrt{(-3 \sqrt{5})^{2}-4(1)(10)}}{2(1)}$
$x = \frac{3 \sqrt{5} \pm \sqrt{45-40}}{2}$
$x = \frac{3 \sqrt{5} \pm \sqrt{5}}{2}$
કિસ્સો $1$: $x = \frac{3 \sqrt{5} + \sqrt{5}}{2} = \frac{4 \sqrt{5}}{2} = 2 \sqrt{5}$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{3 \sqrt{5} - \sqrt{5}}{2} = \frac{2 \sqrt{5}}{2} = \sqrt{5}$.
આમ,સમીકરણના બીજ $2 \sqrt{5}$ અને $\sqrt{5}$ છે.
53
MediumMCQ
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો:
$\frac{1}{2} x^{2}-\sqrt{11} x+1=0$
A
$3+\sqrt{13}, \sqrt{13}-3$
B
$3+\sqrt{11}, \sqrt{11}-3$
C
$5+\sqrt{11}, \sqrt{11}-5$
D
$7+\sqrt{13}, \sqrt{13}-7$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\frac{1}{2} x^{2}-\sqrt{11} x+1=0$ છે.
તેને $ax^{2}+bx+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a=\frac{1}{2}, b=-\sqrt{11}, c=1$.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2}-4ac}}{2a}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$x = \frac{-(-\sqrt{11}) \pm \sqrt{(-\sqrt{11})^{2}-4 \times \frac{1}{2} \times 1}}{2 \times \frac{1}{2}}$
$x = \frac{\sqrt{11} \pm \sqrt{11-2}}{1}$
$x = \sqrt{11} \pm \sqrt{9}$
$x = \sqrt{11} \pm 3$.
તેથી,સમીકરણના બીજ $3+\sqrt{11}$ અને $\sqrt{11}-3$ છે.
54
DifficultMCQ
એક ટ્રેન $63 \, km$ ના અંતર માટે ચોક્કસ સરેરાશ ઝડપે મુસાફરી કરે છે અને ત્યારબાદ $72 \, km$ નું અંતર તેની મૂળ ઝડપ કરતા $6 \, km/h$ વધુ સરેરાશ ઝડપે કાપે છે. જો કુલ મુસાફરી પૂર્ણ કરવામાં $3 \, \text{કલાક}$ લાગે,તો તેની મૂળ સરેરાશ ઝડપ $km/h$ માં કેટલી હશે?
A
$24$
B
$42$
C
$3$
D
$39$

Solution

(B) ધારો કે ટ્રેનની મૂળ સરેરાશ ઝડપ $x \, km/h$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,પ્રથમ ભાગ માટે લાગતો સમય $\frac{63}{x} \, \text{કલાક}$ અને બીજા ભાગ માટે $\frac{72}{x+6} \, \text{કલાક}$ છે.
કુલ સમય $3 \, \text{કલાક}$ લાગે છે,તેથી:
$\frac{63}{x} + \frac{72}{x+6} = 3$
આખા સમીકરણને $9$ વડે ભાગતા:
$\frac{7}{x} + \frac{8}{x+6} = \frac{1}{3}$
છેદ દૂર કરવા માટે $3x(x+6)$ વડે ગુણતા:
$21(x+6) + 24x = x(x+6)$
$21x + 126 + 24x = x^2 + 6x$
$45x + 126 = x^2 + 6x$
$x^2 - 39x - 126 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(x - 42)(x + 3) = 0$
આથી $x = 42$ અથવા $x = -3$ મળે.
ઝડપ ક્યારેય ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી મૂળ સરેરાશ ઝડપ $42 \, km/h$ છે.
55
DifficultMCQ
$360\, km$ નું અંતર એકસમાન ઝડપે કાપતી ટ્રેન જો $5\, km/h$ વધુ ઝડપે મુસાફરી કરે,તો તે જ અંતર કાપતા $48\, min$ ઓછો સમય લે છે. ટ્રેનની મૂળ ઝડપ શોધો ( $km/h$ માં).
A
$54$
B
$45$
C
$50$
D
$55$

Solution

(B) ધારો કે ટ્રેનની મૂળ ઝડપ $x\, km/h$ છે.
તેથી,ટ્રેનની વધેલી ઝડપ $(x+5)\, km/h$ થશે.
અંતર $= 360\, km$.
મૂળ ઝડપે લાગતો સમય $= \frac{360}{x}\, h$.
વધેલી ઝડપે લાગતો સમય $= \frac{360}{x+5}\, h$.
આપેલ છે કે સમયનો તફાવત $48\, min = \frac{48}{60}\, h = \frac{4}{5}\, h$ છે.
શરત મુજબ: $\frac{360}{x} - \frac{360}{x+5} = \frac{4}{5}$.
$\Rightarrow 360 \left( \frac{1}{x} - \frac{1}{x+5} \right) = \frac{4}{5}$.
$\Rightarrow 360 \left( \frac{x+5-x}{x(x+5)} \right) = \frac{4}{5}$.
$\Rightarrow \frac{360 \times 5}{x^2+5x} = \frac{4}{5}$.
$\Rightarrow 1800 \times 5 = 4(x^2+5x)$.
$\Rightarrow 9000 = 4x^2 + 20x$.
$\Rightarrow 4x^2 + 20x - 9000 = 0$.
$4$ વડે ભાગતા: $x^2 + 5x - 2250 = 0$.
અવયવીકરણની રીતથી ઉકેલતા: $x^2 + 50x - 45x - 2250 = 0$.
$x(x+50) - 45(x+50) = 0$.
$(x+50)(x-45) = 0$.
ઝડપ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 45$.
આમ,ટ્રેનની મૂળ ઝડપ $45\, km/h$ છે.
56
DifficultMCQ
હાલમાં,આશાની ઉંમર (વર્ષમાં) તેની પુત્રી નિશાની ઉંમરના વર્ગ કરતાં $2$ વધારે છે. જ્યારે નિશા તેની માતાની હાલની ઉંમર જેટલી થાય,ત્યારે આશાની ઉંમર નિશાની હાલની ઉંમરના $10$ ગણા કરતાં એક વર્ષ ઓછી હશે. આશા અને નિશા બંનેની હાલની ઉંમર શોધો (વર્ષમાં).
A
$4, 27$
B
$9, 22$
C
$6, 28$
D
$5, 27$

