અ Gujarati

Perpendicular from the Centre to a Chord Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Circles · Perpendicular from the Centre to a Chord

25+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 25 of 25 questions in Gujarati

1
Medium
ધારો કે તમને એક વર્તુળ આપવામાં આવ્યું છે. તેનું કેન્દ્ર શોધવા માટેની રચના આપો.

Solution

(N/A) રચનાના પગલાં:
$I.$ આપેલા વર્તુળ પર કોઈપણ ત્રણ બિંદુઓ લો. ધારો કે આ બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ છે.
$II.$ $AB$ અને $BC$ ને જોડો.
$III.$ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક $PQ$ દોરો.
$IV.$ $BC$ નો લંબદ્વિભાજક $RS$ એવી રીતે દોરો કે તે $PQ$ ને $O$ બિંદુમાં છેદે.
આમ,$O$ એ આપેલા વર્તુળનું જરૂરી કેન્દ્ર છે.
Solution diagram
2
Difficult
જો બે વર્તુળો બે બિંદુઓમાં છેદતા હોય,તો સાબિત કરો કે તેમના કેન્દ્રો સામાન્ય જીવાના લંબદ્વિભાજક પર આવેલા છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $O$ અને $O^{\prime}$ કેન્દ્રવાળા બે વર્તુળો છે જે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે છે.
$AB$ એ બે વર્તુળોની સામાન્ય જીવા છે અને $OO^{\prime}$ એ કેન્દ્રોને જોડતો રેખાખંડ છે. ધારો કે $OO^{\prime}$ અને $AB$ એકબીજાને $M$ બિંદુમાં છેદે છે.
$OO^{\prime}$ એ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે તે સાબિત કરવા માટે,આપણે $OA, OB, O^{\prime}A$ અને $O^{\prime}B$ ને જોડીએ છીએ.
$\Delta OAO^{\prime}$ અને $\Delta OBO^{\prime}$ માં:
$OA = OB$ (એક જ વર્તુળની ત્રિજ્યાઓ)
$O^{\prime}A = O^{\prime}B$ (એક જ વર્તુળની ત્રિજ્યાઓ)
$OO^{\prime} = OO^{\prime}$ (સામાન્ય બાજુ)
$SSS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta OAO^{\prime} \cong \Delta OBO^{\prime}$.
તેથી,$\angle 1 = \angle 2$ ($CPCT$ દ્વારા).
હવે,$\Delta AOM$ અને $\Delta BOM$ માં:
$OA = OB$ (એક જ વર્તુળની ત્રિજ્યાઓ)
$OM = OM$ (સામાન્ય બાજુ)
$\angle 1 = \angle 2$ (ઉપર સાબિત કર્યા મુજબ)
$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta AOM \cong \Delta BOM$.
તેથી,$AM = BM$ ($CPCT$ દ્વારા) અને $\angle 3 = \angle 4$ ($CPCT$ દ્વારા).
$AB$ એ રેખાખંડ હોવાથી,$\angle 3 + \angle 4 = 180^{\circ}$ (રૈખિક જોડના ખૂણા).
આમ,$2 \angle 3 = 180^{\circ} \Rightarrow \angle 3 = 90^{\circ}$.
$\angle 3 = \angle 4 = 90^{\circ}$ અને $AM = BM$ હોવાથી,$OO^{\prime}$ એ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
Solution diagram
3
Medium
જો એક રેખા બે સમકેન્દ્રી વર્તુળો (એક જ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળો) ને,જેનું કેન્દ્ર $O$ છે,તેને $A, B, C$ અને $D$ માં છેદે,તો સાબિત કરો કે $AB = CD$.
Question diagram

