અ Gujarati

Similarity of Triangles and Basic Proportionality Theorem Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Triangles · Similarity of Triangles and Basic Proportionality Theorem

272+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 272 questions in Gujarati

51
Difficult
આપેલ આકૃતિમાં,જો $PQRS$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોય અને $AB \parallel PS$ હોય,તો સાબિત કરો કે $OC \parallel SR$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે,તેથી $PQ \parallel SR$ અને $PS \parallel QR$. વળી,$AB \parallel PS$.
સાબિત કરવાનું છે: $OC \parallel SR$.
સાબિતી: $\triangle OPS$ અને $\triangle OAB$ માં,કારણ કે $PS \parallel AB$:
$\angle POS = \angle AOB$ (સામાન્ય ખૂણો)
$\angle OSP = \angle OBA$ (અનુકોણ)
તેથી,$\triangle OPS \sim \triangle OAB$ ($AAA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
આમ,$\frac{PS}{AB} = \frac{OS}{OB}$ ..........$(i)$
$\triangle CQR$ અને $\triangle CAB$ માં,કારણ કે $QR \parallel PS \parallel AB$:
$\angle QCR = \angle ACB$ (સામાન્ય ખૂણો)
$\angle CQR = \angle CAB$ (અનુકોણ)
તેથી,$\triangle CQR \sim \triangle CAB$ ($AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ).
આમ,$\frac{QR}{AB} = \frac{CR}{CB}$.
$PQRS$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$PS = QR$. આ કિંમત મૂકતા:
$\frac{PS}{AB} = \frac{CR}{CB}$ ..........$(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ પરથી:
$\frac{OS}{OB} = \frac{CR}{CB} \Rightarrow \frac{OB}{OS} = \frac{CB}{CR}$.
બંને બાજુથી $1$ બાદ કરતા:
$\frac{OB}{OS} - 1 = \frac{CB}{CR} - 1$
$\frac{OB - OS}{OS} = \frac{CB - CR}{CR}$
$\frac{BS}{OS} = \frac{BR}{CR}$.
પ્રમેય $6.2$ (થેલ્સના પ્રમેયનું પ્રતિપ) મુજબ,$SR \parallel OC$ (અથવા $OC \parallel SR$). આમ સાબિત થાય છે.
52
Difficult
આકૃતિમાં,$PA$,$QB$,$RC$ અને $SD$ એ રેખા $l$ પરના લંબ છે. જો $AB = 6 \, cm$,$BC = 9 \, cm$,$CD = 12 \, cm$ અને $PS = 36 \, cm$ હોય,તો $PQ$,$QR$ અને $RS$ શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: $AB = 6 \, cm$,$BC = 9 \, cm$,$CD = 12 \, cm$ અને $PS = 36 \, cm$.
વળી,$PA$,$QB$,$RC$ અને $SD$ એ રેખા $l$ પરના લંબ છે,જેનો અર્થ છે કે $PA \parallel QB \parallel RC \parallel SD$.
અંત:ખંડ પ્રમેય (intercept theorem) મુજબ,એક છેદિકા પરના અંત:ખંડોનો ગુણોત્તર બીજી છેદિકા પરના અંત:ખંડોના ગુણોત્તર જેટલો હોય છે:
$PQ : QR : RS = AB : BC : CD$
$PQ : QR : RS = 6 : 9 : 12$
ધારો કે $PQ = 6x$,$QR = 9x$ અને $RS = 12x$.
કુલ લંબાઈ $PS = 36 \, cm$ હોવાથી:
$PQ + QR + RS = 36$
$6x + 9x + 12x = 36$
$27x = 36$
$x = \frac{36}{27} = \frac{4}{3}$
હવે,લંબાઈની ગણતરી કરતા:
$PQ = 6x = 6 \times \frac{4}{3} = 8 \, cm$
$QR = 9x = 9 \times \frac{4}{3} = 12 \, cm$
$RS = 12x = 12 \times \frac{4}{3} = 16 \, cm$
53
Difficult
$ABCD$ સમલંબ ચતુષ્કોણમાં $AB \parallel DC$ છે અને તેના વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ બિંદુ $O$ માં છેદે છે. $O$ માંથી પસાર થતી અને $AB$ ને સમાંતર રેખાખંડ $PQ$ દોરવામાં આવ્યો છે,જે $AD$ ને $P$ માં અને $BC$ ને $Q$ માં મળે છે. સાબિત કરો કે $PO = QO$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $AB \parallel DC$ છે. વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ બિંદુ $O$ માં છેદે છે. $PQ \parallel AB \parallel DC$.
સાબિત કરવાનું છે: $PO = QO$.
સાબિતી: $\triangle ADC$ માં,$PO \parallel DC$ (કારણ કે $PQ \parallel DC$).
પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સનું પ્રમેય) મુજબ:
$\frac{AP}{PD} = \frac{AO}{OC}$ ........$(i)$
$\triangle ABC$ માં,$OQ \parallel AB$.
પ્રમેય $6.1$ મુજબ:
$\frac{BQ}{QC} = \frac{AO}{OC}$ ........$(ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$\frac{AP}{PD} = \frac{BQ}{QC}$
બંને બાજુ $1$ ઉમેરતા:
$\frac{AP}{PD} + 1 = \frac{BQ}{QC} + 1$
$\frac{AP + PD}{PD} = \frac{BQ + QC}{QC}$
$\frac{AD}{PD} = \frac{BC}{QC}$
$\Rightarrow \frac{PD}{AD} = \frac{QC}{BC}$ ........$(iii)$
હવે,$\triangle ABD$ માં,$PO \parallel AB$. તેથી,$\triangle POD \sim \triangle ABD$ ($AA$ સમરૂપતા).
તેથી,$\frac{PO}{AB} = \frac{PD}{AD}$ ........$(iv)$
$\triangle ABC$ માં,$OQ \parallel AB$. તેથી,$\triangle OQC \sim \triangle ABC$ ($AA$ સમરૂપતા).
તેથી,$\frac{OQ}{AB} = \frac{QC}{BC}$ ........$(v)$
$(iii)$,$(iv)$ અને $(v)$ પરથી,આપણને મળે છે:
$\frac{PO}{AB} = \frac{OQ}{AB}$
$\Rightarrow PO = OQ$. આમ સાબિત થાય છે.
Solution diagram
54
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$A-P-B$,$A-Q-C$ અને $\overleftrightarrow{PQ} \parallel \overleftrightarrow{BC}$ છે. જો $AP = 3$,$PB = 5$ અને $AQ = 6$ હોય,તો $QC$ અને $AC$ શોધો.
Question diagram

