અ Gujarati

Quadratic Equations Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Quadratic Equations · Quadratic Equations

207+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 207 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
નીચેના સમીકરણને 'પૂર્ણવર્ગની રીત' દ્વારા ઉકેલો: $x^{2}+3x-5=0$.
A
$\frac{3+\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{3+\sqrt{29}}{2}$
B
$\frac{-5-\sqrt{25}}{2}$ અને $\frac{-5+\sqrt{25}}{2}$
C
$\frac{-3-\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{-3+\sqrt{29}}{2}$
D
$\frac{-3+\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{-3+\sqrt{29}}{2}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x^{2}+3x-5=0$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ ઉમેરતા અને બાદ કરતા,જે $(\frac{3}{2})^{2} = \frac{9}{4}$ છે.
$x^{2}+3x+\frac{9}{4}-5-\frac{9}{4}=0$
$(x+\frac{3}{2})^{2} - \frac{20+9}{4} = 0$
$(x+\frac{3}{2})^{2} - \frac{29}{4} = 0$
$(x+\frac{3}{2})^{2} = (\frac{\sqrt{29}}{2})^{2}$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x+\frac{3}{2} = \pm \frac{\sqrt{29}}{2}$
$x = -\frac{3}{2} \pm \frac{\sqrt{29}}{2}$
$x = \frac{-3 \pm \sqrt{29}}{2}$
આમ,ઉકેલ $\frac{-3-\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{-3+\sqrt{29}}{2}$ છે.
102
MediumMCQ
'પૂર્ણ વર્ગની રીત' નો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $2x^2 - 7x + 3 = 0$
A
$3$ અથવા $-6$
B
$\frac{1}{2}$ અથવા $3$
C
$\frac{6}{2}$ અથવા $9$
D
$\frac{1}{2}$ અથવા $3$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $2x^2 - 7x + 3 = 0$
$x^2$ નો સહગુણક $1$ બનાવવા માટે આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$x^2 - \frac{7}{2}x + \frac{3}{2} = 0$
પૂર્ણ વર્ગ બનાવવા માટે,$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ ઉમેરતા અને બાદ કરતા,જે $(\frac{1}{2} \times \frac{7}{2})^2 = (\frac{7}{4})^2 = \frac{49}{16}$ છે:
$x^2 - \frac{7}{2}x + \frac{49}{16} - \frac{49}{16} + \frac{3}{2} = 0$
$(x - \frac{7}{4})^2 - \frac{49}{16} + \frac{24}{16} = 0$
$(x - \frac{7}{4})^2 - \frac{25}{16} = 0$
$(x - \frac{7}{4})^2 = (\frac{5}{4})^2$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x - \frac{7}{4} = \pm \frac{5}{4}$
કિસ્સો $1$: $x = \frac{7}{4} + \frac{5}{4} = \frac{12}{4} = 3$
કિસ્સો $2$: $x = \frac{7}{4} - \frac{5}{4} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
આમ,ઉકેલ $x = 3$ અથવા $x = \frac{1}{2}$ છે.
103
Medium
નીચેના સમીકરણને 'પૂર્ણવર્ગની રીત' નો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો: $4 x^{2}+3 x+5=0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $4 x^{2}+3 x+5=0$
$x^2$ નો સહગુણક $1$ કરવા માટે આખા સમીકરણને $4$ વડે ભાગતા:
$x^{2} + \frac{3}{4}x + \frac{5}{4} = 0$
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ ઉમેરતા અને બાદ કરતા,જે $(\frac{1}{2} \times \frac{3}{4})^2 = (\frac{3}{8})^2 = \frac{9}{64}$ છે:
$x^{2} + \frac{3}{4}x + \frac{9}{64} - \frac{9}{64} + \frac{5}{4} = 0$
$(x + \frac{3}{8})^2 + \frac{-9 + 80}{64} = 0$
$(x + \frac{3}{8})^2 + \frac{71}{64} = 0$
$(x + \frac{3}{8})^2 = -\frac{71}{64}$
કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યાનો વર્ગ ઋણ હોઈ શકે નહીં,તેથી $x$ ની એવી કોઈ વાસ્તવિક કિંમત નથી જે આ સમીકરણનું સમાધાન કરે. આમ,આ સમીકરણના કોઈ વાસ્તવિક બીજ નથી.
104
MediumMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}+10x+7=0$ ના બીજ શોધો.
A
$-5-3\sqrt{2}$ અને $-5-3\sqrt{2}$
B
$-5+3\sqrt{2}$ અને $-5-3\sqrt{2}$
C
$5+3\sqrt{2}$ અને $5+3\sqrt{2}$
D
$-5+3\sqrt{2}$ અને $5+3\sqrt{2}$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}+10x+7=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,આપણે $(\frac{10}{2})^{2} = 25$ ઉમેરીશું અને બાદ કરીશું:
$x^{2}+10x+25-25+7=0$
$(x+5)^{2}-18=0$
$(x+5)^{2} = 18$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x+5 = \pm\sqrt{18}$
$x+5 = \pm 3\sqrt{2}$
$x = -5 \pm 3\sqrt{2}$
તેથી,સમીકરણના બીજ $-5+3\sqrt{2}$ અને $-5-3\sqrt{2}$ છે.
105
DifficultMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $25 x^{2}-30 x+3=0$ ને પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો.
A
$-4$ અને $\frac{5}{3}$
B
$\frac{-3-\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{-3+\sqrt{29}}{2}$
C
$\frac{3-\sqrt{6}}{5}$ અને $\frac{3+\sqrt{6}}{5}$
D
$\frac{3+\sqrt{10}}{4}$ અને $\frac{3-\sqrt{10}}{4}$

Solution

(C) પૂર્ણવર્ગની રીતથી $25 x^{2}-30 x+3=0$ ને ઉકેલવા માટે,સૌ પ્રથમ અચળ પદને જમણી બાજુ લઈ જઈએ: $25 x^{2}-30 x = -3$.
સમીકરણને $25$ વડે ભાગતા: $x^{2} - \frac{30}{25} x = -\frac{3}{25}$,એટલે કે $x^{2} - \frac{6}{5} x = -\frac{3}{25}$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,$(\frac{1}{2} \times x \text{ નો સહગુણક})^2 = (\frac{1}{2} \times -\frac{6}{5})^2 = (-\frac{3}{5})^2 = \frac{9}{25}$ ને બંને બાજુ ઉમેરતા:
$x^{2} - \frac{6}{5} x + \frac{9}{25} = -\frac{3}{25} + \frac{9}{25}$.
આથી $(x - \frac{3}{5})^2 = \frac{6}{25}$ મળે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x - \frac{3}{5} = \pm \frac{\sqrt{6}}{5}$.
તેથી,$x = \frac{3}{5} \pm \frac{\sqrt{6}}{5}$,જેનો અર્થ છે કે $x = \frac{3 \pm \sqrt{6}}{5}$.
આમ,સમીકરણના બીજ $\frac{3-\sqrt{6}}{5}$ અને $\frac{3+\sqrt{6}}{5}$ છે.
106
MediumMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $16 x^{2}-24 x-1=0$
A
$-4$ અને $\frac{5}{3}$
B
$\frac{3-\sqrt{6}}{5}$ અને $\frac{3+\sqrt{6}}{5}$
C
$\frac{-3-\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{-3+\sqrt{29}}{2}$
D
$\frac{3+\sqrt{10}}{4}$ અને $\frac{3-\sqrt{10}}{4}$

