અ Gujarati

Similarity of Triangles and Basic Proportionality Theorem Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Triangles · Similarity of Triangles and Basic Proportionality Theorem

272+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 272 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$AC = 16$ અને $BD = 30$ છે. તેની પરિમિતિ શોધો.
A
$68$
B
$50$
C
$25$
D
$75$

Solution

(A) સમબાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને કાટખૂણે $(90^{\circ})$ દુભાગે છે.
ધારો કે વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે.
તેથી,$AO = OC = \frac{AC}{2} = \frac{16}{2} = 8$ અને $BO = OD = \frac{BD}{2} = \frac{30}{2} = 15$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle AOB$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = AO^2 + BO^2$
$AB^2 = 8^2 + 15^2$
$AB^2 = 64 + 225 = 289$
$AB = \sqrt{289} = 17$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણની પરિમિતિ $= 4 \times \text{બાજુ}$.
પરિમિતિ $= 4 \times 17 = 68$.
152
MediumMCQ
જમીન પર સીધું ઊભેલું $8 \, m$ લાંબું વાંસનું ઝાડ જમીનથી $3 \, m$ ની ઊંચાઈએથી તૂટી જાય છે. ઝાડનો તૂટેલો ભાગ થડ સાથે જોડાયેલો રહે છે. ઝાડની ટોચ જમીન પર જ્યાં અડે છે તે બિંદુ અને ઝાડના પાયા વચ્ચેનું અંતર $m$ માં શોધો.
A
$10$
B
$4$
C
$8$
D
$\sqrt{55}$

Solution

(B) વાંસના ઝાડની કુલ ઊંચાઈ $8 \, m$ છે.
તે જમીનથી $3 \, m$ ની ઊંચાઈએથી તૂટે છે.
ધારો કે કુલ ઊંચાઈ $H = 8 \, m$ છે અને જે ઊંચાઈએથી તે તૂટે છે તે $h = 3 \, m$ છે.
તૂટેલા ભાગની લંબાઈ (કાટકોણ ત્રિકોણનો કર્ણ) $L = H - h = 8 - 3 = 5 \, m$ છે.
બાકી રહેલા થડની ઊંચાઈ $h = 3 \, m$ છે.
ધારો કે ઝાડની ટોચ અને ઝાડના પાયા વચ્ચેનું અંતર $x$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ માટે પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$x^2 + h^2 = L^2$
$x^2 + 3^2 = 5^2$
$x^2 + 9 = 25$
$x^2 = 25 - 9 = 16$
$x = \sqrt{16} = 4 \, m$.
આમ,અંતર $4 \, m$ છે.
153
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle C = 90^\circ$,$AB = 12.5$ અને $BC = 12$ છે. $AC$ શોધો.
A
$5.8$
B
$6$
C
$3.5$
D
$10$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $m \angle C = 90^\circ$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,કાટકોણ ત્રિકોણમાં કર્ણનો વર્ગ એ બાકીની બે બાજુઓના વર્ગોના સરવાળા જેટલો હોય છે.
અહીં,$AB$ એ કર્ણ છે,અને $AC$ તથા $BC$ એ બાકીની બે બાજુઓ છે.
તેથી,$AB^2 = AC^2 + BC^2$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $(12.5)^2 = AC^2 + (12)^2$.
$156.25 = AC^2 + 144$.
$AC^2 = 156.25 - 144$.
$AC^2 = 12.25$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$AC = \sqrt{12.25} = 3.5$.
154
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ છે. જો $AB = 4$ અને $BC = 7.5$ હોય,તો $AC$ શોધો.
A
$10$
B
$5$
C
$6$
D
$8.5$

Solution

(D) $\Delta ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $m \angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,આપણે પાયથાગોરસનો પ્રમેય વાપરી શકીએ:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
અહીં $AB = 4$ અને $BC = 7.5$ આપેલ છે,તેથી કિંમતો મૂકતા:
$AC^2 = 4^2 + (7.5)^2$
$AC^2 = 16 + 56.25$
$AC^2 = 72.25$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$AC = \sqrt{72.25} = 8.5$
આમ,$AC$ ની લંબાઈ $8.5$ છે.
155
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ મધ્યગા છે. જો $AB = 15$ અને $BC = 20$ હોય,તો $BM$ શોધો.
A
$10$
B
$23$
C
$19.3$
D
$12.5$

Solution

(D) કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માં જ્યાં $\angle B = 90^{\circ}$ છે,ત્યાં કર્ણ $AC$ ની લંબાઈ પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને શોધી શકાય છે:
$AC^2 = AB^2 + BC^2$
$AC^2 = 15^2 + 20^2 = 225 + 400 = 625$
$AC = \sqrt{625} = 25$.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,કર્ણ પરની મધ્યગાની લંબાઈ કર્ણની લંબાઈ કરતાં અડધી હોય છે.
તેથી,$BM = \frac{1}{2} \times AC = \frac{1}{2} \times 25 = 12.5$.
156
MediumMCQ
$\Delta XYZ$ માં,$m\angle Y = 90^{\circ}$ છે. જો $XY = a^{2} - b^{2}$ અને $YZ = 2ab$ હોય,તો $XZ$ શોધો $(a > b > 0)$.
A
$a^{2} + b^{2}$
B
$a^{2} - b^{2}$
C
$2ab$
D
$a + b$

Solution

(A) કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta XYZ$ માં,જ્યાં $m\angle Y = 90^{\circ}$ છે,બાજુ $XZ$ એ કર્ણ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$(XZ)^{2} = (XY)^{2} + (YZ)^{2}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $(XZ)^{2} = (a^{2} - b^{2})^{2} + (2ab)^{2}$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $(XZ)^{2} = (a^{4} - 2a^{2}b^{2} + b^{4}) + 4a^{2}b^{2}$.
પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા: $(XZ)^{2} = a^{4} + 2a^{2}b^{2} + b^{4}$.
આ એક પૂર્ણવર્ગ પદાવલિ છે: $(XZ)^{2} = (a^{2} + b^{2})^{2}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $XZ = a^{2} + b^{2}$ મળે છે.
157
MediumMCQ
$ABCD$ એક લંબચોરસ છે. જો $AB = 7.5$ અને $AC = 19.5$ હોય,તો $BC$ શોધો.
A
$30$
B
$25$
C
$18$
D
$20$

Solution

(C) લંબચોરસ $ABCD$ માં,ખૂણો $\angle ABC = 90^{\circ}$ થાય.
તેથી,$\triangle ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $AC$ કર્ણ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AB^2 + BC^2 = AC^2$.
અહીં $AB = 7.5$ અને $AC = 19.5$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(7.5)^2 + BC^2 = (19.5)^2$.
$56.25 + BC^2 = 380.25$.
$BC^2 = 380.25 - 56.25$.
$BC^2 = 324$.
$BC = \sqrt{324} = 18$.
158
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BD}$ મધ્યગા છે. જો $AB = 5$ અને $BC = 12$ હોય,તો $BD$ શોધો.
A
$11$
B
$3.6$
C
$2$
D
$6.5$