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,$A-P-B$,$A-Q-C$ અને $\overleftrightarrow{PQ} \parallel \overleftrightarrow{BC}$ છે.
પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ:
$\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$
અહીં $AP = 3$,$PB = 5$,$AQ = 6$ આપેલ છે.
$\frac{3}{5} = \frac{6}{QC}$
$QC = \frac{6 \times 5}{3} = 10$.
હવે,$AC$ શોધવા માટે:
$AC = AQ + QC = 6 + 10 = 16$.
વૈકલ્પિક રીતે,$\frac{AP}{AB} = \frac{AQ}{AC}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{3}{3+5} = \frac{6}{AC}$
$\frac{3}{8} = \frac{6}{AC}$
$AC = \frac{6 \times 8}{3} = 16$.
Solution diagram
55
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. જો $\frac{AB}{5} = \frac{AC}{3}$ અને $BD = 4.5$ હોય,તો $BC$ શોધો.
A
$4.5$
B
$3.6$
C
$7.2$
D
$6.2$

Solution

(C) $\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ:
$\frac{AB}{AC} = \frac{BD}{DC}$
આપેલ છે કે $\frac{AB}{5} = \frac{AC}{3}$,તેથી $\frac{AB}{AC} = \frac{5}{3}$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{5}{3} = \frac{4.5}{DC}$
$DC = \frac{4.5 \times 3}{5} = 0.9 \times 3 = 2.7$
અહીં $D$ એ $BC$ પર આવેલું હોવાથી,$BC = BD + DC$.
$BC = 4.5 + 2.7 = 7.2$.
Solution diagram
56
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $BD = \frac{BC \times AB}{AB + AC}$ અને $DC = \frac{BC \times AC}{AB + AC}$.

