અ Gujarati

Operations on Real Numbers Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Number Systems · Operations on Real Numbers

102+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 102 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
નીચેના દરેકનો છેદ સંમેયીકરણ કરો અને $\sqrt{2}=1.414, \sqrt{3}=1.732$ અને $\sqrt{5}=2.236$ લઈને દશાંશના ત્રણ સ્થાન સુધી કિંમત શોધો.
$\frac{1}{\sqrt{3}+\sqrt{2}}$
A
$0.678$
B
$0.318$
C
$0.918$
D
$0.568$

Solution

(B) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(\sqrt{3}-\sqrt{2})$ વડે ગુણો.
$\frac{1}{\sqrt{3}+\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{3}+\sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{\sqrt{3}-\sqrt{2}}$
છેદમાં $(a+b)(a-b) = a^2 - b^2$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{(\sqrt{3})^2 - (\sqrt{2})^2}$
$= \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{3-2}$
$= \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{1} = \sqrt{3}-\sqrt{2}$
હવે,આપેલી કિંમતો $\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{2} = 1.414$ મૂકતા:
$= 1.732 - 1.414$
$= 0.318$
52
DifficultMCQ
જો $a = 5 + 2\sqrt{6}$ અને $b = \frac{1}{a}$ હોય,તો $a^2 + b^2$ ની કિંમત શું થશે?
A
$48$
B
$98$
C
$32$
D
$108$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a = 5 + 2\sqrt{6}$.
$b = \frac{1}{a}$ હોવાથી,આપણે છેદનું સંમેયીકરણ કરીએ:
$b = \frac{1}{5 + 2\sqrt{6}} \times \frac{5 - 2\sqrt{6}}{5 - 2\sqrt{6}} = \frac{5 - 2\sqrt{6}}{5^2 - (2\sqrt{6})^2} = \frac{5 - 2\sqrt{6}}{25 - 24} = 5 - 2\sqrt{6}$.
આપણે $a^2 + b^2$ શોધવાનું છે. નિત્યસમ $a^2 + b^2 = (a + b)^2 - 2ab$ નો ઉપયોગ કરતા:
પ્રથમ,$a + b = (5 + 2\sqrt{6}) + (5 - 2\sqrt{6}) = 10$ મેળવીએ.
ત્યારબાદ,$ab = (5 + 2\sqrt{6})(5 - 2\sqrt{6}) = 5^2 - (2\sqrt{6})^2 = 25 - 24 = 1$ મેળવીએ.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$a^2 + b^2 = (10)^2 - 2(1) = 100 - 2 = 98$.
53
DifficultMCQ
સાદું રૂપ આપો: $\frac{7 \sqrt{3}}{\sqrt{10}+\sqrt{3}}-\frac{2 \sqrt{5}}{\sqrt{6}+\sqrt{5}}-\frac{3 \sqrt{2}}{\sqrt{15}+3 \sqrt{2}}$
A
$10$
B
$0$
C
$-1$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિનું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે દરેક પદના છેદનું સંમેયીકરણ કરીશું:
$\frac{7 \sqrt{3}}{\sqrt{10}+\sqrt{3}} \times \frac{\sqrt{10}-\sqrt{3}}{\sqrt{10}-\sqrt{3}} = \frac{7 \sqrt{3}(\sqrt{10}-\sqrt{3})}{10-3} = \frac{7 \sqrt{3}(\sqrt{10}-\sqrt{3})}{7} = \sqrt{30}-3$
$\frac{2 \sqrt{5}}{\sqrt{6}+\sqrt{5}} \times \frac{\sqrt{6}-\sqrt{5}}{\sqrt{6}-\sqrt{5}} = \frac{2 \sqrt{5}(\sqrt{6}-\sqrt{5})}{6-5} = 2 \sqrt{30}-10$
$\frac{3 \sqrt{2}}{\sqrt{15}+3 \sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{15}-3 \sqrt{2}}{\sqrt{15}-3 \sqrt{2}} = \frac{3 \sqrt{2}(\sqrt{15}-3 \sqrt{2})}{15-18} = \frac{3 \sqrt{30}-18}{-3} = -\sqrt{30}+6$
હવે,આ કિંમતોને મૂળ પદાવલિમાં મૂકતા:
$(\sqrt{30}-3) - (2 \sqrt{30}-10) - (-\sqrt{30}+6)$
$= \sqrt{30}-3-2 \sqrt{30}+10+\sqrt{30}-6$
$= (\sqrt{30}-2 \sqrt{30}+\sqrt{30}) + (-3+10-6)$
$= 0 + 1 = 1$
54
MediumMCQ
જો $\sqrt{2}=1.414$ અને $\sqrt{3}=1.732$ હોય,તો $\frac{4}{3\sqrt{3}-2\sqrt{2}}+\frac{3}{3\sqrt{3}+2\sqrt{2}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2.063$
B
$1.063$
C
$2.563$
D
$1.563$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $\frac{4}{3\sqrt{3}-2\sqrt{2}}+\frac{3}{3\sqrt{3}+2\sqrt{2}}$
છેદ સમાન કરતા $(3\sqrt{3}-2\sqrt{2})(3\sqrt{3}+2\sqrt{2})$:
$= \frac{4(3\sqrt{3}+2\sqrt{2}) + 3(3\sqrt{3}-2\sqrt{2})}{(3\sqrt{3})^2 - (2\sqrt{2})^2}$
$= \frac{12\sqrt{3} + 8\sqrt{2} + 9\sqrt{3} - 6\sqrt{2}}{27 - 8}$
$= \frac{21\sqrt{3} + 2\sqrt{2}}{19}$
$\sqrt{3}=1.732$ અને $\sqrt{2}=1.414$ ની કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{21(1.732) + 2(1.414)}{19}$
$= \frac{36.372 + 2.828}{19}$
$= \frac{39.2}{19} \approx 2.063$
55
DifficultMCQ
જો $a = \frac{3+\sqrt{5}}{2}$ હોય,તો $a^{2} + \frac{1}{a^{2}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$7$
C
$9$
D
$11$

Solution

(B) આપેલ છે,$a = \frac{3+\sqrt{5}}{2}$.
પ્રથમ,$a^{2}$ ની ગણતરી કરો:
$a^{2} = \left(\frac{3+\sqrt{5}}{2}\right)^{2} = \frac{9 + 5 + 6\sqrt{5}}{4} = \frac{14 + 6\sqrt{5}}{4} = \frac{7 + 3\sqrt{5}}{2}$.
ત્યારબાદ,છેદનું સંમેયીકરણ કરીને $\frac{1}{a^{2}}$ ની ગણતરી કરો:
$\frac{1}{a^{2}} = \frac{2}{7 + 3\sqrt{5}} = \frac{2(7 - 3\sqrt{5})}{(7 + 3\sqrt{5})(7 - 3\sqrt{5})} = \frac{2(7 - 3\sqrt{5})}{49 - 45} = \frac{2(7 - 3\sqrt{5})}{4} = \frac{7 - 3\sqrt{5}}{2}$.
અંતે,$a^{2}$ અને $\frac{1}{a^{2}}$ નો સરવાળો કરો:
$a^{2} + \frac{1}{a^{2}} = \frac{7 + 3\sqrt{5}}{2} + \frac{7 - 3\sqrt{5}}{2} = \frac{7 + 3\sqrt{5} + 7 - 3\sqrt{5}}{2} = \frac{14}{2} = 7$.
56
MediumMCQ
જો $x=\frac{\sqrt{3}+\sqrt{2}}{\sqrt{3}-\sqrt{2}}$ અને $y=\frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{\sqrt{3}+\sqrt{2}}$ હોય,તો $x^{2}+y^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$100$
B
$8$
C
$98$
D
$52$