Solution

(D) ધારો કે નિશાની હાલની ઉંમર $x$ વર્ષ છે.
તેથી,આશાની હાલની ઉંમર $= x^2 + 2$ વર્ષ થાય.
નિશાને તેની માતાની હાલની ઉંમર સુધી પહોંચવા માટે લાગતો સમય $(x^2 + 2) - x$ વર્ષ છે.
આ સમય પછી,આશાની ઉંમર $(x^2 + 2) + (x^2 + 2 - x) = 2x^2 - x + 4$ વર્ષ થશે.
પ્રશ્ન મુજબ,આ ઉંમર $10x - 1$ છે.
તેથી,$2x^2 - x + 4 = 10x - 1$.
$2x^2 - 11x + 5 = 0$.
$2x^2 - 10x - x + 5 = 0$.
$2x(x - 5) - 1(x - 5) = 0$.
$(x - 5)(2x - 1) = 0$.
અહીં $x = 1/2$ શક્ય નથી,તેથી $x = 5$.
નિશાની હાલની ઉંમર $= 5$ વર્ષ.
આશાની હાલની ઉંમર $= 5^2 + 2 = 27$ વર્ષ.
57
MediumMCQ
$2\, pm$ પછી $t$ મિનિટે, ઘડિયાળના મિનિટ કાંટાને $3\, pm$ બતાવવા માટે જરૂરી સમય $\frac{t^{2}}{4}$ મિનિટ કરતા $3$ મિનિટ ઓછો જણાયો. $t$ શોધો.
A
$18$
B
$14$
C
$11$
D
$12$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $2\, pm$ અને $3\, pm$ વચ્ચેનો સમય $60$ મિનિટ છે.
આપેલ છે કે $2\, pm$ પછી $t$ મિનિટે, $3\, pm$ સુધી પહોંચવા માટે બાકી રહેલો સમય $\left(\frac{t^{2}}{4} - 3\right)$ મિનિટ છે.
વીતેલો સમય અને બાકી રહેલો સમયનો સરવાળો એક કલાક ($60$ મિનિટ) જેટલો થવો જોઈએ:
$t + \left(\frac{t^{2}}{4} - 3\right) = 60$
અપૂર્ણાંક દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $4$ વડે ગુણતા:
$4t + t^{2} - 12 = 240$
તેને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સમીકરણ $at^{2} + bt + c = 0$ ના સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$t^{2} + 4t - 252 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$t^{2} + 18t - 14t - 252 = 0$
$t(t + 18) - 14(t + 18) = 0$
$(t + 18)(t - 14) = 0$
આથી $t = -18$ અથવા $t = 14$ મળે.
સમય ઋણ હોઈ શકે નહીં, તેથી $t = -18$ ને અવગણતા.
તેથી, $t = 14$ મિનિટ.
58
Easy
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $x^{4}-5x^{2}+3x-1=0$.

Solution

(NO) ધારો કે બહુપદી $p(x) = x^{4}-5x^{2}+3x-1$ છે.
બહુપદીની ઘાત એટલે પદાવલિમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
આપેલ બહુપદી $p(x)$ માં,$x$ ની સૌથી મોટી ઘાત $4$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણને $ax^{2}+bx+c=0$ સ્વરૂપના સમીકરણ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જ્યાં $a \neq 0$ અને સમીકરણની ઘાત $2$ હોય છે.
આપેલ બહુપદીની ઘાત $4$ હોવાથી,તે ચતુર્થઘાત સમીકરણ છે,દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
તેથી,$x^{4}-5x^{2}+3x-1=0$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
59
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $9x = 3x^3$.
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $9x = 3x^3$.
પદોને એક બાજુ લાવતા,આપણને મળે છે: $3x^3 - 9x = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ એ $ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a \neq 0$ અને ચલની મહત્તમ ઘાત $2$ હોય છે.
સમીકરણ $3x^3 - 9x = 0$ માં,ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $3$ છે.
બહુપદીની ઘાત $3$ હોવાથી,તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે,દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
તેથી,$9x = 3x^3$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
60
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $x^{2}+\frac{1}{x^{2}}=-2$ $(x \neq 0)$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x^{2}+\frac{1}{x^{2}}=-2$ $(x \neq 0)$
આખા સમીકરણને $x^{2}$ વડે ગુણતા:
$x^{2}(x^{2}) + x^{2}(\frac{1}{x^{2}}) = -2(x^{2})$
$x^{4} + 1 = -2x^{2}$
પદોને ગોઠવીને બહુપદી સમીકરણ બનાવતા:
$x^{4} + 2x^{2} + 1 = 0$
ધારો કે $p(x) = x^{4} + 2x^{2} + 1$.
આ બહુપદીની ઘાત $4$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણની ઘાત $2$ હોવી જોઈએ.
અહીં ઘાત $4$ હોવાથી,આપેલ સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
61
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $(x+6)(x+5)=0$.
A
હા
B
ના
C
નક્કી કરી શકાય નહીં
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $(x+6)(x+5)=0$
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$x(x+5) + 6(x+5) = 0$
$x^2 + 5x + 6x + 30 = 0$
$x^2 + 11x + 30 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણ એ $ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a \neq 0$.
સમીકરણ $x^2 + 11x + 30 = 0$ માં,ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $2$ છે.
આ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપમાં છે જ્યાં $a=1$ છે,તેથી તે એક દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
62
MediumMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $(3x + 1)(3x + 2) = (9x - 1)(x + 1)$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.
D
તે બે ચલવાળું સુરેખ સમીકરણ છે.