Solution

(N/A) અમારી પાસે સામાન્ય કેન્દ્ર $O$ વાળા બે વર્તુળો છે.
એક રેખા $\ell$ બહારના વર્તુળને $A$ અને $D$ માં અને અંદરના વર્તુળને $B$ અને $C$ માં છેદે છે. $AB = CD$ સાબિત કરવા માટે,ચાલો આપણે $OM \perp \ell$ દોરીએ.
બહારના વર્તુળ માટે,
$\because OM \perp \ell$,અને કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,
$\therefore AM = MD$ --- $(1)$
અંદરના વર્તુળ માટે,
$\because OM \perp \ell$,
$\therefore BM = MC$ --- $(2)$
$(1)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતા,આપણને મળે છે:
$AM - BM = MD - MC$
$AB = CD$
આમ,સાબિત થાય છે.
Solution diagram
4
MediumMCQ
$AD$ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે અને $AB$ એ જીવા છે. જો $AD = 34 \, cm$ અને $AB = 30 \, cm$ હોય,તો વર્તુળના કેન્દ્રથી $AB$ નું અંતર ($cm$ માં) શોધો:
A
$17$
B
$15$
C
$8$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે $O$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે. $OP \perp AB$ દોરો.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી:
$AP = \frac{1}{2} \times AB = \frac{1}{2} \times 30 = 15 \, cm$.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $OA = \frac{AD}{2} = \frac{34}{2} = 17 \, cm$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta OPA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$OP^2 + AP^2 = OA^2$
$OP^2 + 15^2 = 17^2$
$OP^2 + 225 = 289$
$OP^2 = 289 - 225 = 64$
$OP = \sqrt{64} = 8 \, cm$.
આમ,વર્તુળના કેન્દ્રથી જીવા $AB$ નું અંતર $8 \, cm$ છે.
Solution diagram
5
MediumMCQ
આકૃતિમાં,જો $OA = 5 \text{ cm}$,$AB = 8 \text{ cm}$ અને $OD$ એ $AB$ ને લંબ હોય,તો $CD$ નું મૂલ્ય ($\text{cm}$ માં) કેટલું થાય?
Question diagram
A
$4$
B
$3$
C
$5$
D
$2$