Solution

(C) $x$ માટે છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$x = \frac{\sqrt{3}+\sqrt{2}}{\sqrt{3}-\sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{3}+\sqrt{2}}{\sqrt{3}+\sqrt{2}} = \frac{(\sqrt{3}+\sqrt{2})^{2}}{3-2} = 3+2+2\sqrt{6} = 5+2\sqrt{6}$.
તે જ રીતે,$y$ માટે:
$y = \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{\sqrt{3}+\sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{\sqrt{3}-\sqrt{2}} = \frac{(\sqrt{3}-\sqrt{2})^{2}}{3-2} = 3+2-2\sqrt{6} = 5-2\sqrt{6}$.
હવે,$x+y$ અને $xy$ ની ગણતરી કરતા:
$x+y = (5+2\sqrt{6}) + (5-2\sqrt{6}) = 10$.
$xy = (5+2\sqrt{6})(5-2\sqrt{6}) = 5^{2} - (2\sqrt{6})^{2} = 25 - 24 = 1$.
નિત્યસમ $x^{2}+y^{2} = (x+y)^{2} - 2xy$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x^{2}+y^{2} = (10)^{2} - 2(1) = 100 - 2 = 98$.
57
Medium
$\frac{2}{9}$ અને $\frac{2}{7}$ ની વચ્ચે ચાર સંમેય સંખ્યાઓ શોધો.

Solution

(N/A) $\frac{2}{9}$ અને $\frac{2}{7}$ ની વચ્ચે સંમેય સંખ્યાઓ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદ સમાન કરીએ છીએ. $9$ અને $7$ નો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ $63$ છે.
$\frac{2}{9} = \frac{2 \times 7}{9 \times 7} = \frac{14}{63}$
$\frac{2}{7} = \frac{2 \times 9}{7 \times 9} = \frac{18}{63}$
$14$ અને $18$ ની વચ્ચે માત્ર ત્રણ પૂર્ણાંકો $(15, 16, 17)$ હોવાથી,આપણે અંશ અને છેદને $2$ વડે ગુણીએ છીએ.
$\frac{14}{63} = \frac{14 \times 2}{63 \times 2} = \frac{28}{126}$
$\frac{18}{63} = \frac{18 \times 2}{63 \times 2} = \frac{36}{126}$
હવે,આપણે $\frac{28}{126}$ અને $\frac{36}{126}$ ની વચ્ચે કોઈપણ ચાર સંમેય સંખ્યાઓ પસંદ કરી શકીએ છીએ,જેમ કે $\frac{29}{126}, \frac{30}{126}, \frac{31}{126}$ અને $\frac{32}{126}$.
તેનું અતિસંક્ષિપ્ત રૂપ આપતા,આપણને $\frac{29}{126}, \frac{5}{21}, \frac{31}{126}$ અને $\frac{16}{63}$ મળે છે.
58
MediumMCQ
$\frac{2}{3}$ અને $\frac{4}{5}$ ની વચ્ચેની ત્રણ સંમેય સંખ્યાઓ શોધો.
A
$\frac{21}{30}, \frac{22}{30}, \frac{23}{30}$
B
$\frac{31}{45}, \frac{32}{45}, \frac{33}{45}$
C
$\frac{11}{15}, \frac{12}{15}, \frac{13}{15}$
D
$\frac{1}{2}, \frac{2}{3}, \frac{3}{4}$

Solution

(A) $\frac{2}{3}$ અને $\frac{4}{5}$ ની વચ્ચેની ત્રણ સંમેય સંખ્યાઓ શોધવા માટે,સૌ પ્રથમ $3$ અને $5$ નો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધીને છેદ સમાન કરો,જે $15$ છે.
અપૂર્ણાંકોને રૂપાંતરિત કરો: $\frac{2}{3} = \frac{2 \times 5}{3 \times 5} = \frac{10}{15}$ અને $\frac{4}{5} = \frac{4 \times 3}{5 \times 3} = \frac{12}{15}$.
આપણને ત્રણ સંખ્યાઓની જરૂર હોવાથી,બંને અપૂર્ણાંકના અંશ અને છેદને $(3 + 1) = 4$ (અથવા $3$ થી મોટી કોઈપણ સંખ્યા) વડે ગુણો.
$\frac{10}{15} = \frac{10 \times 4}{15 \times 4} = \frac{40}{60}$ અને $\frac{12}{15} = \frac{12 \times 4}{15 \times 4} = \frac{48}{60}$.
$\frac{40}{60}$ અને $\frac{48}{60}$ ની વચ્ચેની ત્રણ સંમેય સંખ્યાઓ $\frac{41}{60}, \frac{42}{60}$ અને $\frac{43}{60}$ છે.
59
MediumMCQ
$\frac{1}{7}$ અને $\frac{3}{7}$ ની વચ્ચે ત્રણ સંમેય સંખ્યાઓ શોધો.
A
$\frac{3}{21}, \frac{4}{21}, \frac{5}{21}$
B
$\frac{3}{14}, \frac{4}{14}, \frac{5}{14}$
C
$\frac{2}{7}, \frac{3}{7}, \frac{4}{7}$
D
$\frac{1}{14}, \frac{2}{14}, \frac{3}{14}$

Solution

(B) $\frac{1}{7}$ અને $\frac{3}{7}$ ની વચ્ચે ત્રણ સંમેય સંખ્યાઓ શોધવા માટે,આપણે બંને અપૂર્ણાંકોના અંશ અને છેદને $(3 + 1) = 4$ અથવા તેનાથી મોટી કોઈપણ પૂર્ણાંક સંખ્યા વડે ગુણી શકીએ છીએ જેથી તેમની વચ્ચેનો તફાવત વધે.
$2$ વડે ગુણતા (કારણ કે $2$ એ $1$ અને $3$ ની વચ્ચે છે):
$\frac{1}{7} = \frac{1 \times 2}{7 \times 2} = \frac{2}{14}$
$\frac{3}{7} = \frac{3 \times 2}{7 \times 2} = \frac{6}{14}$
$\frac{2}{14}$ અને $\frac{6}{14}$ ની વચ્ચેની સંમેય સંખ્યાઓ $\frac{3}{14}, \frac{4}{14}$ અને $\frac{5}{14}$ છે.
આમ,ત્રણ સંમેય સંખ્યાઓ $\frac{3}{14}, \frac{2}{7}$ અને $\frac{5}{14}$ છે.
60
Easy
$\frac{2}{7}$ અને $\frac{2}{5}$ ની વચ્ચે પાંચ સંમેય સંખ્યાઓ શોધો.

