અ Gujarati

Criteria for Similarity of Triangles Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Triangles · Criteria for Similarity of Triangles

236+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 236 questions in Gujarati

1
Medium
આકૃતિમાં,જો $PQ || RS$ હોય,તો સાબિત કરો કે $\Delta POQ \sim \Delta SOR$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $PQ || RS$.
સાબિત કરવાનું છે: $\Delta POQ \sim \Delta SOR$.
સાબિતી:
$\Delta POQ$ અને $\Delta SOR$ માં:
$1$. $\angle P = \angle S$ (યુગ્મકોણ,કારણ કે $PQ || RS$ અને $PS$ છેદિકા છે).
$2$. $\angle Q = \angle R$ (યુગ્મકોણ,કારણ કે $PQ || RS$ અને $QR$ છેદિકા છે).
$3$. $\angle POQ = \angle SOR$ (અભિકોણ).
તેથી,$AAA$ (ખૂ-ખૂ-ખૂ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta POQ \sim \Delta SOR$.
2
Difficult
આકૃતિનું અવલોકન કરો અને $\angle P$ શોધો.
Question diagram

Solution

$(40^{\circ})$ $\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ માં,
$\frac{AB}{RQ} = \frac{3.8}{7.6} = \frac{1}{2}$,$\frac{BC}{QP} = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}$ અને $\frac{CA}{PR} = \frac{3\sqrt{3}}{6\sqrt{3}} = \frac{1}{2}$
એટલે કે,$\frac{AB}{RQ} = \frac{BC}{QP} = \frac{CA}{PR}$
તેથી,$\Delta ABC \sim \Delta RQP$ ($SSS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
તેથી,$\angle C = \angle P$ (સમરૂપ ત્રિકોણના અનુરૂપ ખૂણાઓ).
$\Delta ABC$ માં,ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મ મુજબ:
$\angle C = 180^{\circ} - \angle A - \angle B$
$\angle C = 180^{\circ} - 80^{\circ} - 60^{\circ} = 40^{\circ}$
કારણ કે $\angle C = \angle P$,તેથી $\angle P = 40^{\circ}$.
3
Medium
આકૃતિમાં,$OA \cdot OB = OC \cdot OD$ આપેલ છે. સાબિત કરો કે $\angle A = \angle C$ અને $\angle B = \angle D$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $OA \cdot OB = OC \cdot OD$
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$\frac{OA}{OC} = \frac{OD}{OB} \quad ...(1)$
વળી,આપણી પાસે છે:
$\angle AOD = \angle COB \quad$ (અભિકોણો) $...(2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,$SAS$ (બાજુ-ખૂણો-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ:
$\Delta AOD \sim \Delta COB$
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન હોય છે:
તેથી,$\angle A = \angle C$ અને $\angle D = \angle B$.
4
Difficult
આકૃતિમાં,$CM$ અને $RN$ એ અનુક્રમે $\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ ના મધ્યગાઓ છે. જો $\Delta ABC \sim \Delta PQR$ હોય,તો સાબિત કરો કે:
$(i)$ $\Delta AMC \sim \Delta PNR$
$(ii)$ $\frac{CM}{RN} = \frac{AB}{PQ}$
$(iii)$ $\Delta CMB \sim \Delta RNQ$
Question diagram

Solution

(A) આપેલ છે: $\Delta ABC \sim \Delta PQR$.
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓ સમપ્રમાણમાં છે અને અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન છે:
$\frac{AB}{PQ} = \frac{BC}{QR} = \frac{CA}{RP} \quad ...(1)$
$\angle A = \angle P, \angle B = \angle Q, \angle C = \angle R \quad ...(2)$
$CM$ અને $RN$ મધ્યગાઓ હોવાથી,$M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $N$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી,$AB = 2AM$ અને $PQ = 2PN$.
$(i)$ $(1)$ પરથી,$\frac{2AM}{2PN} = \frac{CA}{RP} \implies \frac{AM}{PN} = \frac{CA}{RP}$.
વળી,$\angle MAC = \angle NPR$ ($(2)$ પરથી).
$SAS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta AMC \sim \Delta PNR$.
$(ii)$ $\Delta AMC \sim \Delta PNR$ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓ સમપ્રમાણમાં છે:
$\frac{CM}{RN} = \frac{CA}{RP}$.
$(1)$ પરથી,$\frac{CA}{RP} = \frac{AB}{PQ}$.
તેથી,$\frac{CM}{RN} = \frac{AB}{PQ}$.
$(iii)$ $\Delta CMB$ અને $\Delta RNQ$ માં:
$\frac{CM}{RN} = \frac{BC}{QR}$ ($(ii)$ અને $(1)$ પરથી).
$\frac{BC}{QR} = \frac{BM}{QN}$ (મધ્યગાના ગુણધર્મ મુજબ $BC = 2BM$ અને $QR = 2QN$ હોવાથી).
આમ,$\frac{CM}{RN} = \frac{BC}{QR} = \frac{BM}{QN}$.
$SSS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta CMB \sim \Delta RNQ$.
5
Easy
આકૃતિમાં આપેલા ત્રિકોણોની કઈ જોડી સમરૂપ છે તે જણાવો. પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે તમે કઈ સમરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કર્યો છે તે લખો અને સમરૂપ ત્રિકોણોની જોડીને સાંકેતિક સ્વરૂપમાં પણ લખો.
Question diagram

Solution

(A) $\triangle ABC$ અને $\triangle PQR$ માં:
$\angle A = 60^{\circ}, \angle B = 80^{\circ}, \angle C = 40^{\circ}$
$\angle P = 60^{\circ}, \angle Q = 80^{\circ}, \angle R = 40^{\circ}$
અહીં $\angle A = \angle P = 60^{\circ}$,$\angle B = \angle Q = 80^{\circ}$,અને $\angle C = \angle R = 40^{\circ}$ હોવાથી,અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન છે.
તેથી,$AAA$ (ખૂ-ખૂ-ખૂ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\triangle ABC \sim \triangle PQR$ થાય.
6
Medium
આકૃતિમાં આપેલા ત્રિકોણની કઈ જોડીઓ સમરૂપ છે તે જણાવો. પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે તમે કઈ સમરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કર્યો છે તે લખો અને સમરૂપ ત્રિકોણની જોડીઓને સંકેત સ્વરૂપે પણ લખો.
Question diagram

Solution

(N/A) $\triangle ABC$ અને $\triangle QRP$ માં:
$\frac{AB}{QR} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
$\frac{BC}{RP} = \frac{2.5}{5} = \frac{1}{2}$
$\frac{AC}{QP} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$
અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોવાથી,$SSS$ (બાજુ-બાજુ-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,ત્રિકોણો સમરૂપ છે.
તેથી,$\triangle ABC \sim \triangle QRP$.
7
Easy
આકૃતિમાં આપેલા ત્રિકોણની કઈ જોડી સમરૂપ છે તે જણાવો. પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે તમે કઈ સમરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કર્યો છે તે લખો અને સમરૂપ ત્રિકોણની જોડીને સાંકેતિક સ્વરૂપમાં પણ લખો.
Question diagram

Solution

(NONE) $\triangle LMP$ અને $\triangle DEF$ માં:
$\frac{LM}{DE} = \frac{2.7}{4} = 0.675$
$\frac{LP}{DF} = \frac{3}{6} = 0.5$
$\frac{MP}{EF} = \frac{2}{5} = 0.4$
અહીં અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન નથી (એટલે કે,$\frac{LM}{DE} \neq \frac{LP}{DF} \neq \frac{MP}{EF}$),તેથી આ બંને ત્રિકોણ સમરૂપ નથી.
8
Medium
આકૃતિમાં આપેલા ત્રિકોણોની કઈ જોડી સમરૂપ છે તે જણાવો. પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે તમે કઈ સમરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કર્યો છે તે લખો અને સમરૂપ ત્રિકોણોની જોડીને સાંકેતિક સ્વરૂપમાં પણ લખો.
Question diagram