Solution

(D) વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી:
$AC = \frac{1}{2} \times AB = \frac{1}{2} \times 8 \text{ cm} = 4 \text{ cm}$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OCA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$OC^2 + AC^2 = OA^2$
$OC^2 + 4^2 = 5^2$
$OC^2 + 16 = 25$
$OC^2 = 25 - 16 = 9$
$OC = \sqrt{9} = 3 \text{ cm}$.
અહીં $OD$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે,તેથી $OD = OA = 5 \text{ cm}$.
આમ,$CD = OD - OC = 5 \text{ cm} - 3 \text{ cm} = 2 \text{ cm}$.
Solution diagram
6
Medium
જો વર્તુળ $PXAQBY$ ની જીવા $AB$ નો લંબદ્વિભાજક વર્તુળને $P$ અને $Q$ માં છેદે,તો સાબિત કરો કે ચાપ $PXA \cong$ ચાપ $PYB$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $PQ$ એ વર્તુળની જીવા $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે,જે વર્તુળને $P$ અને $Q$ માં છેદે છે. ધારો કે $M$ એ $PQ$ અને $AB$ નું છેદબિંદુ છે.
સાબિત કરવાનું છે: ચાપ $PXA \cong$ ચાપ $PYB$.
સાબિતી:
$\Delta APM$ અને $\Delta BPM$ માં:
$1$. $AM = BM$ (કારણ કે $PQ$ એ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે)
$2$. $\angle AMP = \angle BMP = 90^{\circ}$ (આપેલ છે)
$3$. $PM = PM$ (સામાન્ય બાજુ)
તેથી,$SAS$ એકરૂપતાની શરત મુજબ $\Delta APM \cong \Delta BPM$.
આનો અર્થ એ છે કે $CPCT$ મુજબ $AP = BP$.
વર્તુળની જીવાઓ $AP$ અને $BP$ સમાન હોવાથી,તેમની અનુરૂપ ચાપો એકરૂપ હોય છે.
આમ,ચાપ $PXA \cong$ ચાપ $PYB$.
Solution diagram
7
Difficult
જો વર્તુળની બે જીવાઓના મધ્યબિંદુઓને જોડતો રેખાખંડ વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતો હોય,તો સાબિત કરો કે તે બે જીવાઓ સમાંતર છે.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $AB$ અને $CD$ એ $O$ કેન્દ્રવાળા વર્તુળની બે જીવાઓ છે. $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ અનુક્રમે $L$ અને $M$ છે.
સાબિત કરવાનું છે: $AB \parallel CD$
સાબિતી: કારણ કે $L$ એ જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $OL \perp AB$,અથવા $\angle ALO = 90^{\circ}$.
[કારણ કે વર્તુળના કેન્દ્રને જીવાના મધ્યબિંદુ સાથે જોડતી રેખા જીવાને લંબ હોય છે]
તે જ રીતે,$\angle CMO = 90^{\circ}$.
તેથી,$\angle ALO = \angle CMO = 90^{\circ}$.
આ ખૂણાઓ છેદિકા $LM$ દ્વારા રેખાઓ $AB$ અને $CD$ પર બનતા અનુકોણ છે,અને તે સમાન હોવાથી,રેખાઓ સમાંતર હોવી જોઈએ.
તેથી,$AB \parallel CD$.
આમ,સાબિત થાય છે.
Solution diagram
8
Difficult
$O$ અને $O'$ કેન્દ્ર ધરાવતા બે વર્તુળો બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે. $A$ (અથવા $B$) માંથી પસાર થતી અને $OO'$ ને સમાંતર એક રેખા $PQ$ દોરવામાં આવે છે જે વર્તુળોને $P$ અને $Q$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $PQ = 2 OO'$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $O$ અને $O'$ કેન્દ્ર ધરાવતા બે વર્તુળો $A$ અને $B$ માં છેદે છે. $A$ માંથી પસાર થતી અને $OO'$ ને સમાંતર રેખા $PQ$ દોરવામાં આવી છે,જે વર્તુળોને $P$ અને $Q$ માં છેદે છે.