Solution

$\frac{2}{7}$ અને $\frac{2}{5}$ ની વચ્ચે પાંચ સંમેય સંખ્યાઓ શોધવા માટે,સૌ પ્રથમ આપણે $7$ અને $5$ નો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધીને છેદ સમાન બનાવીશું,જે $35$ છે.
$\frac{2}{7} = \frac{2 \times 5}{7 \times 5} = \frac{10}{35}$
$\frac{2}{5} = \frac{2 \times 7}{5 \times 7} = \frac{14}{35}$
આપણને પાંચ સંમેય સંખ્યાઓની જરૂર હોવાથી,આપણે બંને અપૂર્ણાંકોના અંશ અને છેદને $6$ (અથવા $5$ થી મોટી કોઈપણ સંખ્યા) વડે ગુણી શકીએ છીએ:
$\frac{10 \times 6}{35 \times 6} = \frac{60}{210}$
$\frac{14 \times 6}{35 \times 6} = \frac{84}{210}$
હવે,આપણે $\frac{60}{210}$ અને $\frac{84}{210}$ ની વચ્ચેની કોઈપણ પાંચ સંમેય સંખ્યાઓ પસંદ કરી શકીએ છીએ,જેમ કે $\frac{61}{210}, \frac{62}{210}, \frac{63}{210}, \frac{64}{210}, \text{ અને } \frac{65}{210}$.
61
MediumMCQ
$-\frac{2}{3}$ અને $\frac{1}{5}$ ની વચ્ચે પાંચ સંમેય સંખ્યાઓ શોધો.
A
-$1$/$2$,-$1$/$3$,-$1$/$4$,-$1$/$5$,-$1$/$6$
B
-$1$/$3$,-$2$/$9$,-$1$/$9$,$0$,$1$/$9$
C
-$1$/$2$,-$1$/$4$,-$1$/$6$,-$1$/$8$,-$1$/$10$
D
-$1$/$5$,-$2$/$15$,-$1$/$15$,$0$,$1$/$15$

Solution

(B) $-\frac{2}{3}$ અને $\frac{1}{5}$ ની વચ્ચે પાંચ સંમેય સંખ્યાઓ શોધવા માટે,સૌ પ્રથમ $3$ અને $5$ નો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ શોધીને છેદ સમાન કરો,જે $15$ છે.
$-\frac{2}{3} = -\frac{2 \times 5}{3 \times 5} = -\frac{10}{15}$
$\frac{1}{5} = \frac{1 \times 3}{5 \times 3} = \frac{3}{15}$
હવે,આપણે $-\frac{10}{15}$ અને $\frac{3}{15}$ ની વચ્ચે પાંચ સંમેય સંખ્યાઓ શોધવાની છે.
$-10$ અને $3$ ની વચ્ચેના પૂર્ણાંકો $-9, -8, -7, -6, -5, -4, -3, -2, -1, 0, 1, 2$ છે.
આપણે આમાંથી કોઈપણ પાંચ પસંદ કરી શકીએ છીએ,ઉદાહરણ તરીકે: $-\frac{9}{15}, -\frac{8}{15}, -\frac{7}{15}, -\frac{6}{15}, -\frac{5}{15}$.
તેનું અતિસંક્ષિપ્ત રૂપ આપતા,આપણને મળે છે: $-\frac{3}{5}, -\frac{8}{15}, -\frac{7}{15}, -\frac{2}{5}, -\frac{1}{3}$.
62
Easy
નીચેનું વિધાન સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો:
દરેક પૂર્ણ સંખ્યા એ સંમેય સંખ્યા છે.

Solution

(TRUE) આ વિધાન સત્ય છે.
પૂર્ણ સંખ્યા એ $W = \{0, 1, 2, 3, ...\}$ ગણની કોઈપણ સંખ્યા છે.
સંમેય સંખ્યાની વ્યાખ્યા મુજબ,જે સંખ્યાને $\frac{p}{q}$ સ્વરૂપમાં દર્શાવી શકાય,જ્યાં $p$ અને $q$ પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ છે અને $q \neq 0$ હોય,તેને સંમેય સંખ્યા કહેવાય છે.
કોઈપણ પૂર્ણ સંખ્યા $n$ ને $\frac{n}{1}$ તરીકે લખી શકાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$0 = \frac{0}{1}$,$1 = \frac{1}{1}$,$2 = \frac{2}{1}$,વગેરે.
આમ,દરેક પૂર્ણ સંખ્યાને બે પૂર્ણાંકોના ગુણોત્તર તરીકે દર્શાવી શકાતી હોવાથી,દરેક પૂર્ણ સંખ્યા એ સંમેય સંખ્યા છે.
63
MediumMCQ
$4 \sqrt{3}+2 \sqrt{5}$ અને $6 \sqrt{3}-4 \sqrt{5}$ નો સરવાળો કરો.
A
$10 \sqrt{3}-2 \sqrt{5}$
B
$10 \sqrt{3}+2 \sqrt{5}$
C
$2 \sqrt{3}-2 \sqrt{5}$
D
$10 \sqrt{3}+6 \sqrt{5}$

Solution

(A) આપેલ પદોનો સરવાળો કરવા માટે,આપણે $\sqrt{3}$ અને $\sqrt{5}$ વાળા સજાતીય પદોને સાથે જૂથબદ્ધ કરીશું.
$(4 \sqrt{3}+2 \sqrt{5})+(6 \sqrt{3}-4 \sqrt{5})$
$= (4 \sqrt{3}+6 \sqrt{3}) + (2 \sqrt{5}-4 \sqrt{5})$
$= (4+6) \sqrt{3} + (2-4) \sqrt{5}$
$= 10 \sqrt{3} - 2 \sqrt{5}$
64
EasyMCQ
$3 \sqrt{7}$ અને $5 \sqrt{7}$ નો ગુણાકાર કરો.
A
$15 \sqrt{7}$
B
$105$
C
$15 \sqrt{14}$
D
$35$

Solution

(B) $3 \sqrt{7}$ અને $5 \sqrt{7}$ નો ગુણાકાર કરવા માટે,આપણે નીચેના પગલાં અનુસરીએ છીએ:
પગલું $1$: સહગુણકો (વર્ગમૂળની બહારની સંખ્યાઓ) નો ગુણાકાર કરો: $3 \times 5 = 15$.
પગલું $2$: વર્ગમૂળ વાળા પદોનો ગુણાકાર કરો: $\sqrt{7} \times \sqrt{7} = 7$.
પગલું $3$: પગલું $1$ અને પગલું $2$ ના પરિણામોનો ગુણાકાર કરો: $15 \times 7 = 105$.
તેથી,$3 \sqrt{7} \times 5 \sqrt{7} = 105$.
65
EasyMCQ
$12 \sqrt{30}$ ને $3 \sqrt{5}$ વડે ભાગો.
A
$4 \sqrt{6}$
B
$3 \sqrt{6}$
C
$4 \sqrt{5}$
D
$2 \sqrt{6}$

Solution

(A) $12 \sqrt{30}$ ને $3 \sqrt{5}$ વડે ભાગવા માટે,આપણે તેને અપૂર્ણાંક તરીકે લખીએ છીએ:
$\frac{12 \sqrt{30}}{3 \sqrt{5}}$
આપણે સહગુણકોનું સાદું રૂપ આપી શકીએ છીએ: $\frac{12}{3} = 4$.
ત્યારબાદ,આપણે $\frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}} = \sqrt{\frac{a}{b}}$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને વર્ગમૂળનું સાદું રૂપ આપીએ છીએ:
$\sqrt{\frac{30}{5}} = \sqrt{6}$
આ બંનેને જોડતા,આપણને $4 \times \sqrt{6} = 4 \sqrt{6}$ મળે છે.
66
EasyMCQ
નીચેની પદાવલિનું સાદું રૂપ આપો: $(3+\sqrt{5})(4-\sqrt{11})$
A
$12-3\sqrt{11}+4\sqrt{5}-\sqrt{55}$
B
$12+3\sqrt{11}-4\sqrt{5}+\sqrt{55}$
C
$12-3\sqrt{11}-4\sqrt{5}+\sqrt{55}$
D
$12+3\sqrt{11}+4\sqrt{5}+\sqrt{55}$

