અ Gujarati

Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Pair of Linear Equations in Two Variables · Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables

246+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 246 questions in Gujarati

101
Medium
એક લંબચોરસ બગીચાની અર્ધ-પરિમિતિ $36 \, m$ છે,જેની લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં $4 \, m$ વધારે છે. આ પરિસ્થિતિને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડ તરીકે દર્શાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે લંબચોરસ બગીચાની લંબાઈ $x \, m$ અને પહોળાઈ $y \, m$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં $4 \, m$ વધારે છે:
$x = y + 4$
$x - y = 4$ ...... $(1)$
લંબચોરસની પરિમિતિ $2(x + y)$ થાય છે.
તેથી,અર્ધ-પરિમિતિ $\frac{2(x + y)}{2} = x + y$ થાય.
આપેલ છે કે અર્ધ-પરિમિતિ $36 \, m$ છે:
$x + y = 36$ ...... $(2)$
આમ,આપેલી પરિસ્થિતિને દર્શાવતી બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડ નીચે મુજબ છે:
$x - y = 4$
$x + y = 36$
102
Medium
એક દુકાનદાર $4$ પેન્ટ અને $3$ શર્ટ $5000$ રૂપિયામાં વેચે છે. એક પેન્ટ અને એક શર્ટની જોડીની કિંમત $750$ રૂપિયા છે. આ પરિસ્થિતિને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી તરીકે દર્શાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે એક પેન્ટની કિંમત $x$ છે અને એક શર્ટની કિંમત $y$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,$4$ પેન્ટ અને $3$ શર્ટની કુલ કિંમત $5000$ રૂપિયા છે,જેને $4x + 3y = 5000$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
બીજી શરત મુજબ,એક પેન્ટ અને એક શર્ટની કિંમત $750$ રૂપિયા છે,જેને $x + y = 750$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
આમ,બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી $4x + 3y = 5000$ અને $x + y = 750$ છે.
103
MediumMCQ
બે ધન સંખ્યાઓનો સરવાળો $25$ છે. નાની સંખ્યાના પાંચ ગણા એ મોટી સંખ્યાના ત્રણ ગણા કરતાં $5$ વધારે છે. આને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી તરીકે દર્શાવો.
A
Let the larger number be $x$ and the smaller number be $y$. The equations are $x+y=25$ and $5y=3x+5$.
B
Let the larger number be $x$ and the smaller number be $y$. The equations are $x+y=25$ and $3x-5y=5$.
C
Let the larger number be $x$ and the smaller number be $y$. The equations are $x+y=25$ and $5y-3x=5$.
D
Let the larger number be $x$ and the smaller number be $y$. The equations are $x+y=25$ and $3x+5y=5$.

Solution

(B) ધારો કે મોટી સંખ્યા $x$ છે અને નાની સંખ્યા $y$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,બે સંખ્યાઓનો સરવાળો $25$ છે,તેથી:
$x+y=25$ --- $(1)$
બીજી શરત મુજબ,નાની સંખ્યાના પાંચ ગણા $(5y)$ એ મોટી સંખ્યાના ત્રણ ગણા $(3x)$ કરતાં $5$ વધારે છે:
$5y = 3x + 5$
પદોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(ax+by+c=0)$ માં ગોઠવતા:
$3x - 5y + 5 = 0$ --- $(2)$
આમ,સુરેખ સમીકરણોની જોડી $x+y=25$ અને $3x-5y+5=0$ છે.
104
MediumMCQ
પુત્ર અને પિતાની ઉંમરના વ્યસ્તનો સરવાળો અને તફાવત અનુક્રમે $\frac{5}{40}$ અને $\frac{3}{40}$ છે. આને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી તરીકે દર્શાવો,જ્યાં $x$ એ પુત્રની ઉંમર છે અને $y$ એ પિતાની ઉંમર છે.
A
$\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{5}{40}, \frac{1}{x} - \frac{1}{y} = \frac{3}{40}$
B
$\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{3}{40}, \frac{1}{x} - \frac{1}{y} = \frac{5}{40}$
C
$x + y = \frac{5}{40}, x - y = \frac{3}{40}$
D
$\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{40}{5}, \frac{1}{x} - \frac{1}{y} = \frac{40}{3}$

Solution

(A) ધારો કે પુત્રની ઉંમર $x$ છે અને પિતાની ઉંમર $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,તેમની ઉંમરના વ્યસ્ત $\frac{1}{x}$ અને $\frac{1}{y}$ છે.
તેમના વ્યસ્તનો સરવાળો $\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{5}{40}$ આપેલ છે.
તેમના વ્યસ્તનો તફાવત $\frac{1}{x} - \frac{1}{y} = \frac{3}{40}$ આપેલ છે.
આમ,બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી $\frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{5}{40}$ અને $\frac{1}{x} - \frac{1}{y} = \frac{3}{40}$ છે.
105
MediumMCQ
એક લંબચોરસમાં,તેની લંબાઈ તેની પહોળાઈના બમણા કરતાં $3$ ઓછી છે. લંબચોરસની પરિમિતિ $100$ છે. આ પરિસ્થિતિને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી તરીકે દર્શાવો.
A
$x - 2y + 3 = 0, x + y = 50$
B
$x - 2y - 3 = 0, x + y = 50$
C
$x + 2y - 3 = 0, x + y = 100$
D
$x - 2y + 3 = 0, x + y = 100$

Solution

(A) ધારો કે લંબચોરસની લંબાઈ $x$ છે અને પહોળાઈ $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,લંબાઈ એ પહોળાઈના બમણા કરતાં $3$ ઓછી છે,તેથી $x = 2y - 3$,જેને $x - 2y + 3 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
લંબચોરસની પરિમિતિનું સૂત્ર $2(x + y) = 100$ છે.
બંને બાજુ $2$ વડે ભાગતા,આપણને $x + y = 50$ મળે છે.
આમ,બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી $x - 2y + 3 = 0$ અને $x + y = 50$ છે.
106
MediumMCQ
એક માતા તેના પુત્રને કહે છે,"પાંચ વર્ષ પહેલાં,હું તારી ઉંમર કરતાં પાંચ ગણી મોટી હતી. દસ વર્ષ પછી,હું તારી ઉંમર કરતાં બે ગણી મોટી હોઈશ." આ પરિસ્થિતિને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી તરીકે દર્શાવો.
A
$x - 5y + 20 = 0$ અને $x - 2y - 30 = 0$
B
$x - 5y + 28 = 0$ અને $x - 2y - 30 = 0$
C
$x - 5y + 20 = 0$ અને $x - 2y - 10 = 0$
D
$x - 5y + 28 = 0$ અને $x - 2y - 3 = 0$

Solution

(C) ધારો કે માતાની હાલની ઉંમર $x$ વર્ષ છે અને પુત્રની હાલની ઉંમર $y$ વર્ષ છે.
કિસ્સો $1$: પાંચ વર્ષ પહેલાં,માતાની ઉંમર $(x - 5)$ હતી અને પુત્રની ઉંમર $(y - 5)$ હતી.
પ્રશ્ન મુજબ: $(x - 5) = 5(y - 5)$
$x - 5 = 5y - 25$
$x - 5y + 20 = 0$
કિસ્સો $2$: દસ વર્ષ પછી,માતાની ઉંમર $(x + 10)$ થશે અને પુત્રની ઉંમર $(y + 10)$ થશે.
પ્રશ્ન મુજબ: $(x + 10) = 2(y + 10)$
$x + 10 = 2y + 20$
$x - 2y - 10 = 0$
આમ,બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી $x - 5y + 20 = 0$ અને $x - 2y - 10 = 0$ છે.
107
MediumMCQ
પ્રશાંત $2$ મોબાઈલ અને $3$ મેમરી કાર્ડ રૂ. $6500$ માં ખરીદે છે. એક મોબાઈલ અને એક મેમરી કાર્ડની કિંમત રૂ. $2950$ છે. આ માહિતીને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડ તરીકે દર્શાવો.
A
$2x + 3y = 6500, x + y = 2950$
B
$3x + 2y = 6500, x + y = 2950$
C
$2x + 3y = 2950, x + y = 6500$
D
$x + y = 6500, 2x + 3y = 2950$

Solution

(A) ધારો કે એક મોબાઈલની કિંમત $x$ છે અને એક મેમરી કાર્ડની કિંમત $y$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,$2$ મોબાઈલ અને $3$ મેમરી કાર્ડની કુલ કિંમત રૂ. $6500$ છે,જેને સમીકરણ સ્વરૂપે $2x + 3y = 6500$ લખી શકાય.
બીજી શરત મુજબ,એક મોબાઈલ અને એક મેમરી કાર્ડની કુલ કિંમત રૂ. $2950$ છે,જેને સમીકરણ સ્વરૂપે $x + y = 2950$ લખી શકાય.
આમ,બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડ $2x + 3y = 6500$ અને $x + y = 2950$ છે.
108
MediumMCQ
ગણિતની વાર્ષિક પરીક્ષામાં રાજે નીલ દ્વારા મેળવેલા ગુણ કરતા $\frac{3}{4}$ ગણા ગુણ મેળવ્યા છે. તેમના ગુણનો સરવાળો $140$ છે. આ માહિતીને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડ તરીકે દર્શાવો.
A
Let $x$ be the marks of Raj and $y$ be the marks of Nil.
B
The equations are $x = \frac{3}{4}y$ and $x + y = 140$.
C
The equations are $3x - 4y = 0$ and $x + y = 140$.
D
The equations are $4x - 3y = 0$ and $x + y = 140$.