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $(3x + 1)(3x + 2) = (9x - 1)(x + 1)$
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા:
$9x^2 + 6x + 3x + 2 = 9x^2 + 9x - x - 1$
$9x^2 + 9x + 2 = 9x^2 + 8x - 1$
બંને બાજુથી $(9x^2 + 8x - 1)$ બાદ કરતા:
$9x^2 - 9x^2 + 9x - 8x + 2 + 1 = 0$
$x + 3 = 0$
અહીં મળતી બહુપદી $p(x) = x + 3$ ની ઘાત $1$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણની વ્યાખ્યા મુજબ,સમીકરણની મહત્તમ ઘાત $2$ હોવી જોઈએ. અહીં ઘાત $1$ હોવાથી,આ દ્વિઘાત સમીકરણ નથી,પરંતુ સુરેખ સમીકરણ છે.
63
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $x+\frac{1}{x}=x^{2} (x \neq 0)$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x+\frac{1}{x}=x^{2}$
બંને બાજુ $x$ વડે ગુણતા (કારણ કે $x \neq 0$):
$x^{2}+1=x^{3}$
પદોને એક બાજુ ગોઠવતા:
$x^{3}-x^{2}-1=0$
ધારો કે $p(x) = x^{3}-x^{2}-1$.
અહીં બહુપદી $p(x)$ ની ઘાત $3$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણની ઘાત $2$ હોવી જોઈએ.
આ સમીકરણની ઘાત $3$ હોવાથી,તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે,દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
તેથી,$x+\frac{1}{x}=x^{2}$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
64
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $3x^{2} + 5\sqrt{x} + 3 = 0$.
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(B) ચલ $x$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ એ $ax^{2} + bx + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a, b, c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને $a \neq 0$ છે. ચલ $x$ નો ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,ખાસ કરીને $2$.
આપેલ સમીકરણ: $3x^{2} + 5\sqrt{x} + 3 = 0$.
આપણે $\sqrt{x}$ પદને $x^{\frac{1}{2}}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
તેથી,સમીકરણ $3x^{2} + 5x^{\frac{1}{2}} + 3 = 0$ બને છે.
આ સમીકરણમાં,બીજા પદમાં $x$ નો ઘાતાંક $\frac{1}{2}$ છે,જે પૂર્ણ સંખ્યા (પૂર્ણાંક) નથી.
દ્વિઘાત સમીકરણની વ્યાખ્યા મુજબ ચલના ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક હોવા જરૂરી હોવાથી,આ સમીકરણ શરતનું પાલન કરતું નથી.
તેથી,$3x^{2} + 5\sqrt{x} + 3 = 0$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
65
EasyMCQ
નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં તે તપાસો: $x - \frac{1}{x} = 5$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x - \frac{1}{x} = 5$
છેદ દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $x$ વડે ગુણતા:
$x(x) - x(\frac{1}{x}) = 5(x)$
$x^{2} - 1 = 5x$
પદોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ માં ગોઠવતા:
$x^{2} - 5x - 1 = 0$
અહીં,ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $2$ છે.
આ સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ સ્વરૂપમાં છે જ્યાં $a \neq 0$,તેથી તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
66
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $x^{2}-3=\frac{2}{x}$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x^{2}-3=\frac{2}{x}$
બંને બાજુ $x$ વડે ગુણતા (જ્યાં $x \neq 0$):
$x(x^{2}-3) = 2$
$x^{3}-3x = 2$
પદોને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$x^{3}-3x-2 = 0$
અહીં,ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $3$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણની ઘાત $2$ હોવી જોઈએ.
તેથી,આ સમીકરણ ત્રિઘાત સમીકરણ છે,દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
67
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $\sqrt{2} x^{2}-5 \sqrt{3} x+6=0$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $p(x) = \sqrt{2} x^{2} - 5 \sqrt{3} x + 6 = 0$ છે.
અહીં,બહુપદી $p(x) = \sqrt{2} x^{2} - 5 \sqrt{3} x + 6$ માં ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $2$ છે.
બહુપદીની ઘાત $2$ હોવાથી,તે દ્વિઘાત બહુપદી છે.
તેથી,આપેલ સમીકરણ એક દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
68
EasyMCQ
નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં તે તપાસો: $x^{2}+2 \sqrt{x}+3=0$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(B) ચલ $x$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ એ $ax^{2} + bx + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a, b, c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને $a \neq 0$. ચલ $x$ નો ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ.
આપેલ સમીકરણ: $x^{2} + 2\sqrt{x} + 3 = 0$.
આપણે $\sqrt{x}$ પદને $x^{\frac{1}{2}}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
તેથી,સમીકરણ $x^{2} + 2x^{\frac{1}{2}} + 3 = 0$ બને છે.
આ સમીકરણમાં,બીજા પદમાં $x$ નો ઘાતાંક $\frac{1}{2}$ છે,જે પૂર્ણ સંખ્યા (અનૃણ પૂર્ણાંક) નથી.
ચલ $x$ નો ઘાતાંક પૂર્ણાંક ન હોવાથી,આપેલ સમીકરણ બહુપદી નથી અને તેથી તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
69
EasyMCQ
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે કે નહીં: $\sqrt{2} x^{2}+7 x+5 \sqrt{2}=0, x=-\sqrt{2}$
A
હા,તે ઉકેલ છે.
B
ના,તે ઉકેલ નથી.
C
તે માત્ર $x = \sqrt{2}$ માટે ઉકેલ છે.
D
આમાંથી કોઈ નહીં.