Solution

(N/A) $\triangle MNL$ અને $\triangle QPR$ માં:
આપેલ છે કે $\angle M = \angle Q = 70^{\circ}$.
વળી,આ ખૂણાઓનો સમાવેશ કરતી બાજુઓનો ગુણોત્તર નીચે મુજબ છે:
$\frac{MN}{QP} = \frac{2.5}{5} = \frac{1}{2}$
$\frac{ML}{QR} = \frac{5}{10} = \frac{1}{2}$
અહીં $\frac{MN}{QP} = \frac{ML}{QR} = \frac{1}{2}$ અને $\angle M = \angle Q$ હોવાથી,$SAS$ (બાજુ-ખૂણો-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,બંને ત્રિકોણો સમરૂપ છે.
તેથી,$\triangle MNL \sim \triangle QPR$.
9
Medium
આકૃતિમાં આપેલા ત્રિકોણોની જોડીઓમાંથી કઈ જોડી સમરૂપ છે તે જણાવો. પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે તમે કઈ સમરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કર્યો છે તે લખો અને સમરૂપ ત્રિકોણોની જોડીને સાંકેતિક સ્વરૂપમાં પણ લખો.
Question diagram

Solution

(NONE) $\triangle ABC$ અને $\triangle DEF$ માં:
આપેલ છે કે $\angle A = 80^{\circ}$ અને $\angle F = 80^{\circ}$.
આ ખૂણાઓનો સમાવેશ કરતી બાજુઓ છે:
$AB = 2.5$,$AC$ આપેલ નથી.
$DF = 5$,$EF = 6$.
બાજુઓના ગુણોત્તર તપાસતા:
$\frac{AB}{DF} = \frac{2.5}{5} = \frac{1}{2} = 0.5$
$\frac{BC}{EF} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2} = 0.5$
બે બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન છે પરંતુ તેમની વચ્ચેનો ખૂણો સમાન નથી (ખૂણો $80^{\circ}$ એ $\triangle ABC$ માં $A$ પાસે છે અને $\triangle DEF$ માં $F$ પાસે છે),તેથી આ ત્રિકોણો $SAS$ શરત મુજબ સમરૂપ નથી.
તેથી,આપેલા ત્રિકોણો સમરૂપ નથી.
10
Medium
આકૃતિમાં આપેલા ત્રિકોણની કઈ જોડી સમરૂપ છે તે જણાવો. આ પ્રશ્નનો જવાબ આપવા માટે તમે કઈ સમરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કર્યો છે તે લખો અને સમરૂપ ત્રિકોણની જોડીને સાંકેતિક સ્વરૂપમાં પણ લખો.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta DEF$ માં,ત્રિકોણના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
આપેલ છે કે $\angle D = 70^{\circ}$ અને $\angle E = 80^{\circ}$.
તેથી,$\angle F = 180^{\circ} - (70^{\circ} + 80^{\circ}) = 180^{\circ} - 150^{\circ} = 30^{\circ}$.
$\Delta PQR$ માં,ત્રિકોણના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
આપેલ છે કે $\angle Q = 80^{\circ}$ અને $\angle R = 30^{\circ}$.
તેથી,$\angle P = 180^{\circ} - (80^{\circ} + 30^{\circ}) = 180^{\circ} - 110^{\circ} = 70^{\circ}$.
બંને ત્રિકોણની સરખામણી કરતા:
$\angle D = \angle P = 70^{\circ}$
$\angle E = \angle Q = 80^{\circ}$
$\angle F = \angle R = 30^{\circ}$
બધા અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન હોવાથી,$AAA$ (ખૂ-ખૂ-ખૂ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,ત્રિકોણો સમરૂપ છે.
સાંકેતિક સ્વરૂપ: $\Delta DEF \sim \Delta PQR$.
11
Difficult
આકૃતિમાં,$\Delta ODC \sim \Delta OBA$,$\angle BOC = 125^{\circ}$ અને $\angle CDO = 70^{\circ}$ છે. $\angle DOC$,$\angle DCO$ અને $\angle OAB$ શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) $\angle DB$ એક સીધી રેખા હોવાથી,$\angle DOC$ અને $\angle BOC$ રૈખિક જોડના ખૂણા બનાવે છે.
$\angle DOC + \angle BOC = 180^{\circ}$
$\angle DOC + 125^{\circ} = 180^{\circ}$
$\angle DOC = 180^{\circ} - 125^{\circ} = 55^{\circ}$
$\triangle ODC$ માં,ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે:
$\angle DCO + \angle CDO + \angle DOC = 180^{\circ}$
$\angle DCO + 70^{\circ} + 55^{\circ} = 180^{\circ}$
$\angle DCO + 125^{\circ} = 180^{\circ}$
$\angle DCO = 180^{\circ} - 125^{\circ} = 55^{\circ}$
આપેલ છે કે $\Delta ODC \sim \Delta OBA$,તેથી અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન હોય છે:
$\angle OAB = \angle OCD = \angle DCO$
તેથી,$\angle OAB = 55^{\circ}$.
આમ,$\angle DOC = 55^{\circ}$,$\angle DCO = 55^{\circ}$ અને $\angle OAB = 55^{\circ}$.
12
Medium
સમલંબ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં $AB \parallel DC$ છે અને તેના વિકર્ણો $AC$ તથા $BD$ એકબીજાને બિંદુ $O$ માં છેદે છે. બે ત્રિકોણોની સમરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે $\frac{OA}{OC} = \frac{OB}{OD}$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AB \parallel CD$ છે અને વિકર્ણો $AC$ તથા $BD$ બિંદુ $O$ માં છેદે છે.
સાબિત કરવાનું છે: $\frac{OA}{OC} = \frac{OB}{OD}$.
સાબિતી:
$\triangle OAB$ અને $\triangle OCD$ લો.
$1$. $\angle AOB = \angle COD$ (અભિકોણો).
$2$. $\angle OAB = \angle OCD$ (યુગ્મકોણો,કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $AC$ છેદિકા છે).
$3$. $\angle OBA = \angle ODC$ (યુગ્મકોણો,કારણ કે $AB \parallel CD$ અને $BD$ છેદિકા છે).
તેથી,$AAA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\triangle OAB \sim \triangle OCD$.
બે ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓ પ્રમાણમાં હોય છે:
$\frac{OA}{OC} = \frac{OB}{OD}$.
આમ,સાબિત થાય છે.
Solution diagram
13
Medium
આકૃતિમાં,$\frac{QR}{QS} = \frac{QT}{PR}$ અને $\angle 1 = \angle 2$ છે. સાબિત કરો કે $\Delta PQS \sim \Delta TQR$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta PQR$ માં,આપેલ છે કે $\angle PQR = \angle PRQ$.
સમાન ખૂણાઓની સામેની બાજુઓ સમાન હોવાથી,આપણને મળે છે $PQ = PR$ $....(i)$
આપેલ છે,
$\frac{QR}{QS} = \frac{QT}{PR}$
$(i)$ નો ઉપયોગ કરીને,$PR$ ની જગ્યાએ $PQ$ મૂકતા:
$\frac{QR}{QS} = \frac{QT}{PQ}$ $....(ii)$
હવે,$\Delta PQS$ અને $\Delta TQR$ માં:
$\frac{QR}{QS} = \frac{QT}{PQ}$ $[(ii)$ પરથી$]$
$\angle Q = \angle Q$ $[\text{સામાન્ય ખૂણો}]$
તેથી,$SAS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta PQS \sim \Delta TQR$.
14
Difficult
$S$ અને $T$ એ $\Delta PQR$ ની બાજુઓ $PR$ અને $QR$ પરના એવા બિંદુઓ છે કે જેથી $\angle P = \angle RTS$ થાય. સાબિત કરો કે $\Delta RPQ \sim \Delta RTS$.