Solution

(D) $\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AC^2 = AB^2 + BC^2$ થાય.
આપેલ કિંમતો મૂકતા,$AC^2 = 5^2 + 12^2 = 25 + 144 = 169$ મળે.
આમ,$AC = \sqrt{169} = 13$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,કર્ણ પરની મધ્યગાની લંબાઈ કર્ણની લંબાઈથી અડધી હોય છે.
તેથી,$BD = \frac{1}{2} \times AC = \frac{1}{2} \times 13 = 6.5$.
159
MediumMCQ
સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$AC = 18$ અને $BD = 24$ છે. સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$45$
B
$60$
C
$65$
D
$20$

Solution

(B) સમબાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને કાટખૂણે $(90^{\circ})$ દુભાગે છે.
ધારો કે વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે.
તેથી,$AO = \frac{AC}{2} = \frac{18}{2} = 9$ અને $BO = \frac{BD}{2} = \frac{24}{2} = 12$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle AOB$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = AO^2 + BO^2$
$AB^2 = 9^2 + 12^2$
$AB^2 = 81 + 144 = 225$
$AB = \sqrt{225} = 15$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણની પરિમિતિ $= 4 \times \text{બાજુ}$.
પરિમિતિ $= 4 \times 15 = 60$.
160
MediumMCQ
સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$AC = 15$ અને $BD = 36$ છે. સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$55$
B
$50$
C
$78$
D
$60$

Solution

(C) સમબાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને કાટખૂણે $(90^{\circ})$ દુભાગે છે.
ધારો કે વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ બિંદુ $O$ માં છેદે છે.
તેથી,$AO = \frac{AC}{2} = \frac{15}{2} = 7.5$ અને $BO = \frac{BD}{2} = \frac{36}{2} = 18$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle AOB$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = AO^2 + BO^2$
$AB^2 = (7.5)^2 + (18)^2$
$AB^2 = 56.25 + 324 = 380.25$
$AB = \sqrt{380.25} = 19.5$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણની પરિમિતિ $= 4 \times \text{બાજુ}$.
પરિમિતિ $= 4 \times 19.5 = 78$.
161
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\overline{AB} \cong \overline{AC}$ અને $\overline{AD}$ મધ્યગા છે. જો $BC = 12$ અને $AD = 8$ હોય,તો $AB$ શોધો.
A
$50$
B
$40$
C
$10$
D
$35$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $\overline{AB} \cong \overline{AC}$ છે.
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણમાં,પાયા પરની મધ્યગા એ પાયા પરનો વેધ પણ હોય છે.
અહીં $\overline{AD}$ એ પાયા $\overline{BC}$ પરની મધ્યગા હોવાથી,$\overline{AD} \perp \overline{BC}$ થાય અને $D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી,$BD = DC = \frac{BC}{2} = \frac{12}{2} = 6$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABD$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = AD^2 + BD^2$
$AB^2 = 8^2 + 6^2$
$AB^2 = 64 + 36$
$AB^2 = 100$
$AB = \sqrt{100} = 10$.
આમ,$AB$ ની લંબાઈ $10$ છે.
162
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ છે. જો $AB = 11$ અને $BC = 60$ હોય,તો $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$132$
B
$144$
C
$150$
D
$160$

Solution

(A) કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માં,જ્યાં $\angle B = 90^{\circ}$ છે,બાજુઓ $AB$ અને $BC$ એ કાટખૂણો બનાવતી બાજુઓ છે અને $AC$ એ કર્ણ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AC^2 = AB^2 + BC^2$.
આપેલ છે કે $AB = 11$ અને $BC = 60$,તેથી $AC^2 = 11^2 + 60^2$.
$AC^2 = 121 + 3600 = 3721$.
વર્ગમૂળ લેતા,$AC = \sqrt{3721} = 61$.
$\Delta ABC$ ની પરિમિતિ તેની બધી બાજુઓનો સરવાળો છે: $P = AB + BC + AC$.
$P = 11 + 60 + 61 = 132$.
163
MediumMCQ
$\Delta PQR$ માં,$m \angle Q = 90^{\circ}$ છે. જો $PQ = 33$ અને $PR = 65$ હોય,તો $QR$ શોધો.
A
$56$
B
$60$
C
$65$
D
$70$

Solution

(A) કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta PQR$ માં,જ્યાં $\angle Q = 90^{\circ}$ છે,બાજુ $PR$ એ કર્ણ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $(PR)^2 = (PQ)^2 + (QR)^2$.
આપેલ કિંમતો $PQ = 33$ અને $PR = 65$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(65)^2 = (33)^2 + (QR)^2$.
$4225 = 1089 + (QR)^2$.
$(QR)^2 = 4225 - 1089$.
$(QR)^2 = 3136$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $QR = \sqrt{3136} = 56$.
તેથી,$QR$ ની લંબાઈ $56$ છે.
164
Medium
બહિર્મુખ ચતુષ્કોણ $PQRS$ ના વિકર્ણો કાટખૂણે છેદે છે. સાબિત કરો કે $PQ^{2} + RS^{2} = PS^{2} + QR^{2}$.