Solution

(D) ધારો કે રાજે મેળવેલા ગુણ $x$ છે અને નીલે મેળવેલા ગુણ $y$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,રાજે નીલના ગુણ કરતા $\frac{3}{4}$ ગણા ગુણ મેળવ્યા છે,તેથી $x = \frac{3}{4}y$,જેનું સાદું રૂપ આપતા $4x = 3y$ અથવા $4x - 3y = 0$ મળે છે.
બીજી શરત મુજબ,તેમના ગુણનો સરવાળો $140$ છે,તેથી $x + y = 140$.
આમ,બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડ $4x - 3y = 0$ અને $x + y = 140$ છે.
109
Medium
$3 \,kg$ કેરી અને $1 \,kg$ દાડમની કુલ કિંમત $200$ રૂપિયા છે અને $1 \,kg$ કેરી અને $1 \,kg$ દાડમની કુલ કિંમત $80$ રૂપિયા છે. આ પરિસ્થિતિને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી તરીકે દર્શાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે $1 \,kg$ કેરીની કિંમત $x$ છે અને $1 \,kg$ દાડમની કિંમત $y$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $3x + y = 200$.
બીજી શરત મુજબ: $x + y = 80$.
આમ,બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડી $3x + y = 200$ અને $x + y = 80$ છે.
110
Medium
$7$ પેન અને $5$ પેન્સિલની કુલ કિંમત $50$ રૂપિયા છે અને $5$ પેન અને $7$ પેન્સિલની કુલ કિંમત $46$ રૂપિયા છે. આ માહિતીને બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડ તરીકે દર્શાવો.

Solution

(A) ધારો કે એક પેનની કિંમત $x$ છે અને એક પેન્સિલની કિંમત $y$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,$7$ પેન અને $5$ પેન્સિલની કુલ કિંમત $50$ રૂપિયા છે,જેને આ રીતે લખી શકાય: $7x + 5y = 50$.
બીજી શરત મુજબ,$5$ પેન અને $7$ પેન્સિલની કુલ કિંમત $46$ રૂપિયા છે,જેને આ રીતે લખી શકાય: $5x + 7y = 46$.
આમ,બે ચલવાળા સુરેખ સમીકરણોની જોડ નીચે મુજબ છે:
$7x + 5y = 50$
$5x + 7y = 46$
111
DifficultMCQ
જો એક અપૂર્ણાંકના અંશમાંથી $2$ બાદ કરવામાં આવે અને છેદમાં $3$ ઉમેરવામાં આવે,તો તે $\frac{1}{4}$ બને છે. જો અંશમાં $6$ ઉમેરવામાં આવે અને છેદને $3$ વડે ગુણવામાં આવે,તો તે $\frac{2}{3}$ બને છે. તો તે અપૂર્ણાંક શોધો.
A
$\frac{4}{5}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{1}{6}$
D
$\frac{5}{9}$

Solution

(A) ધારો કે અપૂર્ણાંકનો અંશ $x$ છે અને છેદ $y$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ,જો અંશમાંથી $2$ બાદ કરવામાં આવે અને છેદમાં $3$ ઉમેરવામાં આવે,તો અપૂર્ણાંક $\frac{1}{4}$ બને છે.
$\frac{x-2}{y+3} = \frac{1}{4}$
$4(x-2) = y+3$
$4x - 8 = y + 3$
$4x - y = 11$ .......... $(1)$
બીજી શરત મુજબ,જો અંશમાં $6$ ઉમેરવામાં આવે અને છેદને $3$ વડે ગુણવામાં આવે,તો અપૂર્ણાંક $\frac{2}{3}$ બને છે.
$\frac{x+6}{3y} = \frac{2}{3}$
$3(x+6) = 2(3y)$
$3x + 18 = 6y$
$3x - 6y = -18$
$3$ વડે ભાગતા,$x - 2y = -6$ .......... $(2)$
સમીકરણ $(1)$ પરથી,$y = 4x - 11$. આ કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$x - 2(4x - 11) = -6$
$x - 8x + 22 = -6$
$-7x = -28$
$x = 4$
હવે,$x = 4$ ની કિંમત $y = 4x - 11$ માં મૂકતા:
$y = 4(4) - 11 = 16 - 11 = 5$
તેથી,મૂળ અપૂર્ણાંક $\frac{x}{y} = \frac{4}{5}$ છે.
112
MediumMCQ
સુરેખ સમીકરણોની જોડી $2x + y = 40$ અને $x + y = 30$ ઉકેલો. જો આ ઉકેલ $y = mx + 6$ નું સમાધાન કરતું હોય,તો $m$ ની કિંમત શોધો.
A
$m = 1$
B
$m = 1.4$
C
$m = 2$
D
$m = 0.5$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$1) 2x + y = 40$
$2) x + y = 30$
સમીકરણ $(1)$ માંથી સમીકરણ $(2)$ બાદ કરતા:
$(2x + y) - (x + y) = 40 - 30$
$x = 10$
$x = 10$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$10 + y = 30$
$y = 20$
તેથી,ઉકેલ $(x, y) = (10, 20)$ છે.
હવે,આ કિંમતોને $y = mx + 6$ સમીકરણમાં મૂકતા:
$20 = m(10) + 6$
$20 - 6 = 10m$
$14 = 10m$
$m = \frac{14}{10} = 1.4$.
113
Medium
$\Delta ABC$ માં,$m \angle A = x$,$m \angle B = 3x$ અને $m \angle C = y$ છે. જો $3y - 5x = 30$ હોય,તો સાબિત કરો કે ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે અને ત્રણેય ખૂણાઓના માપ શોધો.

Solution

(A) ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે. તેથી,$x + 3x + y = 180$,જેનું સાદું રૂપ $4x + y = 180$ થાય છે.
આથી,$y = 180 - 4x$ મળે.
આ કિંમતને આપેલ સમીકરણ $3y - 5x = 30$ માં મૂકતા:
$3(180 - 4x) - 5x = 30$
$540 - 12x - 5x = 30$
$540 - 17x = 30$
$17x = 510$
$x = 30^{\circ}$.
હવે,$y$ શોધો:
$y = 180 - 4(30) = 180 - 120 = 60^{\circ}$.
ખૂણાઓ તપાસતા: $m \angle A = 30^{\circ}$,$m \angle B = 3(30) = 90^{\circ}$,અને $m \angle C = 60^{\circ}$.
એક ખૂણો $90^{\circ}$ હોવાથી,ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
ત્રણેય ખૂણાઓ $30^{\circ}, 90^{\circ}, 60^{\circ}$ છે.
114
MediumMCQ
એક મુસાફર અમદાવાદથી નડિયાદની $5$ ટિકિટ અને અમદાવાદથી વડોદરાની $10$ ટિકિટ રૂ. $1050$ માં ખરીદે છે. અમદાવાદથી નડિયાદની એક ટિકિટ અને અમદાવાદથી વડોદરાની એક ટિકિટની કુલ કિંમત રૂ. $130$ છે. અમદાવાદથી નડિયાદની ટિકિટની કિંમત અને અમદાવાદથી વડોદરાની ટિકિટની કિંમત શોધો.
A
અમદાવાદથી નડિયાદની ટિકિટની કિંમત રૂ. $50$ અને અમદાવાદથી વડોદરાની ટિકિટની કિંમત રૂ. $80$ છે.
B
અમદાવાદથી નડિયાદની ટિકિટની કિંમત રૂ. $80$ અને અમદાવાદથી વડોદરાની ટિકિટની કિંમત રૂ. $50$ છે.
C
અમદાવાદથી નડિયાદની ટિકિટની કિંમત રૂ. $60$ અને અમદાવાદથી વડોદરાની ટિકિટની કિંમત રૂ. $70$ છે.
D
અમદાવાદથી નડિયાદની ટિકિટની કિંમત રૂ. $70$ અને અમદાવાદથી વડોદરાની ટિકિટની કિંમત રૂ. $60$ છે.