સાબિત કરવાનું છે: $PQ = 2 OO'$.
રચના: $OC \perp PA$ અને $O'D \perp AQ$ દોરો.
સાબિતી:
$1$. વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી:
$PA = 2 CA$ (કારણ કે $OC \perp PA$) $...(1)$
$AQ = 2 AD$ (કારણ કે $O'D \perp AQ$) $...(2)$
$2$. સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$PA + AQ = 2 CA + 2 AD$
$PQ = 2(CA + AD)$
$3$. $PQ \parallel OO'$,$OC \perp PQ$,અને $O'D \perp PQ$ હોવાથી,ચતુષ્કોણ $CDO'O$ એક લંબચોરસ છે.
તેથી,$CD = OO'$.
$4$. સમીકરણ $PQ = 2(CA + AD)$ માં $CD = OO'$ મૂકતા:
$PQ = 2 CD = 2 OO'$.
આમ,$PQ = 2 OO'$ સાબિત થાય છે.
Solution diagram
9
Easy
સાબિત કરો કે વર્તુળની અંદર આપેલા બિંદુમાંથી પસાર થતી વર્તુળની તમામ જીવાઓ પૈકી,જે જીવા તે બિંદુમાંથી પસાર થતા વ્યાસને લંબ હોય તે સૌથી નાની હોય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $P$ એ $O$ કેન્દ્રવાળા વર્તુળની અંદર આપેલું બિંદુ છે. $P$ માંથી પસાર થતા વ્યાસ $XY$ ને લંબ જીવા $AB$ દોરો. ધારો કે $CD$ એ $P$ માંથી પસાર થતી અન્ય કોઈ જીવા છે. $O$ માંથી $CD$ પર લંબ $ON$ દોરો.
$\Delta ONP$ માં,$\angle ONP = 90^{\circ}$ છે. $OP$ કર્ણ હોવાથી,$OP > ON$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે કેન્દ્રની નજીકની જીવા,કેન્દ્રથી દૂરની જીવા કરતા મોટી હોય છે.
અહીં $ON < OP$ હોવાથી (જ્યાં $OP$ એ જીવા $AB$ નું કેન્દ્રથી અંતર છે),જીવા $CD$ એ જીવા $AB$ કરતા કેન્દ્રથી વધુ દૂર છે.
તેથી,$CD > AB$ થાય.
બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો,$P$ માંથી પસાર થતી તમામ જીવાઓ પૈકી $AB$ સૌથી નાની જીવા છે.
Solution diagram
10
Medium
આકૃતિમાં,$OD$ એ $O$ કેન્દ્રવાળા વર્તુળની જીવા $AB$ ને લંબ છે. જો $BC$ વ્યાસ હોય,તો સાબિત કરો કે $CA = 2OD$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપણી પાસે $O$ કેન્દ્રવાળું એક વર્તુળ છે. $BC$ એ વ્યાસ છે અને $AB$ એ જીવા છે,જ્યાં $OD \perp AB$ છે. $AC$ ને જોડો.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે. તેથી,$D$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$O$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર હોવાથી,$O$ એ વ્યાસ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$\triangle ABC$ માં,$O$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $D$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી,$OD$ એ $\triangle ABC$ ની બે બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડતો રેખાખંડ છે.
મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણની બે બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડતો રેખાખંડ ત્રીજી બાજુને સમાંતર હોય છે અને તેની લંબાઈ ત્રીજી બાજુ કરતા અડધી હોય છે.
તેથી,$OD \parallel CA$ અને $OD = \frac{1}{2} CA$.
આમ,$CA = 2OD$.
11
Medium
$AB$ અને $CD$ એ $P$ કેન્દ્રિત વર્તુળની બે સમાંતર જીવાઓ છે. $l$ એ જીવા $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે. સાબિત કરો કે $l$ એ જીવા $CD$ ને દુભાગે છે.