Solution

(A) જો $x = -\sqrt{2}$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,$x = -\sqrt{2}$ ને દ્વિઘાત સમીકરણ $\sqrt{2} x^{2} + 7 x + 5 \sqrt{2} = 0$ માં મૂકો.
ડાબી બાજુ $(LHS)$ $= \sqrt{2}(-\sqrt{2})^{2} + 7(-\sqrt{2}) + 5 \sqrt{2}$
$= \sqrt{2}(2) - 7 \sqrt{2} + 5 \sqrt{2}$
$= 2 \sqrt{2} - 7 \sqrt{2} + 5 \sqrt{2}$
$= (2 - 7 + 5) \sqrt{2}$
$= 0 \times \sqrt{2} = 0$
અહીં ડાબી બાજુ = જમણી બાજુ હોવાથી,$x = -\sqrt{2}$ એ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે.
70
EasyMCQ
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત એ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે કે નહીં: $6x^{2}-x-2=0, x=3$.
A
હા,તે ઉકેલ છે.
B
ના,તે ઉકેલ નથી.
C
તે સમીકરણનું બીજ છે.
D
નક્કી કરી શકાતું નથી.

Solution

(B) જો $x=3$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $6x^{2}-x-2=0$ નો ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આપણે $x=3$ ને પદાવલિ $6x^{2}-x-2$ માં મૂકીશું.
$x=3$ મૂકતા:
$6(3)^{2} - (3) - 2$
$= 6(9) - 3 - 2$
$= 54 - 3 - 2$
$= 49$
અહીં પરિણામ $49 \neq 0$ હોવાથી,કિંમત $x=3$ સમીકરણનું સમાધાન કરતી નથી.
તેથી,$x=3$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $6x^{2}-x-2=0$ નો ઉકેલ નથી.
71
Easy
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત એ દ્વિઘાત સમીકરણ $\frac{x+1}{x-1} - \frac{x-1}{x+1} = \frac{5}{6}$ નો ઉકેલ છે કે નહીં,જ્યાં $x = 5$ છે.

Solution

(YES) $x = 5$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આપણે સમીકરણની ડાબી બાજુ $(LHS)$ માં $x = 5$ મૂકીશું.
$LHS$ = $\frac{x+1}{x-1} - \frac{x-1}{x+1}$
$x = 5$ મૂકતા:
$LHS$ = $\frac{5+1}{5-1} - \frac{5-1}{5+1}$
$LHS$ = $\frac{6}{4} - \frac{4}{6}$
અપૂર્ણાંકોનું સાદું રૂપ આપતા:
$LHS$ = $\frac{3}{2} - \frac{2}{3}$
છેદ સમાન કરતા (જે $6$ છે):
$LHS$ = $\frac{3 \times 3}{6} - \frac{2 \times 2}{6} = \frac{9}{6} - \frac{4}{6} = \frac{5}{6}$
અહીં $LHS$ = $RHS$ (જે $\frac{5}{6}$ છે),તેથી $x = 5$ એ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે.
72
Difficult
જો $x=\sqrt{2}$ એ સમીકરણ $ax^{2}+\sqrt{2}bx+2c=0$; $a \neq 0$,$a, b, c \in R$ નું એક બીજ હોય,તો સાબિત કરો કે $a+b+c=0$.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $x=\sqrt{2}$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2}+\sqrt{2}bx+2c=0$ નું એક બીજ છે.
કારણ કે $x=\sqrt{2}$ એ બીજ છે,તેથી તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
સમીકરણમાં $x=\sqrt{2}$ મૂકતા:
$a(\sqrt{2})^{2} + \sqrt{2}b(\sqrt{2}) + 2c = 0$
પદોનું સાદુંરૂપ આપતા:
$a(2) + 2b + 2c = 0$
$2a + 2b + 2c = 0$
આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$a + b + c = 0$
આમ,સાબિત થાય છે કે $a+b+c=0$.
73
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^{2}-(1+k)x+\sqrt{2}=0$ નું એક બીજ $\sqrt{2}$ હોય,તો $k$ શોધો.
A
$\sqrt{3}$
B
$\sqrt{2}$
C
$\sqrt{4}$
D
$\sqrt{9}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\sqrt{2}$ એ સમીકરણ $x^{2}-(1+k)x+\sqrt{2}=0$ નું એક બીજ છે,તેથી તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
સમીકરણમાં $x = \sqrt{2}$ મૂકતા:
$(\sqrt{2})^{2} - (1+k)(\sqrt{2}) + \sqrt{2} = 0$
$2 - \sqrt{2} - \sqrt{2}k + \sqrt{2} = 0$
$2 - \sqrt{2}k = 0$
$2 = \sqrt{2}k$
$k = \frac{2}{\sqrt{2}}$
$k = \sqrt{2}$
74
Easy
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $(2x + 1)(3x + 2) = 6(x - 1)(x - 2)$