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે.
ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ:
$\frac{AB}{AC} = \frac{BD}{DC}$
$BD$ શોધવા માટે:
$\frac{AB}{AC} = \frac{BD}{DC}$
યોગ પ્રમાણના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{AB}{AB + AC} = \frac{BD}{BD + DC} = \frac{BD}{BC}$
$\therefore BD = \frac{BC \times AB}{AB + AC}$
$DC$ શોધવા માટે:
$\frac{AB}{AC} = \frac{BD}{DC} \implies \frac{AC}{AB} = \frac{DC}{BD}$
યોગ પ્રમાણનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{AC + AB}{AB} = \frac{DC + BD}{BD} = \frac{BC}{BD}$
$\implies \frac{AC}{AC + AB} = \frac{DC}{BC}$
$\therefore DC = \frac{BC \times AC}{AB + AC}$
Solution diagram
57
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$M$ એ $AB$ પર અને $N$ એ $AC$ પર એવી રીતે છે કે જેથી $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ થાય. જો $AM = 6$,$MB = 9$,અને $AN = 8$ હોય,તો $AC$ શોધો.
A
$20$
B
$30$
C
$40$
D
$50$

Solution

(A) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી,આપણી પાસે છે:
$\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$
આપેલ છે કે $AM = 6$,$MB = 9$,અને $AN = 8$,તેથી કિંમતો મૂકતા:
$\frac{6}{9} = \frac{8}{NC}$
$\frac{2}{3} = \frac{8}{NC}$
$2 \times NC = 8 \times 3$
$2 \times NC = 24$
$NC = 12$
$AC = AN + NC$ હોવાથી:
$AC = 8 + 12 = 20$.
58
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-P-B$,$A-Q-C$ અને $\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $\frac{AP}{PB} = \frac{3}{4}$ અને $AC = 17.5$ હોય,તો $AQ$ શોધો.
A
$9.5$
B
$7.5$
C
$1.3$
D
$0.5$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ માં,$\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ છે.
પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સનો પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની કોઈ એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સમાન ગુણોત્તરમાં હોય છે.
તેથી,$\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC} = \frac{3}{4}$.
ધારો કે $AQ = 3x$ અને $QC = 4x$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $AC = AQ + QC$.
કિંમતો મૂકતા,$17.5 = 3x + 4x$.
$17.5 = 7x$.
$x = \frac{17.5}{7} = 2.5$.
હવે,$AQ = 3x = 3 \times 2.5 = 7.5$.
59
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $\frac{AM}{MB} = \frac{2}{3}$ અને $AC = 25$ હોય,તો $NC$ શોધો.
A
$11$
B
$6$
C
$15$
D
$3$

Solution

(C) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો તે બાજુઓનું સમાન ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
અહીં $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી,$\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$ થાય.
આપણને $\frac{AM}{MB} = \frac{2}{3}$ આપેલ છે,તેથી $\frac{AN}{NC} = \frac{2}{3}$ થાય.
ધારો કે $AN = 2x$ અને $NC = 3x$.
$AC = AN + NC$ હોવાથી,$25 = 2x + 3x$ થાય.
$25 = 5x$,જેનો અર્થ છે કે $x = 5$.
તેથી,$NC = 3x = 3 \times 5 = 15$.
60
MediumMCQ
$\Delta XYZ$ માં,$X-S-Y$,$X-T-Z$ અને $\overline{ST} \parallel \overline{YZ}$ છે. જો $XS = 4$,$XT = 8$,$SY = x-4$ અને $TZ = 3x-19$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$15$
B
$6$
C
$10$
D
$11$