Solution

(N/A) $1$. ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $P$ છે. $l$ એ જીવા $AB$ નો લંબદ્વિભાજક હોવાથી,તે વર્તુળના કેન્દ્ર $P$ માંથી પસાર થાય છે.
$2$. આપણને આપેલ છે કે $AB \parallel CD$.
$3$. $l$ એ $AB$ ને લંબ હોવાથી $(l \perp AB)$ અને $AB \parallel CD$ હોવાથી,તે સાબિત થાય છે કે $l$ એ $CD$ ને પણ લંબ છે $(l \perp CD)$.
$4$. વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી અને જીવાને લંબ રેખા તે જીવાને દુભાગે છે.
$5$. $l$ એ કેન્દ્ર $P$ માંથી પસાર થાય છે અને $CD$ ને લંબ છે,તેથી $l$ એ જીવા $CD$ ને દુભાગે છે.
12
Medium
$AB$ અને $XY$ એ $P$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળની બે જીવાઓ છે. કેન્દ્ર $P$ માંથી પસાર થતી રેખા $l$ એ જીવા $AB$ અને $XY$ બંનેને દુભાગે છે. સાબિત કરો કે $AB \parallel XY$.

Solution

(N/A) $1$. ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $P$ છે. રેખા $l$ એ $P$ માંથી પસાર થાય છે અને $AB$ ને બિંદુ $M$ માં તથા $XY$ ને બિંદુ $N$ માં છેદે છે.
$2$. રેખા $l$ જીવા $AB$ ને $M$ માં દુભાગે છે,તેથી પ્રમેય મુજબ 'વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવાને દુભાગવા દોરેલી રેખા જીવાને લંબ હોય છે',એટલે કે $PM \perp AB$. તેથી,$\angle PMA = 90^{\circ}$.
$3$. તેવી જ રીતે,રેખા $l$ જીવા $XY$ ને $N$ માં દુભાગે છે,તેથી $PN \perp XY$. તેથી,$\angle PNY = 90^{\circ}$.
$4$. $M, P$ અને $N$ એક જ રેખા $l$ પર આવેલા હોવાથી,$\angle PMA$ અને $\angle PNY$ એ રેખા $l$ દ્વારા $AB$ અને $XY$ ને છેદવાથી બનતા અનુકોણ છે.
$5$. $\angle PMA = 90^{\circ}$ અને $\angle PNY = 90^{\circ}$ હોવાથી,અનુકોણ સમાન છે $(\angle PMA = \angle PNY = 90^{\circ})$.
$6$. તેથી,અનુકોણની પૂર્વધારણાના પ્રતીપ મુજબ,$AB \parallel XY$ થાય.
13
DifficultMCQ
$P$ એ $20\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું કેન્દ્ર છે. $AB$ એ વર્તુળની એક જીવા છે. જો $AB = 32\, cm$ હોય,તો કેન્દ્ર $P$ થી જીવા $AB$ નું અંતર શોધો.
A
$9$
B
$14$
C
$12$
D
$7$

Solution

(C) $P$ માંથી $PM \perp AB$ દોરો. $PA$ ને જોડો.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે.
$\therefore AM = MB = \frac{1}{2} AB = \frac{1}{2} \times 32 = 16\, cm$.
$PA$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે,તેથી $PA = 20\, cm$.
$\Delta PMA$ માં,$\angle M = 90^{\circ}$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$PA^2 = PM^2 + AM^2$.
$\therefore PM^2 = PA^2 - AM^2 = (20)^2 - (16)^2 = 400 - 256 = 144$.
$\therefore PM = \sqrt{144} = 12\, cm$.
આમ,કેન્દ્ર $P$ થી જીવા $AB$ નું અંતર $12\, cm$ છે.
Solution diagram
14
MediumMCQ
$P$ કેન્દ્રિત વર્તુળમાં $AB$ એક જીવા છે. જો ત્રિજ્યાની લંબાઈ $17\,cm$ હોય અને $AB = 30\,cm$ હોય,તો કેન્દ્ર $P$ થી $AB$ નું અંતર શોધો. ($,cm$ માં)
A
$7$
B
$8$
C
$6$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે $P$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે અને $AB$ એ $30\,cm$ લંબાઈની જીવા છે.
કેન્દ્ર $P$ માંથી જીવા $AB$ પર લંબ $PM$ દોરો.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે.
તેથી,$AM = MB = \frac{AB}{2} = \frac{30}{2} = 15\,cm$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PMA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$PA^2 = PM^2 + AM^2$.
અહીં ત્રિજ્યા $PA = 17\,cm$ અને $AM = 15\,cm$ આપેલ છે.
$17^2 = PM^2 + 15^2$.
$289 = PM^2 + 225$.
$PM^2 = 289 - 225 = 64$.
$PM = \sqrt{64} = 8\,cm$.
આમ,કેન્દ્ર $P$ થી જીવા $AB$ નું અંતર $8\,cm$ છે.
15
MediumMCQ
$P$ કેન્દ્રવાળા વર્તુળમાં,જીવા $AB$ ની લંબાઈ $40 \, cm$ છે. $AB$ એ કેન્દ્ર $P$ થી $21 \, cm$ ના અંતરે આવેલી છે,તો વર્તુળનો વ્યાસ શોધો. ($, cm$ માં)
A
$58$
B
$60$
C
$82$
D
$49$