Solution

(B) સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે બંને બાજુઓનું સાદું રૂપ આપીએ:
ડાબી બાજુ $(LHS)$: $(2x + 1)(3x + 2) = 6x^2 + 4x + 3x + 2 = 6x^2 + 7x + 2$
જમણી બાજુ $(RHS)$: $6(x - 1)(x - 2) = 6(x^2 - 2x - x + 2) = 6(x^2 - 3x + 2) = 6x^2 - 18x + 12$
$LHS$ અને $RHS$ ને સરખાવતા: $6x^2 + 7x + 2 = 6x^2 - 18x + 12$
બંને બાજુથી $6x^2$ બાદ કરતા: $7x + 2 = -18x + 12$
પદોને ગોઠવતા: $7x + 18x + 2 - 12 = 0$
$25x - 10 = 0$
અહીં ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $1$ છે,$2$ નથી,તેથી આ સમીકરણ સુરેખ સમીકરણ છે,દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
75
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $16x^2 - 3 = (2x + 5)(5x - 3)$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $16x^2 - 3 = (2x + 5)(5x - 3)$ દ્વિઘાત છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે પહેલા જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરીએ:
$(2x + 5)(5x - 3) = 2x(5x) + 2x(-3) + 5(5x) + 5(-3)$
$= 10x^2 - 6x + 25x - 15$
$= 10x^2 + 19x - 15$
હવે,આ કિંમતને મૂળ સમીકરણમાં મૂકીએ:
$16x^2 - 3 = 10x^2 + 19x - 15$
બધા પદોને એક બાજુ લાવીને સમીકરણને $0$ ની બરાબર કરીએ:
$16x^2 - 10x^2 - 19x - 3 + 15 = 0$
$6x^2 - 19x + 12 = 0$
આ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a \neq 0$,તેથી તે એક દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
76
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $(x-2)^{2}+1=2x-3$.
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $(x-2)^{2}+1=2x-3$
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ નિત્યસમ $(a-b)^{2} = a^{2}-2ab+b^{2}$ નો ઉપયોગ કરીને કરો:
$(x^{2}-4x+4)+1=2x-3$
$x^{2}-4x+5=2x-3$
બધા પદોને એક બાજુ લાવીને સમીકરણને શૂન્ય સાથે સરખાવો:
$x^{2}-4x-2x+5+3=0$
$x^{2}-6x+8=0$
આ સમીકરણ $ax^{2}+bx+c=0$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a \neq 0$,તેથી તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
77
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $x(x+1)+8=(x+2)(x-2)$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x(x+1)+8=(x+2)(x-2)$
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા:
$x^2 + x + 8 = x^2 - 4$
બંને બાજુથી $x^2$ બાદ કરતા:
$x + 8 = -4$
$x + 12 = 0$
અહીં ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $1$ હોવાથી,આ એક સુરેખ સમીકરણ છે,દ્વિઘાત સમીકરણ નથી. દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપમાં હોવું જોઈએ જ્યાં $a \neq 0$.
78
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $x + \frac{1}{x} = x^2$ $(x \neq 0)$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x + \frac{1}{x} = x^2$ $(x \neq 0)$.
અપૂર્ણાંક દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $x$ વડે ગુણતા:
$x(x) + x(\frac{1}{x}) = x(x^2)$
$x^2 + 1 = x^3$
પદોને એક બાજુ ગોઠવતા:
$x^3 - x^2 - 1 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ એ $ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a \neq 0$. આપેલ સમીકરણમાં ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $3$ છે. સમીકરણની ઘાત $3$ હોવાથી,તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે,દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
79
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $(x-3)(2x+1) = x(x+5)$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે સુરેખ સમીકરણ છે.
C
ના,તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.
D
ના,તે અચળ સમીકરણ છે.

Solution

(A) સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે તેનું સાદું રૂપ આપીએ:
$(x-3)(2x+1) = x(x+5)$
$2x^2 + x - 6x - 3 = x^2 + 5x$
$2x^2 - 5x - 3 = x^2 + 5x$
બંને બાજુથી $(x^2 + 5x)$ બાદ કરતા:
$2x^2 - x^2 - 5x - 5x - 3 = 0$
$x^2 - 10x - 3 = 0$
આ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a \neq 0$,તેથી તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
80
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $(x+2)^{3} = x(x^{2}-1)$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.

Solution

(A) સમીકરણ $(x+2)^{3} = x(x^{2}-1)$ દ્વિઘાત છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે બંને બાજુનું વિસ્તરણ કરીએ.
નિત્યસમ $(a+b)^{3} = a^{3} + b^{3} + 3ab(a+b)$ નો ઉપયોગ કરતા,ડાબી બાજુ:
$(x+2)^{3} = x^{3} + 2^{3} + 3(x)(2)(x+2) = x^{3} + 8 + 6x(x+2) = x^{3} + 8 + 6x^{2} + 12x$.
જમણી બાજુ:
$x(x^{2}-1) = x^{3} - x$.
બંને બાજુ સરખાવતા:
$x^{3} + 6x^{2} + 12x + 8 = x^{3} - x$.
બંને બાજુથી $x^{3}$ બાદ કરતા:
$6x^{2} + 12x + 8 = -x$.
પદોને $ax^{2} + bx + c = 0$ સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$6x^{2} + 13x + 8 = 0$.
આ સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ સ્વરૂપનું છે જ્યાં $a \neq 0$,તેથી તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
81
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $x^{2} + 5\sqrt{x} - 7 = 0$.
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(B) ચલ $x$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ એ $ax^{2} + bx + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જ્યાં $a, b, c$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને $a \neq 0$.
આપેલ સમીકરણ $x^{2} + 5\sqrt{x} - 7 = 0$ માં,પદ $5\sqrt{x}$ ને $5x^{1/2}$ તરીકે લખી શકાય છે.
ચલ $x$ નો ઘાતાંક $1/2$ હોવાથી,જે અનૃણ પૂર્ણાંક નથી,તેથી આ સમીકરણ $2$ ઘાતવાળું બહુપદી સમીકરણ નથી.
તેથી,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
82
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $x^{3}-4x^{2}-x+1=(x-2)^{3}$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.
D
તે સુરેખ સમીકરણ છે.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x^{3}-4x^{2}-x+1=(x-2)^{3}$.
નિત્યસમ $(a-b)^{3} = a^{3}-3a^{2}b+3ab^{2}-b^{3}$ નો ઉપયોગ કરીને જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x-2)^{3} = x^{3}-3(x^{2})(2)+3(x)(2^{2})-(2)^{3} = x^{3}-6x^{2}+12x-8$.
હવે,આ કિંમતને સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^{3}-4x^{2}-x+1 = x^{3}-6x^{2}+12x-8$.
બંને બાજુથી $x^{3}$ બાદ કરતા:
$-4x^{2}-x+1 = -6x^{2}+12x-8$.
બધા પદોને એક બાજુ લાવતા:
$(-4x^{2}+6x^{2}) + (-x-12x) + (1+8) = 0$.
$2x^{2}-13x+9 = 0$.
આ સમીકરણ $ax^{2}+bx+c=0$ ના સ્વરૂપમાં છે જ્યાં $a \neq 0$,તેથી તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
83
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત સમીકરણ છે કે નહીં: $7x = 2x^2$.
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $7x = 2x^2$ દ્વિઘાત છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ માં લખીએ.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $2x^2 - 7x = 0$ મળે છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 2$,$b = -7$,અને $c = 0$ મળે છે.
અહીં ચલ $x$ ની મહત્તમ ઘાત $2$ છે અને $a \neq 0$ હોવાથી,આપેલ સમીકરણ એક દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
84
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $\frac{x-2}{x+2} - \frac{x+2}{x-2} = \frac{3}{7}$
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે દ્વિઘાત સમીકરણ નથી.
C
તે સુરેખ સમીકરણ છે.
D
તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x-2}{x+2} - \frac{x+2}{x-2} = \frac{3}{7}$.
ડાબી બાજુ લસાઅ $(LCM)$ લેતા: $\frac{(x-2)^2 - (x+2)^2}{(x+2)(x-2)} = \frac{3}{7}$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $\frac{(x^2 - 4x + 4) - (x^2 + 4x + 4)}{x^2 - 4} = \frac{3}{7}$.
અંશનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{-8x}{x^2 - 4} = \frac{3}{7}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $3(x^2 - 4) = -56x$.
$3x^2 - 12 = -56x$.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ માં ગોઠવતા: $3x^2 + 56x - 12 = 0$.
આ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a \neq 0$,તેથી તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
85
EasyMCQ
તપાસો કે નીચેનું સમીકરણ દ્વિઘાત છે કે નહીં: $(3x - 4)^2 - (2x - 3)^2 = 7$.
A
હા,તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
B
ના,તે સુરેખ સમીકરણ છે.
C
ના,તે ત્રિઘાત સમીકરણ છે.
D
ના,તે અચળ સમીકરણ છે.