Solution

(D) પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની કોઈ એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$\Delta XYZ$ માં,$\overline{ST} \parallel \overline{YZ}$ હોવાથી:
$\frac{XS}{SY} = \frac{XT}{TZ}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{4}{x-4} = \frac{8}{3x-19}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$4(3x - 19) = 8(x - 4)$
$12x - 76 = 8x - 32$
$12x - 8x = 76 - 32$
$4x = 44$
$x = 11$
61
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-D-B$,$A-E-C$ અને $\overline{DE} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AD = 8$,$AB = 12$ અને $AE = 12$ હોય,તો $EC$ શોધો.
A
$6$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા દોરવામાં આવે જે અન્ય બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ સમાન ગુણોત્તરમાં વિભાજિત થાય છે.
આપેલ છે કે $\overline{DE} \parallel \overline{BC}$,તેથી:
$\frac{AD}{DB} = \frac{AE}{EC}$
અહીં $AD = 8$ અને $AB = 12$ આપેલ છે. $A-D-B$ હોવાથી,$DB = AB - AD = 12 - 8 = 4$ થાય.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{8}{4} = \frac{12}{EC}$
$2 = \frac{12}{EC}$
$EC = \frac{12}{2} = 6$.
આમ,$EC$ ની લંબાઈ $6$ છે.
62
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-P-B$,$A-Q-C$ અને $\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AP = 2$,$AB = 6$ અને $AC = 9$ હોય,તો $AQ$ શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$1$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ માં,$\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ છે.
પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સનો પ્રમેય અથવા પાયાનું સપ્રમાણતાનું પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની કોઈ એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો તે બાજુઓનું સમાન ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
તેથી,$\frac{AP}{AB} = \frac{AQ}{AC}$.
આપેલ કિંમતો $AP = 2$,$AB = 6$ અને $AC = 9$ છે.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{2}{6} = \frac{AQ}{9}$
$\frac{1}{3} = \frac{AQ}{9}$
$AQ = \frac{9}{3}$
$AQ = 3$.
આમ,$AQ$ ની કિંમત $3$ છે.
63
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $\frac{AM}{MB} = \frac{4}{5}$ અને $NC = 2.5$ હોય,તો $AN$ શોધો.
A
$5$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(C) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સમપ્રમાણમાં હોય છે.
અહીં $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી,$\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$ થાય.
આપણને $\frac{AM}{MB} = \frac{4}{5}$ અને $NC = 2.5$ આપેલ છે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{4}{5} = \frac{AN}{2.5}$.
બંને બાજુ $2.5$ વડે ગુણતા: $AN = \frac{4}{5} \times 2.5$.
$AN = 4 \times 0.5 = 2$.
આમ,$AN$ ની કિંમત $2$ છે.
64
MediumMCQ
$\Delta XYZ$ માં,$X-S-Y$,$X-T-Z$ અને $\overline{ST} \parallel \overline{YZ}$ છે. જો $XS = 4$,$SY = 4.5$ અને $XT = 8$ હોય,તો $XZ$ શોધો.
A
$10$
B
$13$
C
$15$
D
$17$

Solution

(D) પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સનું પ્રમેય અથવા પાયાનું સપ્રમાણતાનું પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની કોઈ એક બાજુને સમાંતર દોરેલી રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સપ્રમાણમાં હોય છે.
$\Delta XYZ$ માં,$\overline{ST} \parallel \overline{YZ}$ હોવાથી:
$\frac{XS}{SY} = \frac{XT}{TZ}$
અહીં $XS = 4$,$SY = 4.5$ અને $XT = 8$ આપેલ છે,તેથી:
$\frac{4}{4.5} = \frac{8}{TZ}$
$4 \times TZ = 8 \times 4.5$
$4 \times TZ = 36$
$TZ = \frac{36}{4} = 9$
$X-T-Z$ હોવાથી,$XZ = XT + TZ$ થાય.
$XZ = 8 + 9 = 17$.
65
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM = x$,$MB = x-2$,$AN = x+2$ અને $NC = x-1$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$10$
C
$15$
D
$20$