Solution

(A) ધારો કે અમદાવાદથી નડિયાદની ટિકિટની કિંમત રૂ. $x$ છે અને અમદાવાદથી વડોદરાની ટિકિટની કિંમત રૂ. $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,આપણી પાસે બે સમીકરણો છે:
$1) 5x + 10y = 1050$
$5$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે: $x + 2y = 210$
$2) x + y = 130$
સમીકરણ $(1)$ માંથી સમીકરણ $(2)$ બાદ કરતા:
$(x + 2y) - (x + y) = 210 - 130$
$y = 80$
સમીકરણ $(2)$ માં $y = 80$ મુકતા:
$x + 80 = 130$
$x = 130 - 80 = 50$
તેથી,અમદાવાદથી નડિયાદની ટિકિટની કિંમત રૂ. $50$ છે અને અમદાવાદથી વડોદરાની ટિકિટની કિંમત રૂ. $80$ છે.
115
MediumMCQ
એક અપૂર્ણાંકનો છેદ તેના અંશ કરતાં $6$ વધારે છે. જો અંશમાં $1$ ઉમેરવામાં આવે અને છેદમાંથી $3$ બાદ કરવામાં આવે,તો તે $\frac{3}{4}$ બને છે. તે અપૂર્ણાંક શોધો.
A
$\frac{5}{11}$
B
$\frac{7}{9}$
C
$\frac{50}{9}$
D
$\frac{7}{10}$

Solution

(A) ધારો કે અપૂર્ણાંકનો અંશ $x$ છે અને છેદ $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,છેદ એ અંશ કરતાં $6$ વધારે છે: $y = x + 6$.
જો અંશમાં $1$ ઉમેરવામાં આવે અને છેદમાંથી $3$ બાદ કરવામાં આવે,તો અપૂર્ણાંક $\frac{3}{4}$ બને છે: $\frac{x + 1}{y - 3} = \frac{3}{4}$.
બીજા સમીકરણમાં $y = x + 6$ મૂકતા: $\frac{x + 1}{(x + 6) - 3} = \frac{3}{4}$.
$\frac{x + 1}{x + 3} = \frac{3}{4}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $4(x + 1) = 3(x + 3)$.
$4x + 4 = 3x + 9$.
$4x - 3x = 9 - 4$.
$x = 5$.
હવે,$y$ શોધો: $y = x + 6 = 5 + 6 = 11$.
તેથી,અપૂર્ણાંક $\frac{x}{y} = \frac{5}{11}$ છે.
116
Medium
એક થેલીમાં કેટલાક $25$ પૈસાના સિક્કા અને કેટલાક $50$ પૈસાના સિક્કા છે. સિક્કાઓની કુલ સંખ્યા $150$ છે અને થેલીમાં રહેલી રકમ રૂ. $55$ છે. થેલીમાં દરેક મૂલ્યના સિક્કાઓની સંખ્યા શોધો.

Solution

(A) ધારો કે થેલીમાં $50$ પૈસાના $x$ સિક્કા અને $25$ પૈસાના $y$ સિક્કા છે.
સિક્કાઓની કુલ સંખ્યા $x + y = 150$ છે. ....... $(1)$
$50$ પૈસાના $x$ સિક્કાનું મૂલ્ય $50x$ પૈસા થાય અને $25$ પૈસાના $y$ સિક્કાનું મૂલ્ય $25y$ પૈસા થાય.
કુલ રકમ $50x + 25y$ પૈસા છે.
કુલ રકમ રૂ. $55$ એટલે કે $5500$ પૈસા હોવાથી:
$50x + 25y = 5500$
આ સમીકરણને $25$ વડે ભાગતા:
$2x + y = 220$ ....... $(2)$
સમીકરણ $(2)$ માંથી સમીકરણ $(1)$ બાદ કરતા:
$(2x + y) - (x + y) = 220 - 150$
$x = 70$
$x = 70$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$70 + y = 150$
$y = 80$
આમ,$50$ પૈસાના સિક્કાઓની સંખ્યા $70$ છે અને $25$ પૈસાના સિક્કાઓની સંખ્યા $80$ છે.
117
DifficultMCQ
બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો $6$ છે. અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $18$ જેટલી ઓછી છે. તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$35$
B
$21$
C
$42$
D
$63$

Solution

(C) ધારો કે દશકનો અંક $y$ છે અને એકમનો અંક $x$ છે.
મૂળ સંખ્યા $10y + x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અંકોનો સરવાળો $6$ છે:
$x + y = 6$ ............ $(1)$
જ્યારે અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવી સંખ્યા $10x + y$ બને છે.
પ્રશ્ન મુજબ,નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $18$ ઓછી છે:
$(10y + x) - (10x + y) = 18$
$9y - 9x = 18$
$9$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$y - x = 2$ ............ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને સમીકરણ $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + y) + (y - x) = 6 + 2$
$2y = 8$
$y = 4$
$y = 4$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મુકતા:
$x + 4 = 6$
$x = 2$
તેથી,મૂળ સંખ્યા $10(4) + 2 = 42$ છે.
118
MediumMCQ
બે અંકની એક સંખ્યામાં,દશકનો અંક એકમના અંક કરતા બમણો છે. જો સંખ્યાના અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે,તો બનતી નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતા $27$ જેટલી ઓછી છે. તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$23$
B
$60$
C
$45$
D
$63$

Solution

(D) ધારો કે એકમનો અંક $x$ છે અને દશકનો અંક $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,દશકનો અંક એકમના અંક કરતા બમણો છે,તેથી $y = 2x$.
મૂળ સંખ્યાને $10y + x$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
$y = 2x$ મૂકતા,મૂળ સંખ્યા $10(2x) + x = 20x + x = 21x$ થાય છે.
જ્યારે અંકોની અદલાબદલી કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવી સંખ્યા $10x + y$ બને છે.
$y = 2x$ મૂકતા,નવી સંખ્યા $10x + 2x = 12x$ થાય છે.
પ્રશ્ન મુજબ,નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતા $27$ ઓછી છે,તેથી $21x - 12x = 27$.
$9x = 27$,જેનો અર્થ છે કે $x = 3$.
કારણ કે $y = 2x$,તેથી $y = 2(3) = 6$.
આમ,મૂળ સંખ્યા $10(6) + 3 = 63$ છે.
119
MediumMCQ
બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો $13$ છે. અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $9$ વધારે છે. તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$11$
B
$67$
C
$53$
D
$89$

Solution

(B) ધારો કે દશકનો અંક $x$ છે અને એકમનો અંક $y$ છે. મૂળ સંખ્યા $10x + y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અંકોનો સરવાળો $x + y = 13$ છે (સમીકરણ $1$).
અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી નવી સંખ્યા $10y + x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$(10y + x) = (10x + y) + 9$.
આને સાદું રૂપ આપતા,$9y - 9x = 9$,જે આપણને $y - x = 1$ આપે છે (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા: $(x + y) + (y - x) = 13 + 1$,તેથી $2y = 14$,જેનો અર્થ છે કે $y = 7$.
$y = 7$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $x + 7 = 13$,તેથી $x = 6$.
આમ,મૂળ સંખ્યા $10x + y = 10(6) + 7 = 67$ છે.
120
MediumMCQ
એક લંબચોરસની લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં દોઢ ગણી છે. જો લંબચોરસની પરિમિતિ $100 \,cm$ હોય, તો લંબચોરસની લંબાઈ અને પહોળાઈ શોધો.
A
લંબાઈ $= 30 \,cm$, પહોળાઈ $= 20 \,cm$
B
લંબાઈ $= 40 \,cm$, પહોળાઈ $= 10 \,cm$
C
લંબાઈ $= 25 \,cm$, પહોળાઈ $= 25 \,cm$
D
લંબાઈ $= 35 \,cm$, પહોળાઈ $= 15 \,cm$