Solution

(A) સમીકરણ $(3x - 4)^2 - (2x - 3)^2 = 7$ દ્વિઘાત છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે બંને વર્ગોનું વિસ્તરણ કરીએ:
$(3x - 4)^2 = 9x^2 - 24x + 16$
$(2x - 3)^2 = 4x^2 - 12x + 9$
હવે,આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(9x^2 - 24x + 16) - (4x^2 - 12x + 9) = 7$
$9x^2 - 24x + 16 - 4x^2 + 12x - 9 = 7$
સમાન પદોને ભેગા કરતા:
$(9x^2 - 4x^2) + (-24x + 12x) + (16 - 9) = 7$
$5x^2 - 12x + 7 = 7$
બંને બાજુથી $7$ બાદ કરતા:
$5x^2 - 12x = 0$
આ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના સ્વરૂપમાં છે જ્યાં $a = 5 \neq 0$,તેથી તે દ્વિઘાત સમીકરણ છે.
86
EasyMCQ
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^{2} - 6x + 3 = 0$ નો ઉકેલ છે કે નહીં: $x = \frac{1}{2}$.
A
હા
B
ના
C
નિર્ધારિત કરી શકાતું નથી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $x = \frac{1}{2}$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આ કિંમતને દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^{2} - 6x + 3 = 0$ માં મૂકો.
$x = \frac{1}{2}$ મૂકતા:
$2(\frac{1}{2})^{2} - 6(\frac{1}{2}) + 3$
$= 2(\frac{1}{4}) - 3 + 3$
$= \frac{1}{2} - 3 + 3$
$= \frac{1}{2}$
અહીં પરિણામ $\frac{1}{2}$ મળે છે,જે $0$ નથી. તેથી,$x = \frac{1}{2}$ એ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ નથી.
87
EasyMCQ
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત એ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે કે નહીં: $6x^{2} - x - 2 = 0; x = \frac{2}{3}$
A
હા,તે ઉકેલ છે.
B
ના,તે ઉકેલ નથી.
C
તે ફક્ત $x = -\frac{1}{2}$ માટે ઉકેલ છે.
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં.

Solution

(A) $x = \frac{2}{3}$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,$x$ ની કિંમતને દ્વિઘાત સમીકરણ $6x^{2} - x - 2 = 0$ માં મૂકો.
ડા.બા. = $6(\frac{2}{3})^{2} - (\frac{2}{3}) - 2$
ડા.બા. = $6(\frac{4}{9}) - \frac{2}{3} - 2$
ડા.બા. = $\frac{24}{9} - \frac{2}{3} - 2$
ડા.બા. = $\frac{8}{3} - \frac{2}{3} - 2$
ડા.બા. = $\frac{6}{3} - 2$
ડા.બા. = $2 - 2 = 0$
અહીં ડા.બા. = જ.બા. હોવાથી,$x = \frac{2}{3}$ એ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે.
88
EasyMCQ
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}+\sqrt{2}x-4=0$ નો ઉકેલ છે કે નહીં: $x=-2\sqrt{2}$.
A
હા,તે ઉકેલ છે.
B
ના,તે ઉકેલ નથી.
C
તે ઉકેલ છે જો $x$ ધન હોય તો જ.
D
નક્કી કરી શકાય નહીં.

Solution

(A) $x = -2\sqrt{2}$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,$x$ ની કિંમતને દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} + \sqrt{2}x - 4 = 0$ માં મૂકો.
ડાબી બાજુ $(LHS)$ $= (-2\sqrt{2})^{2} + \sqrt{2}(-2\sqrt{2}) - 4$
$= (4 \times 2) + (-2 \times 2) - 4$
$= 8 - 4 - 4$
$= 0$
અહીં ડાબી બાજુ $(LHS)$ $=$ જમણી બાજુ $(RHS)$ હોવાથી,આપેલી કિંમત $x = -2\sqrt{2}$ એ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે.
89
Easy
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત એ દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 - 5x + 3 = 0$ નો ઉકેલ છે કે નહીં: $x = \frac{1}{2}$.