Solution

(A) પદાવલિ $(3+\sqrt{5})(4-\sqrt{11})$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે ગુણાકારના વિભાજનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીશું:
$(3+\sqrt{5})(4-\sqrt{11}) = 3(4-\sqrt{11}) + \sqrt{5}(4-\sqrt{11})$
$= (3 \times 4) - (3 \times \sqrt{11}) + (\sqrt{5} \times 4) - (\sqrt{5} \times \sqrt{11})$
$= 12 - 3\sqrt{11} + 4\sqrt{5} - \sqrt{5 \times 11}$
$= 12 - 3\sqrt{11} + 4\sqrt{5} - \sqrt{55}$
67
EasyMCQ
નીચેના પદાવલિનું સાદું રૂપ આપો: $(\sqrt{15}+\sqrt{7})(\sqrt{15}-\sqrt{7})$
A
$8$
B
$22$
C
$15$
D
$7$

Solution

(A) પદાવલિ $(\sqrt{15}+\sqrt{7})(\sqrt{15}-\sqrt{7})$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે બીજગણિતીય નિત્યસમ $(a+b)(a-b) = a^2 - b^2$ નો ઉપયોગ કરીશું.
અહીં,$a = \sqrt{15}$ અને $b = \sqrt{7}$ છે.
નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$(\sqrt{15})^2 - (\sqrt{7})^2 = 15 - 7 = 8$.
68
EasyMCQ
નીચેની પદાવલિનું સાદું રૂપ આપો: $(\sqrt{11}-\sqrt{3})^{2}$
A
$14-2\sqrt{33}$
B
$14+2\sqrt{33}$
C
$8-2\sqrt{33}$
D
$14-\sqrt{33}$

Solution

(A) પદાવલિ $(\sqrt{11}-\sqrt{3})^{2}$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે બીજગણિતીય નિત્યસમ $(a-b)^{2} = a^{2} - 2ab + b^{2}$ નો ઉપયોગ કરીશું.
અહીં,$a = \sqrt{11}$ અને $b = \sqrt{3}$ છે.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$(\sqrt{11}-\sqrt{3})^{2} = (\sqrt{11})^{2} - 2(\sqrt{11})(\sqrt{3}) + (\sqrt{3})^{2}$
$= 11 - 2\sqrt{11 \times 3} + 3$
$= 11 - 2\sqrt{33} + 3$
$= 14 - 2\sqrt{33}$
69
Easy
નીચેની પદાવલિના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{30}{5 \sqrt{3}-3 \sqrt{5}}$

Solution

(N/A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(5 \sqrt{3} + 3 \sqrt{5})$ વડે ગુણો.
$\frac{30}{5 \sqrt{3}-3 \sqrt{5}} = \frac{30}{5 \sqrt{3}-3 \sqrt{5}} \times \frac{5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5}}{5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5}}$
$= \frac{30(5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5})}{(5 \sqrt{3})^{2}-(3 \sqrt{5})^{2}}$
$= \frac{30(5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5})}{75-45}$
$= \frac{30(5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5})}{30}$
$= 5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5}$
70
Medium
નીચે આપેલી સંખ્યાના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{1}{5+2 \sqrt{3}}$

Solution

(A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(5-2 \sqrt{3})$ વડે ગુણો.
$\frac{1}{5+2 \sqrt{3}} = \frac{1}{5+2 \sqrt{3}} \times \frac{5-2 \sqrt{3}}{5-2 \sqrt{3}}$
છેદમાં નિત્યસમ $(a+b)(a-b) = a^2 - b^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{5-2 \sqrt{3}}{(5)^2 - (2 \sqrt{3})^2}$
$= \frac{5-2 \sqrt{3}}{25 - (4 \times 3)}$
$= \frac{5-2 \sqrt{3}}{25 - 12}$
$= \frac{5-2 \sqrt{3}}{13}$
71
Medium
નીચેની પદાવલિના છેદનું સંમેયીકરણ કરો: $\frac{n^{2}}{\sqrt{m^{2}+n^{2}}+m}$

Solution

છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી (conjugate) એટલે કે $\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m$ વડે ગુણો.
$\frac{n^{2}}{\sqrt{m^{2}+n^{2}}+m} = \frac{n^{2}}{\sqrt{m^{2}+n^{2}}+m} \times \frac{\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m}{\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m}$
છેદમાં $(a+b)(a-b) = a^{2}-b^{2}$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{n^{2}(\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m)}{(\sqrt{m^{2}+n^{2}})^{2} - (m)^{2}}$
$= \frac{n^{2}(\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m)}{m^{2}+n^{2}-m^{2}}$
$= \frac{n^{2}(\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m)}{n^{2}}$
$= \sqrt{m^{2}+n^{2}}-m$
72
MediumMCQ
જો $\frac{2 \sqrt{6}-\sqrt{5}}{3 \sqrt{5}-2 \sqrt{6}}=a+b \sqrt{30}$ હોય,તો $a$ અને $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$a=\frac{3}{7}, b=\frac{4}{21}$
B
$a=\frac{4}{21}, b=\frac{3}{7}$
C
$a=\frac{3}{7}, b=-\frac{4}{21}$
D
$a=-\frac{3}{7}, b=\frac{4}{21}$

Solution

(A) આપેલ છે: $\frac{2 \sqrt{6}-\sqrt{5}}{3 \sqrt{5}-2 \sqrt{6}}=a+b \sqrt{30}$
છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને $(3 \sqrt{5}+2 \sqrt{6})$ વડે ગુણતા:
$\frac{2 \sqrt{6}-\sqrt{5}}{3 \sqrt{5}-2 \sqrt{6}} \times \frac{3 \sqrt{5}+2 \sqrt{6}}{3 \sqrt{5}+2 \sqrt{6}}=a+b \sqrt{30}$
છેદમાં $(x-y)(x+y) = x^2 - y^2$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{(2 \sqrt{6}-\sqrt{5})(3 \sqrt{5}+2 \sqrt{6})}{(3 \sqrt{5})^{2}-(2 \sqrt{6})^{2}}=a+b \sqrt{30}$
અંશનું વિસ્તરણ કરતા:
$(2 \sqrt{6})(3 \sqrt{5}) + (2 \sqrt{6})(2 \sqrt{6}) - (\sqrt{5})(3 \sqrt{5}) - (\sqrt{5})(2 \sqrt{6}) = 6 \sqrt{30} + 24 - 15 - 2 \sqrt{30} = 9 + 4 \sqrt{30}$
છેદની ગણતરી કરતા:
$(3 \sqrt{5})^2 - (2 \sqrt{6})^2 = 45 - 24 = 21$
તેથી,$\frac{9+4 \sqrt{30}}{21} = a+b \sqrt{30}$
$\frac{9}{21} + \frac{4 \sqrt{30}}{21} = a+b \sqrt{30}$
$\frac{3}{7} + \frac{4}{21} \sqrt{30} = a+b \sqrt{30}$
સંમેય અને અસંમેય ભાગોની સરખામણી કરતા,આપણને $a=\frac{3}{7}$ અને $b=\frac{4}{21}$ મળે છે.
73
Difficult
જો $x = 5 + 2\sqrt{6}$ હોય,તો $x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ અને $x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $x = 5 + 2\sqrt{6}$.
પ્રથમ,$\frac{1}{x}$ શોધો:
$\frac{1}{x} = \frac{1}{5 + 2\sqrt{6}} = \frac{1}{5 + 2\sqrt{6}} \times \frac{5 - 2\sqrt{6}}{5 - 2\sqrt{6}} = \frac{5 - 2\sqrt{6}}{25 - 24} = 5 - 2\sqrt{6}$.
હવે,$x + \frac{1}{x}$ ની ગણતરી કરો:
$x + \frac{1}{x} = (5 + 2\sqrt{6}) + (5 - 2\sqrt{6}) = 10$.
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ શોધવા માટે:
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = (x + \frac{1}{x})^{2} - 2 = (10)^{2} - 2 = 100 - 2 = 98$.
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ શોધવા માટે:
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}} = (x + \frac{1}{x})^{3} - 3(x + \frac{1}{x}) = (10)^{3} - 3(10) = 1000 - 30 = 970$.
74
Easy
$4 \sqrt{6}-8 \sqrt{10}$ અને $3 \sqrt{6}+12 \sqrt{10}$ નો સરવાળો કરો.