Solution

(D) પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને દ્વિઘાત સમીકરણ $16 x^{2}-24 x-1=0$ ઉકેલવા માટે,સૌ પ્રથમ સમીકરણને $16 x^{2}-24 x = 1$ તરીકે લખીએ.
આખા સમીકરણને $x^{2}$ ના સહગુણક $16$ વડે ભાગતા:
$x^{2} - \frac{24}{16} x = \frac{1}{16}$
$x^{2} - \frac{3}{2} x = \frac{1}{16}$
હવે,$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ બંને બાજુ ઉમેરીએ. $x$ નો સહગુણક $-\frac{3}{2}$ છે,તેથી તેના અડધા $-\frac{3}{4}$ થાય અને તેનો વર્ગ $\frac{9}{16}$ થાય:
$x^{2} - \frac{3}{2} x + \frac{9}{16} = \frac{1}{16} + \frac{9}{16}$
આનું સાદું રૂપ આપતા:
$(x - \frac{3}{4})^{2} = \frac{10}{16}$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x - \frac{3}{4} = \pm \sqrt{\frac{10}{16}}$
$x - \frac{3}{4} = \pm \frac{\sqrt{10}}{4}$
$x$ માટે ઉકેલતા:
$x = \frac{3}{4} \pm \frac{\sqrt{10}}{4}$
$x = \frac{3 \pm \sqrt{10}}{4}$
આમ,આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\frac{3+\sqrt{10}}{4}$ અને $\frac{3-\sqrt{10}}{4}$ છે.
107
DifficultMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $3 y^{2}+7 y-20=0$
A
$-4$ અને $\frac{5}{3}$
B
$\frac{-3-\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{-3+\sqrt{29}}{2}$
C
$12$ અને $\frac{7}{3}$
D
$\frac{14}{21}$ અને $\frac{15}{3}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $3 y^{2}+7 y-20=0$
$y^{2}$ નો સહગુણક $1$ કરવા માટે આખા સમીકરણને $3$ વડે ભાગતા:
$y^{2}+\frac{7}{3} y-\frac{20}{3}=0$
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,$y$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ ઉમેરતા અને બાદ કરતા,જે $(\frac{1}{2} \times \frac{7}{3})^{2} = (\frac{7}{6})^{2} = \frac{49}{36}$ છે:
$y^{2}+\frac{7}{3} y + \frac{49}{36} - \frac{49}{36} - \frac{20}{3} = 0$
$(y+\frac{7}{6})^{2} - (\frac{49}{36} + \frac{240}{36}) = 0$
$(y+\frac{7}{6})^{2} - \frac{289}{36} = 0$
$(y+\frac{7}{6})^{2} = (\frac{17}{6})^{2}$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$y+\frac{7}{6} = \pm \frac{17}{6}$
કિસ્સો $1$: $y = \frac{17}{6} - \frac{7}{6} = \frac{10}{6} = \frac{5}{3}$
કિસ્સો $2$: $y = -\frac{17}{6} - \frac{7}{6} = -\frac{24}{6} = -4$
આમ,સમીકરણના બીજ $-4$ અને $\frac{5}{3}$ છે.
108
MediumMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $5x^{2}-4x-10=0$
A
$\frac{3+\sqrt{10}}{4}$ અને $\frac{3-\sqrt{10}}{4}$
B
$\frac{2-3\sqrt{6}}{5}$ અને $\frac{2+3\sqrt{6}}{5}$
C
$\frac{3-\sqrt{6}}{5}$ અને $\frac{3+\sqrt{6}}{5}$
D
$\frac{-3-\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{-3+\sqrt{29}}{2}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $5x^{2}-4x-10=0$
$x^{2}$ નો સહગુણક $1$ કરવા માટે આખા સમીકરણને $5$ વડે ભાગતા:
$x^{2}-\frac{4}{5}x-2=0$
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ ઉમેરતા અને બાદ કરતા,જે $(\frac{1}{2} \times \frac{4}{5})^{2} = (\frac{2}{5})^{2} = \frac{4}{25}$ છે:
$x^{2}-\frac{4}{5}x + \frac{4}{25} - \frac{4}{25} - 2 = 0$
$(x-\frac{2}{5})^{2} - (\frac{4}{25} + 2) = 0$
$(x-\frac{2}{5})^{2} - (\frac{4+50}{25}) = 0$
$(x-\frac{2}{5})^{2} - \frac{54}{25} = 0$
$(x-\frac{2}{5})^{2} = \frac{54}{25}$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x-\frac{2}{5} = \pm \sqrt{\frac{54}{25}} = \pm \frac{3\sqrt{6}}{5}$
$x = \frac{2}{5} \pm \frac{3\sqrt{6}}{5}$
$x = \frac{2 \pm 3\sqrt{6}}{5}$
આમ,દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\frac{2-3\sqrt{6}}{5}$ અને $\frac{2+3\sqrt{6}}{5}$ છે.
109
MediumMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $x^{2}-8x+12=0$
A
$-2, -6$
B
$4, -3$
C
$-4, 3$
D
$2, 6$