Solution

(B) $x = \frac{1}{2}$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,$x = \frac{1}{2}$ ને દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 - 5x + 3 = 0$ માં મૂકો.
ડાબી બાજુ $(LHS)$ $= 2(\frac{1}{2})^2 - 5(\frac{1}{2}) + 3$
$= 2(\frac{1}{4}) - \frac{5}{2} + 3$
$= \frac{1}{2} - \frac{5}{2} + 3$
$= -\frac{4}{2} + 3$
$= -2 + 3 = 1$
અહીં ડાબી બાજુ $\neq$ જમણી બાજુ (જ્યાં $RHS$ $= 0$),તેથી $x = \frac{1}{2}$ એ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ નથી.
90
Difficult
ચકાસો કે શું $x = \frac{-2}{m+n}$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $(m+n)^{2} x^{2} + (m+n) x - 2 = 0$ નો ઉકેલ છે કે નહીં.

Solution

$x = \frac{-2}{m+n}$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે, આપણે $x$ ની કિંમત દ્વિઘાત સમીકરણમાં મૂકીશું.
આપેલ સમીકરણ:
$(m+n)^2 x^2 + (m+n)x - 2 = 0$
$x = \frac{-2}{m+n}$ મૂકતા:
$(m+n)^2 \left(\frac{-2}{m+n}\right)^2 + (m+n)\left(\frac{-2}{m+n}\right) - 2 = 0$
$(m+n)^2 \cdot \frac{4}{(m+n)^2} + (m+n)\cdot \frac{-2}{m+n} - 2 = 0$
પદોનું સાદું રૂપ આપતા:
$4 - 2 - 2 = 0$
$0 = 0$
ડાબી બાજુ અને જમણી બાજુ સમાન હોવાથી, $x = \frac{-2}{m+n}$ એ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે.
91
MediumMCQ
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે કે નહીં: $(x-2)(x+3)+1=0$; $x=2$.
A
હા,તે ઉકેલ છે.
B
ના,તે ઉકેલ નથી.
C
તે સમીકરણનું બીજ છે.
D
સમીકરણ $x=2$ પર વ્યાખ્યાયિત નથી.

Solution

(B) $x=2$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણમાં $x=2$ મૂકો: $(x-2)(x+3)+1=0$.
$x=2$ મૂકતા:
$(2-2)(2+3)+1 = (0)(5)+1 = 0+1 = 1$.
પરિણામ $1$ મળે છે,જે $0$ નથી,તેથી ડાબી બાજુ એ જમણી બાજુ બરાબર નથી.
તેથી,$x=2$ એ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ નથી.
92
DifficultMCQ
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત એ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે કે નહીં: $\frac{1}{3-2x} + \frac{1}{5+2x} = \frac{1}{2}$; $x = -\frac{1}{2}$.
A
હા,તે ઉકેલ છે.
B
ના,તે ઉકેલ નથી.
C
તે ફક્ત ત્યારે જ ઉકેલ છે જો $x = 1/2$ હોય.
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં.

Solution

(A) $x = -\frac{1}{2}$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આ કિંમતને સમીકરણની ડાબી બાજુ $(LHS)$ માં મૂકો.
$LHS$ = $\frac{1}{3 - 2(-\frac{1}{2})} + \frac{1}{5 + 2(-\frac{1}{2})}$
$LHS$ = $\frac{1}{3 - (-1)} + \frac{1}{5 + (-1)}$
$LHS$ = $\frac{1}{3 + 1} + \frac{1}{5 - 1}$
$LHS$ = $\frac{1}{4} + \frac{1}{4}$
$LHS$ = $\frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
અહીં $LHS$ = $RHS$ (જે $\frac{1}{2}$ છે),તેથી આપેલી કિંમત $x = -\frac{1}{2}$ એ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે.
93
EasyMCQ
ચકાસો કે શું $x$ ની આપેલી કિંમત દ્વિઘાત સમીકરણ $4 \sqrt{3} x^{2} + 5 x - 2 \sqrt{3} = 0$ નો ઉકેલ છે કે નહીં: $x = \frac{\sqrt{3}}{4}$.
A
હા,તે ઉકેલ છે.
B
ના,તે ઉકેલ નથી.
C
તે ઉકેલ છે જો $x$ ઋણ હોય.
D
નિર્ધારિત કરી શકાતું નથી.

Solution

(A) $x = \frac{\sqrt{3}}{4}$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,$x$ ની કિંમતને દ્વિઘાત સમીકરણ $4 \sqrt{3} x^{2} + 5 x - 2 \sqrt{3} = 0$ માં મૂકો.
ડા.બા. = $4 \sqrt{3} \left( \frac{\sqrt{3}}{4} \right)^{2} + 5 \left( \frac{\sqrt{3}}{4} \right) - 2 \sqrt{3}$
ડા.બા. = $4 \sqrt{3} \left( \frac{3}{16} \right) + \frac{5 \sqrt{3}}{4} - 2 \sqrt{3}$
ડા.બા. = $\frac{3 \sqrt{3}}{4} + \frac{5 \sqrt{3}}{4} - 2 \sqrt{3}$
ડા.બા. = $\frac{8 \sqrt{3}}{4} - 2 \sqrt{3}$
ડા.બા. = $2 \sqrt{3} - 2 \sqrt{3} = 0$
અહીં ડા.બા. = જ.બા. હોવાથી,આપેલી કિંમત $x = \frac{\sqrt{3}}{4}$ એ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે.
94
EasyMCQ
ચકાસો કે શું $x = 2$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $\frac{1}{x+4} - \frac{1}{x-7} = \frac{11}{30}$ નો ઉકેલ છે કે નહીં.
A
હા,તે ઉકેલ છે.
B
ના,તે ઉકેલ નથી.
C
તે ફક્ત $x > 0$ માટે ઉકેલ છે.
D
$x = 2$ આગળ સમીકરણ અવ્યાખ્યાયિત છે.