Solution

(N/A) આપેલ પદોનો સરવાળો કરવા માટે,આપણે સજાતીય પદોને સાથે લઈએ છીએ:
$(4 \sqrt{6}-8 \sqrt{10}) + (3 \sqrt{6}+12 \sqrt{10})$
$= (4 \sqrt{6} + 3 \sqrt{6}) + (-8 \sqrt{10} + 12 \sqrt{10})$
$= (4 + 3) \sqrt{6} + (-8 + 12) \sqrt{10}$
$= 7 \sqrt{6} + 4 \sqrt{10}$
75
EasyMCQ
$5 \sqrt{3}$ અને $4 \sqrt{12}$ નો ગુણાકાર કરો.
A
$120$
B
$115$
C
$125$
D
$130$

Solution

(A) $5 \sqrt{3}$ અને $4 \sqrt{12}$ નો ગુણાકાર કરવા માટે,આપણે નીચેના પગલાં અનુસરીએ:
$1$. પદાવલિને $(5 \sqrt{3}) \times (4 \sqrt{12})$ તરીકે લખો.
$2$. સહગુણકોનો ગુણાકાર કરો: $5 \times 4 = 20$.
$3$. કરણીઓનો ગુણાકાર કરો: $\sqrt{3} \times \sqrt{12} = \sqrt{3 \times 12} = \sqrt{36}$.
$4$. વર્ગમૂળની ગણતરી કરો: $\sqrt{36} = 6$.
$5$. પરિણામોનો ગુણાકાર કરો: $20 \times 6 = 120$.
તેથી,ગુણાકાર $120$ છે.
76
EasyMCQ
સાદું રૂપ આપો: $5 \sqrt{2} + 2 \sqrt{8} - 3 \sqrt{32} + 4 \sqrt{128}$ ($\sqrt{2}$ માં)
A
$25$
B
$29$
C
$32$
D
$27$

Solution

(B) પદાવલિ $5 \sqrt{2} + 2 \sqrt{8} - 3 \sqrt{32} + 4 \sqrt{128}$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે, આપણે દરેક કરણીના પદને સરળ બનાવીએ:
$1$. $5 \sqrt{2} = 5 \sqrt{2}$
$2$. $2 \sqrt{8} = 2 \sqrt{4 \times 2} = 2 \times 2 \sqrt{2} = 4 \sqrt{2}$
$3$. $3 \sqrt{32} = 3 \sqrt{16 \times 2} = 3 \times 4 \sqrt{2} = 12 \sqrt{2}$
$4$. $4 \sqrt{128} = 4 \sqrt{64 \times 2} = 4 \times 8 \sqrt{2} = 32 \sqrt{2}$
હવે, આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકો:
$5 \sqrt{2} + 4 \sqrt{2} - 12 \sqrt{2} + 32 \sqrt{2}$
સહગુણકોનો સરવાળો અને બાદબાકી કરતા:
$(5 + 4 - 12 + 32) \sqrt{2} = 29 \sqrt{2}$
77
Medium
નીચે આપેલ પદમાં છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{1}{\sqrt{5}-\sqrt{3}}$

Solution

(A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(\sqrt{5} + \sqrt{3})$ વડે ગુણો.
$\frac{1}{\sqrt{5}-\sqrt{3}} \times \frac{\sqrt{5}+\sqrt{3}}{\sqrt{5}+\sqrt{3}}$
$= \frac{\sqrt{5}+\sqrt{3}}{(\sqrt{5})^2 - (\sqrt{3})^2}$
$= \frac{\sqrt{5}+\sqrt{3}}{5 - 3}$
$= \frac{\sqrt{5}+\sqrt{3}}{2}$
78
EasyMCQ
નીચે આપેલી પદાવલિના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{4}{\sqrt{10}+\sqrt{6}}$
A
$\sqrt{10}-\sqrt{6}$
B
$\sqrt{10}+\sqrt{6}$
C
$\frac{\sqrt{10}-\sqrt{6}}{4}$
D
$\frac{\sqrt{10}+\sqrt{6}}{4}$

Solution

(A) $\frac{4}{\sqrt{10}+\sqrt{6}}$ ના છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(\sqrt{10}-\sqrt{6})$ વડે ગુણો.
$\frac{4}{\sqrt{10}+\sqrt{6}} \times \frac{\sqrt{10}-\sqrt{6}}{\sqrt{10}-\sqrt{6}}$
$= \frac{4(\sqrt{10}-\sqrt{6})}{(\sqrt{10})^2 - (\sqrt{6})^2}$
$= \frac{4(\sqrt{10}-\sqrt{6})}{10-6}$
$= \frac{4(\sqrt{10}-\sqrt{6})}{4}$
$= \sqrt{10}-\sqrt{6}$
79
Easy
નીચેના દરેકનો છેદ સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{18}{3 \sqrt{2}-2 \sqrt{3}}$

Solution

(N/A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(3 \sqrt{2} + 2 \sqrt{3})$ વડે ગુણીશું.
$\frac{18}{3 \sqrt{2}-2 \sqrt{3}} \times \frac{3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3}}{3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3}}$
$= \frac{18(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})}{(3 \sqrt{2})^2 - (2 \sqrt{3})^2}$
$= \frac{18(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})}{(9 \times 2) - (4 \times 3)}$
$= \frac{18(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})}{18 - 12}$
$= \frac{18(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})}{6}$
$= 3(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})$
80
Easy
નીચેના દરેકનો છેદ સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{1}{7-4 \sqrt{3}}$

Solution

(A) $\frac{1}{7-4 \sqrt{3}}$ ના છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $7+4 \sqrt{3}$ વડે ગુણીશું.
$\frac{1}{7-4 \sqrt{3}} \times \frac{7+4 \sqrt{3}}{7+4 \sqrt{3}} = \frac{7+4 \sqrt{3}}{(7)^2 - (4 \sqrt{3})^2}$
$= \frac{7+4 \sqrt{3}}{49 - (16 \times 3)}$
$= \frac{7+4 \sqrt{3}}{49 - 48}$
$= \frac{7+4 \sqrt{3}}{1}$
$= 7+4 \sqrt{3}$
81
Easy
નીચેના દરેકના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{3+2 \sqrt{2}}{3-2 \sqrt{2}}$