Solution

(A) ધારો કે લંબચોરસની પહોળાઈ $x \,cm$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ, લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં $1.5$ ગણી છે, તેથી લંબાઈ $= 1.5x \,cm$ થાય.
લંબચોરસની પરિમિતિનું સૂત્ર $P = 2 \times (\text{લંબાઈ} + \text{પહોળાઈ})$ છે.
આપેલ છે કે $P = 100 \,cm$, તેથી $100 = 2 \times (1.5x + x)$.
$100 = 2 \times (2.5x)$.
$100 = 5x$.
$x = 20 \,cm$.
આમ, પહોળાઈ $20 \,cm$ છે અને લંબાઈ $1.5 \times 20 = 30 \,cm$ છે.
121
MediumMCQ
રાજન અને જયની હાલની ઉંમરનો ગુણોત્તર $3:2$ છે. પાંચ વર્ષ પછી,તેમની ઉંમરનો ગુણોત્તર $4:3$ થશે. બંનેની હાલની ઉંમર શોધો.
A
રાજન: $15$ વર્ષ,જય: $10$ વર્ષ
B
રાજન: $12$ વર્ષ,જય: $8$ વર્ષ
C
રાજન: $18$ વર્ષ,જય: $12$ વર્ષ
D
રાજન: $21$ વર્ષ,જય: $14$ વર્ષ

Solution

(A) ધારો કે રાજન અને જયની હાલની ઉંમર અનુક્રમે $3x$ અને $2x$ છે.
પાંચ વર્ષ પછી,તેમની ઉંમર $(3x + 5)$ અને $(2x + 5)$ થશે.
પ્રશ્ન મુજબ,પાંચ વર્ષ પછી તેમની ઉંમરનો ગુણોત્તર $4:3$ છે,તેથી:
$\frac{3x + 5}{2x + 5} = \frac{4}{3}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $3(3x + 5) = 4(2x + 5)$
$9x + 15 = 8x + 20$
$9x - 8x = 20 - 15$
$x = 5$
તેથી,રાજનની હાલની ઉંમર $3 \times 5 = 15$ વર્ષ અને જયની હાલની ઉંમર $2 \times 5 = 10$ વર્ષ છે.
122
MediumMCQ
રાજવંશે અમુક રકમ $12 \%$ સાદા વ્યાજના દરે અને અમુક રકમ $10 \%$ સાદા વ્યાજના દરે રોકી હતી. તેને વાર્ષિક રૂ. $130$ વ્યાજ મળ્યું. પરંતુ જો તેણે રોકેલી રકમોની અદલાબદલી કરી હોત,તો તેને વ્યાજ તરીકે રૂ. $4$ વધુ મળ્યા હોત. તેણે દરેક દરે કેટલી રકમનું રોકાણ કર્યું?
A
રૂ. $500$ ($12 \%$ ના દરે),રૂ. $700$ ($10 \%$ ના દરે)
B
રૂ. $700$ ($12 \%$ ના દરે),રૂ. $500$ ($10 \%$ ના દરે)
C
રૂ. $600$ ($12 \%$ ના દરે),રૂ. $600$ ($10 \%$ ના દરે)
D
રૂ. $400$ ($12 \%$ ના દરે),રૂ. $800$ ($10 \%$ ના દરે)

Solution

(A) ધારો કે $12 \%$ ના દરે રોકવામાં આવેલી રકમ રૂ. $x$ છે અને $10 \%$ ના દરે રોકવામાં આવેલી રકમ રૂ. $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,કુલ વ્યાજ રૂ. $130$ છે:
$0.12x + 0.10y = 130$ --- (સમીકરણ $1$)
જો રકમોની અદલાબદલી કરવામાં આવે,તો વ્યાજમાં રૂ. $4$ નો વધારો થાય છે,તેથી નવું વ્યાજ રૂ. $134$ થાય છે:
$0.10x + 0.12y = 134$ --- (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા:
$0.22x + 0.22y = 264 \implies x + y = 1200$ --- (સમીકરણ $3$)
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા:
$0.02x - 0.02y = -4 \implies x - y = -200$ --- (સમીકરણ $4$)
સમીકરણ $3$ અને સમીકરણ $4$ નો સરવાળો કરતા:
$2x = 1000 \implies x = 500$
સમીકરણ $3$ માં $x = 500$ મૂકતા:
$500 + y = 1200 \implies y = 700$
તેથી,રાજવંશે $12 \%$ ના દરે રૂ. $500$ અને $10 \%$ ના દરે રૂ. $700$ નું રોકાણ કર્યું હતું.
123
MediumMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$x + 2y + 1 = 0$
$2x - 3y - 12 = 0$
A
$-3, -2$
B
$3, -2$
C
$3, 2$
D
$-3, 2$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 1, b_1 = 2, c_1 = 1$
$a_2 = 2, b_2 = -3, c_2 = -12$
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(2)(-12) - (-3)(1)} = \frac{y}{(1)(2) - (-12)(1)} = \frac{1}{(1)(-3) - (2)(2)}$
$\frac{x}{-24 + 3} = \frac{y}{2 + 12} = \frac{1}{-3 - 4}$
$\frac{x}{-21} = \frac{y}{14} = \frac{1}{-7}$
હવે,$x$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{x}{-21} = \frac{1}{-7} \implies x = \frac{-21}{-7} = 3$
$y$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{y}{14} = \frac{1}{-7} \implies y = \frac{14}{-7} = -2$
આમ,ઉકેલ $x = 3, y = -2$ છે.
124
MediumMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$2x + y = 35$
$3x + 4y = 65$
A
$(3, 5)$
B
$(10, 3)$
C
$(15, 5)$
D
$(7, 3)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માં ફેરવતા:
$2x + y - 35 = 0$ ........ $(1)$
$3x + 4y - 65 = 0$ ........ $(2)$
પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 2, b_1 = 1, c_1 = -35$
$a_2 = 3, b_2 = 4, c_2 = -65$
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(1)(-65) - (4)(-35)} = \frac{y}{(-35)(3) - (-65)(2)} = \frac{1}{(2)(4) - (3)(1)}$
$\frac{x}{-65 + 140} = \frac{y}{-105 + 130} = \frac{1}{8 - 3}$
$\frac{x}{75} = \frac{y}{25} = \frac{1}{5}$
હવે,$x$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{x}{75} = \frac{1}{5} \implies x = \frac{75}{5} = 15$
$y$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{y}{25} = \frac{1}{5} \implies y = \frac{25}{5} = 5$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (15, 5)$ છે.
125
DifficultMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 2$
$ax - by = a^{2} - b^{2}$
A
$(a, -b)$
B
$(-a, -b)$
C
$(-a, b)$
D
$(a, b)$

Solution

(D) સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_{1}x + b_{1}y + c_{1} = 0$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2} = 0$ માં ફેરવતા:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 2$ પરથી,$bx + ay = 2ab$,તેથી $bx + ay - 2ab = 0$ ... $(1)$
$ax - by = a^{2} - b^{2}$ પરથી,$ax - by - (a^{2} - b^{2}) = 0$ ... $(2)$
પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
$a_{1} = b, b_{1} = a, c_{1} = -2ab$
$a_{2} = a, b_{2} = -b, c_{2} = -(a^{2} - b^{2}) = b^{2} - a^{2}$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_{1}c_{2} - b_{2}c_{1}} = \frac{y}{c_{1}a_{2} - c_{2}a_{1}} = \frac{1}{a_{1}b_{2} - a_{2}b_{1}}$
$\frac{x}{a(b^{2} - a^{2}) - (-b)(-2ab)} = \frac{y}{(-2ab)(a) - (b^{2} - a^{2})(b)} = \frac{1}{b(-b) - a(a)}$
$\frac{x}{ab^{2} - a^{3} - 2ab^{2}} = \frac{y}{-2a^{2}b - b^{3} + a^{2}b} = \frac{1}{-b^{2} - a^{2}}$
$\frac{x}{-a^{3} - ab^{2}} = \frac{y}{-a^{2}b - b^{3}} = \frac{1}{-(a^{2} + b^{2})}$
$\frac{x}{-a(a^{2} + b^{2})} = \frac{y}{-b(a^{2} + b^{2})} = \frac{1}{-(a^{2} + b^{2})}$
અચળ પદ સાથે સરખાવતા:
$x = \frac{-a(a^{2} + b^{2})}{-(a^{2} + b^{2})} = a$
$y = \frac{-b(a^{2} + b^{2})}{-(a^{2} + b^{2})} = b$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (a, b)$ મળે છે.
126
DifficultMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોના યુગ્મને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$x + y - (a + b) = 0$
$ax - by - (a^2 - b^2) = 0$
A
$(a, b)$
B
$(-a, -b)$
C
$(a, -b)$
D
$(-a, b)$