Solution

(A) ધારો કે $P$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે અને $AB$ એ $40 \, cm$ લંબાઈની જીવા છે.
ધારો કે $M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે.
તેથી,$AM = MB = \frac{40}{2} = 20 \, cm$.
કેન્દ્રથી જીવાનું અંતર $PM = 21 \, cm$ આપેલ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PMA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$PA^2 = PM^2 + AM^2$
$PA^2 = 21^2 + 20^2$
$PA^2 = 441 + 400 = 841$
$PA = \sqrt{841} = 29 \, cm$.
અહીં,$PA$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા $(r)$ છે.
વ્યાસ $(d)$ = $2 \times r = 2 \times 29 = 58 \, cm$.
16
MediumMCQ
$AB$ અને $CD$ એ $P$ કેન્દ્રિત વર્તુળની બે સમાંતર જીવાઓ છે. કેન્દ્ર $P$ એ બે જીવાઓ $AB$ અને $CD$ ની વચ્ચે નથી. જો $AB = 40\,cm$,$CD = 30\,cm$ અને વર્તુળની ત્રિજ્યા $25\,cm$ હોય,તો $AB$ અને $CD$ વચ્ચેનું અંતર શોધો. ($,cm$ માં)
A
$5$
B
$6$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) ધારો કે $P$ એ $25\,cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું કેન્દ્ર છે.
ધારો કે $M$ અને $N$ એ અનુક્રમે જીવા $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી $AM = MB = AB/2 = 40/2 = 20\,cm$ અને $CN = ND = CD/2 = 30/2 = 15\,cm$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PMA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $PM^2 + AM^2 = PA^2 \implies PM^2 + 20^2 = 25^2 \implies PM^2 = 625 - 400 = 225 \implies PM = 15\,cm$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PNC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $PN^2 + CN^2 = PC^2 \implies PN^2 + 15^2 = 25^2 \implies PN^2 = 625 - 225 = 400 \implies PN = 20\,cm$.
કેન્દ્ર $P$ એ જીવાઓની વચ્ચે ન હોવાથી,જીવાઓ વચ્ચેનું અંતર $|PN - PM| = |20 - 15| = 5\,cm$ થશે.
17
MediumMCQ
$AB$ અને $CD$ એ $P$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળની બે સમાંતર જીવાઓ છે. વળી,કેન્દ્ર $P$ એ જીવાઓ $AB$ અને $CD$ ની વચ્ચે આવેલું છે. જો $AB = 20\,cm$,$CD = 48\,cm$ અને વર્તુળની ત્રિજ્યા $26\,cm$ હોય,તો $AB$ અને $CD$ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$23$
B
$30$
C
$34$
D
$36$

Solution

(C) ધારો કે $P$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે અને $r = 26\,cm$ એ ત્રિજ્યા છે.
કેન્દ્ર $P$ માંથી જીવાઓ $AB$ અને $CD$ પર અનુક્રમે લંબ $PM$ અને $PN$ દોરો.
કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી:
$AM = MB = \frac{AB}{2} = \frac{20}{2} = 10\,cm$
$CN = ND = \frac{CD}{2} = \frac{48}{2} = 24\,cm$
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PMA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$PM^2 + AM^2 = PA^2$
$PM^2 + 10^2 = 26^2$
$PM^2 = 676 - 100 = 576$
$PM = \sqrt{576} = 24\,cm$
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PNC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$PN^2 + CN^2 = PC^2$
$PN^2 + 24^2 = 26^2$
$PN^2 = 676 - 576 = 100$
$PN = \sqrt{100} = 10\,cm$
કેન્દ્ર $P$ એ જીવાઓની વચ્ચે હોવાથી,$AB$ અને $CD$ વચ્ચેનું અંતર $PM + PN = 24 + 10 = 34\,cm$ થાય.
18
MediumMCQ
વર્તુળની બે જીવાઓના મધ્યબિંદુઓને જોડતી રેખા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે. સાબિત કરો કે તે જીવાઓ સમાંતર છે.
A
જીવાઓ સમાંતર છે.
B
જીવાઓ લંબ છે.
C
જીવાઓની લંબાઈ સમાન છે.
D
જીવાઓ સમાંતર નથી.