Solution

$(17+12 \sqrt{2})$ છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(3+2 \sqrt{2})$ વડે ગુણો.
$\frac{3+2 \sqrt{2}}{3-2 \sqrt{2}} \times \frac{3+2 \sqrt{2}}{3+2 \sqrt{2}}$
$= \frac{(3+2 \sqrt{2})^2}{(3)^2 - (2 \sqrt{2})^2}$
$= \frac{3^2 + (2 \sqrt{2})^2 + 2(3)(2 \sqrt{2})}{9 - (4 \times 2)}$
$= \frac{9 + 8 + 12 \sqrt{2}}{9 - 8}$
$= \frac{17 + 12 \sqrt{2}}{1}$
$= 17 + 12 \sqrt{2}$
82
Medium
નીચેના દરેકના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{5-2 \sqrt{6}}{5+2 \sqrt{6}}$

Solution

(A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(5-2 \sqrt{6})$ વડે ગુણો.
$\frac{5-2 \sqrt{6}}{5+2 \sqrt{6}} \times \frac{5-2 \sqrt{6}}{5-2 \sqrt{6}}$
$= \frac{(5-2 \sqrt{6})^2}{(5)^2 - (2 \sqrt{6})^2}$
$= \frac{5^2 - 2(5)(2 \sqrt{6}) + (2 \sqrt{6})^2}{25 - (4 \times 6)}$
$= \frac{25 - 20 \sqrt{6} + 24}{25 - 24}$
$= \frac{49 - 20 \sqrt{6}}{1}$
$= 49 - 20 \sqrt{6}$
83
MediumMCQ
જો $\sqrt{2} = 1.4142$ હોય,તો $\sqrt{5} \div \sqrt{10}$ ની કિંમત ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો.
A
$0.7071$
B
$1.2541$
C
$0.9571$
D
$2.4587$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $\frac{\sqrt{5}}{\sqrt{10}}$ છે.
આને આપણે $\sqrt{\frac{5}{10}} = \sqrt{\frac{1}{2}}$ તરીકે સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
આ $\frac{1}{\sqrt{2}}$ ની બરાબર છે.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા,આપણને $\frac{1}{\sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2}$ મળે છે.
$\sqrt{2} = 1.4142$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $\frac{1.4142}{2} = 0.7071$ મળે છે.
84
MediumMCQ
જો $\sqrt{5} = 2.236$ હોય,તો $\frac{4 - \sqrt{5}}{\sqrt{5}}$ ની કિંમત ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો.
A
$3.921$
B
$0.7888$
C
$0.278$
D
$2.365$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\sqrt{5} = 2.236$.
આપણે $\frac{4 - \sqrt{5}}{\sqrt{5}}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
આ પદાવલિને $\frac{4}{\sqrt{5}} - 1$ તરીકે લખી શકાય.
$\sqrt{5}$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{4}{2.236} - 1$.
$\frac{4}{2.236}$ ની ગણતરી કરતા $\approx 1.788895$ મળે છે.
આ કિંમતમાંથી $1$ બાદ કરતા $1.788895 - 1 = 0.788895$ મળે છે.
ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $0.7889$ મળે છે.
જોકે,$\frac{4 - 2.236}{2.236} = \frac{1.764}{2.236} \approx 0.788886$ ની ગણતરી કરતા,ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી $0.7889$ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$0.7888$ સૌથી નજીકનો જવાબ છે.
85
Difficult
જો $x = 3 + 2\sqrt{2}$ હોય,તો $x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ અને $x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $x = 3 + 2\sqrt{2}$.
પ્રથમ,$\frac{1}{x}$ શોધો:
$\frac{1}{x} = \frac{1}{3 + 2\sqrt{2}} = \frac{1}{3 + 2\sqrt{2}} \times \frac{3 - 2\sqrt{2}}{3 - 2\sqrt{2}} = \frac{3 - 2\sqrt{2}}{9 - 8} = 3 - 2\sqrt{2}$.
હવે,$x + \frac{1}{x}$ ની ગણતરી કરો:
$x + \frac{1}{x} = (3 + 2\sqrt{2}) + (3 - 2\sqrt{2}) = 6$.
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ શોધવા માટે,નિત્યસમ $(x + \frac{1}{x})^{2} = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2$ નો ઉપયોગ કરો:
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = (x + \frac{1}{x})^{2} - 2 = (6)^{2} - 2 = 36 - 2 = 34$.
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ શોધવા માટે,નિત્યસમ $(x + \frac{1}{x})^{3} = x^{3} + \frac{1}{x^{3}} + 3(x + \frac{1}{x})$ નો ઉપયોગ કરો:
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}} = (x + \frac{1}{x})^{3} - 3(x + \frac{1}{x}) = (6)^{3} - 3(6) = 216 - 18 = 198$.
આમ,કિંમતો $34$ અને $198$ છે.
86
MediumMCQ
જો $x = 7 - 4\sqrt{3}$ હોય,તો $x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$146$
B
$184$
C
$176$
D
$194$

Solution

(D) આપેલ છે કે $x = 7 - 4\sqrt{3}$.
પ્રથમ,$\frac{1}{x}$ શોધો:
$\frac{1}{x} = \frac{1}{7 - 4\sqrt{3}}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$\frac{1}{x} = \frac{1}{7 - 4\sqrt{3}} \times \frac{7 + 4\sqrt{3}}{7 + 4\sqrt{3}} = \frac{7 + 4\sqrt{3}}{49 - (16 \times 3)} = \frac{7 + 4\sqrt{3}}{49 - 48} = 7 + 4\sqrt{3}$.
હવે,$x + \frac{1}{x}$ શોધો:
$x + \frac{1}{x} = (7 - 4\sqrt{3}) + (7 + 4\sqrt{3}) = 14$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(x + \frac{1}{x})^{2} = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2$.
તેથી,$x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = (x + \frac{1}{x})^{2} - 2$.
કિંમત મૂકતા:
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = (14)^{2} - 2 = 196 - 2 = 194$.
87
Medium
જો $\frac{\sqrt{7}+\sqrt{5}}{\sqrt{7}-\sqrt{5}}=a+b \sqrt{35}$ હોય,તો $a$ અને $b$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(A) $\frac{\sqrt{7}+\sqrt{5}}{\sqrt{7}-\sqrt{5}}=a+b \sqrt{35}$ ને ઉકેલવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને $(\sqrt{7}+\sqrt{5})$ વડે ગુણીને છેદનું સંમેયીકરણ કરીએ છીએ.
$\frac{\sqrt{7}+\sqrt{5}}{\sqrt{7}-\sqrt{5}} \times \frac{\sqrt{7}+\sqrt{5}}{\sqrt{7}+\sqrt{5}} = \frac{(\sqrt{7}+\sqrt{5})^2}{(\sqrt{7})^2-(\sqrt{5})^2}$
$= \frac{7+5+2\sqrt{35}}{7-5}$
$= \frac{12+2\sqrt{35}}{2}$
$= 6+\sqrt{35}$
$6+\sqrt{35}$ ની સરખામણી $a+b\sqrt{35}$ સાથે કરતા,આપણને $a=6$ અને $b=1$ મળે છે.
88
Medium
સાબિત કરો કે,$\frac{1}{1+\sqrt{2}}+\frac{1}{\sqrt{2}+\sqrt{3}}+\frac{1}{\sqrt{3}+\sqrt{4}}=1$.