Solution

(D) $x^{2}-8x+12=0$ ને પૂર્ણવર્ગની રીતથી ઉકેલવા માટે:
$1$. અચળ પદને જમણી બાજુ લઈ જાઓ: $x^{2}-8x = -12$
$2$. $x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ બંને બાજુ ઉમેરો. $x$ નો સહગુણક $-8$ છે, તેના અડધા $-4$ થાય અને તેનો વર્ગ $(-4)^{2} = 16$ થાય.
$3$. $x^{2}-8x+16 = -12+16$
$4$. ડાબી બાજુને પૂર્ણવર્ગ તરીકે લખો: $(x-4)^{2} = 4$
$5$. બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x-4 = \pm 2$
$6$. $x$ માટે ઉકેલતા: $x = 4+2 = 6$ અથવા $x = 4-2 = 2$.
આમ, બીજ $2$ અને $6$ છે.
110
MediumMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $x^{2}+2x-2=0$
A
$-1+\sqrt{3}, -1-\sqrt{3}$
B
$2+2\sqrt{3}, 2-2\sqrt{3}$
C
$\sqrt{2}, 3\sqrt{2}$
D
$-4+\sqrt{13}, -4-\sqrt{13}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ: $x^{2}+2x-2=0$
પગલું $1$: અચળ પદને જમણી બાજુ લઈ જતા: $x^{2}+2x=2$
પગલું $2$: $x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ બંને બાજુ ઉમેરતા. $x$ નો સહગુણક $2$ છે,તેથી તેના અડધા $1$ થાય અને તેનો વર્ગ $1^{2}=1$ થાય. બંને બાજુ $1$ ઉમેરતા:
$x^{2}+2x+1=2+1$
પગલું $3$: ડાબી બાજુને પૂર્ણવર્ગ તરીકે લખતા: $(x+1)^{2}=3$
પગલું $4$: બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x+1 = \pm\sqrt{3}$
પગલું $5$: $x$ માટે ઉકેલતા: $x = -1 \pm \sqrt{3}$
આમ,બીજ $-1+\sqrt{3}$ અને $-1-\sqrt{3}$ છે.
111
MediumMCQ
નીચે આપેલા દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને શોધો: $x^{2}-4x-8=0$
A
$-1+\sqrt{3}, -1-\sqrt{3}$
B
$2+2\sqrt{3}, 2-2\sqrt{3}$
C
$-4+\sqrt{13}, -4-\sqrt{13}$
D
$\sqrt{2}, 3\sqrt{2}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x^{2}-4x-8=0$
પગલું $1$: અચળ પદને જમણી બાજુ લઈ જતા: $x^{2}-4x=8$
પગલું $2$: $x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ બંને બાજુ ઉમેરતા. $x$ નો સહગુણક $-4$ છે,તેથી તેના અડધા $-2$ થાય અને તેનો વર્ગ $(-2)^{2}=4$ થાય.
$x^{2}-4x+4=8+4$
પગલું $3$: ડાબી બાજુને પૂર્ણવર્ગ તરીકે લખતા: $(x-2)^{2}=12$
પગલું $4$: બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x-2 = \pm\sqrt{12}$
$x-2 = \pm 2\sqrt{3}$
પગલું $5$: $x$ માટે ઉકેલતા: $x = 2 \pm 2\sqrt{3}$
આમ,બીજ $2+2\sqrt{3}$ અને $2-2\sqrt{3}$ છે.
112
MediumMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $4x^{2} + 20x + 23 = 0$.
A
$\frac{-5+\sqrt{2}}{2}, \frac{-5-\sqrt{2}}{2}$
B
$\frac{-5+\sqrt{3}}{2}, \frac{-5-\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{-5+\sqrt{5}}{2}, \frac{-5-\sqrt{5}}{2}$
D
$\frac{-5+\sqrt{6}}{2}, \frac{-5-\sqrt{6}}{2}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $4x^{2} + 20x + 23 = 0$.
આખા સમીકરણને $4$ વડે ભાગતા: $x^{2} + 5x + \frac{23}{4} = 0$.
તેને આ રીતે લખતા: $x^{2} + 5x = -\frac{23}{4}$.
$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ (જે $(\frac{5}{2})^{2} = \frac{25}{4}$ છે) બંને બાજુ ઉમેરતા: $x^{2} + 5x + \frac{25}{4} = -\frac{23}{4} + \frac{25}{4}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા: $(x + \frac{5}{2})^{2} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x + \frac{5}{2} = \pm \sqrt{\frac{1}{2}} = \pm \frac{1}{\sqrt{2}} = \pm \frac{\sqrt{2}}{2}$.
આમ,$x = -\frac{5}{2} \pm \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{-5 \pm \sqrt{2}}{2}$.
તેથી,બીજ $\frac{-5+\sqrt{2}}{2}$ અને $\frac{-5-\sqrt{2}}{2}$ છે.
113
MediumMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $4x^{2} + 4bx - (a^{2} - b^{2}) = 0$.
A
$-\left(\frac{a+b}{2}\right), \left(\frac{a-b}{2}\right)$
B
$-\left(\frac{a-b}{2}\right), -\left(\frac{a-b}{2}\right)$
C
$\left(\frac{a+b}{2}\right), \left(\frac{a+b}{2}\right)$
D
$-\left(\frac{a+b}{2}\right), \left(\frac{a+b}{2}\right)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $4x^{2} + 4bx - (a^{2} - b^{2}) = 0$.
$4$ વડે ભાગતા: $x^{2} + bx - \frac{a^{2}-b^{2}}{4} = 0$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે $(\frac{b}{2})^{2}$ ઉમેરતા અને બાદ કરતા: $x^{2} + bx + (\frac{b}{2})^{2} - (\frac{b}{2})^{2} - \frac{a^{2}-b^{2}}{4} = 0$.
$(x + \frac{b}{2})^{2} = \frac{b^{2}}{4} + \frac{a^{2}-b^{2}}{4} = \frac{a^{2}}{4}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x + \frac{b}{2} = \pm \frac{a}{2}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{a-b}{2}$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{-a-b}{2} = -(\frac{a+b}{2})$.
આમ,બીજ $-\left(\frac{a+b}{2}\right), \left(\frac{a-b}{2}\right)$ છે.
114
MediumMCQ
પૂર્ણ વર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $x^{2}-(\sqrt{3}+1) x+\sqrt{3}=0$
A
$\sqrt{3}, 1$
B
$\sqrt{3}, \sqrt{2}$
C
$\sqrt{9}, 4$
D
$\sqrt{4}, 0$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x^{2}-(\sqrt{3}+1) x+\sqrt{3}=0$.
પૂર્ણ વર્ગ બનાવવા માટે,આપણે $x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ,એટલે કે $(\frac{\sqrt{3}+1}{2})^{2}$ ઉમેરીશું અને બાદ કરીશું.
$x^{2}-(\sqrt{3}+1) x + (\frac{\sqrt{3}+1}{2})^{2} - (\frac{\sqrt{3}+1}{2})^{2} + \sqrt{3} = 0$.
$(x - \frac{\sqrt{3}+1}{2})^{2} = (\frac{\sqrt{3}+1}{2})^{2} - \sqrt{3}$.
$(x - \frac{\sqrt{3}+1}{2})^{2} = \frac{3+1+2\sqrt{3}}{4} - \sqrt{3} = \frac{4+2\sqrt{3}-4\sqrt{3}}{4} = \frac{4-2\sqrt{3}}{4} = \frac{(\sqrt{3}-1)^{2}}{4}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x - \frac{\sqrt{3}+1}{2} = \pm \frac{\sqrt{3}-1}{2}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{\sqrt{3}+1 + \sqrt{3}-1}{2} = \frac{2\sqrt{3}}{2} = \sqrt{3}$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{\sqrt{3}+1 - (\sqrt{3}-1)}{2} = \frac{\sqrt{3}+1-\sqrt{3}+1}{2} = \frac{2}{2} = 1$.
આમ,બીજ $\sqrt{3}$ અને $1$ છે.
115
MediumMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $x^{2}-4 \sqrt{2} x+6=0$
A
$2, 2 \sqrt{3}$
B
$\sqrt{2}, 3 \sqrt{2}$
C
$-\sqrt{2}, -3 \sqrt{2}$
D
$-2, -2 \sqrt{3}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x^{2}-4 \sqrt{2} x+6=0$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,સમીકરણને $x^{2}-2(x)(2 \sqrt{2}) = -6$ તરીકે લખીએ.
બંને બાજુ $(2 \sqrt{2})^{2} = 8$ ઉમેરતા: $x^{2}-2(x)(2 \sqrt{2}) + (2 \sqrt{2})^{2} = -6 + 8$.
આનું સાદું રૂપ $(x-2 \sqrt{2})^{2} = 2$ થાય છે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x-2 \sqrt{2} = \pm \sqrt{2}$.
કિસ્સો $1$: $x = 2 \sqrt{2} + \sqrt{2} = 3 \sqrt{2}$.
કિસ્સો $2$: $x = 2 \sqrt{2} - \sqrt{2} = \sqrt{2}$.
આમ,બીજ $\sqrt{2}$ અને $3 \sqrt{2}$ છે.
116
MediumMCQ
પૂર્ણ વર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $3x^2 + 11x + 10 = 0$.
A
$-\sqrt{3}, 1$
B
$\sqrt{2}, 3\sqrt{2}$
C
$-\frac{5}{3}, -2$
D
$-\frac{2}{5}, 1$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $3x^2 + 11x + 10 = 0$.
$x^2$ નો સહગુણક $1$ કરવા માટે આખા સમીકરણને $3$ વડે ભાગતા: $x^2 + \frac{11}{3}x + \frac{10}{3} = 0$.
અચળ પદને જમણી બાજુ લઈ જતા: $x^2 + \frac{11}{3}x = -\frac{10}{3}$.
$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ બંને બાજુ ઉમેરતા. $x$ નો સહગુણક $\frac{11}{3}$ છે,તેથી તેના અડધા $\frac{11}{6}$ થાય. તેનો વર્ગ $(\frac{11}{6})^2 = \frac{121}{36}$ થાય.
$x^2 + \frac{11}{3}x + \frac{121}{36} = -\frac{10}{3} + \frac{121}{36}$.
$(x + \frac{11}{6})^2 = -\frac{120}{36} + \frac{121}{36} = \frac{1}{36}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x + \frac{11}{6} = \pm \frac{1}{6}$.
કિસ્સો $1$: $x + \frac{11}{6} = \frac{1}{6} \implies x = \frac{1}{6} - \frac{11}{6} = -\frac{10}{6} = -\frac{5}{3}$.
કિસ્સો $2$: $x + \frac{11}{6} = -\frac{1}{6} \implies x = -\frac{1}{6} - \frac{11}{6} = -\frac{12}{6} = -2$.
આમ,બીજ $-\frac{5}{3}$ અને $-2$ છે.
117
Medium
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $2x^{2} + x + 4 = 0$.