Solution

(A) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને છેદતી હોય,તો તે બાજુઓનું સમાન ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
આપેલ છે કે $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$,તેથી:
$\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x}{x-2} = \frac{x+2}{x-1}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$x(x-1) = (x-2)(x+2)$
$x^2 - x = x^2 - 4$
બંને બાજુથી $x^2$ બાદ કરતા:
$-x = -4$
$x = 4$
તેથી,$x$ ની કિંમત $4$ છે.
66
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-P-B$,$A-Q-C$ અને $\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AP = 8x-7$,$PB = 5x-3$,$AQ = 4x-3$ અને $QC = 3x-1$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$1$
C
$3$
D
$6$

Solution

(B) પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સનું પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી:
$\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{8x-7}{5x-3} = \frac{4x-3}{3x-1}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$(8x-7)(3x-1) = (4x-3)(5x-3)$
$24x^2 - 8x - 21x + 7 = 20x^2 - 12x - 15x + 9$
$24x^2 - 29x + 7 = 20x^2 - 27x + 9$
પદોને એક બાજુ લાવતા:
$4x^2 - 2x - 2 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$2x^2 - x - 1 = 0$
અવયવ પાડતા:
$(2x+1)(x-1) = 0$
તેથી $x = 1$ અથવા $x = -0.5$.
લંબાઈ હંમેશા ધન હોય છે,તેથી $x = 1$ મળે.
67
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM = x-3$,$MB = 2x-7$,$AN = x+3$ અને $NC = 2x+3$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$7$

Solution

(C) પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી:
$\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x-3}{2x-7} = \frac{x+3}{2x+3}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$(x-3)(2x+3) = (x+3)(2x-7)$
$2x^2 + 3x - 6x - 9 = 2x^2 - 7x + 6x - 21$
$2x^2 - 3x - 9 = 2x^2 - x - 21$
બંને બાજુથી $2x^2$ બાદ કરતા:
$-3x - 9 = -x - 21$
પદોને ગોઠવતા:
$-3x + x = -21 + 9$
$-2x = -12$
$x = 6$
આમ,$x$ ની કિંમત $6$ છે.
68
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM = 2.5$,$MB = 3$ અને $AN = 3.75$ હોય,તો $AC$ શોધો.
A
$9.3$
B
$10.85$
C
$8.3$
D
$8.25$

Solution

(D) પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો તે બાજુઓ પર કપાતા રેખાખંડો સમપ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલ છે કે $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$,તેથી:
$\frac{AM}{MB} = \frac{AN}{NC}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{2.5}{3} = \frac{3.75}{NC}$
$NC = \frac{3.75 \times 3}{2.5}$
$NC = \frac{11.25}{2.5} = 4.5$
$A-N-C$ હોવાથી,$AC = AN + NC$ થાય.
$AC = 3.75 + 4.5 = 8.25$.
69
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. જો $AB = 6,$ $BD = 4$ અને $DC = 3$ હોય,તો $AC$ શોધો.
A
$4.5$
B
$10.3$
C
$2.3$
D
$9$

Solution

(A) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,જો કોઈ કિરણ ત્રિકોણના ખૂણાને દુભાગે,તો તે સામેની બાજુને એવા ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે જે ત્રિકોણની અન્ય બે બાજુઓના પ્રમાણમાં હોય છે.
$\Delta ABC$ માં,$AD$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,આપણી પાસે ગુણોત્તર છે:
$\frac{AB}{AC} = \frac{BD}{DC}$
આપેલ કિંમતો $AB = 6,$ $BD = 4,$ અને $DC = 3$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{6}{AC} = \frac{4}{3}$
$AC$ શોધવા માટે ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$4 \times AC = 6 \times 3$
$4 \times AC = 18$
$AC = \frac{18}{4} = 4.5$
તેથી,$AC$ ની લંબાઈ $4.5$ છે.
70
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. જો $AB = 10, BC = 6$ અને $AC = 14$ હોય,તો $BD$ અને $DC$ શોધો.
A
$BD = 2.5, DC = 3.5$
B
$BD = 3.5, DC = 2.5$
C
$BD = 2, DC = 4$
D
$BD = 4, DC = 2$