Solution

(N/A) $\Delta RPQ$ અને $\Delta RST$ માં:
$\angle RTS = \angle RPQ$ (આપેલ છે)
$\angle R = \angle R$ (સામાન્ય ખૂણો)
તેથી,$\Delta RPQ \sim \Delta RTS$ ($AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
Solution diagram
15
Medium
આકૃતિમાં,જો $\Delta ABE \cong \Delta ACD$ હોય,તો સાબિત કરો કે $\Delta ADE \sim \Delta ABC.$
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABE \cong \Delta ACD.$
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ અંગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
તેથી,$AB = AC$ $...(1)$
અને,$AE = AD$ $...(2)$
હવે,$\Delta ADE$ અને $\Delta ABC$ ને ધ્યાનમાં લો:
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$\frac{AD}{AB} = \frac{AE}{AC}$
વળી,$\angle DAE = \angle BAC$ (સામાન્ય ખૂણો).
તેથી,$SAS$ (બાજુ-ખૂણો-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ADE \sim \Delta ABC.$
16
Easy
આકૃતિમાં,$\Delta ABC$ ના વેધ $AD$ અને $CE$ એકબીજાને બિંદુ $P$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\Delta AEP \sim \Delta CDP$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta AEP$ અને $\Delta CDP$ માં:
$\angle AEP = \angle CDP = 90^{\circ}$ (કારણ કે $AD \perp BC$ અને $CE \perp AB$)
$\angle APE = \angle CPD$ (અભિકોણો)
તેથી,$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,
$\Delta AEP \sim \Delta CDP$.
Solution diagram
17
Easy
આકૃતિમાં,$\Delta ABC$ ના વેધ $AD$ અને $CE$ એકબીજાને બિંદુ $P$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\Delta ABD \sim \Delta CBE$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABD$ અને $\Delta CBE$ માં:
$\angle ADB = \angle CEB = 90^{\circ}$ (કારણ કે $AD \perp BC$ અને $CE \perp AB$)
$\angle ABD = \angle CBE$ (સામાન્ય ખૂણો)
તેથી,$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,
$\Delta ABD \sim \Delta CBE$
Solution diagram
18
Easy
આકૃતિમાં,$\Delta ABC$ ના વેધ $AD$ અને $CE$ એકબીજાને બિંદુ $P$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\Delta AEP \sim \Delta ADB$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\triangle AEP$ અને $\triangle ADB$ માં:
$1. \angle AEP = \angle ADB = 90^{\circ}$ (આપેલ છે કે $AD$ અને $CE$ વેધ છે).
$2. \angle PAE = \angle DAB$ (સામાન્ય ખૂણો).
તેથી,$AA$ (ખૂ-ખૂ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,આપણને મળે છે:
$\triangle AEP \sim \triangle ADB$.
Solution diagram
19
Easy
આકૃતિમાં,$\Delta ABC$ ના વેધ $AD$ અને $CE$ એકબીજાને બિંદુ $P$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\Delta PDC \sim \Delta BEC$.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta PDC$ અને $\Delta BEC$ માં:
$\angle PDC = \angle BEC = 90^{\circ}$ (કારણ કે $AD \perp BC$ અને $CE \perp AB$)
$\angle PCD = \angle BCE$ (સામાન્ય ખૂણો)
તેથી,$AA$ સમરૂપતાની શરતનો ઉપયોગ કરતા,
$\Delta PDC \sim \Delta BEC$.
Solution diagram
20
Easy
$E$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની બાજુ $AD$ ને લંબાવતા મળતું એક બિંદુ છે અને $BE$ એ $CD$ ને $F$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\Delta ABE \sim \Delta CFB$.

Solution

(N/A) $\triangle ABE$ અને $\triangle CFB$ માં:
$1$. $\angle A = \angle C$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના સામસામેના ખૂણા સમાન હોય છે).
$2$. $\angle AEB = \angle CBF$ (કારણ કે $AE \parallel BC$ અને $BE$ એ છેદિકા છે,તેથી આ યુગ્મકોણ છે).
તેથી,$AA$ (ખૂ-ખૂ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\triangle ABE \sim \triangle CFB$.
Solution diagram
21
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,$\angle BAC = 90^{\circ}$ અને $AD \perp BC$ છે. તો,
Question diagram
A
$BD \cdot CD = BC^{2}$
B
$AB \cdot AC = BC^{2}$
C
$BD \cdot CD = AD^{2}$
D
$AB \cdot AC = AD^{2}$

Solution

(C) $\triangle ADB$ અને $\triangle ADC$ માં:
$\angle ADB = \angle ADC = 90^{\circ}$ (કારણ કે $AD \perp BC$)
$\angle BAD = \angle ACD$ (બંને $\angle CAD$ ના કોટિકોણ છે)
$\angle ABD = \angle CAD$ (બંને $\angle BAD$ ના કોટિકોણ છે)
તેથી,$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\triangle ADB \sim \triangle CDA$.
સમરૂપ ત્રિકોણના ગુણધર્મ મુજબ,અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{AD}{CD} = \frac{BD}{AD}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$AD^{2} = BD \cdot CD$
22
MediumMCQ
જો $\triangle ABC \sim \triangle EDF$ હોય અને $\triangle ABC$ એ $\triangle DEF$ ને સમરૂપ ન હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય નથી?
A
$AB \cdot EF = AC \cdot DE$
B
$BC \cdot DE = AB \cdot EF$
C
$BC \cdot EF = AC \cdot FD$
D
$BC \cdot DE = AB \cdot FD$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\triangle ABC \sim \triangle EDF$.
તેથી,અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન થાય:
$\frac{AB}{ED} = \frac{BC}{DF} = \frac{AC}{EF}$.
$\frac{AB}{ED} = \frac{BC}{DF}$ પરથી,આપણને $AB \cdot DF = ED \cdot BC$ મળે,એટલે કે $BC \cdot DE = AB \cdot DF$. તેથી,વિકલ્પ $(d)$ સત્ય છે.
$\frac{BC}{DF} = \frac{AC}{EF}$ પરથી,આપણને $BC \cdot EF = AC \cdot DF$ મળે. એટલે કે $BC \cdot EF = AC \cdot FD$. તેથી,વિકલ્પ $(c)$ પણ સત્ય છે.
$\frac{AB}{ED} = \frac{AC}{EF}$ પરથી,આપણને $AB \cdot EF = AC \cdot ED$ મળે,એટલે કે $AB \cdot EF = AC \cdot DE$. તેથી,વિકલ્પ $(a)$ પણ સત્ય છે.
આમ,વિકલ્પ $(b)$ એ સત્ય નથી.
Solution diagram
23
MediumMCQ
જો બે ત્રિકોણ $ABC$ અને $PQR$ માં,$\frac{AB}{QR} = \frac{BC}{PR} = \frac{CA}{PQ}$ હોય,તો
A
$\triangle PQR \sim \triangle ABC$
B
$\triangle PQR \sim \triangle CAB$
C
$\triangle CBA \sim \triangle PQR$
D
$\triangle BCA \sim \triangle PQR$