Solution

(A) ધારો કે ચતુષ્કોણ $PQRS$ ના વિકર્ણો $PR$ અને $QS$ બિંદુ $O$ પર કાટખૂણે છેદે છે.
તેથી,$\angle POQ = \angle QOR = \angle ROS = \angle SOP = 90^{\circ}$.
કાટકોણ $\triangle POQ$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $PQ^{2} = PO^{2} + OQ^{2}$.
કાટકોણ $\triangle ROS$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $RS^{2} = RO^{2} + OS^{2}$.
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $PQ^{2} + RS^{2} = PO^{2} + OQ^{2} + RO^{2} + OS^{2}$ --- (સમીકરણ $1$).
કાટકોણ $\triangle SOP$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $PS^{2} = SO^{2} + OP^{2}$.
કાટકોણ $\triangle QOR$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $QR^{2} = OQ^{2} + OR^{2}$.
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $PS^{2} + QR^{2} = SO^{2} + OP^{2} + OQ^{2} + OR^{2}$ --- (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ ની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે જમણી બાજુઓ સમાન છે.
તેથી,$PQ^{2} + RS^{2} = PS^{2} + QR^{2}$.
165
Medium
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$,$N \in \overline{AB}$ અને $M \in \overline{BC}$ છે. સાબિત કરો કે $AM^{2} + CN^{2} = AC^{2} + MN^{2}$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ માં,$\angle B = 90^{\circ}$. $N$ એ $AB$ પરનું બિંદુ છે અને $M$ એ $BC$ પરનું બિંદુ છે.
પગલું $1$: $\Delta ABM$ અને $\Delta CBN$ માં પાયથાગોરસનો પ્રમેય લાગુ કરો.
$\Delta ABM$ માં,$\angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,$AM^{2} = AB^{2} + BM^{2}$ મળે.
$\Delta CBN$ માં,$\angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,$CN^{2} = CB^{2} + BN^{2}$ મળે.
પગલું $2$: બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરો.
$AM^{2} + CN^{2} = (AB^{2} + BM^{2}) + (CB^{2} + BN^{2})$.
પગલું $3$: પદોને ફરીથી ગોઠવો.
$AM^{2} + CN^{2} = (AB^{2} + CB^{2}) + (BM^{2} + BN^{2})$.
પગલું $4$: $\Delta ABC$ અને $\Delta MBN$ માટે પાયથાગોરસનો પ્રમેય વાપરો.
$\Delta ABC$ માં,$AC^{2} = AB^{2} + CB^{2}$.
$\Delta MBN$ માં,$MN^{2} = BM^{2} + BN^{2}$.
પગલું $5$: આ કિંમતોને પગલું $3$ ના સમીકરણમાં મૂકો.
$AM^{2} + CN^{2} = AC^{2} + MN^{2}$.
આમ,પરિણામ સાબિત થાય છે.
166
Medium
સાબિત કરો કે લંબચોરસની બાજુઓના વર્ગોનો સરવાળો તેના વિકર્ણોના વર્ગોના સરવાળા જેટલો હોય છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $ABCD$ એક લંબચોરસ છે જેની બાજુઓ $AB = CD = l$ અને $BC = DA = b$ છે.
ધારો કે વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ છે.
લંબચોરસમાં,બધા આંતરિક ખૂણાઓ $90^{\circ}$ હોય છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ABC$ ધ્યાનમાં લો. પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AC^2 = AB^2 + BC^2 = l^2 + b^2$.
તે જ રીતે,કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle BCD$ માં:
$BD^2 = BC^2 + CD^2 = b^2 + l^2$.
વિકર્ણોના વર્ગોનો સરવાળો = $AC^2 + BD^2 = (l^2 + b^2) + (b^2 + l^2) = 2l^2 + 2b^2$.
બાજુઓના વર્ગોનો સરવાળો = $AB^2 + BC^2 + CD^2 + DA^2 = l^2 + b^2 + l^2 + b^2 = 2l^2 + 2b^2$.
આમ,બાજુઓના વર્ગોનો સરવાળો એ વિકર્ણોના વર્ગોના સરવાળા જેટલો છે.
167
Medium
એક ત્રિકોણની બાજુઓની લંબાઈ $m^{2}+n^{2}$,$2mn$ અને $m^{2}-n^{2}$ છે,જ્યાં $m > n > 0$ છે. સાબિત કરો કે આ ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે ત્રિકોણની બાજુઓ $a = m^{2}-n^{2}$,$b = 2mn$ અને $c = m^{2}+n^{2}$ છે.
ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે તે સાબિત કરવા માટે,આપણે તપાસવું પડશે કે સૌથી મોટી બાજુનો વર્ગ અન્ય બે બાજુઓના વર્ગોના સરવાળા જેટલો છે કે નહીં (પાયથાગોરસનો પ્રમેય).
અહીં,$c = m^{2}+n^{2}$ એ સૌથી મોટી બાજુ છે કારણ કે $m > n > 0$.
$a^{2} + b^{2}$ ની ગણતરી કરીએ:
$a^{2} + b^{2} = (m^{2}-n^{2})^{2} + (2mn)^{2}$
$= (m^{4} - 2m^{2}n^{2} + n^{4}) + 4m^{2}n^{2}$
$= m^{4} + 2m^{2}n^{2} + n^{4}$
$= (m^{2}+n^{2})^{2}$
$= c^{2}$
આમ,$a^{2} + b^{2} = c^{2}$ હોવાથી,ત્રિકોણ પાયથાગોરસના પ્રમેયનું પાલન કરે છે.
તેથી,આ ત્રિકોણ એક કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
168
Medium
$\Delta ABC$ માં,$\overline{AC}$ કર્ણ છે અને $\overline{BE}$ મધ્યગા છે. સાબિત કરો કે $AB^{2} + BC^{2} + AC^{2} = 8AE^{2}$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ માં,$\angle B = 90^{\circ}$ (કારણ કે $\overline{AC}$ કર્ણ છે),અને $\overline{BE}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરની મધ્યગા છે.
$\overline{BE}$ મધ્યગા હોવાથી,$E$ એ $\overline{AC}$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી,$AE = EC = \frac{1}{2} AC$,જેનો અર્થ છે કે $AC = 2AE$.
કાટકોણ $\Delta ABC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AB^{2} + BC^{2} = AC^{2}$.
આપણે સાબિત કરવાનું છે: $AB^{2} + BC^{2} + AC^{2} = 8AE^{2}$.
$AB^{2} + BC^{2} = AC^{2}$ ને પદાવલિમાં મૂકતા:
$AC^{2} + AC^{2} = 2AC^{2}$.
$AC = 2AE$ હોવાથી,તેને પદાવલિમાં મૂકતા:
$2(2AE)^{2} = 2(4AE^{2}) = 8AE^{2}$.
આમ,$AB^{2} + BC^{2} + AC^{2} = 8AE^{2}$ સાબિત થાય છે.
169
Medium
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ છે. સાબિત કરો કે $\frac{1}{BM^2} = \frac{1}{AB^2} + \frac{1}{BC^2}$.

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM} \perp \overline{AC}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના સૂત્ર મુજબ,$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ બે રીતે લખી શકાય:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times AB \times BC$ (બાજુઓને પાયો અને વેધ ગણતા)
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times AC \times BM$ (કર્ણને પાયો અને વેધ ગણતા)
બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $\frac{1}{2} \times AB \times BC = \frac{1}{2} \times AC \times BM \implies AB \times BC = AC \times BM$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $AB^2 \times BC^2 = AC^2 \times BM^2$.
$\Delta ABC$ કાટકોણ ત્રિકોણ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AC^2 = AB^2 + BC^2$.
$AC^2$ ની કિંમત મૂકતા: $AB^2 \times BC^2 = (AB^2 + BC^2) \times BM^2$.
$BM^2$ ને કર્તા બનાવતા: $BM^2 = \frac{AB^2 \times BC^2}{AB^2 + BC^2}$.
બંને બાજુ વ્યસ્ત લેતા: $\frac{1}{BM^2} = \frac{AB^2 + BC^2}{AB^2 \times BC^2}$.
અપૂર્ણાંકને અલગ પાડતા: $\frac{1}{BM^2} = \frac{AB^2}{AB^2 \times BC^2} + \frac{BC^2}{AB^2 \times BC^2}$.
સાદુરૂપ આપતા: $\frac{1}{BM^2} = \frac{1}{BC^2} + \frac{1}{AB^2}$.
170
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BD}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ છે. જો $BD = 2CD$ હોય,તો સાબિત કરો કે $AC = 5CD$.