Solution

(A) આપેલા સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 1, b_1 = 1, c_1 = -(a + b) = -a - b$
$a_2 = a, b_2 = -b, c_2 = -(a^2 - b^2) = -a^2 + b^2$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(1)(-a^2 + b^2) - (-b)(-a - b)} = \frac{y}{(-a - b)(a) - (-a^2 + b^2)(1)} = \frac{1}{(1)(-b) - (a)(1)}$
છેદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{x}{-a^2 + b^2 - (ab + b^2)} = \frac{y}{-a^2 - ab + a^2 - b^2} = \frac{1}{-b - a}$
$\frac{x}{-a^2 - ab} = \frac{y}{-b^2 - ab} = \frac{1}{-(a + b)}$
હવે,$x$ માટે ઉકેલતા:
$x = \frac{-a^2 - ab}{-(a + b)} = \frac{-a(a + b)}{-(a + b)} = a$
$y$ માટે ઉકેલતા:
$y = \frac{-b^2 - ab}{-(a + b)} = \frac{-b(b + a)}{-(a + b)} = b$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (a, b)$ છે.
127
DifficultMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સમીકરણ યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$ax + by - a + b = 0$
$bx - ay - a - b = 0$
A
$(1, 1)$
B
$(1, -1)$
C
$(1, 0)$
D
$(0, -1)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$ax + by + (-a + b) = 0$
$bx - ay + (-a - b) = 0$
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = a, b_1 = b, c_1 = -a + b$
$a_2 = b, b_2 = -a, c_2 = -a - b$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{b(-a - b) - (-a)(-a + b)} = \frac{y}{(-a + b)(b) - (-a - b)(a)} = \frac{1}{a(-a) - b(b)}$
$\frac{x}{-ab - b^2 - (a^2 - ab)} = \frac{y}{-ab + b^2 - (-a^2 - ab)} = \frac{1}{-a^2 - b^2}$
$\frac{x}{-ab - b^2 - a^2 + ab} = \frac{y}{-ab + b^2 + a^2 + ab} = \frac{1}{-a^2 - b^2}$
$\frac{x}{-(a^2 + b^2)} = \frac{y}{a^2 + b^2} = \frac{1}{-(a^2 + b^2)}$
હવે,$x$ અને $y$ માટે ઉકેલતા:
$x = \frac{-(a^2 + b^2)}{-(a^2 + b^2)} = 1$
$y = \frac{a^2 + b^2}{-(a^2 + b^2)} = -1$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (1, -1)$ છે.
128
DifficultMCQ
બે અંકની સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો $9$ છે. અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $45$ જેટલી વધારે છે. તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$20$
B
$7$
C
$27$
D
$10$

Solution

(C) ધારો કે બે અંકની મૂળ સંખ્યામાં દશકનો અંક $x$ અને એકમનો અંક $y$ છે.
તેથી,મૂળ સંખ્યા $= 10x + y$ થાય.
અંકોનો સરવાળો $x + y = 9$ છે ......... $(1)$
અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી નવી સંખ્યા $= 10y + x$ થાય.
પ્રશ્ન મુજબ,નવી સંખ્યા મૂળ સંખ્યા કરતાં $45$ વધારે છે:
$10y + x = (10x + y) + 45$
$10y + x - 10x - y = 45$
$-9x + 9y = 45$
$9$ વડે ભાગતા,આપણને $-x + y = 5$ મળે ......... $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + y) + (-x + y) = 9 + 5$
$2y = 14$
$y = 7$
$y = 7$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$x + 7 = 9$
$x = 2$
તેથી,મૂળ સંખ્યા $= 10x + y = 10(2) + 7 = 27$ થાય.
129
EasyMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$x - 3y = -5$
$3x = 7y - 13$
A
$(-2, 0)$
B
$(-1, 1)$
C
$(2, 1)$
D
$(-2, 1)$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માં લખો:
$1$) $x - 3y + 5 = 0$
$2$) $3x - 7y + 13 = 0$
અહીં,$a_1 = 1, b_1 = -3, c_1 = 5$ અને $a_2 = 3, b_2 = -7, c_2 = 13$ છે.
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(-3)(13) - (-7)(5)} = \frac{y}{(5)(3) - (13)(1)} = \frac{1}{(1)(-7) - (3)(-3)}$
$\frac{x}{-39 + 35} = \frac{y}{15 - 13} = \frac{1}{-7 + 9}$
$\frac{x}{-4} = \frac{y}{2} = \frac{1}{2}$
$x$ માટે ઉકેલતા: $x = \frac{-4}{2} = -2$
$y$ માટે ઉકેલતા: $y = \frac{2}{2} = 1$
આમ,ઉકેલ $(-2, 1)$ છે.
130
EasyMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$3x - 4y = 17$
$4x - 5y = 21$
A
$(-1, -5)$
B
$(-2, 0)$
C
$(-1, 1)$
D
$(2, 1)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$3x - 4y - 17 = 0$ --- $(1)$
$4x - 5y - 21 = 0$ --- $(2)$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{(-4)(-21) - (-5)(-17)} = \frac{y}{(-17)(4) - (-21)(3)} = \frac{1}{(3)(-5) - (4)(-4)}$
$\frac{x}{84 - 85} = \frac{y}{-68 + 63} = \frac{1}{-15 + 16}$
$\frac{x}{-1} = \frac{y}{-5} = \frac{1}{1}$
તેથી,$x = -1$ અને $y = -5$ મળે છે.
ઉકેલ $(-1, -5)$ છે.
131
EasyMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$3x + y = 7$
$2x + 3y = 14$
A
$(-1, -5)$
B
$(1, 4)$
C
$(2, -4)$
D
$(-4, 4)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$3x + y - 7 = 0$ --- $(i)$
$2x + 3y - 14 = 0$ --- $(ii)$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા,સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 3, b_1 = 1, c_1 = -7$ અને $a_2 = 2, b_2 = 3, c_2 = -14$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(1)(-14) - (3)(-7)} = \frac{y}{(-7)(2) - (-14)(3)} = \frac{1}{(3)(3) - (2)(1)}$
$\frac{x}{-14 + 21} = \frac{y}{-14 + 42} = \frac{1}{9 - 2}$
$\frac{x}{7} = \frac{y}{28} = \frac{1}{7}$
$x$ માટે: $\frac{x}{7} = \frac{1}{7} \implies x = 1$
$y$ માટે: $\frac{y}{28} = \frac{1}{7} \implies y = 4$
આમ,ઉકેલ $(1, 4)$ છે.
132
EasyMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$3x + y = 5$
$5x + 3y = 3$
A
$(-1, -5)$
B
$(7, -5)$
C
$(3, -4)$
D
$(1, -4)$