Solution

(B) આપેલ છે કે,બે ત્રિકોણ $ABC$ અને $PQR$ માં,$\frac{AB}{QR} = \frac{BC}{PR} = \frac{CA}{PQ}$ છે.
આ ગુણોત્તર દર્શાવે છે કે $\triangle ABC$ ની બાજુઓ $\triangle PQR$ ની અનુરૂપ બાજુઓના પ્રમાણમાં છે.
ચોક્કસ રીતે,બાજુ $AB$ ને $QR$ અનુરૂપ છે,$BC$ ને $PR$ અનુરૂપ છે,અને $CA$ ને $PQ$ અનુરૂપ છે.
$SSS$ (બાજુ-બાજુ-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,જો બે ત્રિકોણની બાજુઓ સમાન ગુણોત્તરમાં હોય,તો તે ત્રિકોણો સમરૂપ છે અને તેમના અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન હોય છે.
પ્રમાણસરતાના આધારે શિરોબિંદુઓને જોડતા:
$A$ ને $Q$ અનુરૂપ છે,$B$ ને $R$ અનુરૂપ છે,અને $C$ ને $P$ અનુરૂપ છે.
તેથી,$\triangle ABC \sim \triangle QRP$,અથવા સમાન રીતે,$\triangle CAB \sim \triangle PQR$.
Solution diagram
24
MediumMCQ
જો બે ત્રિકોણ $DEF$ અને $PQR$ માં,$\angle D = \angle Q$ અને $\angle R = \angle E$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
$\frac{EF}{PR} = \frac{DF}{PQ}$
B
$\frac{EF}{RP} = \frac{DE}{QR}$
C
$\frac{DE}{QR} = \frac{DF}{PQ}$
D
$\frac{DE}{PQ} = \frac{EF}{RP}$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$\triangle DEF$ અને $\triangle PQR$ માં,$\angle D = \angle Q$ અને $\angle E = \angle R$ છે.
$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\triangle DEF \sim \triangle QRP$ થાય.
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{DE}{QR} = \frac{EF}{RP} = \frac{DF}{QP}$.
હવે,આપેલા વિકલ્પો તપાસીએ:
વિકલ્પ $A$: $\frac{EF}{PR} = \frac{DF}{PQ}$ એ $\frac{EF}{RP} = \frac{DF}{QP}$ ને સમાન છે,જે સાચું છે.
વિકલ્પ $B$: $\frac{EF}{RP} = \frac{DE}{QR}$ સાચું છે.
વિકલ્પ $C$: $\frac{DE}{QR} = \frac{DF}{PQ}$ એ $\frac{DE}{QR} = \frac{DF}{QP}$ ને સમાન છે,જે સાચું છે.
વિકલ્પ $D$: $\frac{DE}{PQ} = \frac{EF}{RP}$. સમરૂપતાના ગુણોત્તર પરથી,$\frac{DE}{QR} = \frac{EF}{RP}$ મળે છે. તેથી,$\frac{DE}{PQ} = \frac{EF}{RP}$ એ હંમેશા સાચું નથી કારણ કે સામાન્ય રીતે $PQ \neq QR$ હોય છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચું નથી.
Solution diagram
25
MediumMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ અને $DEF$ માં,$\angle B = \angle E$,$\angle F = \angle C$ અને $AB = 3 DE$ છે. તો,આ બે ત્રિકોણો
A
સમરૂપ છે પણ એકરૂપ નથી
B
એકરૂપ છે પણ સમરૂપ નથી
C
એકરૂપ પણ નથી અને સમરૂપ પણ નથી
D
એકરૂપ તેમજ સમરૂપ બંને છે

Solution

(A) $\triangle ABC$ અને $\triangle DEF$ માં,આપણને $\angle B = \angle E$ અને $\angle F = \angle C$ આપેલ છે.
$AA$ (ખૂણો-ખૂણો) સમરૂપતાની શરત મુજબ,કારણ કે $\triangle ABC$ ના બે ખૂણાઓ $\triangle DEF$ ના બે અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન છે,તેથી ત્રિકોણો સમરૂપ છે,એટલે કે $\triangle ABC \sim \triangle DEF$.
બે ત્રિકોણો એકરૂપ થવા માટે,તેમની અનુરૂપ બાજુઓ સમાન હોવી જોઈએ. અહીં,$AB = 3 DE$ આપેલ છે,જેનો અર્થ છે કે $AB \neq DE$.
કારણ કે અનુરૂપ બાજુઓ સમાન નથી,તેથી ત્રિકોણો એકરૂપ નથી.
તેથી,ત્રિકોણો સમરૂપ છે પણ એકરૂપ નથી.
26
MediumMCQ
આપેલ છે કે $\triangle ABC \sim \triangle PQR,$ જેમાં $\frac{BC}{QR} = \frac{1}{3}$ છે. તો,$\frac{\operatorname{ar}(\triangle PRQ)}{\operatorname{ar}(\triangle BCA)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$9$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{9}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\triangle ABC \sim \triangle PQR$ અને $\frac{BC}{QR} = \frac{1}{3}.$
આપણે જાણીએ છીએ કે બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના ગુણોત્તરના વર્ગ બરાબર હોય છે.
તેથી,$\frac{\operatorname{ar}(\triangle PRQ)}{\operatorname{ar}(\triangle BCA)} = \frac{(QR)^2}{(BC)^2} = \left(\frac{QR}{BC}\right)^2.$
અહીં $\frac{BC}{QR} = \frac{1}{3}$ હોવાથી,$\frac{QR}{BC} = \frac{3}{1} = 3$ થાય.
આમ,$\frac{\operatorname{ar}(\triangle PRQ)}{\operatorname{ar}(\triangle BCA)} = (3)^2 = 9.$
27
MediumMCQ
જો ત્રિકોણ $ABC$ અને $DEF$ માં,$\frac{AB}{DE} = \frac{BC}{FD}$ હોય,તો તેઓ સમરૂપ થશે,જ્યારે
A
$\angle B = \angle E$
B
$\angle A = \angle D$
C
$\angle A = \angle F$
D
$\angle B = \angle D$

Solution

(D) બે ત્રિકોણો $SAS$ (બાજુ-ખૂણો-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ સમરૂપ થવા માટે,તેમની બે અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોવો જોઈએ અને તે બાજુઓ વચ્ચેનો અંતર્ગત ખૂણો સમાન હોવો જોઈએ.
આપેલ ગુણોત્તર $\frac{AB}{DE} = \frac{BC}{FD}$ મુજબ,$\triangle ABC$ માં બાજુઓ $AB$ અને $BC$ વચ્ચેનો ખૂણો $\angle B$ છે. તેવી જ રીતે,$\triangle DEF$ માં બાજુઓ $DE$ અને $FD$ વચ્ચેનો ખૂણો $\angle D$ છે.
તેથી,$\triangle ABC \sim \triangle EDF$ થવા માટે,તેમના અંતર્ગત ખૂણાઓ સમાન હોવા જોઈએ,એટલે કે $\angle B = \angle D$.
Solution diagram
28
Medium
આપેલ છે કે $\triangle FED \sim \triangle STU$. શું એવું કહેવું સત્ય છે કે $\frac{DE}{ST} = \frac{EF}{TU}$? શા માટે?

Solution

(B) ના,તે સત્ય નથી.
આપેલ છે કે $\triangle FED \sim \triangle STU$,તેથી અનુરૂપ શિરોબિંદુઓ $F \leftrightarrow S$,$E \leftrightarrow T$ અને $D \leftrightarrow U$ છે.
સમરૂપ ત્રિકોણના ગુણધર્મ મુજબ,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોવો જોઈએ.
તેથી,સાચો ગુણોત્તર $\frac{FE}{ST} = \frac{ED}{TU} = \frac{FD}{SU}$ થાય.
આપેલ પદ $\frac{DE}{ST} = \frac{EF}{TU}$ સાથે સરખાવતા,તે બાજુઓની અનુરૂપતા સાથે મેળ ખાતું નથી.
29
MediumMCQ
$25 \, cm$,$5 \, cm$ અને $24 \, cm$ બાજુઓ ધરાવતો ત્રિકોણ શું કાટકોણ ત્રિકોણ છે? તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
A
હા
B
ના
C
નક્કી કરી શકાતું નથી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે પાયથાગોરસના પ્રમેયની ચકાસણી કરીએ છીએ,જે મુજબ કાટકોણ ત્રિકોણ માટે સૌથી મોટી બાજુનો વર્ગ બાકીની બે બાજુઓના વર્ગોના સરવાળા જેટલો હોવો જોઈએ.
ધારો કે બાજુઓ $a = 25 \, cm$,$b = 5 \, cm$ અને $c = 24 \, cm$ છે.
સૌથી મોટી બાજુ $a = 25 \, cm$ છે.
સૌથી મોટી બાજુનો વર્ગ ગણો: $a^2 = (25)^2 = 625 \, cm^2$.
બાકીની બે બાજુઓના વર્ગોનો સરવાળો ગણો: $b^2 + c^2 = (5)^2 + (24)^2 = 25 + 576 = 601 \, cm^2$.
અહીં $a^2 \neq b^2 + c^2$ $(625 \neq 601)$ હોવાથી,આ ત્રિકોણ પાયથાગોરસના પ્રમેયનું પાલન કરતું નથી.
તેથી,$25 \, cm$,$5 \, cm$ અને $24 \, cm$ બાજુઓ ધરાવતો ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ નથી.
30
Medium
આપેલ છે કે $\triangle DEF \sim \triangle RPQ.$ શું એવું કહેવું સત્ય છે કે $\angle D = \angle R$ અને $\angle F = \angle P?$ શા માટે?