Solution

(A) ધારો કે $AB$ અને $CD$ એ $O$ કેન્દ્રવાળા વર્તુળની બે જીવાઓ છે. ધારો કે $M$ અને $N$ એ અનુક્રમે જીવા $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
આપેલ છે કે રેખા $MN$ કેન્દ્ર $O$ માંથી પસાર થાય છે.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવાના મધ્યબિંદુને જોડતો રેખાખંડ જીવાને લંબ હોય છે. તેથી,$OM \perp AB$,જેનો અર્થ છે કે $\angle OMA = 90^{\circ}$.
તે જ રીતે,$N$ એ $CD$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$ON \perp CD$,જેનો અર્થ છે કે $\angle ONC = 90^{\circ}$.
બિંદુઓ $M, O, N$ એક જ રેખા પર હોવાથી (કારણ કે રેખા $MN$ કેન્દ્ર $O$ માંથી પસાર થાય છે),રેખા $MN$ એ જીવા $AB$ અને $CD$ ની છેદિકા તરીકે કામ કરે છે.
અહીં $\angle OMA$ અને $\angle ONC$ એ છેદિકાની એક જ તરફના અંતઃકોણો છે,જેનો સરવાળો $90^{\circ} + 90^{\circ} = 180^{\circ}$ થાય છે.
છેદિકાની એક જ તરફના અંતઃકોણોનો સરવાળો $180^{\circ}$ હોવાથી,જીવા $AB$ અને $CD$ સમાંતર છે.
19
MediumMCQ
$P$ કેન્દ્રિત વર્તુળમાં,વ્યાસની લંબાઈ $20 \, cm$ છે અને $AB$ એ કેન્દ્રથી $6 \, cm$ અંતરે આવેલી જીવા છે,તો $AB = $ ........ $cm$.
A
$8$
B
$16$
C
$12$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ છે કે વર્તુળનો વ્યાસ $20 \, cm$ છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = \frac{20}{2} = 10 \, cm$ થાય.
ધારો કે $M$ એ જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે જેથી $PM \perp AB$ થાય. કેન્દ્ર $P$ થી જીવા $AB$ નું અંતર $PM = 6 \, cm$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PMA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$PA^2 = PM^2 + AM^2$
$10^2 = 6^2 + AM^2$
$100 = 36 + AM^2$
$AM^2 = 100 - 36 = 64$
$AM = \sqrt{64} = 8 \, cm$.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી $AB = 2 \times AM = 2 \times 8 = 16 \, cm$.
20
MediumMCQ
$P$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળમાં,જીવા $AB$ નું કેન્દ્ર $P$ થી અંતર $20 \, cm$ છે. જો $AB = 96 \, cm$ હોય,તો વર્તુળની ત્રિજ્યા .......... $cm$ થાય.
A
$52$
B
$26$
C
$39$
D
$13$

Solution

(A) ધારો કે $P$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે અને $AB$ એ જીવા છે. ધારો કે $M$ એ જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે જેથી $PM \perp AB$ થાય.
આપેલ છે કે જીવાનું કેન્દ્રથી અંતર $PM = 20 \, cm$ છે.
જીવાની લંબાઈ $AB = 96 \, cm$ છે.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી $AM = MB = \frac{AB}{2} = \frac{96}{2} = 48 \, cm$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PMA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$PA^2 = PM^2 + AM^2$.
અહીં,$PA$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા $(r)$ છે.
$r^2 = 20^2 + 48^2$.
$r^2 = 400 + 2304 = 2704$.
$r = \sqrt{2704} = 52 \, cm$.
આમ,વર્તુળની ત્રિજ્યા $52 \, cm$ છે.
21
MediumMCQ
$P$ કેન્દ્રિત વર્તુળનો વ્યાસ $70 \, cm$ છે. જીવા $AB$ નું વર્તુળના કેન્દ્રથી અંતર $21 \, cm$ હોય,તો $AB = \dots \, cm$.
A
$49$
B
$56$
C
$40$
D
$28$