Solution

(N/A) આને ઉકેલવા માટે,આપણે પદાવલિના દરેક પદનું સંમેયીકરણ કરીશું.
પગલું $1$: પ્રથમ પદનું સંમેયીકરણ: $\frac{1}{1+\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}+1} \times \frac{\sqrt{2}-1}{\sqrt{2}-1} = \frac{\sqrt{2}-1}{2-1} = \sqrt{2}-1$.
પગલું $2$: બીજા પદનું સંમેયીકરણ: $\frac{1}{\sqrt{2}+\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}+\sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{\sqrt{3}-\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{3-2} = \sqrt{3}-\sqrt{2}$.
પગલું $3$: ત્રીજા પદનું સંમેયીકરણ: $\frac{1}{\sqrt{3}+\sqrt{4}} = \frac{1}{\sqrt{4}+\sqrt{3}} \times \frac{\sqrt{4}-\sqrt{3}}{\sqrt{4}-\sqrt{3}} = \frac{\sqrt{4}-\sqrt{3}}{4-3} = \sqrt{4}-\sqrt{3} = 2-\sqrt{3}$.
પગલું $4$: પરિણામોનો સરવાળો કરો: $(\sqrt{2}-1) + (\sqrt{3}-\sqrt{2}) + (2-\sqrt{3})$.
પગલું $5$: પદાવલિનું સાદું રૂપ આપો: $\sqrt{2} - 1 + \sqrt{3} - \sqrt{2} + 2 - \sqrt{3} = -1 + 2 = 1$.
આમ,પદાવલિનું મૂલ્ય $1$ થાય છે.
89
Medium
જો $\frac{5+3 \sqrt{3}}{7+4 \sqrt{3}}=a+b \sqrt{3}$ હોય,તો $a$ અને $b$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(A) અને $b$ ની કિંમતો શોધવા માટે,આપણે આપેલ પદના છેદનું સંમેયીકરણ કરીએ:
$\frac{5+3 \sqrt{3}}{7+4 \sqrt{3}} \times \frac{7-4 \sqrt{3}}{7-4 \sqrt{3}}$
$= \frac{(5+3 \sqrt{3})(7-4 \sqrt{3})}{(7)^2 - (4 \sqrt{3})^2}$
$= \frac{35 - 20 \sqrt{3} + 21 \sqrt{3} - 12(3)}{49 - 16(3)}$
$= \frac{35 + \sqrt{3} - 36}{49 - 48}$
$= \frac{-1 + \sqrt{3}}{1}$
$= -1 + 1 \sqrt{3}$
આને $a+b \sqrt{3}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = -1$ અને $b = 1$ મળે છે.
90
Medium
જો $x = 2 + \sqrt{3}$ હોય,તો $x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ અને $x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $x = 2 + \sqrt{3}.$
પ્રથમ,$\frac{1}{x} = \frac{1}{2 + \sqrt{3}}$ શોધો.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $\frac{1}{2 + \sqrt{3}} \times \frac{2 - \sqrt{3}}{2 - \sqrt{3}} = \frac{2 - \sqrt{3}}{4 - 3} = 2 - \sqrt{3}.$
હવે,$x + \frac{1}{x} = (2 + \sqrt{3}) + (2 - \sqrt{3}) = 4.$
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ શોધવા માટે,નિત્યસમ $(x + \frac{1}{x})^{2} = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2$ નો ઉપયોગ કરો.
$4^{2} = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2 \implies 16 = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2 \implies x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = 14.$
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ શોધવા માટે,નિત્યસમ $(x + \frac{1}{x})^{3} = x^{3} + \frac{1}{x^{3}} + 3(x + \frac{1}{x})$ નો ઉપયોગ કરો.
$4^{3} = x^{3} + \frac{1}{x^{3}} + 3(4) \implies 64 = x^{3} + \frac{1}{x^{3}} + 12 \implies x^{3} + \frac{1}{x^{3}} = 52.$
આમ,કિંમતો $14$ અને $52$ છે.
91
DifficultMCQ
નીચેના પદની કિંમત ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો,જો જરૂર હોય તો છેદનું સંમેયીકરણ કરો. $\sqrt{2} = 1.414$,$\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{5} = 2.236$ લો.
$\frac{\sqrt{2}}{2+\sqrt{2}}$
A
$2.695$
B
$1.414$
C
$0.874$
D
$0.414$

Solution

(D) $\frac{\sqrt{2}}{2+\sqrt{2}}$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને $(2-\sqrt{2})$ વડે ગુણીને છેદનું સંમેયીકરણ કરીશું:
$\frac{\sqrt{2}}{2+\sqrt{2}} \times \frac{2-\sqrt{2}}{2-\sqrt{2}} = \frac{2\sqrt{2} - (\sqrt{2})^2}{2^2 - (\sqrt{2})^2}$
$= \frac{2\sqrt{2} - 2}{4 - 2} = \frac{2(\sqrt{2} - 1)}{2} = \sqrt{2} - 1$
આપેલ છે કે $\sqrt{2} = 1.414$,તેથી આ કિંમત મૂકતા:
$1.414 - 1 = 0.414$
આમ,સાચી કિંમત $0.414$ છે.
92
DifficultMCQ
નીચેની અભિવ્યક્તિનું મૂલ્ય ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો,જરૂર જણાય તો છેદનું સંમેયીકરણ કરો. આપેલ છે કે $\sqrt{2} = 1.414$,$\sqrt{3} = 1.732$,અને $\sqrt{5} = 2.236$.
$\frac{1}{\sqrt{3} + \sqrt{2}}$
A
$0.318$
B
$1.235$
C
$0.956$
D
$2.248$