Solution

(A) $x = 2$ એ ઉકેલ છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,સમીકરણની ડાબી બાજુ $(LHS)$ માં $x = 2$ મૂકો:
$LHS$ = $\frac{1}{2+4} - \frac{1}{2-7}$
$LHS$ = $\frac{1}{6} - \frac{1}{-5}$
$LHS$ = $\frac{1}{6} + \frac{1}{5}$
$LHS$ = $\frac{5+6}{30} = \frac{11}{30}$
અહીં $LHS$ = $RHS$ $(\frac{11}{30})$ હોવાથી,$x = 2$ એ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે.
95
EasyMCQ
ચકાસો કે $x$ ની આપેલી કિંમત એ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે કે નહીં: $x + \frac{1}{x} = 3 \frac{1}{3}$; $x = \frac{1}{3}$.
A
હા
B
ના
C
નક્કી કરી શકાતું નથી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x + \frac{1}{x} = 3 \frac{1}{3}$.
મિશ્ર અપૂર્ણાંકને અશુદ્ધ અપૂર્ણાંકમાં ફેરવતા: $3 \frac{1}{3} = \frac{3 \times 3 + 1}{3} = \frac{10}{3}$.
તેથી,સમીકરણ $x + \frac{1}{x} = \frac{10}{3}$ છે.
સમીકરણની ડાબી બાજુ $(LHS)$ માં $x = \frac{1}{3}$ મૂકતા:
$LHS$ $= \frac{1}{3} + \frac{1}{1/3} = \frac{1}{3} + 3$.
$LHS$ $= \frac{1 + 9}{3} = \frac{10}{3}$.
અહીં $LHS$ $= \frac{10}{3}$ અને $RHS$ $= \frac{10}{3}$ હોવાથી,$LHS$ $=$ $RHS$ થાય છે.
તેથી,$x = \frac{1}{3}$ એ આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ છે.
96
EasyMCQ
જો સમીકરણ $kx^{2} + 2x - 3 = 0$ નું એક બીજ $2$ હોય,તો $k$ શોધો.
A
$-\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$-\frac{1}{7}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $kx^{2} + 2x - 3 = 0$ છે.
અહીં $x = 2$ એ સમીકરણનું એક બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
સમીકરણમાં $x = 2$ મૂકતા:
$k(2)^{2} + 2(2) - 3 = 0$
$k(4) + 4 - 3 = 0$
$4k + 1 = 0$
$4k = -1$
$k = -\frac{1}{4}$
97
EasyMCQ
જો સમીકરણ $3x^{2} + 2kx - 3 = 0$ નું એક બીજ $-\frac{1}{2}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{12}{4}$
B
$-\frac{9}{4}$
C
$-\frac{9}{3}$
D
$-\frac{7}{5}$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^{2} + 2kx - 3 = 0$ છે.
અહીં $x = -\frac{1}{2}$ એ સમીકરણનું એક બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
સમીકરણમાં $x = -\frac{1}{2}$ મૂકતા:
$3(-\frac{1}{2})^{2} + 2k(-\frac{1}{2}) - 3 = 0$
$3(\frac{1}{4}) - k - 3 = 0$
$\frac{3}{4} - k - 3 = 0$
$-k = 3 - \frac{3}{4}$
$-k = \frac{12 - 3}{4}$
$-k = \frac{9}{4}$
$k = -\frac{9}{4}$
98
Easy
જો સમીકરણ $x^{2} - \sqrt{p}x + q = 0$ જ્યાં $p, q \in R$ નું એક બીજ $x = -\sqrt{p}$ હોય,તો સાબિત કરો કે $2p + q = 0$.

Solution

(N/A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} - \sqrt{p}x + q = 0$ છે.
કારણ કે $x = -\sqrt{p}$ એ સમીકરણનું એક બીજ છે,તેથી તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
સમીકરણમાં $x = -\sqrt{p}$ મૂકતા:
$(-\sqrt{p})^{2} - \sqrt{p}(-\sqrt{p}) + q = 0$
$p - (-\sqrt{p} \cdot \sqrt{p}) + q = 0$
$p - (-p) + q = 0$
$p + p + q = 0$
$2p + q = 0$
આમ,સાબિત થાય છે.
99
Easy
જો સમીકરણ $px^{2} + qx + r = 0$ જ્યાં $p \neq 0$ અને $p, q, r \in R$ નું એક બીજ $x = -2$ હોય,તો સાબિત કરો કે $4p - 2q + r = 0$.

Solution

(N/A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $px^{2} + qx + r = 0$ છે.
અહીં $x = -2$ એ આ સમીકરણનું એક બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
સમીકરણમાં $x = -2$ મુકતા:
$p(-2)^{2} + q(-2) + r = 0$
$p(4) - 2q + r = 0$
$4p - 2q + r = 0$
આમ,સાબિત થાય છે કે $4p - 2q + r = 0$.
100
MediumMCQ
લંબચોરસ $ABCD$ માં,જો $AB + BC = 47$ અને વિકર્ણ $AC = 37$ હોય,તો $AB$ અને $BC$ ની લંબાઈ શોધો,જ્યાં $AB > BC$ આપેલ છે.
A
$AB = 35, BC = 12$
B
$AB = 30, BC = 17$
C
$AB = 32, BC = 15$
D
$AB = 25, BC = 22$

Solution

(A) ધારો કે $AB = x$ અને $BC = y$. આપેલ છે કે $x + y = 47$ અને $x^2 + y^2 = AC^2 = 37^2 = 1369$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(x + y)^2 = x^2 + y^2 + 2xy$.
કિંમતો મૂકતા: $47^2 = 1369 + 2xy$.
$2209 = 1369 + 2xy$,જેથી $2xy = 840$,એટલે કે $xy = 420$.
હવે,આપણી પાસે $x + y = 47$ અને $xy = 420$ છે. આ દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - 47t + 420 = 0$ ના બીજ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $t^2 - 35t - 12t + 420 = 0$.
$t(t - 35) - 12(t - 35) = 0$,તેથી $(t - 35)(t - 12) = 0$.
બીજ $t = 35$ અને $t = 12$ મળે છે.
$AB > BC$ હોવાથી,$AB = 35$ અને $BC = 12$ થાય.

Quadratic Equations — Quadratic Equations · Frequently Asked Questions

1Are these Quadratic Equations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Quadratic Equations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.