Solution

(N/A) આપેલ સમીકરણ: $2x^{2} + x + 4 = 0$.
$x^{2}$ નો સહગુણક $1$ કરવા માટે આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$x^{2} + \frac{1}{2}x + 2 = 0$.
સમીકરણને $x^{2} + \frac{1}{2}x = -2$ તરીકે ફરીથી લખો.
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ બંને બાજુ ઉમેરો. $x$ નો સહગુણક $\frac{1}{2}$ છે,તેથી તેના અડધા $\frac{1}{4}$ થાય. તેનો વર્ગ $(\frac{1}{4})^{2} = \frac{1}{16}$ થાય.
$x^{2} + \frac{1}{2}x + \frac{1}{16} = -2 + \frac{1}{16}$.
$(x + \frac{1}{4})^{2} = \frac{-32 + 1}{16} = -\frac{31}{16}$.
કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યાનો વર્ગ ઋણ હોઈ શકે નહીં,તેથી આ સમીકરણ માટે કોઈ વાસ્તવિક બીજ નથી.
118
MediumMCQ
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $2x^{2} - 7x + 3 = 0$.
A
$3, \frac{1}{2}$
B
$-\frac{5}{3}, -2$
C
$\sqrt{2}, 3\sqrt{2}$
D
$-\sqrt{5}, \frac{\sqrt{5}}{3}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $2x^{2} - 7x + 3 = 0$.
$x^{2}$ નો સહગુણક $1$ કરવા માટે આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$x^{2} - \frac{7}{2}x + \frac{3}{2} = 0$.
અચળ પદને જમણી બાજુ લઈ જતા:
$x^{2} - \frac{7}{2}x = -\frac{3}{2}$.
$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ (જે $\frac{1}{2} \times \frac{7}{2} = \frac{7}{4}$ છે) બંને બાજુ ઉમેરતા:
$x^{2} - \frac{7}{2}x + (\frac{7}{4})^{2} = -\frac{3}{2} + (\frac{7}{4})^{2}$.
$(x - \frac{7}{4})^{2} = -\frac{3}{2} + \frac{49}{16}$.
$(x - \frac{7}{4})^{2} = \frac{-24 + 49}{16} = \frac{25}{16}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x - \frac{7}{4} = \pm \frac{5}{4}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{7}{4} + \frac{5}{4} = \frac{12}{4} = 3$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{7}{4} - \frac{5}{4} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$.
આમ,બીજ $3$ અને $\frac{1}{2}$ છે.
119
DifficultMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}+8x+3=0$ ના બીજનું અસ્તિત્વ હોય,તો પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને તે શોધો.
A
$4+\sqrt{14}, 4-\sqrt{14}$
B
$-4+\sqrt{13}, -4-\sqrt{13}$
C
$4+\sqrt{20}, -4-\sqrt{20}$
D
$-4+\sqrt{10}, 4-\sqrt{10}$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ: $x^{2}+8x+3=0$.
પગલું $1$: અચળ પદને જમણી બાજુ લઈ જતા: $x^{2}+8x = -3$.
પગલું $2$: $x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ બંને બાજુ ઉમેરતા. $x$ નો સહગુણક $8$ છે,તેથી તેના અડધા $4$ થાય અને તેનો વર્ગ $4^{2} = 16$ થાય.
$x^{2}+8x+16 = -3+16$.
પગલું $3$: ડાબી બાજુને પૂર્ણવર્ગ તરીકે લખતા: $(x+4)^{2} = 13$.
પગલું $4$: બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x+4 = \pm\sqrt{13}$.
પગલું $5$: $x$ માટે ઉકેલતા: $x = -4 \pm \sqrt{13}$.
આમ,બીજ $-4+\sqrt{13}$ અને $-4-\sqrt{13}$ છે.
120
MediumMCQ
જો નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનું અસ્તિત્વ હોય,તો પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને તે શોધો: $3x - \frac{2}{x} - 7 = 0$.
A
$-\sqrt{5}, \sqrt{5}$
B
$\frac{15+\sqrt{385}}{20}, \frac{15-\sqrt{385}}{20}$
C
$\frac{-5+\sqrt{2}}{2}, \frac{-5-\sqrt{2}}{2}$
D
$\frac{7+\sqrt{73}}{6}, \frac{7-\sqrt{73}}{6}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $3x - \frac{2}{x} - 7 = 0$.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ મેળવવા માટે $x$ વડે ગુણતા: $3x^2 - 7x - 2 = 0$.
$3$ વડે ભાગતા: $x^2 - \frac{7}{3}x - \frac{2}{3} = 0$.
$(\frac{1}{2} \times x \text{ નો સહગુણક})^2 = (\frac{7}{6})^2 = \frac{49}{36}$ ઉમેરતા અને બાદ કરતા:
$x^2 - \frac{7}{3}x + \frac{49}{36} - \frac{49}{36} - \frac{2}{3} = 0$.
$(x - \frac{7}{6})^2 = \frac{49}{36} + \frac{24}{36} = \frac{73}{36}$.
વર્ગમૂળ લેતા: $x - \frac{7}{6} = \pm \frac{\sqrt{73}}{6}$.
$x = \frac{7 \pm \sqrt{73}}{6}$.
121
MediumMCQ
જો નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનું અસ્તિત્વ હોય,તો પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને તે શોધો: $(2x + 1) - \frac{4}{(2x + 1)} - 3 = 0$.
A
$\frac{3}{2}, -1$
B
$-\frac{2}{3}, \frac{1}{2}$
C
$\sqrt{3}, 1$
D
$-\frac{5}{3}, -2$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $(2x + 1) - \frac{4}{(2x + 1)} - 3 = 0$.
ધારો કે $y = 2x + 1$. તેથી સમીકરણ $y - \frac{4}{y} - 3 = 0$ બને છે.
$y$ વડે ગુણતા $(y \neq 0)$: $y^2 - 3y - 4 = 0$.
પૂર્ણવર્ગની રીતથી ઉકેલવા માટે: $y^2 - 3y = 4$.
બંને બાજુ $(\frac{3}{2})^2 = \frac{9}{4}$ ઉમેરતા: $y^2 - 3y + \frac{9}{4} = 4 + \frac{9}{4}$.
$(y - \frac{3}{2})^2 = \frac{16 + 9}{4} = \frac{25}{4}$.
વર્ગમૂળ લેતા: $y - \frac{3}{2} = \pm \frac{5}{2}$.
કિસ્સો $1$: $y = \frac{3}{2} + \frac{5}{2} = \frac{8}{2} = 4$. $y = 2x + 1$ હોવાથી,$2x + 1 = 4 \implies 2x = 3 \implies x = \frac{3}{2}$.
કિસ્સો $2$: $y = \frac{3}{2} - \frac{5}{2} = -\frac{2}{2} = -1$. $y = 2x + 1$ હોવાથી,$2x + 1 = -1 \implies 2x = -2 \implies x = -1$.
આમ,બીજ $\frac{3}{2}, -1$ છે.
122
MediumMCQ
જો નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનું અસ્તિત્વ હોય,તો પૂર્ણવર્ગની રીતથી તે શોધો: $\frac{2}{x^{2}}-\frac{1}{x}=6$.
A
$\frac{3}{2}, -1$
B
$-\frac{2}{3}, \frac{1}{2}$
C
$\frac{2}{5}, \frac{3}{5}$
D
$-\sqrt{5}, -\frac{5}{3}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\frac{2}{x^{2}}-\frac{1}{x}=6$.
આખા સમીકરણને $x^{2}$ વડે ગુણતા $(x \neq 0)$: $2 - x = 6x^{2}$.
પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં ગોઠવતા: $6x^{2} + x - 2 = 0$.
$6$ વડે ભાગતા: $x^{2} + \frac{1}{6}x - \frac{1}{3} = 0$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,$(\frac{1}{2} \times x \text{ નો સહગુણક})^{2} = (\frac{1}{2} \times \frac{1}{6})^{2} = (\frac{1}{12})^{2} = \frac{1}{144}$ ઉમેરતા અને બાદ કરતા.
$x^{2} + \frac{1}{6}x + \frac{1}{144} - \frac{1}{144} - \frac{1}{3} = 0$.
$(x + \frac{1}{12})^{2} = \frac{1}{144} + \frac{1}{3} = \frac{1 + 48}{144} = \frac{49}{144}$.
વર્ગમૂળ લેતા: $x + \frac{1}{12} = \pm \frac{7}{12}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{7}{12} - \frac{1}{12} = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}$.
કિસ્સો $2$: $x = -\frac{7}{12} - \frac{1}{12} = -\frac{8}{12} = -\frac{2}{3}$.
આમ,બીજ $-\frac{2}{3}, \frac{1}{2}$ છે.
123
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^{2} + 2\sqrt{5}x - 5 = 0$ ના બીજનું અસ્તિત્વ હોય,તો પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને તે શોધો.
A
$\frac{3}{2}, -1$
B
$-\frac{2}{3}, \frac{1}{2}$
C
$-\sqrt{5}, \frac{\sqrt{5}}{3}$
D
$\frac{1}{3}, -\frac{1}{16}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $3x^{2} + 2\sqrt{5}x - 5 = 0$.
$x^{2}$ નો સહગુણક $1$ કરવા માટે આખા સમીકરણને $3$ વડે ભાગતા:
$x^{2} + \frac{2\sqrt{5}}{3}x - \frac{5}{3} = 0$.
અચળ પદને જમણી બાજુ લઈ જતા:
$x^{2} + \frac{2\sqrt{5}}{3}x = \frac{5}{3}$.
$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ બંને બાજુ ઉમેરતા. $x$ નો સહગુણક $\frac{2\sqrt{5}}{3}$ છે,તેથી તેના અડધા $\frac{\sqrt{5}}{3}$ થાય. તેનો વર્ગ $(\frac{\sqrt{5}}{3})^{2} = \frac{5}{9}$ થાય.
$x^{2} + \frac{2\sqrt{5}}{3}x + \frac{5}{9} = \frac{5}{3} + \frac{5}{9}$.
$(x + \frac{\sqrt{5}}{3})^{2} = \frac{15 + 5}{9} = \frac{20}{9}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x + \frac{\sqrt{5}}{3} = \pm \sqrt{\frac{20}{9}} = \pm \frac{2\sqrt{5}}{3}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{2\sqrt{5}}{3} - \frac{\sqrt{5}}{3} = \frac{\sqrt{5}}{3}$.
કિસ્સો $2$: $x = -\frac{2\sqrt{5}}{3} - \frac{\sqrt{5}}{3} = -\frac{3\sqrt{5}}{3} = -\sqrt{5}$.
આમ,બીજ $-\sqrt{5}$ અને $\frac{\sqrt{5}}{3}$ છે.
124
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $5x(2x - 3) - 4 = 0$ ના બીજનું અસ્તિત્વ હોય,તો પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને તે શોધો.
A
$\frac{-5+\sqrt{13}}{2}, \frac{-5-\sqrt{13}}{2}$
B
$\frac{-5\sqrt{2}+\sqrt{74}}{6}, \frac{-5\sqrt{2}-\sqrt{74}}{6}$
C
$\frac{7+\sqrt{73}}{6}, \frac{7-\sqrt{73}}{6}$
D
$\frac{15+\sqrt{385}}{20}, \frac{15-\sqrt{385}}{20}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $5x(2x - 3) - 4 = 0$
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા: $10x^2 - 15x - 4 = 0$
$10$ વડે ભાગતા: $x^2 - \frac{15}{10}x - \frac{4}{10} = 0 \Rightarrow x^2 - \frac{3}{2}x - \frac{2}{5} = 0$
$(\frac{1}{2} \times x \text{ નો સહગુણક})^2 = (\frac{1}{2} \times \frac{3}{2})^2 = (\frac{3}{4})^2 = \frac{9}{16}$ ઉમેરતા અને બાદ કરતા
$x^2 - \frac{3}{2}x + \frac{9}{16} - \frac{9}{16} - \frac{2}{5} = 0$
$(x - \frac{3}{4})^2 = \frac{9}{16} + \frac{2}{5} = \frac{45 + 32}{80} = \frac{77}{80}$
$x - \frac{3}{4} = \pm \sqrt{\frac{77}{80}} = \pm \frac{\sqrt{77}}{4\sqrt{5}} = \pm \frac{\sqrt{385}}{20}$
$x = \frac{3}{4} \pm \frac{\sqrt{385}}{20} = \frac{15 \pm \sqrt{385}}{20}$
આમ,બીજ $\frac{15+\sqrt{385}}{20}$ અને $\frac{15-\sqrt{385}}{20}$ છે.
125
DifficultMCQ
જો નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનું અસ્તિત્વ હોય,તો તેને પૂર્ણવર્ગની રીતથી શોધો: $x + \frac{2}{x} - 8 = 0$.
A
$4 + \sqrt{14}, 4 - \sqrt{14}$
B
$-4 + \sqrt{10}, 4 - \sqrt{14}$
C
$-\frac{\sqrt{3}}{2}, -2\sqrt{3}$
D
$-4 + \sqrt{13}, -4 - \sqrt{13}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x + \frac{2}{x} - 8 = 0$.
આખા સમીકરણને $x$ વડે ગુણતા: $x^2 - 8x + 2 = 0$.
પૂર્ણવર્ગની રીતથી ઉકેલવા માટે,સમીકરણને આ રીતે લખીએ: $x^2 - 8x = -2$.
$x$ ના સહગુણકના અડધાનો વર્ગ બંને બાજુ ઉમેરતા. $x$ નો સહગુણક $-8$ છે,તેથી તેના અડધા $-4$ થાય અને તેનો વર્ગ $(-4)^2 = 16$ થાય.
બંને બાજુ $16$ ઉમેરતા: $x^2 - 8x + 16 = -2 + 16$.
આનું સાદું રૂપ: $(x - 4)^2 = 14$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $x - 4 = \pm \sqrt{14}$.
તેથી,$x = 4 \pm \sqrt{14}$.
આમ,બીજ $4 + \sqrt{14}$ અને $4 - \sqrt{14}$ છે.
126
MediumMCQ
જો અસ્તિત્વ ધરાવતા હોય,તો દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $x^{2}-5x-1=0$
A
$\frac{5+\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{5-\sqrt{29}}{2}$
B
$\frac{7+\sqrt{73}}{6}$ અને $\frac{7-\sqrt{73}}{6}$
C
$\frac{-5+\sqrt{2}}{2}$ અને $\frac{-5-\sqrt{2}}{2}$
D
$\frac{-5+\sqrt{13}}{2}$ અને $\frac{-5-\sqrt{13}}{2}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^{2}-5x-1=0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2}+bx+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1, b=-5, c=-1$ મળે છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2}-4ac$ ની ગણતરી કરો:
$D = (-5)^{2} - 4(1)(-1) = 25 + 4 = 29$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,સમીકરણના બે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$x = \frac{-(-5) \pm \sqrt{29}}{2(1)} = \frac{5 \pm \sqrt{29}}{2}$.
આમ,સમીકરણના બીજ $\frac{5+\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{5-\sqrt{29}}{2}$ છે.
127
DifficultMCQ
જો નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનું અસ્તિત્વ હોય,તો દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને તે શોધો: $y^{2}+10y+6=0$
A
$-7+\sqrt{17}$ અને $-7-\sqrt{17}$
B
$-5+\sqrt{19}$ અને $-5-\sqrt{19}$
C
$-10+\sqrt{9}$ અને $-10-\sqrt{9}$
D
$-3+\sqrt{2}$ અને $-3-\sqrt{2}$