Solution

(C) આપેલા સમીકરણો:
$3x + y - 5 = 0$ --- $(1)$
$5x + 3y - 3 = 0$ --- $(2)$
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 3, b_1 = 1, c_1 = -5$
$a_2 = 5, b_2 = 3, c_2 = -3$
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{(1)(-3) - (3)(-5)} = \frac{y}{(-5)(5) - (-3)(3)} = \frac{1}{(3)(3) - (5)(1)}$
$\frac{x}{-3 + 15} = \frac{y}{-25 + 9} = \frac{1}{9 - 5}$
$\frac{x}{12} = \frac{y}{-16} = \frac{1}{4}$
$x$ માટે: $\frac{x}{12} = \frac{1}{4} \implies x = 3$
$y$ માટે: $\frac{y}{-16} = \frac{1}{4} \implies y = -4$
આમ,ઉકેલ $(3, -4)$ છે.
133
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$4x + 6y = 11$
$5x - 8y = 6$
A
$\left(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2}\right)$
B
$\left(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5}\right)$
C
$\left(-\frac{3}{5}, \frac{7}{5}\right)$
D
$\left(2, \frac{1}{2}\right)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$4x + 6y - 11 = 0$ ... $(i)$
$5x - 8y - 6 = 0$ ... $(ii)$
ચોકડી ગુણાકારની રીત $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 4, b_1 = 6, c_1 = -11$ અને $a_2 = 5, b_2 = -8, c_2 = -6$.
$\frac{x}{(6)(-6) - (-8)(-11)} = \frac{y}{(-11)(5) - (-6)(4)} = \frac{1}{(4)(-8) - (5)(6)}$
$\frac{x}{-36 - 88} = \frac{y}{-55 + 24} = \frac{1}{-32 - 30}$
$\frac{x}{-124} = \frac{y}{-31} = \frac{1}{-62}$
$x$ માટે: $x = \frac{-124}{-62} = 2$
$y$ માટે: $y = \frac{-31}{-62} = \frac{1}{2}$
આમ,ઉકેલ $(x, y) = (2, \frac{1}{2})$ છે.
134
EasyMCQ
નીચે આપેલા સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$\frac{x}{5} - \frac{y}{4} = \frac{9}{40}$
$\frac{x}{3} - \frac{y}{2} = \frac{5}{12}$
A
$(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$
B
$(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
C
$(\frac{2}{2}, \frac{7}{4})$
D
$(-\frac{2}{5}, \frac{3}{5})$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,સમીકરણોને સરળ બનાવો:
$1$) પ્રથમ સમીકરણને $20$ વડે ગુણતા: $4x - 5y = 4.5$ અથવા $8x - 10y = 9$,તેથી $8x - 10y - 9 = 0$.
$2$) બીજા સમીકરણને $12$ વડે ગુણતા: $4x - 6y = 5$,તેથી $4x - 6y - 5 = 0$.
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ માટે ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 8, b_1 = -10, c_1 = -9$ અને $a_2 = 4, b_2 = -6, c_2 = -5$.
$\frac{x}{(-10)(-5) - (-6)(-9)} = \frac{y}{(-9)(4) - (-5)(8)} = \frac{1}{(8)(-6) - (4)(-10)}$
$\frac{x}{50 - 54} = \frac{y}{-36 + 40} = \frac{1}{-48 + 40}$
$\frac{x}{-4} = \frac{y}{4} = \frac{1}{-8}$
$x = \frac{-4}{-8} = \frac{1}{2}$ અને $y = \frac{4}{-8} = -\frac{1}{2}$.
આમ,ઉકેલ $(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$ છે.
135
EasyMCQ
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીને નીચેના સુરેખ સમીકરણોના યુગ્મનો ઉકેલ મેળવો:
$5x + 2y = 10$
$4x + 3y - 1 = 0$
A
$(1, -3)$
B
$(4, -5)$
C
$(-4, 7)$
D
$(7, -9)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$5x + 2y - 10 = 0$ ---$(1)$
$4x + 3y - 1 = 0$ ---$(2)$
$a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$a_1 = 5, b_1 = 2, c_1 = -10$
$a_2 = 4, b_2 = 3, c_2 = -1$
ચોકડી ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
$\frac{x}{(2)(-1) - (3)(-10)} = \frac{y}{(-10)(4) - (-1)(5)} = \frac{1}{(5)(3) - (4)(2)}$
$\frac{x}{-2 + 30} = \frac{y}{-40 + 5} = \frac{1}{15 - 8}$
$\frac{x}{28} = \frac{y}{-35} = \frac{1}{7}$
$x$ માટે: $\frac{x}{28} = \frac{1}{7} \implies x = \frac{28}{7} = 4$
$y$ માટે: $\frac{y}{-35} = \frac{1}{7} \implies y = \frac{-35}{7} = -5$
આમ,ઉકેલ $(4, -5)$ છે.
136
DifficultMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$4x - 19y + 13 = 0$
$13x - 23y + 19 = 0$
A
$(-2/5, -3/5)$
B
$(2/5, -3/5)$
C
$(-2/5, 3/5)$
D
$(-7/5, 1/5)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$4x - 19y + 13 = 0$ ... $(i)$
$13x - 23y + 19 = 0$ ... $(ii)$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 4, b_1 = -19, c_1 = 13$ અને $a_2 = 13, b_2 = -23, c_2 = 19$ છે.
$\frac{x}{(-19)(19) - (-23)(13)} = \frac{y}{(13)(13) - (19)(4)} = \frac{1}{(4)(-23) - (13)(-19)}$
$\frac{x}{-361 + 299} = \frac{y}{169 - 76} = \frac{1}{-92 + 247}$
$\frac{x}{-62} = \frac{y}{93} = \frac{1}{155}$
$x = -62 / 155 = -2 / 5$
$y = 93 / 155 = 3 / 5$
આમ,ઉકેલ $(-2/5, 3/5)$ છે.
137
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = a + b$
$\frac{x}{a^2} + \frac{y}{b^2} = 2$
A
$(a, b)$
B
$(a^2, b)$
C
$(a, b^2)$
D
$(a^2, b^2)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$1$) $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} - (a + b) = 0$
$2$) $\frac{x}{a^2} + \frac{y}{b^2} - 2 = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{B_1C_2 - B_2C_1} = \frac{y}{C_1A_2 - C_2A_1} = \frac{1}{A_1B_2 - A_2B_1}$
અહીં,$A_1 = \frac{1}{a}, B_1 = \frac{1}{b}, C_1 = -(a + b)$
$A_2 = \frac{1}{a^2}, B_2 = \frac{1}{b^2}, C_2 = -2$
ગણતરી કરતા:
$\frac{x}{\frac{-2}{b} + \frac{a+b}{b^2}} = \frac{y}{\frac{-(a+b)}{a^2} + \frac{2}{a}} = \frac{1}{\frac{1}{ab^2} - \frac{1}{a^2b}}$
છેદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{x}{\frac{a-b}{b^2}} = \frac{y}{\frac{a-b}{a^2}} = \frac{a^2b^2}{a-b}$
તેથી,$x = a^2$ અને $y = b^2$ મળે છે.
આમ,ઉકેલ $(a^2, b^2)$ છે.
138
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$ax - by = \frac{a-b}{2}$
$x + 3y = 2$
A
$(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
B
$(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$
C
$(-\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$
D
$(-\frac{1}{2}, -\frac{1}{2})$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$ax - by - \frac{a-b}{2} = 0$ --- $(1)$
$x + 3y - 2 = 0$ --- $(2)$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = a, b_1 = -b, c_1 = -\frac{a-b}{2}$ અને $a_2 = 1, b_2 = 3, c_2 = -2$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{2b + \frac{3a-3b}{2}} = \frac{y}{-\frac{a-b}{2} + 2a} = \frac{1}{3a + b}$
ગણતરી કરતા:
$\frac{x}{\frac{3a+b}{2}} = \frac{y}{\frac{3a+b}{2}} = \frac{1}{3a+b}$
તેથી,$x = \frac{1}{2}$ અને $y = \frac{1}{2}$ મળે છે.
આમ,ઉકેલ $(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$ છે.
139
EasyMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = 0$
$ax + by = a^2 + b^2$
A
$(-a, -b)$
B
$(a, b)$
C
$(-a, b)$
D
$(a, -b)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$1$) $\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = 0 \implies bx - ay = 0$
$2$) $ax + by = a^2 + b^2 \implies ax + by - (a^2 + b^2) = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = b, b_1 = -a, c_1 = 0$ અને $a_2 = a, b_2 = b, c_2 = -(a^2 + b^2)$.
$\frac{x}{(-a)(-(a^2 + b^2)) - (b)(0)} = \frac{y}{(0)(a) - (-(a^2 + b^2))(b)} = \frac{1}{(b)(b) - (a)(-a)}$
$\frac{x}{a(a^2 + b^2)} = \frac{y}{b(a^2 + b^2)} = \frac{1}{b^2 + a^2}$
$x = \frac{a(a^2 + b^2)}{a^2 + b^2} = a$
$y = \frac{b(a^2 + b^2)}{a^2 + b^2} = b$
આમ,ઉકેલ $(a, b)$ છે.
140
MediumMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 0$
$(a+b)x + (a-b)y = a^2 + b^2$
A
$(-a, -b)$
B
$(a, b)$
C
$(a, -b)$
D
$(-a, b)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$1$) $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 0 \implies bx + ay = 0$
$2$) $(a+b)x + (a-b)y = a^2 + b^2$
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ માં લખતા:
$1$) $bx + ay + 0 = 0$
$2$) $(a+b)x + (a-b)y - (a^2 + b^2) = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીત $\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{a(-(a^2+b^2)) - (a-b)(0)} = \frac{y}{0(a+b) - (- (a^2+b^2))b} = \frac{1}{b(a-b) - a(a+b)}$
$\frac{x}{-a(a^2+b^2)} = \frac{y}{b(a^2+b^2)} = \frac{1}{ab - b^2 - a^2 - ab}$
$\frac{x}{-a(a^2+b^2)} = \frac{y}{b(a^2+b^2)} = \frac{1}{-(a^2+b^2)}$
$x$ માટે: $x = \frac{-a(a^2+b^2)}{-(a^2+b^2)} = a$
$y$ માટે: $y = \frac{b(a^2+b^2)}{-(a^2+b^2)} = -b$
આમ,ઉકેલ $(a, -b)$ છે.
141
MediumMCQ
નીચેના સમીકરણોની જોડીને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલો:
$0.5x + 0.3y = 0.1$
$0.6x + 0.3y = 0.3$
A
$(2, 3)$
B
$(-2, 3)$
C
$(-2, -3)$
D
$(2, -3)$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$0.5x + 0.3y - 0.1 = 0$ --- $(1)$
$0.6x + 0.3y - 0.3 = 0$ --- $(2)$
સમીકરણોને સરળ બનાવવા માટે $10$ વડે ગુણતા:
$5x + 3y - 1 = 0$
$6x + 3y - 3 = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીત મુજબ:
$\frac{x}{b_1c_2 - b_2c_1} = \frac{y}{c_1a_2 - c_2a_1} = \frac{1}{a_1b_2 - a_2b_1}$
અહીં,$a_1 = 5, b_1 = 3, c_1 = -1$ અને $a_2 = 6, b_2 = 3, c_2 = -3$.
$\frac{x}{(3)(-3) - (3)(-1)} = \frac{y}{(-1)(6) - (-3)(5)} = \frac{1}{(5)(3) - (6)(3)}$
$\frac{x}{-9 + 3} = \frac{y}{-6 + 15} = \frac{1}{15 - 18}$
$\frac{x}{-6} = \frac{y}{9} = \frac{1}{-3}$
$x = \frac{-6}{-3} = 2$
$y = \frac{9}{-3} = -3$
આમ,ઉકેલ $(2, -3)$ છે.
142
MediumMCQ
ધોરણ $X$ ના વિદ્યાર્થીઓને હારમાં ગોઠવતી વખતે,જો બે હાર ઘટાડવામાં આવે,તો બાકીની દરેક હારમાં એક વિદ્યાર્થી વધુ ગોઠવવો પડે છે અને જો ત્રણ વધુ હાર બનાવવામાં આવે,તો અગાઉની દરેક હારમાંથી એક વિદ્યાર્થી ઓછો કરવો પડે છે. વર્ગમાં વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા શોધો.
A
$23$
B
$60$
C
$63$
D
$32$