Solution

(N/A) $1$. $\Delta ABC$ માં,$\angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BD} \perp \overline{AC}$ છે.
$2$. કાટકોણ ત્રિકોણમાં વેધના ગુણધર્મ મુજબ,$BD^2 = AD \cdot CD$ થાય.
$3$. આપેલ છે કે $BD = 2CD$,આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $(2CD)^2 = AD \cdot CD$.
$4$. આનું સાદું રૂપ આપતા $4CD^2 = AD \cdot CD$ મળે.
$5$. બંને બાજુ $CD$ વડે ભાગતા ($CD \neq 0$ હોવાથી),આપણને $AD = 4CD$ મળે છે.
$6$. આપણે જાણીએ છીએ કે $AC = AD + CD$,તેથી $AD = 4CD$ ની કિંમત મૂકતા: $AC = 4CD + CD$.
$7$. આમ,$AC = 5CD$ સાબિત થાય છે.
171
Medium
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $D$ એ $\overline{BC}$ પરનું બિંદુ છે. સાબિત કરો કે $AD^{2} + BC^{2} = AC^{2} + BD^{2}$.

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AC^{2} = AB^{2} + BC^{2}$ થાય. (સમીકરણ $1$)
$\Delta ABD$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AD^{2} = AB^{2} + BD^{2}$ થાય. (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $2$ પરથી,આપણે $AB^{2} = AD^{2} - BD^{2}$ લખી શકીએ.
$AB^{2}$ ની આ કિંમતને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$AC^{2} = (AD^{2} - BD^{2}) + BC^{2}$.
પદોની ગોઠવણી કરતા,આપણને $AC^{2} + BD^{2} = AD^{2} + BC^{2}$ મળે છે.
આમ,વિધાન સાબિત થાય છે.
172
Medium
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{AD}$ મધ્યગા છે. સાબિત કરો કે $AC^{2} = AD^{2} + 3BD^{2}$.

Solution

(A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ માં,$\angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{AD}$ એ બાજુ $\overline{BC}$ પરની મધ્યગા છે.
$\overline{AD}$ મધ્યગા હોવાથી,$D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી,$BD = DC = \frac{1}{2} BC$,જેનો અર્થ છે કે $BC = 2BD$.
કાટકોણ $\Delta ABC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AC^{2} = AB^{2} + BC^{2}$.
$BC = 2BD$ મૂકતા,આપણને મળે $AC^{2} = AB^{2} + (2BD)^{2} = AB^{2} + 4BD^{2}$. (સમીકરણ $1$)
કાટકોણ $\Delta ABD$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AD^{2} = AB^{2} + BD^{2}$,જેનો અર્થ છે કે $AB^{2} = AD^{2} - BD^{2}$. (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $2$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$AC^{2} = (AD^{2} - BD^{2}) + 4BD^{2}$
$AC^{2} = AD^{2} + 3BD^{2}$.
આમ,પરિણામ સાબિત થાય છે.
173
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\overline{AD}$ એ મધ્યગા છે. જો $AD = 7$ અને $AB^2 + AC^2 = 148$ હોય,તો $BC$ શોધો.
A
$70$
B
$10$
C
$60$
D
$80$

Solution

(B) એપોલોનિયસના પ્રમેય મુજબ,કોઈપણ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માટે જેમાં $\overline{BC}$ પરની મધ્યગા $\overline{AD}$ હોય,ત્યારે નીચે મુજબનો સંબંધ મળે છે:
$AB^2 + AC^2 = 2(AD^2 + BD^2)$
અહીં $AD = 7$ અને $AB^2 + AC^2 = 148$ આપેલ છે,તેથી આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$148 = 2(7^2 + BD^2)$
$148 = 2(49 + BD^2)$
બંને બાજુ $2$ વડે ભાગતા:
$74 = 49 + BD^2$
$BD^2 = 74 - 49 = 25$
$BD = \sqrt{25} = 5$
$\overline{AD}$ એ મધ્યગા હોવાથી,$D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $BC = 2 \times BD$.
$BC = 2 \times 5 = 10$.
174
MediumMCQ
$\Delta PQR$ માં,$\overline{PS}$ મધ્યગા છે. જો $PQ = 9$,$PR = 40$ અને $PS = 20.5$ હોય,તો $QR$ શોધો.
A
$41$
B
$30$
C
$35$
D
$50$

Solution

(A) $\Delta PQR$ માટે એપોલોનિયસના પ્રમેય મુજબ,જ્યાં $\overline{PS}$ મધ્યગા છે:
$PQ^2 + PR^2 = 2(PS^2 + QS^2)$
અહીં $PQ = 9$,$PR = 40$ અને $PS = 20.5$ આપેલ છે:
$9^2 + 40^2 = 2(20.5^2 + QS^2)$
$81 + 1600 = 2(420.25 + QS^2)$
$1681 = 2(420.25 + QS^2)$
$840.5 = 420.25 + QS^2$
$QS^2 = 840.5 - 420.25 = 420.25$
$QS = \sqrt{420.25} = 20.5$
$\overline{PS}$ મધ્યગા હોવાથી,$S$ એ $\overline{QR}$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $QR = 2 \times QS = 2 \times 20.5 = 41$.
175
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\overline{AD}$ એ મધ્યગા છે. જો $AB = 10$,$AC = 24$ અને $AD = 13$ હોય,તો $BC$ શોધો.
A
$35$
B
$26$
C
$30$
D
$20$