Solution

(B) સમીકરણ $y^{2}+10y+6=0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ay^{2}+by+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1, b=10, c=6$ મળે છે.
વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^{2}-4ac$ છે.
$D = (10)^{2} - 4(1)(6) = 100 - 24 = 76$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,સમીકરણના બે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $y = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$y = \frac{-10 \pm \sqrt{76}}{2(1)}$.
અહીં $\sqrt{76} = \sqrt{4 \times 19} = 2\sqrt{19}$ હોવાથી,$y = \frac{-10 \pm 2\sqrt{19}}{2}$.
$2$ વડે ભાગતા,$y = -5 \pm \sqrt{19}$ મળે છે.
આમ,સમીકરણના બીજ $-5+\sqrt{19}$ અને $-5-\sqrt{19}$ છે.
128
MediumMCQ
નીચે આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ,જો અસ્તિત્વ ધરાવતા હોય,તો દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને શોધો: $2 y^{2}+5 y-3=0$.
A
$\frac{1}{2}$ અને $-3$
B
$\frac{1}{7}$ અને $9$
C
$\frac{1}{2}$ અને $\frac{1}{2}$
D
$\frac{3}{2}$ અને $6$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $2 y^{2}+5 y-3=0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a y^{2}+b y+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=2$,$b=5$,અને $c=-3$ મળે છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2}-4ac$ ની ગણતરી કરો:
$D = (5)^{2} - 4(2)(-3)$
$D = 25 + 24 = 49$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,સમીકરણના બે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $y = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y = \frac{-5 \pm \sqrt{49}}{2(2)}$
$y = \frac{-5 \pm 7}{4}$.
કિસ્સો $1$: $y = \frac{-5+7}{4} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$.
કિસ્સો $2$: $y = \frac{-5-7}{4} = \frac{-12}{4} = -3$.
આમ,આપેલ સમીકરણના બીજ $\frac{1}{2}$ અને $-3$ છે.
129
DifficultMCQ
નીચે આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ,જો અસ્તિત્વ ધરાવતા હોય,તો દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને શોધો: $(x+4)(x+5)=3(x+1)(x+2)+2x$
A
$\frac{\sqrt{6}}{2}$ અને $\frac{\sqrt{6}}{2}$
B
$\frac{-1+\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{-1-\sqrt{29}}{2}$
C
$\frac{5+\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{5-\sqrt{29}}{2}$
D
$\frac{3+\sqrt{10}}{4}$ અને $\frac{3-\sqrt{10}}{4}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $(x+4)(x+5)=3(x+1)(x+2)+2x$
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા:
$x^2 + 9x + 20 = 3(x^2 + 3x + 2) + 2x$
$x^2 + 9x + 20 = 3x^2 + 9x + 6 + 2x$
પદોને $ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપમાં ગોઠવતા:
$x^2 - 3x^2 + 9x - 9x - 2x + 20 - 6 = 0$
$-2x^2 - 2x + 14 = 0$
$-2$ વડે ભાગતા:
$x^2 + x - 7 = 0$
$ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a=1, b=1, c=-7$ મળે છે.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac = (1)^2 - 4(1)(-7) = 1 + 28 = 29$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,વાસ્તવિક અને ભિન્ન બીજ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-1 \pm \sqrt{29}}{2(1)}$
$x = \frac{-1 \pm \sqrt{29}}{2}$
આમ,બીજ $\frac{-1+\sqrt{29}}{2}$ અને $\frac{-1-\sqrt{29}}{2}$ છે.
130
DifficultMCQ
નીચે આપેલા દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને શોધો,જો તે અસ્તિત્વ ધરાવતા હોય તો: $\frac{1}{x+1} + \frac{2}{x+2} = \frac{4}{x+4}$; $(x \neq -1, -2, -4)$
A
$-2(1+\sqrt{3})$ અને $-2(1+\sqrt{3})$
B
$2(1-\sqrt{3})$ અને $2(1+\sqrt{3})$
C
$2(1+\sqrt{3})$ અને $2(1-\sqrt{3})$
D
$-2(1-\sqrt{3})$ અને $-2(1-\sqrt{3})$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $\frac{1}{x+1} + \frac{2}{x+2} = \frac{4}{x+4}$
ડાબી બાજુ લસાઅ લેતા: $\frac{(x+2) + 2(x+1)}{(x+1)(x+2)} = \frac{4}{x+4}$
$\frac{x+2+2x+2}{x^2+3x+2} = \frac{4}{x+4}$
$\frac{3x+4}{x^2+3x+2} = \frac{4}{x+4}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $(3x+4)(x+4) = 4(x^2+3x+2)$
$3x^2 + 12x + 4x + 16 = 4x^2 + 12x + 8$
$3x^2 + 16x + 16 = 4x^2 + 12x + 8$
પદોને ગોઠવતા: $x^2 - 4x - 8 = 0$
$ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a=1, b=-4, c=-8$ મળે.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac = (-4)^2 - 4(1)(-8) = 16 + 32 = 48$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,વાસ્તવિક બીજ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-(-4) \pm \sqrt{48}}{2(1)} = \frac{4 \pm 4\sqrt{3}}{2} = 2 \pm 2\sqrt{3}$.
આમ,સમીકરણના બીજ $2(1+\sqrt{3})$ અને $2(1-\sqrt{3})$ છે.
131
DifficultMCQ
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને સમીકરણ $x^{2}-8x-21=0$ ઉકેલો.
A
$4-\sqrt{37}$ અને $4-\sqrt{37}$
B
$4+\sqrt{37}$ અને $4+\sqrt{37}$
C
$-4+\sqrt{37}$ અને $-4-\sqrt{37}$
D
$4+\sqrt{37}$ અને $4-\sqrt{37}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^{2}-8x-21=0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2}+bx+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1, b=-8, c=-21$ મળે છે.
વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^{2}-4ac$ છે.
$D = (-8)^{2} - 4(1)(-21) = 64 + 84 = 148$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,સમીકરણના બે ભિન્ન વાસ્તવિક બીજ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,
$x = \frac{-(-8) \pm \sqrt{148}}{2(1)} = \frac{8 \pm \sqrt{4 \times 37}}{2} = \frac{8 \pm 2\sqrt{37}}{2}$.
$2$ વડે ભાગતા,આપણને $x = 4 \pm \sqrt{37}$ મળે છે.
આમ,સમીકરણના બીજ $4+\sqrt{37}$ અને $4-\sqrt{37}$ છે.
132
MediumMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો નીચેના સમીકરણને દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો: $x^{2}+6x+5=0$.
A
$-5, -1$
B
$7, -1$
C
$5, -9$
D
$-3, -4$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} + 6x + 5 = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 1$,$b = 6$,અને $c = 5$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2} - 4ac}}{2a}$ છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2} - 4ac = (6)^{2} - 4(1)(5) = 36 - 20 = 16$ શોધો.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,વાસ્તવિક ઉકેલો મળે છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $x = \frac{-6 \pm \sqrt{16}}{2(1)} = \frac{-6 \pm 4}{2}$.
ધન ચિહ્ન માટે: $x = \frac{-6 + 4}{2} = \frac{-2}{2} = -1$.
ઋણ ચિહ્ન માટે: $x = \frac{-6 - 4}{2} = \frac{-10}{2} = -5$.
આમ,ઉકેલો $-5$ અને $-1$ છે.
133
EasyMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $x^{2}-3x-4=0$.
A
$-5, -1$
B
$-1, 4$
C
$-7, 2$
D
$9, -4$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-3x-4=0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2}+bx+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1, b=-3, c=-4$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2}-4ac}}{2a}$ છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2}-4ac = (-3)^{2} - 4(1)(-4) = 9 + 16 = 25$ ની ગણતરી કરો.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,સમીકરણના બે ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલો મળે છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$x = \frac{-(-3) \pm \sqrt{25}}{2(1)}$
$x = \frac{3 \pm 5}{2}$
કિસ્સો $1$: $x = \frac{3+5}{2} = \frac{8}{2} = 4$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{3-5}{2} = \frac{-2}{2} = -1$.
આમ,ઉકેલો $-1$ અને $4$ છે.
134
MediumMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણને દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો: $5x^{2} + 8x + 3 = 0$.