Solution

(B) આ વિધાન અસત્ય છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે જો બે ત્રિકોણ સમરૂપ હોય,તો તેમના અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન હોય છે.
આપેલ છે કે $\triangle DEF \sim \triangle RPQ$,તેથી અનુરૂપતા નીચે મુજબ છે:
$D \leftrightarrow R$
$E \leftrightarrow P$
$F \leftrightarrow Q$
તેથી,સાચા સમાન ખૂણાઓ $\angle D = \angle R$,$\angle E = \angle P$ અને $\angle F = \angle Q$ છે.
અહીં $\angle F = \angle Q$ થાય છે,$\angle P$ નહીં,તેથી $\angle F = \angle P$ વાળું વિધાન ખોટું છે.
31
Medium
આપેલ આકૃતિમાં,$BD$ અને $CE$ એકબીજાને બિંદુ $P$ પર છેદે છે. શું $\triangle PBC \sim \triangle PDE$ છે? શા માટે?
Question diagram

Solution

(A) હા,$\triangle PBC \sim \triangle PDE$.
$\triangle PBC$ અને $\triangle PDE$ માં:
$\angle BPC = \angle EPD$ [અભિકોણો]
હવે,ખૂણાઓનો સમાવેશ કરતી બાજુઓના ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા:
$\frac{PB}{PD} = \frac{5 \text{ cm}}{10 \text{ cm}} = \frac{1}{2}$ ......$(i)$
$\frac{PC}{PE} = \frac{6 \text{ cm}}{12 \text{ cm}} = \frac{1}{2}$ ......$(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ પરથી:
$\frac{PB}{PD} = \frac{PC}{PE}$
જેহেতু $\triangle PBC$ નો એક ખૂણો $\triangle PDE$ ના એક ખૂણા જેટલો છે અને આ ખૂણાઓનો સમાવેશ કરતી બાજુઓ પ્રમાણમાં છે,તેથી $SAS$ (બાજુ-ખૂણો-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,ત્રિકોણો સમરૂપ છે.
આમ,$\triangle PBC \sim \triangle PDE$.
32
Easy
એક ત્રિકોણની બે બાજુઓ અને પરિમિતિ બીજા ત્રિકોણની અનુરૂપ બાજુઓ અને પરિમિતિ કરતાં ત્રણ ગણી છે. શું આ બંને ત્રિકોણો સમરૂપ છે? શા માટે?

Solution

(A) હા,બંને ત્રિકોણો સમરૂપ છે.
ધારો કે પ્રથમ ત્રિકોણની બાજુઓ $a_1, b_1, c_1$ છે અને તેની પરિમિતિ $P_1 = a_1 + b_1 + c_1$ છે.
ધારો કે બીજા ત્રિકોણની બાજુઓ $a_2, b_2, c_2$ છે અને તેની પરિમિતિ $P_2 = a_2 + b_2 + c_2$ છે.
આપેલ છે કે $a_1 = 3a_2$,$b_1 = 3b_2$ અને $P_1 = 3P_2$.
જેহেতু $P_1 = a_1 + b_1 + c_1$ અને $P_2 = a_2 + b_2 + c_2$,તેથી $3P_2 = 3a_2 + 3b_2 + c_1$ થાય.
$P_2 = a_2 + b_2 + c_2$ મૂકતા,આપણને $3(a_2 + b_2 + c_2) = 3a_2 + 3b_2 + c_1$ મળે છે,જેનું સાદુંરૂપ આપતા $3c_2 = c_1$ મળે છે.
ત્રણેય અનુરૂપ બાજુઓ પ્રમાણમાં હોવાથી $(\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = 3)$,$SSS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,બંને ત્રિકોણો સમરૂપ છે.
33
Easy
જો બે કાટકોણ ત્રિકોણોમાં,એક ત્રિકોણનો એક લઘુકોણ બીજા ત્રિકોણના એક લઘુકોણ જેટલો હોય,તો શું તમે કહી શકો કે બંને ત્રિકોણો સમરૂપ હશે? શા માટે?

Solution

(A) હા,બંને ત્રિકોણો સમરૂપ હશે.
ધારો કે બે કાટકોણ ત્રિકોણો $\triangle ABC$ અને $\triangle PQR$ છે,જ્યાં $\angle B = \angle Q = 90^{\circ}$ છે.
આપેલ છે કે પ્રથમ ત્રિકોણનો એક લઘુકોણ બીજા ત્રિકોણના એક લઘુકોણ જેટલો છે,ધારો કે $\angle A = \angle P$.
$\triangle ABC$ અને $\triangle PQR$ માં:
$1$. $\angle B = \angle Q = 90^{\circ}$ (આપેલ છે)
$2$. $\angle A = \angle P$ (આપેલ છે)
$AA$ (ખૂણો-ખૂણો) સમરૂપતાની શરત મુજબ,જો એક ત્રિકોણના બે ખૂણા બીજા ત્રિકોણના બે ખૂણાઓને સમાન હોય,તો તે ત્રિકોણો સમરૂપ થાય $(\triangle ABC \sim \triangle PQR)$.
આ $AAA$ સમરૂપતાની શરતનો એક વિશિષ્ટ કિસ્સો છે,કારણ કે ત્રિકોણના ખૂણાઓના સરવાળાના ગુણધર્મને લીધે ત્રીજા ખૂણાઓ પણ સમાન જ હશે.
34
Easy
બે સમરૂપ ત્રિકોણોના અનુરૂપ વેધનો ગુણોત્તર $\frac{3}{5}$ છે. શું એવું કહેવું યોગ્ય છે કે તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર $\frac{6}{5}$ થાય? શા માટે?