Solution

(B) એપોલોનિયસના પ્રમેય મુજબ,કોઈપણ ત્રિકોણ $ABC$ માટે જેમાં $BC$ પરની મધ્યગા $AD$ હોય:
$AB^2 + AC^2 = 2(AD^2 + BD^2)$
અહીં $AB = 10$,$AC = 24$ અને $AD = 13$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$10^2 + 24^2 = 2(13^2 + BD^2)$
$100 + 576 = 2(169 + BD^2)$
$676 = 2(169 + BD^2)$
$338 = 169 + BD^2$
$BD^2 = 338 - 169 = 169$
$BD = \sqrt{169} = 13$
$AD$ એ મધ્યગા હોવાથી,$D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $BC = 2 \times BD$.
$BC = 2 \times 13 = 26$.
176
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\overline{AD}$ મધ્યગા છે. જો $AB = 8$ અને $AD = BD = 8.5$ હોય,તો $AC$ શોધો.
A
$30$
B
$25$
C
$15$
D
$45$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overline{AD}$ એ બાજુ $\overline{BC}$ પરની મધ્યગા છે,તેથી $D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$\Delta ABD$ માં $AD = BD = 8.5$ હોવાથી,$AD = BD = DC = 8.5$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $D$ એ $\Delta ABC$ નું પરિકેન્દ્ર છે અને $\overline{BC}$ એ પરિવર્તુળનો વ્યાસ છે.
તેથી,$\angle BAC = 90^\circ$ (અર્ધવર્તુળમાં બનેલો ખૂણો).
કાટકોણ $\Delta ABC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AC^2 + AB^2 = BC^2$.
અહીં $AB = 8$ અને $BC = BD + DC = 8.5 + 8.5 = 17$.
$AC^2 + 8^2 = 17^2$
$AC^2 + 64 = 289$
$AC^2 = 225$
$AC = 15$.
177
MediumMCQ
$\Delta PQR$ માં,$\overline{PS}$ એ મધ્યગા છે. જો $PQ = 12$ અને $PS = QS = 18.5$ હોય,તો $PR$ શોધો.
A
$35$
B
$45$
C
$55$
D
$25$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overline{PS}$ એ $\Delta PQR$ ની મધ્યગા છે,તેથી તે બાજુ $QR$ ને બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે. આમ,$QS = SR = 18.5.$
અહીં $PS = QS = SR = 18.5$ હોવાથી,બિંદુ $S$ એ બાજુ $QR$ ના સંદર્ભમાં $\Delta PQR$ નું પરિકેન્દ્ર છે,જે સૂચવે છે કે $\angle QPR = 90^\circ$ (ગુણધર્મ મુજબ કે જો કોઈ બાજુ પરની મધ્યગા તે બાજુની લંબાઈ કરતા અડધી હોય,તો તે ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ હોય છે).
કાટકોણ $\Delta PQR$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$PQ^2 + PR^2 = QR^2$
$QR = QS + SR = 18.5 + 18.5 = 37$
$12^2 + PR^2 = 37^2$
$144 + PR^2 = 1369$
$PR^2 = 1369 - 144 = 1225$
$PR = \sqrt{1225} = 35.$
178
EasyMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ છે. જો $AB = 6$ અને $AC = 10$ હોય,તો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$30$
B
$35$
C
$45$
D
$24$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $m \angle B = 90^{\circ}$ છે.
અહીં,$AC$ એ કર્ણ છે અને $AB$ એ એક બાજુ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા: $AC^2 = AB^2 + BC^2$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $10^2 = 6^2 + BC^2$.
$100 = 36 + BC^2$.
$BC^2 = 100 - 36 = 64$.
$BC = \sqrt{64} = 8$.
કાટકોણ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ}$.
અહીં,પાયો $BC = 8$ અને વેધ $AB = 6$ છે.
$\text{Area} = \frac{1}{2} \times 8 \times 6 = 4 \times 6 = 24$.
179
EasyMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ છે. જો $AB = 3$ અને $AC = 5$ હોય,તો $BM$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$2.4$
B
$3$
C
$5$
D
$7.1$

Solution

(A) $1$. $\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને $BC$ ની લંબાઈ શોધી શકાય: $AB^2 + BC^2 = AC^2$.
$2$. આપેલી કિંમતો મૂકતા: $3^2 + BC^2 = 5^2$,જે $9 + BC^2 = 25$ આપે છે.
$3$. તેથી,$BC^2 = 25 - 9 = 16$,એટલે કે $BC = 4$.
$4$. $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ બે રીતે ગણી શકાય: $\text{Area} = \frac{1}{2} \times AB \times BC$ અથવા $\text{Area} = \frac{1}{2} \times AC \times BM$.
$5$. બંને પદોને સરખાવતા: $\frac{1}{2} \times 3 \times 4 = \frac{1}{2} \times 5 \times BM$.
$6$. સાદું રૂપ આપતા: $12 = 5 \times BM$,જે દર્શાવે છે કે $BM = \frac{12}{5} = 2.4$.
180
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{AB} \cong \overline{BC}$ છે. $AB : AC$ ગુણોત્તર શોધો.
A
$2 : \sqrt{2}$
B
$1 : \sqrt{2}$
C
$3 : \sqrt{2}$
D
$4 : \sqrt{2}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ એક કાટકોણ ત્રિકોણ છે જ્યાં $m \angle B = 90^{\circ}$ છે.
$\overline{AB} \cong \overline{BC}$ હોવાથી,ધારો કે $AB = BC = x$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AC^2 = AB^2 + BC^2$.
કિંમતો મૂકતા,$AC^2 = x^2 + x^2 = 2x^2$.
તેથી,$AC = \sqrt{2x^2} = x\sqrt{2}$.
આપણે $AB : AC$ ગુણોત્તર શોધવાનો છે.
$AB : AC = x : x\sqrt{2} = 1 : \sqrt{2}$.
181
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ છે. જો $AB = 20$ અને $AC = 29$ હોય,તો $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$50$
B
$60$
C
$70$
D
$80$

Solution

(C) $\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ હોવાથી,આ ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AC^2 = AB^2 + BC^2$.
અહીં $AB = 20$ અને $AC = 29$ આપેલ છે,તેથી $29^2 = 20^2 + BC^2$.
$841 = 400 + BC^2$.
$BC^2 = 841 - 400 = 441$.
$BC = \sqrt{441} = 21$.
$\Delta ABC$ ની પરિમિતિ $= AB + BC + AC$.
પરિમિતિ $= 20 + 21 + 29 = 70$.
182
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BE}$ મધ્યગા છે. જો $AB = 3.6$ અને $BC = 4.8$ હોય,તો $BE$ શોધો.
A
$3$
B
$5$
C
$9$
D
$12$