A
$-\frac{20}{5}, -3$
B
$-\frac{2}{5}, -1$
C
$-\frac{3}{5}, -1$
D
$-\frac{9}{5}, -1$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $5x^{2} + 8x + 3 = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 5$,$b = 8$ અને $c = 3$ મળે છે.
વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^{2} - 4ac$ છે.
$D = (8)^{2} - 4(5)(3) = 64 - 60 = 4$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,વાસ્તવિક ઉકેલો મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x = \frac{-8 \pm \sqrt{4}}{2(5)} = \frac{-8 \pm 2}{10}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{-8 + 2}{10} = \frac{-6}{10} = -\frac{3}{5}$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{-8 - 2}{10} = \frac{-10}{10} = -1$.
આમ,ઉકેલો $-\frac{3}{5}$ અને $-1$ છે.
135
DifficultMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો: $3x^2 + 5\sqrt{2}x - 2 = 0$.
A
$\frac{-5\sqrt{2} + \sqrt{74}}{6}, \frac{-5\sqrt{2} - \sqrt{74}}{6}$
B
$\frac{-5 + \sqrt{13}}{2}, \frac{-5 - \sqrt{13}}{2}$
C
$\frac{3 + \sqrt{5}}{2}, \frac{3 - \sqrt{5}}{2}$
D
$\frac{3 + \sqrt{3}}{3}, \frac{3 - \sqrt{3}}{3}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ: $3x^2 + 5\sqrt{2}x - 2 = 0$.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 3$,$b = 5\sqrt{2}$,અને $c = -2$ મળે છે.
વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^2 - 4ac$ છે.
$D = (5\sqrt{2})^2 - 4(3)(-2) = (25 \times 2) + 24 = 50 + 24 = 74$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,સમીકરણના બે ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલો મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x = \frac{-5\sqrt{2} \pm \sqrt{74}}{2(3)} = \frac{-5\sqrt{2} \pm \sqrt{74}}{6}$.
આમ,ઉકેલો $x = \frac{-5\sqrt{2} + \sqrt{74}}{6}$ અને $x = \frac{-5\sqrt{2} - \sqrt{74}}{6}$ છે.
136
DifficultMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણને દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો: $x^{2}+5x+3=0$.
A
$\frac{-5\sqrt{2}+\sqrt{74}}{6}, \frac{-5\sqrt{2}-\sqrt{74}}{6}$
B
$\frac{-5+\sqrt{13}}{2}, \frac{-5-\sqrt{13}}{2}$
C
$\frac{3+\sqrt{5}}{2}, \frac{3-\sqrt{5}}{2}$
D
$\frac{3+\sqrt{3}}{3}, \frac{3-\sqrt{3}}{3}$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2}+bx+c=0$ માટે,દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2}-4ac}}{2a}$ છે.
$x^{2}+5x+3=0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1, b=5, c=3$ મળે છે.
વિવેચક $D = b^{2}-4ac = (5)^{2} - 4(1)(3) = 25 - 12 = 13$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,વાસ્તવિક ઉકેલો મળે છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $x = \frac{-5 \pm \sqrt{13}}{2(1)}$.
આમ,ઉકેલો $x = \frac{-5+\sqrt{13}}{2}$ અને $x = \frac{-5-\sqrt{13}}{2}$ છે.
137
EasyMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો સામાન્ય સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણને ઉકેલો: $6x^{2}-5x-1=0$.
A
$1, -\frac{1}{6}$
B
$1, -\frac{1}{6}$
C
$-\frac{3}{5}, -1$
D
$-\frac{2}{5}, 1$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $6x^{2}-5x-1=0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2}+bx+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=6$,$b=-5$,અને $c=-1$ મળે છે.
વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^{2}-4ac$ છે.
$D = (-5)^{2} - 4(6)(-1) = 25 + 24 = 49$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,બીજ વાસ્તવિક અને ભિન્ન છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ છે.
$x = \frac{-(-5) \pm \sqrt{49}}{2(6)} = \frac{5 \pm 7}{12}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{5+7}{12} = \frac{12}{12} = 1$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{5-7}{12} = \frac{-2}{12} = -\frac{1}{6}$.
આમ,ઉકેલ $1$ અને $-\frac{1}{6}$ છે.
138
EasyMCQ
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ મેળવો: $9x^{2} + 7x - 2 = 0$.
A
$-\frac{3}{5}, -1$
B
$1, -\frac{1}{6}$
C
$\frac{2}{9}, -1$
D
$-\frac{2}{5}, 1$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $9x^{2} + 7x - 2 = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 9$,$b = 7$ અને $c = -2$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2} - 4ac}}{2a}$ છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2} - 4ac = (7)^{2} - 4(9)(-2) = 49 + 72 = 121$ ની ગણતરી કરો.
હવે,કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$x = \frac{-7 \pm \sqrt{121}}{2(9)}$
$x = \frac{-7 \pm 11}{18}$
કિસ્સો $1$: $x = \frac{-7 + 11}{18} = \frac{4}{18} = \frac{2}{9}$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{-7 - 11}{18} = \frac{-18}{18} = -1$.
આમ,સમીકરણના બીજ $\frac{2}{9}$ અને $-1$ છે.
139
EasyMCQ
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $6x^{2} + x - 2 = 0$.
A
$1/2, -2/3$
B
$-2/3, 1/2$
C
$-3/5, -1$
D
$3/2, -1$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $6x^{2} + x - 2 = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 6$,$b = 1$,અને $c = -2$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2} - 4ac}}{2a}$ છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2} - 4ac$ ની ગણતરી કરો: $D = (1)^{2} - 4(6)(-2) = 1 + 48 = 49$.
હવે,કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$x = \frac{-1 \pm \sqrt{49}}{2(6)}$
$x = \frac{-1 \pm 7}{12}$
કિસ્સો $1$: $x = \frac{-1 + 7}{12} = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{-1 - 7}{12} = \frac{-8}{12} = -\frac{2}{3}$.
આમ,બીજ $1/2$ અને $-2/3$ છે.
140
MediumMCQ
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ મેળવો: $2x^{2} + 5\sqrt{3}x + 6 = 0$.
A
$-\sqrt{3}, -\frac{3\sqrt{3}}{2}$
B
$-\sqrt{3}, -\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$-\sqrt{2}, -\frac{5}{\sqrt{2}}$
D
$-4\sqrt{3}, \frac{2}{\sqrt{3}}$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ માટે,દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2} - 4ac}}{2a}$ છે.
આપેલ સમીકરણ: $2x^{2} + 5\sqrt{3}x + 6 = 0$.
અહીં,$a = 2$,$b = 5\sqrt{3}$,અને $c = 6$ છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2} - 4ac = (5\sqrt{3})^{2} - 4(2)(6) = (25 \times 3) - 48 = 75 - 48 = 27$ શોધો.
હવે,સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $x = \frac{-5\sqrt{3} \pm \sqrt{27}}{2(2)} = \frac{-5\sqrt{3} \pm 3\sqrt{3}}{4}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{-5\sqrt{3} + 3\sqrt{3}}{4} = \frac{-2\sqrt{3}}{4} = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{-5\sqrt{3} - 3\sqrt{3}}{4} = \frac{-8\sqrt{3}}{4} = -2\sqrt{3}$.
આમ,બીજ $-\frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $-2\sqrt{3}$ મળે છે.
141
MediumMCQ
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ મેળવો: $p^{2} x^{2} + (p^{2} - q^{2}) x - q^{2} = 0$
A
$x = \frac{q^2}{p^2}, x = -1$
B
$x = -\frac{q^2}{p^2}, x = 1$
C
$x = \frac{p^2}{q^2}, x = -1$
D
$x = -\frac{p^2}{q^2}, x = 1$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $p^{2} x^{2} + (p^{2} - q^{2}) x - q^{2} = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = p^{2}$,$b = (p^{2} - q^{2})$,અને $c = -q^{2}$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2} - 4ac}}{2a}$ છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2} - 4ac = (p^{2} - q^{2})^{2} - 4(p^{2})(-q^{2})$ ની ગણતરી કરો.
$D = p^{4} - 2p^{2}q^{2} + q^{4} + 4p^{2}q^{2} = p^{4} + 2p^{2}q^{2} + q^{4} = (p^{2} + q^{2})^{2}$.