Solution

(A) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણના ખૂણાનો દ્વિભાજક તેની સામેની બાજુનું એવા ભાગોમાં વિભાજન કરે છે જે ત્રિકોણની અન્ય બે બાજુઓના પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,$\frac{BD}{DC} = \frac{AB}{AC}$.
આપેલ છે કે $AB = 10$ અને $AC = 14$,તેથી $\frac{BD}{DC} = \frac{10}{14} = \frac{5}{7}$.
ધારો કે $BD = 5x$ અને $DC = 7x$.
કારણ કે $BC = BD + DC = 6$,તેથી $5x + 7x = 6$,જેનો અર્થ છે કે $12x = 6$,તેથી $x = 0.5$.
આમ,$BD = 5(0.5) = 2.5$ અને $DC = 7(0.5) = 3.5$.
71
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. જો $BD = 2.5$,$AB = 5$ અને $AC = 4.2$ હોય,તો $DC$ શોધો.
A
$3.2$
B
$4$
C
$2.1$
D
$9.6$

Solution

(C) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,જો કોઈ કિરણ ત્રિકોણના ખૂણાને દુભાગે છે,તો તે સામેની બાજુને એવા રેખાખંડોમાં વિભાજિત કરે છે જે ત્રિકોણની અન્ય બે બાજુઓના પ્રમાણમાં હોય છે.
$\Delta ABC$ માં,$AD$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,આપણી પાસે ગુણોત્તર છે:
$\frac{AB}{AC} = \frac{BD}{DC}$
આપેલ કિંમતો $AB = 5$,$AC = 4.2$ અને $BD = 2.5$ છે.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{5}{4.2} = \frac{2.5}{DC}$
$5 \times DC = 4.2 \times 2.5$
$5 \times DC = 10.5$
$DC = \frac{10.5}{5}$
$DC = 2.1$
આમ,$DC$ ની લંબાઈ $2.1$ છે.
72
MediumMCQ
$\Delta PQR$ માં,$\angle P$ નો દ્વિભાજક $\overline{QR}$ ને $S$ માં છેદે છે. જો $QS = 2, PQ = 5$ અને $SR = 3$ હોય,તો $PR$ શોધો.
A
$7.3$
B
$4.5$
C
$10.2$
D
$7.5$

Solution

(D) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,જો કોઈ કિરણ ત્રિકોણના ખૂણાને દુભાગે છે,તો તે સામેની બાજુને એવા ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે જે ત્રિકોણની અન્ય બે બાજુઓના પ્રમાણમાં હોય છે.
$\Delta PQR$ માં,$PS$ એ $\angle P$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,આપણી પાસે ગુણોત્તર છે:
$\frac{PQ}{PR} = \frac{QS}{SR}$
આપેલ કિંમતો $PQ = 5, QS = 2$ અને $SR = 3$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{5}{PR} = \frac{2}{3}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા,આપણને મળે છે:
$2 \times PR = 5 \times 3$
$2 \times PR = 15$
$PR = \frac{15}{2} = 7.5$
તેથી,$PR$ ની લંબાઈ $7.5$ છે.
73
MediumMCQ
$\Delta XYZ$ માં,$\angle X$ નો દ્વિભાજક $\overline{YZ}$ ને $M$ માં છેદે છે. જો $XY = 3.6$,$XZ = 4.2$ અને $MZ = 2.8$ હોય,તો $YM$ શોધો.
A
$2.4$
B
$1.3$
C
$7.9$
D
$4$