Solution

(A) કાટકોણ ત્રિકોણમાં,કર્ણ પરની મધ્યગાની લંબાઈ કર્ણની લંબાઈ કરતાં અડધી હોય છે.
સૌ પ્રથમ,પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને કર્ણ $AC$ ની લંબાઈ શોધો: $AC^2 = AB^2 + BC^2$.
$AC^2 = (3.6)^2 + (4.8)^2 = 12.96 + 23.04 = 36$.
$AC = \sqrt{36} = 6$.
અહીં $\overline{BE}$ એ કર્ણ $AC$ પરની મધ્યગા હોવાથી,તેની લંબાઈ $BE = \frac{1}{2} AC$ થશે.
$BE = \frac{1}{2} \times 6 = 3$.
183
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ છે. જો $AB : BC = 3 : 4$ હોય,તો $AB : AC$ શોધો.
A
$2:6$
B
$3:5$
C
$3:12$
D
$4:15$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ છે.
ધારો કે કોઈ અચળાંક $x > 0$ માટે $AB = 3x$ અને $BC = 4x$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AC^2 = AB^2 + BC^2$.
$AC^2 = (3x)^2 + (4x)^2 = 9x^2 + 16x^2 = 25x^2$.
વર્ગમૂળ લેતા,$AC = \sqrt{25x^2} = 5x$.
આપણે $AB : AC$ ગુણોત્તર શોધવાનો છે.
$AB : AC = 3x : 5x = 3 : 5$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
184
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ મધ્યગા છે. જો $AB = 15$ અને $BM = 12.5$ હોય,તો $BC$ શોધો.
A
$10$
B
$30$
C
$20$
D
$50$

Solution

(C) કાટકોણ ત્રિકોણમાં,કર્ણ પરની મધ્યગાની લંબાઈ કર્ણની લંબાઈ કરતા અડધી હોય છે.
અહીં,$\Delta ABC$ એ $m\angle B = 90^{\circ}$ વાળો કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
$\overline{BM}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરની મધ્યગા હોવાથી,$BM = \frac{1}{2} AC$ થાય.
આપેલ છે કે $BM = 12.5$,તેથી $12.5 = \frac{1}{2} AC$,જેનો અર્થ છે કે $AC = 25$.
હવે,$\Delta ABC$ માં પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$AB^2 + BC^2 = AC^2$
$15^2 + BC^2 = 25^2$
$225 + BC^2 = 625$
$BC^2 = 625 - 225 = 400$
$BC = \sqrt{400} = 20$.
185
MediumMCQ
સમબાજુ $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ $24$ છે. તેના વેધની લંબાઈ શોધો. ($\sqrt{3}$ માં)
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$8$

Solution

(A) સમબાજુ ત્રિકોણની પરિમિતિનું સૂત્ર $P = 3a$ છે, જ્યાં $a$ એ બાજુની લંબાઈ છે.
અહીં $P = 24$ આપેલ છે, તેથી $3a = 24$, જેનો અર્થ છે કે $a = 8$.
સમબાજુ ત્રિકોણના વેધ $h$ નું સૂત્ર $h = \frac{\sqrt{3}}{2} a$ છે.
સૂત્રમાં $a = 8$ મૂકતા, આપણને $h = \frac{\sqrt{3}}{2} \times 8 = 4 \sqrt{3}$ મળે છે.
તેથી, વેધની લંબાઈ $4 \sqrt{3}$ છે.
186
MediumMCQ
$\Delta XYZ$ માં,$m \angle Y = 90^{\circ}$ અને $XY : XZ = 15 : 17$ છે. જો $YZ = 4$ હોય,તો $\Delta XYZ$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$10$
B
$15$
C
$25$
D
$20$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\Delta XYZ$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $m \angle Y = 90^{\circ}$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$XY^2 + YZ^2 = XZ^2$.
ધારો કે $XY = 15k$ અને $XZ = 17k$,જ્યાં $k > 0$ એક અચળાંક છે.
આ કિંમતોને પ્રમેયમાં મૂકતા: $(15k)^2 + 4^2 = (17k)^2$.
$225k^2 + 16 = 289k^2$.
$16 = 289k^2 - 225k^2$.
$16 = 64k^2$.
$k^2 = \frac{16}{64} = \frac{1}{4}$.
તેથી,$k = \frac{1}{2} = 0.5$.
હવે,બાજુઓની લંબાઈ શોધીએ:
$XY = 15 \times 0.5 = 7.5$.
$XZ = 17 \times 0.5 = 8.5$.
$YZ = 4$.
$\Delta XYZ$ ની પરિમિતિ = $XY + YZ + XZ = 7.5 + 4 + 8.5 = 20$.
187
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $AC = 14\sqrt{2}$ છે. જો $AB = BC$ હોય,તો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$98$
B
$55$
C
$66$
D
$41$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $m \angle B = 90^{\circ}$ અને $AB = BC$ છે.
ધારો કે $AB = BC = x$.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AB^2 + BC^2 = AC^2$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $x^2 + x^2 = (14\sqrt{2})^2$.
$2x^2 = 196 \times 2$.
$2x^2 = 392$.
$x^2 = 196$.
$x = 14$.
આમ,પાયો $BC = 14$ અને વેધ $AB = 14$ છે.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times 14 \times 14 = 98$ ચોરસ એકમ.
188
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ છે. જો $AM = 2x$,$BM = 3x + 5$ અને $CM = 8x$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$5$
C
$15$
D
$20$

Solution

(B) કાટકોણ ત્રિકોણમાં,જો કાટખૂણાના શિરોબિંદુમાંથી કર્ણ પર વેધ દોરવામાં આવે,તો તે વેધ એ કર્ણના બે ભાગોનો ભૂમિતિ મધ્યક (geometric mean) હોય છે.
ભૂમિતિ મધ્યકના પ્રમેય મુજબ: $BM^2 = AM \cdot CM$.
આપેલ છે કે $AM = 2x$,$BM = 3x + 5$ અને $CM = 8x$.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા: $(3x + 5)^2 = (2x)(8x)$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $9x^2 + 30x + 25 = 16x^2$.
પદોને ગોઠવીને દ્વિઘાત સમીકરણ બનાવતા: $7x^2 - 30x - 25 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $7x^2 - 35x + 5x - 25 = 0$.
$7x(x - 5) + 5(x - 5) = 0$.
$(7x + 5)(x - 5) = 0$.
આથી $x = 5$ અથવા $x = -5/7$ મળે.
લંબાઈ હંમેશા ધન હોવાથી,$x = 5$ લેતા.
189
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ છે. જો $AB = x - 2$,$AM = x - 6$ અને $AC = 2x - 4$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$20$
B
$15$
C
$10$
D
$30$