હવે,સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $x = \frac{-(p^{2} - q^{2}) \pm \sqrt{(p^{2} + q^{2})^{2}}}{2p^{2}}$.
$x = \frac{-p^{2} + q^{2} \pm (p^{2} + q^{2})}{2p^{2}}$.
ધન ચિહ્ન લેતા: $x = \frac{-p^{2} + q^{2} + p^{2} + q^{2}}{2p^{2}} = \frac{2q^{2}}{2p^{2}} = \frac{q^{2}}{p^{2}}$.
ઋણ ચિહ્ન લેતા: $x = \frac{-p^{2} + q^{2} - p^{2} - q^{2}}{2p^{2}} = \frac{-2p^{2}}{2p^{2}} = -1$.
આમ,બીજ $x = \frac{q^{2}}{p^{2}}$ અને $x = -1$ છે.
142
MediumMCQ
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ શોધો: $\sqrt{3} x^{2} + 10 x - 8 \sqrt{3} = 0$.
A
$-4 \sqrt{3}, \frac{2}{\sqrt{3}}$
B
$-\frac{\sqrt{3}}{2}, -2 \sqrt{3}$
C
$-\sqrt{5}, \frac{\sqrt{5}}{3}$
D
$-\sqrt{2}, -\frac{5}{\sqrt{2}}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $\sqrt{3} x^{2} + 10 x - 8 \sqrt{3} = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = \sqrt{3}$,$b = 10$ અને $c = -8 \sqrt{3}$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2} - 4ac}}{2a}$ છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2} - 4ac = (10)^{2} - 4(\sqrt{3})(-8 \sqrt{3}) = 100 + 32(3) = 100 + 96 = 196$ ની ગણતરી કરો.
હવે,કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$x = \frac{-10 \pm \sqrt{196}}{2 \sqrt{3}} = \frac{-10 \pm 14}{2 \sqrt{3}}$.
ધન ચિહ્ન લેતા: $x = \frac{-10 + 14}{2 \sqrt{3}} = \frac{4}{2 \sqrt{3}} = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
ઋણ ચિહ્ન લેતા: $x = \frac{-10 - 14}{2 \sqrt{3}} = \frac{-24}{2 \sqrt{3}} = \frac{-12}{\sqrt{3}} = -4 \sqrt{3}$.
આમ,બીજ $-4 \sqrt{3}$ અને $\frac{2}{\sqrt{3}}$ છે.
143
MediumMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો નીચેના સમીકરણને દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો: $\frac{1}{x} - \frac{1}{x-2} = 3, x \neq 0, 2$.
A
$\frac{3+\sqrt{5}}{2}, \frac{3-\sqrt{5}}{2}$
B
$\frac{-5+\sqrt{13}}{2}, \frac{-5-\sqrt{13}}{2}$
C
$\frac{3+\sqrt{3}}{3}, \frac{3-\sqrt{3}}{3}$
D
$\frac{3+\sqrt{1}}{9}, \frac{3-\sqrt{1}}{9}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $\frac{1}{x} - \frac{1}{x-2} = 3$.
લસાઅ લેતા: $\frac{(x-2) - x}{x(x-2)} = 3$.
$\frac{-2}{x^2 - 2x} = 3$.
$-2 = 3x^2 - 6x$.
$3x^2 - 6x + 2 = 0$.
$ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 3, b = -6, c = 2$ મળે છે.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac = (-6)^2 - 4(3)(2) = 36 - 24 = 12$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,વાસ્તવિક ઉકેલો મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-(-6) \pm \sqrt{12}}{2(3)} = \frac{6 \pm 2\sqrt{3}}{6} = \frac{3 \pm \sqrt{3}}{3}$.
144
MediumMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો નીચેના સમીકરણને દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો: $x + \frac{1}{x} = 3, x \neq 0$.
A
$\frac{7+\sqrt{73}}{6}, \frac{7-\sqrt{73}}{6}$
B
$\frac{-5+\sqrt{13}}{2}, \frac{-5-\sqrt{13}}{2}$
C
$\frac{3+\sqrt{3}}{3}, \frac{3-\sqrt{3}}{3}$
D
$\frac{3+\sqrt{5}}{2}, \frac{3-\sqrt{5}}{2}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $x + \frac{1}{x} = 3$.
છેદ દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $x$ વડે ગુણતા: $x^2 + 1 = 3x$.
તેને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ માં ગોઠવતા: $x^2 - 3x + 1 = 0$.
અહીં,$a = 1$,$b = -3$,અને $c = 1$ છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ છે.
વિવેચક $D = b^2 - 4ac = (-3)^2 - 4(1)(1) = 9 - 4 = 5$ ની ગણતરી કરતા.
$D > 0$ હોવાથી,વાસ્તવિક ઉકેલો મળે છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $x = \frac{-(-3) \pm \sqrt{5}}{2(1)} = \frac{3 \pm \sqrt{5}}{2}$.
આમ,ઉકેલો $x = \frac{3+\sqrt{5}}{2}$ અને $x = \frac{3-\sqrt{5}}{2}$ છે.
145
MediumMCQ
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણનો ઉકેલ મેળવો: $3x^{2} + 2\sqrt{5}x - 5 = 0$.
A
$-\sqrt{5}, \frac{\sqrt{5}}{3}$
B
$-4\sqrt{3}, \frac{2}{\sqrt{3}}$
C
$-\frac{\sqrt{3}}{2}, -2\sqrt{3}$
D
$\frac{1}{2}, -\frac{2}{3}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ: $3x^{2} + 2\sqrt{5}x - 5 = 0$.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^{2} + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = 3$,$b = 2\sqrt{5}$ અને $c = -5$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2} - 4ac}}{2a}$ છે.
પ્રથમ,વિવેચક $D = b^{2} - 4ac = (2\sqrt{5})^{2} - 4(3)(-5) = 20 + 60 = 80$ શોધો.
હવે,કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$x = \frac{-2\sqrt{5} \pm \sqrt{80}}{2(3)} = \frac{-2\sqrt{5} \pm 4\sqrt{5}}{6}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{-2\sqrt{5} + 4\sqrt{5}}{6} = \frac{2\sqrt{5}}{6} = \frac{\sqrt{5}}{3}$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{-2\sqrt{5} - 4\sqrt{5}}{6} = \frac{-6\sqrt{5}}{6} = -\sqrt{5}$.
આમ,ઉકેલ $-\sqrt{5}$ અને $\frac{\sqrt{5}}{3}$ છે.
146
DifficultMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો નીચેના સમીકરણને દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો: $\frac{1}{x+1} + \frac{2}{x+2} = \frac{4}{x+4}; \, x \neq -1, -2, -4$.
A
$1+7\sqrt{3}, 1-7\sqrt{3}$
B
$12+2\sqrt{3}, 12-2\sqrt{3}$
C
$2+2\sqrt{3}, 2-2\sqrt{3}$
D
$4+\sqrt{14}, 4-\sqrt{14}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $\frac{1}{x+1} + \frac{2}{x+2} = \frac{4}{x+4}$.
ડાબી બાજુ લસાઅ લેતા: $\frac{(x+2) + 2(x+1)}{(x+1)(x+2)} = \frac{4}{x+4}$.
અંશનું સાદુંરૂપ આપતા: $\frac{x+2+2x+2}{x^2+3x+2} = \frac{4}{x+4} \implies \frac{3x+4}{x^2+3x+2} = \frac{4}{x+4}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $(3x+4)(x+4) = 4(x^2+3x+2)$.
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા: $3x^2 + 12x + 4x + 16 = 4x^2 + 12x + 8$.
દ્વિઘાત સમીકરણના પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^2+bx+c=0$ માં ગોઠવતા: $x^2 - 4x - 8 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a=1, b=-4, c=-8$.
$x = \frac{-(-4) \pm \sqrt{(-4)^2 - 4(1)(-8)}}{2(1)} = \frac{4 \pm \sqrt{16 + 32}}{2} = \frac{4 \pm \sqrt{48}}{2}$.
અહીં $\sqrt{48} = \sqrt{16 \times 3} = 4\sqrt{3}$ હોવાથી,$x = \frac{4 \pm 4\sqrt{3}}{2} = 2 \pm 2\sqrt{3}$.
આમ,ઉકેલ $2+2\sqrt{3}$ અને $2-2\sqrt{3}$ છે.
147
MediumMCQ
જો સમીકરણનો ઉકેલ $R$ માં હોય,તો નીચેના સમીકરણને દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલો: $\sqrt{2} x^{2} + 7x + 5\sqrt{2} = 0$
A
$-\frac{\sqrt{3}}{2}, -2\sqrt{3}$
B
$-4\sqrt{3}, \frac{2}{\sqrt{3}}$
C
$-\sqrt{5}, \frac{\sqrt{5}}{3}$
D
$-\sqrt{2}, -\frac{5}{\sqrt{2}}$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $\sqrt{2}x^2 + 7x + 5\sqrt{2} = 0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = \sqrt{2}$,$b = 7$,અને $c = 5\sqrt{2}$ મળે છે.
વિવેચક $D$ નું સૂત્ર $D = b^2 - 4ac$ છે.
$D = (7)^2 - 4(\sqrt{2})(5\sqrt{2}) = 49 - 4(5)(2) = 49 - 40 = 9$.
અહીં $D > 0$ હોવાથી,સમીકરણના બે ભિન્ન વાસ્તવિક ઉકેલો મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-7 \pm \sqrt{9}}{2\sqrt{2}} = \frac{-7 \pm 3}{2\sqrt{2}}$.
કિસ્સો $1$: $x = \frac{-7 + 3}{2\sqrt{2}} = \frac{-4}{2\sqrt{2}} = -\frac{2}{\sqrt{2}} = -\sqrt{2}$.
કિસ્સો $2$: $x = \frac{-7 - 3}{2\sqrt{2}} = \frac{-10}{2\sqrt{2}} = -\frac{5}{\sqrt{2}}$.
આમ,ઉકેલો $-\sqrt{2}$ અને $-\frac{5}{\sqrt{2}}$ છે.
148
DifficultMCQ
એક લંબચોરસની લંબાઈ તેની પહોળાઈના $3$ ગણા કરતાં $2\,cm$ ઓછી છે. જો તેનું ક્ષેત્રફળ $280\,cm^2$ હોય,તો તેની લંબાઈ શોધો.
A
$0$
B
$-28$
C
$28$
D
$10$