Solution

(A) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,જો કોઈ કિરણ ત્રિકોણના ખૂણાને દુભાગે છે,તો તે સામેની બાજુને અન્ય બે બાજુઓના પ્રમાણમાં વિભાજિત કરે છે.
$\Delta XYZ$ માં,$XM$ એ $\angle X$ નો દ્વિભાજક છે,તેથી:
$\frac{XY}{XZ} = \frac{YM}{MZ}$
આપેલ છે કે $XY = 3.6$,$XZ = 4.2$ અને $MZ = 2.8$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{3.6}{4.2} = \frac{YM}{2.8}$
$YM = \frac{3.6 \times 2.8}{4.2}$
$YM = \frac{3.6 \times 2}{3} = 1.2 \times 2 = 2.4$
તેથી,$YM = 2.4$.
74
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. જો $AB = 8$,$AC = 10$ અને $BC = 9$ હોય,તો $BD$ અને $DC$ શોધો.
A
$BD = 4, DC = 5$
B
$BD = 5, DC = 4$
C
$BD = 3, DC = 6$
D
$BD = 6, DC = 3$

Solution

(A) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણના ખૂણાનો દ્વિભાજક સામેની બાજુનું એવા ભાગોમાં વિભાજન કરે છે જે ત્રિકોણની બાકીની બે બાજુઓના પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,$\frac{BD}{DC} = \frac{AB}{AC}$.
આપેલ છે કે $AB = 8$ અને $AC = 10$,તેથી $\frac{BD}{DC} = \frac{8}{10} = \frac{4}{5}$.
ધારો કે $BD = 4x$ અને $DC = 5x$.
કારણ કે $BC = BD + DC = 9$,તેથી $4x + 5x = 9$,જેનો અર્થ છે કે $9x = 9$,તેથી $x = 1$.
આમ,$BD = 4(1) = 4$ અને $DC = 5(1) = 5$.
75
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. જો $AC = 4.2,$ $DC = 3$ અને $BC = 5$ હોય,તો $AB$ શોધો.
A
$2.3$
B
$7.4$
C
$2.8$
D
$3$

Solution

(C) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણના ખૂણાનો દ્વિભાજક તેની સામેની બાજુનું એવા ભાગોમાં વિભાજન કરે છે જે ત્રિકોણની અન્ય બે બાજુઓના પ્રમાણમાં હોય છે.
$\Delta ABC$ માં,$AD$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,આપણી પાસે ગુણોત્તર છે: $\frac{AB}{AC} = \frac{BD}{DC}.$
આપેલ છે કે $BC = 5$ અને $DC = 3,$ તેથી $BD = BC - DC = 5 - 3 = 2.$
હવે,જાણીતી કિંમતોને ગુણોત્તરમાં મૂકતા: $\frac{AB}{4.2} = \frac{2}{3}.$
$AB$ માટે ઉકેલતા: $AB = \frac{2 \times 4.2}{3} = \frac{8.4}{3} = 2.8.$
આમ,$AB$ ની લંબાઈ $2.8$ છે.
76
MediumMCQ
$\Delta XYZ$ માં,$\angle X$ નો દ્વિભાજક $\overline{YZ}$ ને $M$ માં છેદે છે. જો $XY = 8$,$XZ = 6$ અને $MZ = 4.8$ હોય,તો $YZ$ શોધો.
A
$7.8$
B
$1.2$
C
$9.3$
D
$11.2$