Solution

(B) આ વિધાન ખોટું છે.
બે સમરૂપ ત્રિકોણોના ક્ષેત્રફળના પ્રમેય મુજબ,બે સમરૂપ ત્રિકોણોના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમના અનુરૂપ વેધના ગુણોત્તરના વર્ગ બરાબર હોય છે.
$\frac{\text{Area}_1}{\text{Area}_2} = \left( \frac{\text{Altitude}_1}{\text{Altitude}_2} \right)^2$
અહીં વેધનો ગુણોત્તર $\frac{3}{5}$ આપેલ છે,તેથી:
$\frac{\text{Area}_1}{\text{Area}_2} = \left( \frac{3}{5} \right)^2 = \frac{9}{25}$
કારણ કે $\frac{9}{25} \neq \frac{6}{5}$,તેથી આપેલ વિધાન ખોટું છે.
35
Easy
આપેલ આકૃતિમાં,જો $\angle D = \angle C$ હોય,તો શું તે સત્ય છે કે $\triangle ADE \sim \triangle ACB$? શા માટે?
Question diagram

Solution

(N/A) હા,તે સત્ય છે.
$\triangle ADE$ અને $\triangle ACB$ માં:
$1$. $\angle A = \angle A$ (બંને ત્રિકોણમાં સામાન્ય ખૂણો).
$2$. $\angle D = \angle C$ (પ્રશ્નમાં આપેલ છે).
તેથી,$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\triangle ADE \sim \triangle ACB$ થાય.
36
EasyMCQ
શું એવું કહેવું સાચું છે કે જો બે ત્રિકોણોમાં,એક ત્રિકોણનો એક ખૂણો બીજા ત્રિકોણના એક ખૂણાને સમાન હોય અને એક ત્રિકોણની બે બાજુઓ બીજા ત્રિકોણની બે બાજુઓના પ્રમાણમાં હોય,તો તે ત્રિકોણો સમરૂપ છે? તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
A
હા
B
ના
C
નક્કી કરી શકાય નહીં
D
ત્રિકોણના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે

Solution

(B) આ વિધાન $False$ (ખોટું) છે.
$SAS$ (બાજુ-ખૂણો-બાજુ) સમરૂપતાની શરત મુજબ,જો એક ત્રિકોણનો એક ખૂણો બીજા ત્રિકોણના એક ખૂણાને સમાન હોય અને આ ખૂણાઓનો સમાવેશ કરતી બાજુઓ પ્રમાણમાં હોય,તો જ બે ત્રિકોણો સમરૂપ હોય છે.
આપેલ વિધાનમાં,બે બાજુઓ પ્રમાણમાં છે,પરંતુ તે બાજુઓ સમાન ખૂણાનો સમાવેશ કરતી હોવી જરૂરી નથી. તેથી,$SAS$ સમરૂપતાની શરત સંતોષાતી નથી અને ત્રિકોણો સમરૂપ હોવા જરૂરી નથી.
37
Difficult
$\triangle PQR$ માં,$PR^{2} - PQ^{2} = QR^{2}$ અને $M$ એ બાજુ $PR$ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $QM \perp PR$ થાય. સાબિત કરો કે $QM^{2} = PM \times MR$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\triangle PQR$ માં,$PR^{2} - PQ^{2} = QR^{2}$ અને $QM \perp PR$.
સાબિત કરવાનું છે: $QM^{2} = PM \times MR$.
સાબિતી: કારણ કે $PR^{2} - PQ^{2} = QR^{2}$,તેથી $PR^{2} = PQ^{2} + QR^{2}$ થાય.
પાયથાગોરસના પ્રમેયના પ્રતિપ વિધાન મુજબ,$\triangle PQR$ એ $Q$ આગળ કાટખૂણો ધરાવતો ત્રિકોણ છે.
$\triangle QMR$ અને $\triangle PMQ$ માં:
$\angle M = \angle M = 90^{\circ}$ (આપેલ છે કે $QM \perp PR$ અને $\angle PQR = 90^{\circ}$ હોવાથી $\angle MQR + \angle MQP = 90^{\circ}$).
$\angle P + \angle R = 90^{\circ}$ અને $\angle MQR + \angle R = 90^{\circ}$ હોવાથી,$\angle MQR = \angle P$ થાય.
તે જ રીતે,$\angle MQP = \angle R$ થાય.
આમ,$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ $\triangle QMR \sim \triangle PMQ$ થાય.
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{QM}{PM} = \frac{MR}{QM}$.
તેથી,$QM^{2} = PM \times MR$. આમ સાબિત થાય છે.
Solution diagram
38
MediumMCQ
સમલંબ ચતુષ્કોણ $PQRS$ ના વિકર્ણો એકબીજાને બિંદુ $O$ પર છેદે છે. આપેલ છે કે $PQ \parallel RS$ અને $PQ = 3 RS$. ત્રિકોણ $POQ$ અને $ROS$ ના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$3: 1$
B
$9: 5$
C
$7: 1$
D
$9: 1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $PQRS$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $PQ \parallel RS$ અને $PQ = 3 RS$ છે.
$\frac{PQ}{RS} = \frac{3}{1}$ ......$(i)$
$\triangle POQ$ અને $\triangle ROS$ માં:
$\angle SOR = \angle QOP$ [અભિકોણો]
$\angle OSR = \angle OPQ$ [યુગ્મકોણો,કારણ કે $PQ \parallel RS$]
$\therefore \triangle POQ \sim \triangle ROS$ [ખૂ-ખૂ સમરૂપતાની શરત મુજબ]
સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના ગુણધર્મ મુજબ,તેમના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના ગુણોત્તરના વર્ગ જેટલો હોય છે:
$\frac{\text{ar}(\triangle POQ)}{\text{ar}(\triangle ROS)} = \left(\frac{PQ}{RS}\right)^2 = \left(\frac{3}{1}\right)^2 = \frac{9}{1}$
આમ,જરૂરી ગુણોત્તર $9: 1$ છે.
Solution diagram
39
Medium
આપેલ આકૃતિમાં,જો $AB \parallel DC$ હોય અને $AC$ તથા $PQ$ એકબીજાને બિંદુ $O$ પર છેદતા હોય,તો સાબિત કરો કે $OA \cdot CQ = OC \cdot AP$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $AC$ અને $PQ$ એકબીજાને બિંદુ $O$ પર છેદે છે અને $AB \parallel DC$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $OA \cdot CQ = OC \cdot AP$.
સાબિતી:
$\triangle AOP$ અને $\triangle COQ$ માં:
$1$. $\angle AOP = \angle COQ$ (અભિકોણો).
$2$. $\angle OAP = \angle OCQ$ (યુગ્મકોણો,કારણ કે $AB \parallel DC$ અને $AC$ છેદિકા છે).
$3$. $\angle OPA = \angle OQC$ (યુગ્મકોણો,કારણ કે $AB \parallel DC$ અને $PQ$ છેદિકા છે).
તેથી,$\triangle AOP \sim \triangle COQ$ ($AAA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
સમરૂપ ત્રિકોણોની અનુરૂપ બાજુઓ સમપ્રમાણમાં હોય છે:
$\frac{OA}{OC} = \frac{AP}{CQ}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$OA \cdot CQ = OC \cdot AP$.
આમ,સાબિત થાય છે.
40
DifficultMCQ
જો $\triangle ABC \sim \triangle DEF$,$AB = 4 \, cm$,$DE = 6 \, cm$,$EF = 9 \, cm$ અને $FD = 12 \, cm$ હોય,તો $\triangle ABC$ ની પરિમિતિ શોધો ($\text{cm}$ માં).
A
$8$
B
$6$
C
$18$
D
$28$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\triangle ABC \sim \triangle DEF$.
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{AB}{DE} = \frac{BC}{EF} = \frac{AC}{DF}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{4}{6} = \frac{BC}{9} = \frac{AC}{12}$.
હવે,$BC$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{4}{6} = \frac{BC}{9} \implies BC = \frac{4 \times 9}{6} = 6 \, cm$.
$AC$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{4}{6} = \frac{AC}{12} \implies AC = \frac{4 \times 12}{6} = 8 \, cm$.
$\triangle ABC$ ની પરિમિતિ $= AB + BC + AC$.
પરિમિતિ $= 4 + 6 + 8 = 18 \, cm$.
41
DifficultMCQ
આકૃતિમાં,જો $DE \parallel BC$ હોય,તો $\operatorname{ar}(ADE)$ અને $\operatorname{ar}(DECB)$ નો ગુણોત્તર શોધો.
Question diagram
A
$5: 3$
B
$1: 4$
C
$1: 2$
D
$1: 3$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$DE \parallel BC,$ $DE = 6 \, cm$ અને $BC = 12 \, cm.$
$\triangle ABC$ અને $\triangle ADE$ માં,
$\angle ABC = \angle ADE$ [અનુકોણ]
$\angle ACB = \angle AED$ [અનુકોણ]
$\angle A = \angle A$ [સામાન્ય ખૂણો]
તેથી,$\triangle ADE \sim \triangle ABC$ [$AAA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ].
આપણે જાણીએ છીએ કે બે સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર તેમની અનુરૂપ બાજુઓના ગુણોત્તરના વર્ગ બરાબર હોય છે.
$\frac{\operatorname{ar}(ADE)}{\operatorname{ar}(ABC)} = \frac{(DE)^2}{(BC)^2}$
$= \frac{(6)^2}{(12)^2} = \left(\frac{6}{12}\right)^2 = \left(\frac{1}{2}\right)^2 = \frac{1}{4}.$
ધારો કે $\operatorname{ar}(ADE) = k,$ તો $\operatorname{ar}(ABC) = 4k.$
હવે,$\operatorname{ar}(DECB) = \operatorname{ar}(ABC) - \operatorname{ar}(ADE) = 4k - k = 3k.$
તેથી,માંગેલ ગુણોત્તર $\operatorname{ar}(ADE) : \operatorname{ar}(DECB) = k : 3k = 1 : 3$ છે.
42
Medium
આકૃતિમાં,$\Delta ABC$ અને $\Delta AMP$ બે કાટકોણ ત્રિકોણ છે,જે અનુક્રમે $B$ અને $M$ આગળ કાટખૂણો ધરાવે છે. સાબિત કરો કે:
$(i)$ $\Delta ABC \sim \Delta AMP$
$(ii)$ $\frac{CA}{PA} = \frac{BC}{MP}$
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ અને $\Delta AMP$ માં:
$\angle ABC = \angle AMP = 90^{\circ}$ (આપેલ છે)
$\angle A = \angle A$ (સામાન્ય ખૂણો)
તેથી,$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ $\Delta ABC \sim \Delta AMP$ થાય.
બે ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓ સમપ્રમાણમાં હોય છે.
આમ,$\frac{CA}{PA} = \frac{BC}{MP}$.
43
Difficult
$CD$ અને $GH$ એ અનુક્રમે $\angle ACB$ અને $\angle EGF$ ના દ્વિભાજકો છે,જેથી $D$ અને $H$ એ $\Delta ABC$ અને $\Delta EFG$ ની બાજુઓ $AB$ અને $FE$ પર આવેલા છે. જો $\Delta ABC \sim \Delta FEG$ હોય,તો સાબિત કરો કે:
$(i) \frac{CD}{GH} = \frac{AC}{FG}$
$(ii) \Delta DCB \sim \Delta HGE$
$(iii) \Delta DCA \sim \Delta HGF$