Solution

(B) ધારો કે હારની સંખ્યા $x$ છે અને દરેક હારમાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા $y$ છે. વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા $xy$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $(x - 2)(y + 1) = xy$
$xy + x - 2y - 2 = xy$
$x - 2y = 2$ --- $(1)$
બીજી શરત મુજબ: $(x + 3)(y - 1) = xy$
$xy - x + 3y - 3 = xy$
$-x + 3y = 3$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$(x - 2y) + (-x + 3y) = 2 + 3$
$y = 5$
સમીકરણ $(1)$ માં $y = 5$ મુકતા:
$x - 2(5) = 2$
$x - 10 = 2$
$x = 12$
વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યા $= xy = 12 \times 5 = 60$.
143
MediumMCQ
બે અંકની એક સંખ્યા અને તેના અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી સંખ્યાનો સરવાળો $110$ છે. જો મૂળ સંખ્યામાંથી $10$ બાદ કરતાં મળતી સંખ્યા,મૂળ સંખ્યાના અંકોના સરવાળાના પાંચ ગણા કરતાં $4$ જેટલી વધારે હોય,તો મૂળ સંખ્યા શોધો.
A
$60$
B
$78$
C
$64$
D
$94$

Solution

(C) ધારો કે દશકનો અંક $x$ છે અને એકમનો અંક $y$ છે. મૂળ સંખ્યા $10x + y$ છે.
અંકોની અદલાબદલી કરવાથી મળતી સંખ્યા $10y + x$ છે.
પ્રથમ શરત મુજબ: $(10x + y) + (10y + x) = 110$.
$11x + 11y = 110 \implies x + y = 10$ (સમીકરણ $1$).
બીજી શરત મુજબ: $(10x + y - 10) = 5(x + y) + 4$.
સમીકરણમાં $x + y = 10$ મૂકતા: $10x + y - 10 = 5(10) + 4$.
$10x + y - 10 = 54 \implies 10x + y = 64$ (સમીકરણ $2$).
$x + y = 10$ અને $10x + y = 64$ પરથી,સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(10x + y) - (x + y) = 64 - 10$.
$9x = 54 \implies x = 6$.
$x = 6$ ને $x + y = 10$ માં મૂકતા,આપણને $y = 4$ મળે છે.
આમ,મૂળ સંખ્યા $10(6) + 4 = 64$ છે.
144
Difficult
ચક્રીય ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$m \angle A = 2x + 4$,$m \angle B = y + 3$,$m \angle C = 2y + 10$ અને $m \angle D = 4x - 5$ છે. તો ચારેય ખૂણાઓના માપ શોધો.

Solution

(A) ચક્રીય ચતુષ્કોણમાં સામસામેના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
તેથી,$m \angle A + m \angle C = 180^{\circ}$ અને $m \angle B + m \angle D = 180^{\circ}$.
ખૂણા $A$ અને $C$ માટે: $(2x + 4) + (2y + 10) = 180 \implies 2x + 2y + 14 = 180 \implies 2x + 2y = 166 \implies x + y = 83$ (સમીકરણ $1$).
ખૂણા $B$ અને $D$ માટે: $(y + 3) + (4x - 5) = 180 \implies 4x + y - 2 = 180 \implies 4x + y = 182$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(4x + y) - (x + y) = 182 - 83 \implies 3x = 99 \implies x = 33$.
$x = 33$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $33 + y = 83 \implies y = 50$.
ખૂણાઓના માપની ગણતરી:
$m \angle A = 2(33) + 4 = 66 + 4 = 70^{\circ}$.
$m \angle B = 50 + 3 = 53^{\circ}$.
$m \angle C = 2(50) + 10 = 100 + 10 = 110^{\circ}$.
$m \angle D = 4(33) - 5 = 132 - 5 = 127^{\circ}$.
145
MediumMCQ
એક લંબચોરસની લંબાઈ તેની પહોળાઈના બમણા કરતાં $5$ ઓછી છે. જો તેની પરિમિતિ $110$ હોય,તો લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધો. ઉકેલ માટે ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરો.
A
$700$
B
$730$
C
$690$
D
$790$

Solution

(A) ધારો કે લંબચોરસની પહોળાઈ $x$ છે અને લંબાઈ $y$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,લંબાઈ એ પહોળાઈના બમણા કરતાં $5$ ઓછી છે: $y = 2x - 5$,જેને $2x - y - 5 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
લંબચોરસની પરિમિતિ $2(l + b) = 110$ છે,તેથી $l + b = 55$,એટલે કે $x + y = 55$,અથવા $x + y - 55 = 0$.
આપણી પાસે સમીકરણોની જોડી છે:
$2x - y - 5 = 0$
$x + y - 55 = 0$
ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{(-1)(-55) - (1)(-5)} = \frac{-y}{(2)(-55) - (1)(-5)} = \frac{1}{(2)(1) - (1)(-1)}$
$\frac{x}{55 + 5} = \frac{-y}{-110 + 5} = \frac{1}{2 + 1}$
$\frac{x}{60} = \frac{-y}{-105} = \frac{1}{3}$
$x = \frac{60}{3} = 20$ અને $y = \frac{105}{3} = 35$.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $l \times b = 35 \times 20 = 700$ ચોરસ એકમ થાય.
146
Difficult
નીચેના સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $2x + y = \frac{7xy}{3}, x + 3y = \frac{11xy}{3}$

Solution

(N/A) આપેલ સમીકરણો $2x + y = \frac{7xy}{3}$ અને $x + 3y = \frac{11xy}{3}$ છે.
સ્પષ્ટ છે કે $x = 0$ અને $y = 0$ બંને સમીકરણોનું સમાધાન કરે છે. તેથી,$(0, 0)$ એક ઉકેલ છે.
ધારો કે $x \neq 0$ અને $y \neq 0$,બંને સમીકરણોને $xy$ વડે ભાગતા:
પ્રથમ સમીકરણ માટે: $\frac{2x}{xy} + \frac{y}{xy} = \frac{7}{3} \implies \frac{2}{y} + \frac{1}{x} = \frac{7}{3} \implies \frac{6}{y} + \frac{3}{x} = 7$ ... $(1)$
બીજા સમીકરણ માટે: $\frac{x}{xy} + \frac{3y}{xy} = \frac{11}{3} \implies \frac{1}{y} + \frac{3}{x} = \frac{11}{3} \implies \frac{3}{y} + \frac{9}{x} = 11$ ... $(2)$
ધારો કે $u = \frac{1}{x}$ અને $v = \frac{1}{y}$. સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$3u + 6v = 7$ ... $(3)$
$9u + 3v = 11$ ... $(4)$
સમીકરણ $(4)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $18u + 6v = 22$ ... $(5)$
સમીકરણ $(5)$ માંથી $(3)$ બાદ કરતા: $(18u - 3u) + (6v - 6v) = 22 - 7 \implies 15u = 15 \implies u = 1$.
$u = 1$ ને સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા: $3(1) + 6v = 7 \implies 6v = 4 \implies v = \frac{2}{3}$.
તેથી $u = \frac{1}{x} = 1 \implies x = 1$ અને $v = \frac{1}{y} = \frac{2}{3} \implies y = \frac{3}{2}$.
આમ,ઉકેલો $(x, y) = (0, 0)$ અને $(x, y) = (1, \frac{3}{2})$ છે.
147
DifficultMCQ
એક હોડી $7$ કલાકમાં $32 \, km$ પ્રવાહની સામે અને $36 \, km$ પ્રવાહની દિશામાં જાય છે. $9$ કલાકમાં,તે $40 \, km$ પ્રવાહની સામે અને $48 \, km$ પ્રવાહની દિશામાં જઈ શકે છે. પ્રવાહની ઝડપ અને સ્થિર પાણીમાં હોડીની ઝડપ શોધો. (સ્થિર પાણીમાં હોડીની ઝડપ નદીના પ્રવાહની ઝડપ કરતા વધારે છે.)
Question diagram
A
$(10, 2)$
B
$(10, 1)$
C
$(9, 3)$
D
$(7, 3)$