Solution

(C) કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માં જ્યાં $\angle B = 90^{\circ}$ હોય અને $\overline{BM}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ હોય,તો સમરૂપ ત્રિકોણના ગુણધર્મ $(\Delta AMB \sim \Delta ABC)$ મુજબ,આપણે જાણીએ છીએ કે: $AB^2 = AM \cdot AC$.
આપેલ કિંમતો $AB = x - 2$,$AM = x - 6$ અને $AC = 2x - 4$ છે.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા: $(x - 2)^2 = (x - 6)(2x - 4)$.
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 4x + 4 = 2x^2 - 4x - 12x + 24$.
સાદું રૂપ આપતા: $x^2 - 4x + 4 = 2x^2 - 16x + 24$.
પદોને ગોઠવીને દ્વિઘાત સમીકરણ મેળવતા: $x^2 - 12x + 20 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(x - 10)(x - 2) = 0$.
આથી $x = 10$ અથવા $x = 2$ મળે છે.
જો $x = 2$ લઈએ,તો $AB = 2 - 2 = 0$ થાય,જે ત્રિકોણની બાજુ માટે શક્ય નથી. તેથી,$x = 10$ એ જ સાચો જવાબ છે.
190
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m\angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ છે. જો $AM = x - 1$,$BM = x + 1$ અને $CM = x + 4$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$15$
B
$20$
C
$25$
D
$5$

Solution

(D) કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABC$ માં જ્યાં $\angle B = 90^{\circ}$ છે,જો $\overline{BM}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ હોય,તો ભૂમિતિના મધ્યક પ્રમેય મુજબ,$BM^2 = AM \cdot CM$ થાય.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $(x + 1)^2 = (x - 1)(x + 4)$.
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા: $x^2 + 2x + 1 = x^2 + 4x - x - 4$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા: $x^2 + 2x + 1 = x^2 + 3x - 4$.
બંને બાજુથી $x^2$ બાદ કરતા: $2x + 1 = 3x - 4$.
પદોની ગોઠવણી કરતા: $3x - 2x = 1 + 4$.
આમ,$x = 5$.
191
MediumMCQ
સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$AB = 13$ અને $AC = 24$ છે. $BD$ શોધો.
A
$30$
B
$10$
C
$40$
D
$60$

Solution

(B) સમબાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને કાટખૂણે $(90^{\circ})$ દુભાગે છે.
ધારો કે વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે.
$AC = 24$ હોવાથી,$AO = AC / 2 = 24 / 2 = 12$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle AOB$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$AB^2 = AO^2 + BO^2$.
અહીં $AB = 13$ અને $AO = 12$ આપેલ છે,તેથી $13^2 = 12^2 + BO^2$.
$169 = 144 + BO^2$.
$BO^2 = 169 - 144 = 25$.
$BO = \sqrt{25} = 5$.
વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગતા હોવાથી,$BD = 2 \times BO = 2 \times 5 = 10$ થાય.
192
MediumMCQ
સમબાજુ ચતુષ્કોણ $PQRS$ માં,$PR = 9$ અને $QS = 12$ છે. સમબાજુ ચતુષ્કોણ $PQRS$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$25$
B
$21$
C
$30$
D
$35$

Solution

(C) સમબાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને કાટખૂણે $(90^{\circ})$ દુભાગે છે.
ધારો કે વિકર્ણો $PR$ અને $QS$ બિંદુ $O$ પર છેદે છે.
વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગતા હોવાથી,$PO = OR = \frac{PR}{2} = \frac{9}{2} = 4.5$ અને $QO = OS = \frac{QS}{2} = \frac{12}{2} = 6$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle POQ$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$PQ^2 = PO^2 + QO^2$
$PQ^2 = (4.5)^2 + (6)^2$
$PQ^2 = 20.25 + 36 = 56.25$
$PQ = \sqrt{56.25} = 7.5$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણની બધી બાજુઓ સમાન હોવાથી,પરિમિતિ $= 4 \times PQ$ થાય.
પરિમિતિ $= 4 \times 7.5 = 30$.
193
EasyMCQ
સમબાજુ $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ $30$ છે. તેનું ક્ષેત્રફળ શોધો. ($\sqrt{3}$ માં)
A
$30$
B
$25$
C
$35$
D
$40$

Solution

(B) સમબાજુ ત્રિકોણની પરિમિતિ $P = 3a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $a$ એ બાજુની લંબાઈ છે。
આપેલ છે કે $P = 30$, તેથી $3a = 30$, જેનો અર્થ છે કે $a = 10$.
સમબાજુ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $Area = \frac{\sqrt{3}}{4} a^2$ છે。
સૂત્રમાં $a = 10$ મૂકતા:
$Area = \frac{\sqrt{3}}{4} (10)^2$
$Area = \frac{\sqrt{3}}{4} \times 100$
$Area = 25 \sqrt{3}$.
194
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ છે. જો $AC - BC = 4$ અને $BC - AB = 4$ હોય,તો $\Delta ABC$ ની તમામ બાજુઓના માપ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે $AB = x$.
આપેલ છે કે $BC - AB = 4$,તેથી $BC = x + 4$.
આપેલ છે કે $AC - BC = 4$,તેથી $AC = BC + 4 = (x + 4) + 4 = x + 8$.
$\Delta ABC$ એ $\angle B = 90^{\circ}$ વાળો કાટકોણ ત્રિકોણ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AB^2 + BC^2 = AC^2$.
કિંમતો મૂકતા: $x^2 + (x + 4)^2 = (x + 8)^2$.
$x^2 + x^2 + 8x + 16 = x^2 + 16x + 64$.
$x^2 - 8x - 48 = 0$.
$(x - 12)(x + 4) = 0$.
$x$ ધન હોવો જોઈએ,તેથી $x = 12$.
આમ,$AB = 12$,$BC = 12 + 4 = 16$,અને $AC = 16 + 4 = 20$.
195
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$m \angle B = 90^{\circ}$ અને $\overline{BM}$ એ કર્ણ $\overline{AC}$ પરનો વેધ છે. જો $BM = 10$ અને $CM = 5$ હોય,તો $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$15 + 15\sqrt{5}$
B
$25 + 15\sqrt{5}$
C
$15 + 25\sqrt{5}$
D
$25 + 25\sqrt{5}$