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $\Delta ABC \sim \Delta FEG$.
તેથી,$\angle A = \angle F, \angle B = \angle E,$ અને $\angle ACB = \angle FGE$.
કારણ કે $\angle ACB = \angle FGE,$ તેથી તેમના દ્વિભાજકો પણ સમાન થાય.
તેથી,$\angle ACD = \angle FGH$ (ખૂણાનો દ્વિભાજક).
અને,$\angle DCB = \angle HGE$ (ખૂણાનો દ્વિભાજક).
$(i)$ $\Delta DCA$ અને $\Delta HGF$ માં:
$\angle A = \angle F$ (આપેલ છે)
$\angle ACD = \angle FGH$ (ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ)
તેથી,$\Delta DCA \sim \Delta HGF$ ($AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
ત્રિકોણો સમરૂપ હોવાથી,તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{CD}{GH} = \frac{AC}{FG}$.
$(ii)$ $\Delta DCB$ અને $\Delta HGE$ માં:
$\angle DCB = \angle HGE$ (ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ)
$\angle B = \angle E$ (આપેલ છે)
તેથી,$\Delta DCB \sim \Delta HGE$ ($AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
$(iii)$ $\Delta DCA$ અને $\Delta HGF$ માં:
$\angle A = \angle F$ (આપેલ છે)
$\angle ACD = \angle FGH$ (ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ)
તેથી,$\Delta DCA \sim \Delta HGF$ ($AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
Solution diagram
44
Medium
આકૃતિમાં,$E$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુ $CB$ ને લંબાવતા મળતું બિંદુ છે,જેમાં $AB = AC$ છે. જો $AD \perp BC$ અને $EF \perp AC$ હોય,તો સાબિત કરો કે $\Delta ABD \sim \Delta ECF$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABC$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $AB = AC$ છે.
$AB = AC$ હોવાથી,તેમની સામેના ખૂણાઓ સમાન હોય છે,તેથી $\angle ABC = \angle ACB$.
$E$ એ $CB$ ને લંબાવતા મળતું બિંદુ હોવાથી,$\angle ABC$ અને $\angle ACB$ સમાન છે.
$\Delta ABD$ અને $\Delta ECF$ માં:
$1$. $\angle ADB = \angle EFC = 90^{\circ}$ (આપેલ છે).
$2$. $\angle ABD = \angle ECF$ (કારણ કે $\angle ABC = \angle ACB$ અને $\angle ECF$ એ $\angle ACB$ સાથે સંબંધિત છે).
તેથી,$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta ABD \sim \Delta ECF$.
45
Difficult
ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ $AB$ અને $BC$ તથા મધ્યગા $AD$ એ $\Delta PQR$ ની બાજુઓ $PQ$ અને $QR$ તથા મધ્યગા $PM$ ને અનુક્રમે પ્રમાણમાં છે (આકૃતિ જુઓ). સાબિત કરો કે $\Delta ABC \sim \Delta PQR$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ માં,$\frac{AB}{PQ} = \frac{BC}{QR} = \frac{AD}{PM}$.
$AD$ અને $PM$ મધ્યગાઓ હોવાથી,$D$ અને $M$ એ અનુક્રમે $BC$ અને $QR$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
તેથી,$BD = \frac{BC}{2}$ અને $QM = \frac{QR}{2}$.
આ કિંમતો આપેલ ગુણોત્તરમાં મૂકતા:
$\frac{AB}{PQ} = \frac{2BD}{2QM} = \frac{AD}{PM} \Rightarrow \frac{AB}{PQ} = \frac{BD}{QM} = \frac{AD}{PM}$.
$\Delta ABD$ અને $\Delta PQM$ માં:
$\frac{AB}{PQ} = \frac{BD}{QM} = \frac{AD}{PM}$ (ઉપર સાબિત કર્યું).
તેથી,$SSS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ $\Delta ABD \sim \Delta PQM$.
આનો અર્થ એ છે કે $\angle B = \angle Q$ (સમરૂપ ત્રિકોણોના અનુરૂપ ખૂણાઓ).
હવે,$\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ માં:
$1$. $\frac{AB}{PQ} = \frac{BC}{QR}$ (આપેલ છે)
$2$. $\angle B = \angle Q$ (ઉપર સાબિત કર્યું)
તેથી,$SAS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ $\Delta ABC \sim \Delta PQR$.
Solution diagram
46
Easy
$D$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુ $BC$ પરનું એક બિંદુ છે,જેથી $\angle ADC = \angle BAC$ થાય. સાબિત કરો કે $CA^2 = CB \cdot CD$.

Solution

(N/A) $\triangle ADC$ અને $\triangle BAC$ માં:
$\angle ADC = \angle BAC$ (આપેલ છે)
$\angle ACD = \angle BCA$ (સામાન્ય ખૂણો)
તેથી,$\triangle ADC \sim \triangle BAC$ ($AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
આપણે જાણીએ છીએ કે સમરૂપ ત્રિકોણની અનુરૂપ બાજુઓ પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,$\frac{CA}{CB} = \frac{CD}{CA}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા,$CA^2 = CB \cdot CD$ મળે છે.
47
Difficult
ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ $AB$ અને $AC$ તથા મધ્યગા $AD$ એ બીજા ત્રિકોણ $PQR$ ની બાજુઓ $PQ$ અને $PR$ તથા મધ્યગા $PM$ ને અનુક્રમે પ્રમાણમાં છે. સાબિત કરો કે $\Delta ABC \sim \Delta PQR$.