Solution

(A) $\frac{1}{\sqrt{3} + \sqrt{2}}$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને $(\sqrt{3} - \sqrt{2})$ વડે ગુણીને છેદનું સંમેયીકરણ કરીએ છીએ.
$\frac{1}{\sqrt{3} + \sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{3} - \sqrt{2}}{\sqrt{3} - \sqrt{2}} = \frac{\sqrt{3} - \sqrt{2}}{(\sqrt{3})^2 - (\sqrt{2})^2}$
$= \frac{\sqrt{3} - \sqrt{2}}{3 - 2} = \frac{\sqrt{3} - \sqrt{2}}{1} = \sqrt{3} - \sqrt{2}$
આપેલ છે કે $\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{2} = 1.414$,આ કિંમતો મૂકતા:
$1.732 - 1.414 = 0.318$
આમ,જવાબ $0.318$ છે.
93
DifficultMCQ
નીચેની પદાવલિની કિંમત ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો, જ્યાં $\sqrt{2} = 1.414$, $\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{5} = 2.236$ લો:
$\frac{\sqrt{10} - \sqrt{5}}{2}$
A
$0.753$
B
$0.463$
C
$2.517$
D
$3.687$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $\frac{\sqrt{10} - \sqrt{5}}{2}$
આપણે $\sqrt{10}$ ને $\sqrt{2} \times \sqrt{5}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
તેથી, પદાવલિ આ મુજબ થશે: $\frac{\sqrt{2} \times \sqrt{5} - \sqrt{5}}{2}$
અંશમાંથી $\sqrt{5}$ સામાન્ય લેતા: $\frac{\sqrt{5}(\sqrt{2} - 1)}{2}$
આપેલ કિંમતો $\sqrt{5} = 2.236$ અને $\sqrt{2} = 1.414$ મૂકતા:
$= \frac{2.236(1.414 - 1)}{2}$
$= \frac{2.236(0.414)}{2}$
$= 1.118 \times 0.414$
$= 0.462852$
ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા, આપણને $0.463$ મળે છે.
94
DifficultMCQ
નીચેની પદાવલિની કિંમત ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો,જરૂર જણાય તો છેદનું સંમેયીકરણ કરો. $\sqrt{2} = 1.414$,$\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{5} = 2.236$ લો.
$\frac{4}{3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2}} + \frac{3}{3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2}}$
A
$2.364$
B
$1.085$
C
$2.063$
D
$1.479$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\frac{4}{3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2}} + \frac{3}{3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2}}$
પ્રથમ પદનું સંમેયીકરણ કરતા: $\frac{4(3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2})}{(3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2})(3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2})} = \frac{12 \sqrt{3}+8 \sqrt{2}}{27-8} = \frac{12 \sqrt{3}+8 \sqrt{2}}{19}$
બીજા પદનું સંમેયીકરણ કરતા: $\frac{3(3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2})}{(3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2})(3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2})} = \frac{9 \sqrt{3}-6 \sqrt{2}}{27-8} = \frac{9 \sqrt{3}-6 \sqrt{2}}{19}$
બંને પદોનો સરવાળો કરતા: $\frac{12 \sqrt{3}+8 \sqrt{2} + 9 \sqrt{3}-6 \sqrt{2}}{19} = \frac{21 \sqrt{3}+2 \sqrt{2}}{19}$
$\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{2} = 1.414$ ની કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{21(1.732) + 2(1.414)}{19} = \frac{36.372 + 2.828}{19} = \frac{39.2}{19} \approx 2.06315...$
ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $2.063$ મળે છે.
95
MediumMCQ
જો $a = \frac{\sqrt{5}}{8}$ અને $\frac{8}{a} = b \sqrt{5}$ હોય,તો $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$64/5$
B
$5/64$
C
$8/5$
D
$5/8$

Solution

(A) આપેલ છે કે $a = \frac{\sqrt{5}}{8}$.
આપણને સમીકરણ $\frac{8}{a} = b \sqrt{5}$ આપેલ છે.
સમીકરણમાં $a$ ની કિંમત મૂકતા:
$\frac{8}{\frac{\sqrt{5}}{8}} = b \sqrt{5}$
$8 \times \frac{8}{\sqrt{5}} = b \sqrt{5}$
$\frac{64}{\sqrt{5}} = b \sqrt{5}$
$b$ શોધવા માટે,બંને બાજુ $\frac{1}{\sqrt{5}}$ વડે ગુણતા:
$b = \frac{64}{\sqrt{5} \times \sqrt{5}}$
$b = \frac{64}{5}$.
96
Easy
નીચેનું વિધાન સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો:
$\sqrt{3} \times \sqrt{5} = \sqrt{8}$

Solution

(B) આ વિધાન અસત્ય છે.
કરણીના નિયમો મુજબ,કોઈપણ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $a$ અને $b$ માટે,$\sqrt{a} \times \sqrt{b} = \sqrt{a \times b}$ થાય છે.
આ નિયમ લાગુ પાડતા: $\sqrt{3} \times \sqrt{5} = \sqrt{3 \times 5} = \sqrt{15}$.
અહીં $\sqrt{15} \neq \sqrt{8}$ હોવાથી,આપેલ વિધાન અસત્ય છે.
97
EasyMCQ
દરેક પ્રશ્ન માટે,આપેલા ચાર વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો જેથી વિધાન સાચું બને: $(\sqrt{5}+\sqrt{3})(\sqrt{5}-\sqrt{3}) = \ldots \ldots \ldots$
A
$\sqrt{3}$
B
$\sqrt{2}$
C
$2$
D
$\sqrt{5}$

Solution

(C) પદાવલિ $(\sqrt{5}+\sqrt{3})(\sqrt{5}-\sqrt{3})$ ને ઉકેલવા માટે,આપણે બીજગણિતીય નિત્યસમ $(a+b)(a-b) = a^2 - b^2$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
અહીં,$a = \sqrt{5}$ અને $b = \sqrt{3}$ છે.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$(\sqrt{5})^2 - (\sqrt{3})^2 = 5 - 3 = 2$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
98
EasyMCQ
દરેક પ્રશ્ન માટે,આપેલા ચાર વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો,જેથી વિધાન સાચું બને: $4-\sqrt{5}$ નો સંમેયીકરણ અવયવ ........... છે.
A
$4-\sqrt{5}$
B
$4+\sqrt{5}$
C
$\sqrt{5}-4$
D
$5-\sqrt{4}$

Solution

(B) $a - \sqrt{b}$ સ્વરૂપની પદાવલિનો સંમેયીકરણ અવયવ શોધવા માટે,આપણે તેને તેના અનુબદ્ધ પદ $a + \sqrt{b}$ વડે ગુણીએ છીએ જેથી વર્ગમૂળ દૂર થાય.
અહીં,આપેલી પદાવલિ $4 - \sqrt{5}$ છે.
$4 - \sqrt{5}$ ને $4 + \sqrt{5}$ વડે ગુણતા $(4)^2 - (\sqrt{5})^2 = 16 - 5 = 11$ મળે છે,જે એક સંમેય સંખ્યા છે.
તેથી,$4 - \sqrt{5}$ નો સંમેયીકરણ અવયવ $4 + \sqrt{5}$ છે.
99
MediumMCQ
દરેક પ્રશ્ન માટે,આપેલા ચાર વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો,જેથી વિધાન સાચું બને: જો $(\sqrt{5}+3)^{2}=a+b \sqrt{5}$ હોય,તો........
A
$a=14, b=6$
B
$a=8, b=3$
C
$a=14, b=3$
D
$a=8, b=6$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $(\sqrt{5}+3)^{2} = a+b\sqrt{5}$.
બીજગણિતીય નિત્યસમ $(x+y)^{2} = x^{2} + 2xy + y^{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $x = \sqrt{5}$ અને $y = 3$ છે:
$(\sqrt{5})^{2} + 2(\sqrt{5})(3) + (3)^{2} = a+b\sqrt{5}$.
$5 + 6\sqrt{5} + 9 = a+b\sqrt{5}$.
$14 + 6\sqrt{5} = a+b\sqrt{5}$.
બંને બાજુના સંમેય અને અસંમેય ભાગોની સરખામણી કરતા,આપણને $a = 14$ અને $b = 6$ મળે છે.
100
EasyMCQ
નીચેના વિધાનને સાચું બનાવવા માટે ખાલી જગ્યા પૂરો: $\sqrt{49} = \ldots \ldots$
A
$7$
B
$13$
C
$15$
D
$22$

Solution

(A) કોઈ સંખ્યા $x$ નું વર્ગમૂળ એ એવી કિંમત $y$ છે કે જેથી $y^2 = x$ થાય.
અહીં $7^2 = 7 \times 7 = 49$ હોવાથી,$49$ નું મુખ્ય વર્ગમૂળ $7$ છે.
તેથી,$\sqrt{49} = 7$.

Number Systems — Operations on Real Numbers · Frequently Asked Questions

1Are these Number Systems questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Number Systems Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.