Solution

(B) $\Delta ABC$ માં,$\angle B = 90^{\circ}$ અને $BM \perp AC$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં ભૂમિતિ મધ્યક પ્રમેય મુજબ,$BM^2 = AM \cdot CM$.
અહીં $BM = 10$ અને $CM = 5$ આપેલ છે,તેથી $10^2 = AM \cdot 5$,જે આપણને $100 = 5 \cdot AM$ આપે છે,એટલે કે $AM = 20$.
કર્ણ $AC = AM + CM = 20 + 5 = 25$.
$\Delta BMC$ માં પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$BC^2 = BM^2 + CM^2 = 10^2 + 5^2 = 100 + 25 = 125$,તેથી $BC = \sqrt{125} = 5\sqrt{5}$.
$\Delta AMB$ માં પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$AB^2 = BM^2 + AM^2 = 10^2 + 20^2 = 100 + 400 = 500$,તેથી $AB = \sqrt{500} = 10\sqrt{5}$.
$\Delta ABC$ ની પરિમિતિ = $AB + BC + AC = 10\sqrt{5} + 5\sqrt{5} + 25 = 25 + 15\sqrt{5}$.
196
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\overline{AB} \cong \overline{AC}$ અને $\overline{AM}$ એ વેધ છે. જો $AM = 15$ અને $\Delta ABC$ ની પરિમિતિ $50$ હોય,તો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$120$
B
$360$
C
$250$
D
$741$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે જેમાં $AB = AC$. ધારો કે $AB = AC = x$ અને $BC = y$.
પરિમિતિ $AB + AC + BC = 50$ છે,તેથી $2x + y = 50$,જેનો અર્થ છે કે $y = 50 - 2x$.
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણમાં $\overline{AM}$ એ પાયા $\overline{BC}$ પરનો વેધ હોવાથી,તે પાયાને દુભાગે છે. તેથી,$BM = MC = y/2 = (50 - 2x)/2 = 25 - x$.
કાટકોણ $\Delta ABM$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AM^2 + BM^2 = AB^2$.
કિંમતો મૂકતા: $15^2 + (25 - x)^2 = x^2$.
$225 + 625 - 50x + x^2 = x^2$.
$850 - 50x = 0$,તેથી $50x = 850$,જે આપણને $x = 17$ આપે છે.
હવે,પાયો $y$ શોધો: $y = 50 - 2(17) = 50 - 34 = 16$.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times BC \times AM$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 16 \times 15 = 8 \times 15 = 120$.
197
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$AB = AC = 37$,$BC = 70$ અને $\overline{AM}$ મધ્યગા છે. $AM$ શોધો.
A
$25$
B
$12$
C
$30$
D
$35$

Solution

(B) $\Delta ABC$ માં,$AB = AC = 37$ છે,જેનો અર્થ છે કે $\Delta ABC$ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણમાં પાયા $BC$ પરની મધ્યગા $\overline{AM}$ એ પાયા પરનો વેધ પણ હોય છે.
તેથી,$\overline{AM} \perp \overline{BC}$ અને $M$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$BC = 70$ હોવાથી,$BM = MC = \frac{70}{2} = 35$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta ABM$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = AM^2 + BM^2$
$37^2 = AM^2 + 35^2$
$1369 = AM^2 + 1225$
$AM^2 = 1369 - 1225 = 144$
$AM = \sqrt{144} = 12$.
198
DifficultMCQ
જ્યારે એક નિસરણી દીવાલ પર $8 \, m$ ની ઊંચાઈ સુધી પહોંચવા માટે ટેકવવામાં આવે છે, ત્યારે તેનો નીચેનો છેડો દીવાલના પાયાથી $6 \, m$ દૂર રહે છે. જો તે જ નિસરણી દીવાલ પર $6 \, m$ ની ઊંચાઈ સુધી પહોંચવા માટે ટેકવવામાં આવે, તો તેના નીચેના છેડાનું દીવાલના પાયાથી અંતર શોધો। ($m$ માં)
A
$8$
B
$10$
C
$15$
D
$20$

Solution

(A) ધારો કે નિસરણીની લંબાઈ $L$ છે. નિસરણી, દીવાલ અને જમીન એક કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ, $L^2 = (\text{ઊંચાઈ})^2 + (\text{પાયો})^2$.
પ્રથમ કિસ્સામાં, ઊંચાઈ $= 8 \, m$ અને પાયો $= 6 \, m$ છે.
તેથી, $L^2 = 8^2 + 6^2 = 64 + 36 = 100$.
આમ, $L = \sqrt{100} = 10 \, m$.
બીજા કિસ્સામાં, તે જ $L = 10 \, m$ લંબાઈની નિસરણીનો ઉપયોગ થાય છે અને નવી ઊંચાઈ $6 \, m$ છે.
ધારો કે નવો પાયો $x$ છે.
ફરીથી પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા: $L^2 = (\text{નવી ઊંચાઈ})^2 + x^2$.
$10^2 = 6^2 + x^2$.
$100 = 36 + x^2$.
$x^2 = 100 - 36 = 64$.
$x = \sqrt{64} = 8 \, m$.
તેથી, નિસરણીના નીચેના છેડાનું દીવાલના પાયાથી અંતર $8 \, m$ છે.
199
EasyMCQ
સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$AC = 24$ અને $BD = 70$ છે. સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની પરિમિતિ શોધો.
A
$148$
B
$156$
C
$164$
D
$172$

Solution

(A) સમબાજુ ચતુષ્કોણ એ એવો ચતુષ્કોણ છે જેમાં બધી બાજુઓ સમાન હોય છે અને વિકર્ણો એકબીજાને કાટખૂણે $(90^{\circ})$ દુભાગે છે.
ધારો કે વિકર્ણો $d_1 = AC = 24$ અને $d_2 = BD = 70$ છે.
વિકર્ણો એકબીજાને બિંદુ $O$ પર દુભાગે છે. તેથી,રેખાખંડો $AO = OC = \frac{24}{2} = 12$ અને $BO = OD = \frac{70}{2} = 35$ થશે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle AOB$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AB^2 = AO^2 + BO^2$
$AB^2 = 12^2 + 35^2$
$AB^2 = 144 + 1225 = 1369$
$AB = \sqrt{1369} = 37$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણની પરિમિતિ $4 \times \text{બાજુ} = 4 \times 37 = 148$ થાય.
200
Medium
$\Delta PQR$ માં,$m \angle Q = 90^{\circ}$ અને $\overline{QS}$ એ કર્ણ $PR$ પરનો વેધ છે. જો $PQ = 6$ અને $PS = 4$ હોય,તો $QS$,$QR$ અને $RS$ શોધો.

Solution

(N/A) $\Delta PQR$ માં,$\angle Q = 90^{\circ}$ અને $QS \perp PR$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં વેધના ગુણધર્મ મુજબ,$PQ^2 = PS \cdot PR$ થાય.
અહીં $PQ = 6$ અને $PS = 4$ આપેલ છે,તેથી $6^2 = 4 \cdot PR$,જેનો અર્થ છે કે $36 = 4 \cdot PR$,એટલે કે $PR = 9$.
$PR = PS + RS$ હોવાથી,$9 = 4 + RS$,તેથી $RS = 5$.
વેધના પ્રમેય મુજબ,$QS^2 = PS \cdot RS = 4 \cdot 5 = 20$,તેથી $QS = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$.
$\Delta QSR$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$QR^2 = QS^2 + RS^2 = 20 + 5^2 = 20 + 25 = 45$.
આમ,$QR = \sqrt{45} = 3\sqrt{5}$.

Triangles — Similarity of Triangles and Basic Proportionality Theorem · Frequently Asked Questions

1Are these Triangles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Triangles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.