Solution

(A) ધારો કે સ્થિર પાણીમાં હોડીની ઝડપ $x \, km/hr$ છે અને પ્રવાહની ઝડપ $y \, km/hr$ છે. શરત મુજબ $x > y$ હોવું જરૂરી છે.
પ્રવાહની દિશામાં હોડીની ઝડપ $(x+y) \, km/hr$ અને પ્રવાહની સામે હોડીની ઝડપ $(x-y) \, km/hr$ થાય.
સૂત્ર $\text{સમય} = \frac{\text{અંતર}}{\text{ઝડપ}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
પ્રથમ કિસ્સા માટે: $\frac{32}{x-y} + \frac{36}{x+y} = 7$ --- $(1)$
બીજા કિસ્સા માટે: $\frac{40}{x-y} + \frac{48}{x+y} = 9$ --- $(2)$
ધારો કે $\frac{1}{x-y} = a$ અને $\frac{1}{x+y} = b$. સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$32a + 36b = 7$ --- $(3)$
$40a + 48b = 9$ --- $(4)$
આ સુરેખ સમીકરણોને લોપની રીતથી ઉકેલતા:
સમીકરણ $(3)$ ને $4$ વડે અને $(4)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$128a + 144b = 28$
$120a + 144b = 27$
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $8a = 1 \implies a = \frac{1}{8}$.
$a = \frac{1}{8}$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મુકતા:
$32(\frac{1}{8}) + 36b = 7 \implies 4 + 36b = 7 \implies 36b = 3 \implies b = \frac{1}{12}$.
હવે,$x-y = 8$ અને $x+y = 12$.
બંનેનો સરવાળો કરતા: $2x = 20 \implies x = 10$.
બંનેની બાદબાકી કરતા: $2y = 4 \implies y = 2$.
આમ,સ્થિર પાણીમાં હોડીની ઝડપ $10 \, km/hr$ અને પ્રવાહની ઝડપ $2 \, km/hr$ છે.
148
DifficultMCQ
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $x+y=5xy$ અને $3x+2y=13xy$.
A
$(1/2, 1), (3, 2)$
B
$(-2, 1), (-2/5, 3/5)$
C
$(0, 0), (1/2, 1/3)$
D
$(3, -4), (1/2, -1/2)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$(1)$ $x + y = 5xy$
$(2)$ $3x + 2y = 13xy$
બંને સમીકરણોને $xy$ વડે ભાગતા ($x \neq 0, y \neq 0$ ધારીને):
$(1)$ પરથી: $1/y + 1/x = 5$ => $1/x + 1/y = 5$ --- $(3)$
$(2)$ પરથી: $3/y + 2/x = 13$ => $2/x + 3/y = 13$ --- $(4)$
ધારો કે $u = 1/x$ અને $v = 1/y$. સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$(3)$ $u + v = 5$
$(4)$ $2u + 3v = 13$
સમીકરણ $(3)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $2u + 2v = 10$ --- $(5)$
સમીકરણ $(4)$ માંથી $(5)$ બાદ કરતા: $(2u + 3v) - (2u + 2v) = 13 - 10$ => $v = 3$
$v = 3$ ની કિંમત $(3)$ માં મૂકતા: $u + 3 = 5$ => $u = 2$
$u = 1/x = 2$ હોવાથી,$x = 1/2$.
$v = 1/y = 3$ હોવાથી,$y = 1/3$.
વળી,જો $x=0$ અને $y=0$ હોય,તો બંને સમીકરણોનું સમાધાન થાય છે $(0=0)$.
આમ,ઉકેલ $(0, 0)$ અને $(1/2, 1/3)$ છે.
149
Medium
નીચેના સુરેખ સમીકરણોની જોડી ઉકેલો: $2(3u - v) = 5uv$ અને $2(u + 3v) = 5uv$.

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$1) 2(3u - v) = 5uv \implies 6u - 2v = 5uv$
$2) 2(u + 3v) = 5uv \implies 2u + 6v = 5uv$
બંને સમીકરણોને $uv$ વડે ભાગતા (ધારો કે $u, v \neq 0$):
$1) \frac{6}{v} - \frac{2}{u} = 5$
$2) \frac{2}{v} + \frac{6}{u} = 5$
ધારો કે $x = \frac{1}{u}$ અને $y = \frac{1}{v}$. સમીકરણો આ મુજબ બનશે:
$1) -2x + 6y = 5$
$2) 6x + 2y = 5$
સમીકરણ $(2)$ ને $3$ વડે ગુણતા: $18x + 6y = 15$. તેમાંથી સમીકરણ $(1)$ બાદ કરતા:
$(18x + 6y) - (-2x + 6y) = 15 - 5 \implies 20x = 10 \implies x = \frac{1}{2}$.
$x = \frac{1}{2}$ ની કિંમત $6x + 2y = 5$ માં મૂકતા:
$6(\frac{1}{2}) + 2y = 5 \implies 3 + 2y = 5 \implies 2y = 2 \implies y = 1$.
અહીં $x = \frac{1}{u} = \frac{1}{2} \implies u = 2$ અને $y = \frac{1}{v} = 1 \implies v = 1$.
આમ,$(u, v) = (2, 1)$.
150
DifficultMCQ
સ્થળો $A$ અને $B$ એક હાઈવે પર એકબીજાથી $90\, km$ દૂર છે. એક કાર $A$ થી અને બીજી કાર $B$ થી એક જ સમયે શરૂ થાય છે. જો તેઓ એક જ દિશામાં ગતિ કરે,તો તેઓ $9$ કલાકમાં મળે છે અને જો તેઓ વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરે,તો તેઓ $\frac{9}{7}$ કલાકમાં મળે છે. કારની ઝડપ શોધો.
A
$40\, km/hr, 30\, km/hr$
B
$50\, km/hr, 40\, km/hr$
C
$60\, km/hr, 50\, km/hr$
D
$30\, km/hr, 20\, km/hr$

Solution

(A) ધારો કે $A$ થી શરૂ થતી કારની ઝડપ $x\, km/hr$ છે અને $B$ થી શરૂ થતી કારની ઝડપ $y\, km/hr$ છે.
જ્યારે તેઓ એક જ દિશામાં ગતિ કરે છે,ત્યારે સાપેક્ષ ઝડપ $(x - y)\, km/hr$ થાય છે. તેઓ $9$ કલાકમાં મળે છે,તેથી કાપેલું અંતર $9(x - y) = 90$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $x - y = 10$ (સમીકરણ $1$) મળે છે.
જ્યારે તેઓ વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરે છે,ત્યારે સાપેક્ષ ઝડપ $(x + y)\, km/hr$ થાય છે. તેઓ $\frac{9}{7}$ કલાકમાં મળે છે,તેથી કાપેલું અંતર $\frac{9}{7}(x + y) = 90$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $x + y = 70$ (સમીકરણ $2$) મળે છે.
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા: $(x - y) + (x + y) = 10 + 70$,તેથી $2x = 80$,જે આપણને $x = 40\, km/hr$ આપે છે.
$x = 40$ ની કિંમત સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $40 - y = 10$,તેથી $y = 30\, km/hr$.
આમ,કારની ઝડપ $40\, km/hr$ અને $30\, km/hr$ છે.

Pair of Linear Equations in Two Variables — Mix Examples - Pair of Linear Equations in Two Variables · Frequently Asked Questions

1Are these Pair of Linear Equations in Two Variables questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Pair of Linear Equations in Two Variables Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.