Solution

(C) ધારો કે લંબચોરસની પહોળાઈ $x\,cm$ છે.
તેથી,આપેલી શરત મુજબ,લંબચોરસની લંબાઈ $(3x - 2)\,cm$ થાય.
હવે,માહિતી મુજબ,લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $280\,cm^2$ છે.
$\therefore$ લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $= 280$
$\therefore$ લંબાઈ $\times$ પહોળાઈ $= 280$
$\therefore (3x - 2)(x) = 280$
$\therefore 3x^2 - 2x = 280$
$\therefore 3x^2 - 2x - 280 = 0$
$\therefore (3x + 28)(x - 10) = 0$
$\therefore 3x + 28 = 0$ અથવા $x - 10 = 0$
$\therefore x = -\frac{28}{3}$ અથવા $x = 10$
જેમ કે $x$ એ લંબચોરસની પહોળાઈ છે,તે ઋણ હોઈ શકે નહીં.
$\therefore x = -\frac{28}{3}$ શક્ય નથી.
$\therefore x = 10$
હવે,લંબચોરસની લંબાઈ $= 3x - 2 = 3(10) - 2 = 28\,cm$.
આમ,આપેલા લંબચોરસની લંબાઈ $28\,cm$ છે.
149
DifficultMCQ
બે ક્રમિક બેકી ધન પૂર્ણાંકો શોધો,જેના વર્ગોનો સરવાળો $244$ થાય.
A
$10$ અને $12$
B
$55$ અને $31$
C
$15$ અને $23$
D
$14$ અને $7$

Solution

(A) ધારો કે બે ક્રમિક બેકી ધન પૂર્ણાંકોમાં નાની સંખ્યા $x$ છે.
તેથી,મોટી બેકી ધન પૂર્ણાંક સંખ્યા $x+2$ થશે.
રકમ મુજબ,તેમના વર્ગોનો સરવાળો $244$ છે.
$\therefore x^{2} + (x+2)^{2} = 244$
$\therefore x^{2} + x^{2} + 4x + 4 = 244$
$\therefore 2x^{2} + 4x + 4 - 244 = 0$
$\therefore 2x^{2} + 4x - 240 = 0$
સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$\therefore x^{2} + 2x - 120 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$\therefore (x+12)(x-10) = 0$
$\therefore x+12 = 0$ અથવા $x-10 = 0$
$\therefore x = -12$ અથવા $x = 10$
અહીં સંખ્યાઓ ધન પૂર્ણાંક હોવી જોઈએ,તેથી $x = -12$ શક્ય નથી.
તેથી,$x = 10$.
નાની સંખ્યા $10$ છે અને મોટી સંખ્યા $10+2 = 12$ છે.
આમ,માંગેલ ક્રમિક બેકી ધન પૂર્ણાંકો $10$ અને $12$ છે.
150
DifficultMCQ
બે અંકની એક સંખ્યા એવી છે કે તેના અંકોનો ગુણાકાર $6$ છે. જ્યારે સંખ્યામાંથી $9$ બાદ કરવામાં આવે,ત્યારે મળતી નવી સંખ્યા એ મૂળ સંખ્યાના અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળે છે. તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$12$
B
$23$
C
$32$
D
$17$

Solution

(C) ધારો કે મૂળ સંખ્યાનો દશકનો અંક $x$ છે.
અંકોનો ગુણાકાર $6$ હોવાથી,એકમનો અંક $\frac{6}{x}$ થશે.
મૂળ સંખ્યા $= 10x + \frac{6}{x}$ થાય.
અંકોની અદલાબદલી કરતા મળતી નવી સંખ્યા $= 10(\frac{6}{x}) + x = \frac{60}{x} + x$ થાય.
પ્રશ્ન મુજબ,મૂળ સંખ્યામાંથી $9$ બાદ કરતા નવી સંખ્યા મળે છે:
$10x + \frac{6}{x} - 9 = \frac{60}{x} + x$
સમીકરણને $x$ વડે ગુણતા:
$10x^2 + 6 - 9x = 60 + x^2$
$9x^2 - 9x - 54 = 0$
$9$ વડે ભાગતા:
$x^2 - x - 6 = 0$
$(x - 3)(x + 2) = 0$
અંક ક્યારેય ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 3$.
મૂળ સંખ્યા $= 10(3) + \frac{6}{3} = 30 + 2 = 32$.

Quadratic Equations — Quadratic Equations · Frequently Asked Questions

1Are these Quadratic Equations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Quadratic Equations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.