Solution

(A) આપેલ છે કે,
$\frac{AB}{PQ} = \frac{AC}{PR} = \frac{AD}{PM}$
ધારો કે $AD$ અને $PM$ ને અનુક્રમે બિંદુ $E$ અને $L$ સુધી લંબાવીએ,જેથી $AD = DE$ અને $PM = ML$ થાય. ત્યારબાદ,$B$ ને $E$ સાથે,$C$ ને $E$ સાથે,$Q$ ને $L$ સાથે અને $R$ ને $L$ સાથે જોડો.
આપણે જાણીએ છીએ કે મધ્યગા સામેની બાજુને દુભાગે છે. તેથી,$BD = DC$ અને $QM = MR$.
વળી,$AD = DE$ (રચના મુજબ) અને $PM = ML$ (રચના મુજબ).
ચતુષ્કોણ $ABEC$ માં,વિકર્ણો $AE$ અને $BC$ એકબીજાને બિંદુ $D$ પર દુભાગે છે. તેથી,ચતુષ્કોણ $ABEC$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
$\therefore AC = BE$ અને $AB = EC$ (સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓ સમાન હોય છે).
તે જ રીતે,આપણે સાબિત કરી શકીએ કે ચતુષ્કોણ $PQLR$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે અને $PR = QL, PQ = LR$.
આપેલ છે કે $\frac{AB}{PQ} = \frac{AC}{PR} = \frac{AD}{PM}$.
$\Rightarrow \frac{AB}{PQ} = \frac{BE}{QL} = \frac{2AD}{2PM}$
$\Rightarrow \frac{AB}{PQ} = \frac{BE}{QL} = \frac{AE}{PL}$
$\therefore \Delta ABE \sim \Delta PQL$ ($SSS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
આપણે જાણીએ છીએ કે સમરૂપ ત્રિકોણના અનુરૂપ ખૂણાઓ સમાન હોય છે.
$\therefore \angle BAE = \angle QPL \dots(1)$
તે જ રીતે,સાબિત કરી શકાય કે $\Delta AEC \sim \Delta PLR$ અને $\angle CAE = \angle RPL \dots(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$\angle BAE + \angle CAE = \angle QPL + \angle RPL$
$\Rightarrow \angle CAB = \angle RPQ \dots(3)$
$\Delta ABC$ અને $\Delta PQR$ માં:
$\frac{AB}{PQ} = \frac{AC}{PR}$ (આપેલ છે)
$\angle CAB = \angle RPQ$ (સમીકરણ $(3)$ નો ઉપયોગ કરતા)
$\therefore \Delta ABC \sim \Delta PQR$ ($SAS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
Solution diagram
48
MediumMCQ
$6\, m$ લંબાઈનો એક ઉભો થાંભલો જમીન પર $4\, m$ લાંબો પડછાયો પાડે છે અને તે જ સમયે એક ટાવર $28\, m$ લાંબો પડછાયો પાડે છે. ટાવરની ઊંચાઈ શોધો. ($m$ માં)
A
$32$
B
$38$
C
$42$
D
$51$

Solution

(C) ધારો કે $AB$ એ ટાવરની ઊંચાઈ છે અને $CD$ એ થાંભલાની ઊંચાઈ છે.
ધારો કે $BE$ એ ટાવરનો પડછાયો છે અને $DF$ એ થાંભલાનો પડછાયો છે.
સૂર્યના કિરણો એક જ સમયે સમાન ખૂણે પડતા હોવાથી,વસ્તુઓ અને તેમના પડછાયાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણો સમરૂપ હોય છે.
તેથી,$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ $\triangle ABE \sim \triangle CDF$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે તેમની અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન હોય છે:
$\frac{AB}{CD} = \frac{BE}{DF}$
આપેલ છે કે $CD = 6\, m$,$DF = 4\, m$,અને $BE = 28\, m$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{AB}{6} = \frac{28}{4}$
$\frac{AB}{6} = 7$
$AB = 7 \times 6 = 42\, m$.
આમ,ટાવરની ઊંચાઈ $42\, m$ છે.
Solution diagram
49
Medium
જો $AD$ અને $PM$ એ અનુક્રમે ત્રિકોણ $ABC$ અને $PQR$ ની મધ્યગાઓ હોય,જ્યાં $\Delta ABC \sim \Delta PQR$ હોય,તો સાબિત કરો કે $\frac{AB}{PQ} = \frac{AD}{PM}.$

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $\Delta ABC \sim \Delta PQR.$
આપણે જાણીએ છીએ કે સમરૂપ ત્રિકોણની અનુરૂપ બાજુઓ પ્રમાણમાં હોય છે.
$\frac{AB}{PQ} = \frac{AC}{PR} = \frac{BC}{QR} \dots(1)$
વળી,$\angle A = \angle P, \angle B = \angle Q, \angle C = \angle R \dots(2)$
$AD$ અને $PM$ મધ્યગાઓ હોવાથી,તેઓ સામેની બાજુઓને બે સમાન ભાગમાં વિભાજિત કરે છે.
$BD = \frac{BC}{2}$ અને $QM = \frac{QR}{2} \dots(3)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(3)$ પરથી,આપણને મળે છે
$\frac{AB}{PQ} = \frac{BC/2}{QR/2} = \frac{BD}{QM} \dots(4)$
$\Delta ABD$ અને $\Delta PQM$ માં,
$\angle B = \angle Q$ [સમીકરણ $(2)$ નો ઉપયોગ કરતા]
$\frac{AB}{PQ} = \frac{BD}{QM}$ [સમીકરણ $(4)$ નો ઉપયોગ કરતા]
$\therefore \Delta ABD \sim \Delta PQM$ ($SAS$ સમરૂપતાની શરત મુજબ)
$\Rightarrow \frac{AB}{PQ} = \frac{BD}{QM} = \frac{AD}{PM}$
Solution diagram
50
Medium
આકૃતિમાં,રેખાખંડ $XY$ એ $\Delta ABC$ ની બાજુ $AC$ ને સમાંતર છે અને તે ત્રિકોણને સમાન ક્ષેત્રફળવાળા બે ભાગમાં વિભાજિત કરે છે. ગુણોત્તર $\frac{AX}{AB}$ શોધો.
Question diagram

Solution

(D) અહીં $XY \parallel AC$ આપેલ છે.
$\angle BXY = \angle A$ અને $\angle BYX = \angle C$ (અનુકોણ).
તેથી,$\Delta ABC \sim \Delta XBY$ ($AA$ સમરૂપતાની શરત).
$\frac{\operatorname{ar}(ABC)}{\operatorname{ar}(XBY)} = \left(\frac{AB}{XB}\right)^2$ (સમરૂપ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના ગુણોત્તરનું પ્રમેય).
$XY$ ત્રિકોણને સમાન ક્ષેત્રફળવાળા બે ભાગમાં વિભાજિત કરે છે,તેથી $\operatorname{ar}(ABC) = 2 \operatorname{ar}(XBY)$.
$\frac{\operatorname{ar}(ABC)}{\operatorname{ar}(XBY)} = \frac{2}{1}$.
તેથી,$\left(\frac{AB}{XB}\right)^2 = \frac{2}{1}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{AB}{XB} = \frac{\sqrt{2}}{1}$.
વ્યસ્ત લેતા,$\frac{XB}{AB} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
હવે,$\frac{AX}{AB} = \frac{AB - XB}{AB} = 1 - \frac{XB}{AB} = 1 - \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2} - 1}{\sqrt{2}}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા,$\frac{AX}{AB} = \frac{(\sqrt{2} - 1) \cdot \sqrt{2}}{\sqrt{2} \cdot \sqrt{2}} = \frac{2 - \sqrt{2}}{2}$.

Triangles — Criteria for Similarity of Triangles · Frequently Asked Questions

1Are these Triangles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Triangles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.