Solution

(B) આપેલ છે: વર્તુળનો વ્યાસ $d = 70 \, cm$.
ત્રિજ્યા $r = \frac{d}{2} = \frac{70}{2} = 35 \, cm$.
ધારો કે $M$ એ જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે જેથી $PM \perp AB$ થાય.
કેન્દ્રથી જીવાનું અંતર $PM = 21 \, cm$ છે.
કાટ્રાયંગલ $\triangle PMA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$PA^2 = PM^2 + AM^2$
$35^2 = 21^2 + AM^2$
$1225 = 441 + AM^2$
$AM^2 = 1225 - 441 = 784$
$AM = \sqrt{784} = 28 \, cm$.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી $AB = 2 \times AM = 2 \times 28 = 56 \, cm$.
22
EasyMCQ
વર્તુળ પરના કોઈપણ બે બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડને વર્તુળની ........ કહેવામાં આવે છે.
A
ચાપ
B
જીવા
C
ત્રિજ્યા
D
વ્યાસ

Solution

(B) વર્તુળ પરના કોઈપણ બે બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડને વર્તુળની જીવા કહેવામાં આવે છે. જો આ જીવા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય,તો તેને વ્યાસ કહેવામાં આવે છે,જે વર્તુળની સૌથી મોટી જીવા છે.
23
EasyMCQ
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને ........... છે.
A
વ્યાસ
B
ત્રિજ્યા
C
ચાપ
D
દ્વિભાજે

Solution

(D) પ્રમેય મુજબ,વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દ્વિભાજે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
24
MediumMCQ
$17 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,જીવાની લંબાઈ $30 \, cm$ છે,તો વર્તુળના કેન્દ્રથી જીવાનું અંતર શોધો. ($, cm$ માં)
A
$8$
B
$12$
C
$9$
D
$6$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $O$ અને ત્રિજ્યા $r = 17 \, cm$ છે. ધારો કે $AB$ એ $30 \, cm$ લંબાઈની જીવા છે.
કેન્દ્ર $O$ માંથી જીવા $AB$ પર લંબ $OM$ દોરો.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે.
તેથી,$AM = MB = \frac{AB}{2} = \frac{30}{2} = 15 \, cm$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OMA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$OA^2 = OM^2 + AM^2$.
કિંમતો મૂકતા: $17^2 = OM^2 + 15^2$.
$289 = OM^2 + 225$.
$OM^2 = 289 - 225 = 64$.
$OM = \sqrt{64} = 8 \, cm$.
આમ,કેન્દ્રથી જીવાનું અંતર $8 \, cm$ છે.
25
MediumMCQ
$13 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,કેન્દ્રથી $12 \, cm$ અંતરે આવેલી જીવાની લંબાઈ શોધો. ($, cm$ માં)
A
$2$
B
$10$
C
$5$
D
$25$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $O$ છે અને ત્રિજ્યા $r = 13 \, cm$ છે. ધારો કે $AB$ એ જીવા છે જે કેન્દ્રથી $OM = 12 \, cm$ અંતરે આવેલી છે,જ્યાં $OM \perp AB$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OMA$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$OA^2 = OM^2 + AM^2$
$13^2 = 12^2 + AM^2$
$169 = 144 + AM^2$
$AM^2 = 169 - 144 = 25$
$AM = \sqrt{25} = 5 \, cm$.
વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી જીવા પર દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી જીવા $AB$ ની લંબાઈ $= 2 \times AM = 2 \times 5 = 10 \, cm$ થાય.

Circles — Perpendicular from the Centre to a Chord · Frequently Asked Questions

1Are these Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.