Solution

(D) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણના ખૂણાનો દ્વિભાજક સામેની બાજુનું એવા ભાગમાં વિભાજન કરે છે જે ત્રિકોણની બાકીની બે બાજુઓના પ્રમાણમાં હોય છે.
$\Delta XYZ$ માં,$XM$ એ $\angle X$ નો દ્વિભાજક છે,તેથી $\frac{XY}{XZ} = \frac{YM}{MZ}$.
આપેલ છે કે $XY = 8$,$XZ = 6$ અને $MZ = 4.8$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{8}{6} = \frac{YM}{4.8}$.
અપૂર્ણાંકનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{4}{3} = \frac{YM}{4.8}$.
$YM$ માટે ઉકેલતા: $YM = \frac{4 \times 4.8}{3} = 4 \times 1.6 = 6.4$.
$YZ$ ની લંબાઈ $YM + MZ$ થાય.
$YZ = 6.4 + 4.8 = 11.2$.
77
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$\angle A$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $D$ માં છેદે છે. જો $AB : AC = 3 : 4$ અને $BC = 14$ હોય,તો $BD$ શોધો.
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણના ખૂણાનો દ્વિભાજક તેની સામેની બાજુનું એવા ભાગોમાં વિભાજન કરે છે જે ત્રિકોણની બાકીની બે બાજુઓના ગુણોત્તરમાં હોય છે.
$\Delta ABC$ માં,$AD$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,આપણને ગુણોત્તર મળે છે: $\frac{BD}{DC} = \frac{AB}{AC}$.
આપેલ છે કે $AB : AC = 3 : 4$,તેથી $\frac{BD}{DC} = \frac{3}{4}$ થાય.
ધારો કે $BD = 3x$ અને $DC = 4x$.
આપણને આપેલ છે કે $BC = 14$,તેથી $BD + DC = 14$.
કિંમતો મૂકતા,$3x + 4x = 14$,જેનું સાદું રૂપ $7x = 14$ થાય છે.
$x$ માટે ઉકેલતા,આપણને $x = 2$ મળે છે.
તેથી,$BD = 3x = 3(2) = 6$.
78
MediumMCQ
$\Delta PQR$ માં,$\angle P$ નો દ્વિભાજક $\overline{QR}$ ને $S$ માં છેદે છે. જો $PQ = 8$,$QS = 5.6$ અને $QR = 12.6$ હોય,તો $PR$ શોધો.
A
$20$
B
$10$
C
$15$
D
$63$

Solution

(B) ત્રિકોણના ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણના ખૂણાનો દ્વિભાજક સામેની બાજુનું એવા ભાગોમાં વિભાજન કરે છે જે ત્રિકોણની અન્ય બે બાજુઓના પ્રમાણમાં હોય છે.
$\Delta PQR$ માં,$PS$ એ $\angle P$ નો દ્વિભાજક હોવાથી,આપણને મળે:
$\frac{PQ}{PR} = \frac{QS}{SR}$
આપેલ છે કે $QR = 12.6$ અને $QS = 5.6$,તેથી $SR$ શોધી શકાય:
$SR = QR - QS = 12.6 - 5.6 = 7.0$
હવે,જાણીતી કિંમતોને પ્રમેયના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{8}{PR} = \frac{5.6}{7}$
$PR = \frac{8 \times 7}{5.6}$
$PR = \frac{56}{5.6} = 10$
આમ,$PR$ ની લંબાઈ $10$ છે.
79
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM : AB = 5 : 7$ અને $AN = 4$ હોય,તો $NC$ શોધો.
A
$3.6$
B
$9.3$
C
$1.6$
D
$4.5$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\Delta ABC$ માં $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે.
પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો ત્રિકોણની એક બાજુને સમાંતર રેખા બાકીની બે બાજુઓને છેદતી હોય,તો તે બાજુઓનું સમાન ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
તેથી,$\frac{AM}{AB} = \frac{AN}{AC}$.
આપણને $\frac{AM}{AB} = \frac{5}{7}$ અને $AN = 4$ આપેલ છે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{5}{7} = \frac{4}{AC}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા $5 \times AC = 7 \times 4$,તેથી $5 \times AC = 28$.
$AC = \frac{28}{5} = 5.6$.
$A-N-C$ હોવાથી,$AC = AN + NC$ થાય.
$5.6 = 4 + NC$.
$NC = 5.6 - 4 = 1.6$.
80
MediumMCQ
$l_{1} \parallel l_{2} \parallel l_{3}$ ને છેદતી છેદિકાઓ $t_{1}$ અને $t_{2}$ તેમને અનુક્રમે $A, B, C$ અને $P, Q, R$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો $AB = 5$,$BC = 8$ અને $PQ = 6.5$ હોય,તો $QR$ શોધો.
A
$5.5$
B
$6.6$
C
$1.6$
D
$10.4$

Solution

(D) અંતઃખંડ પ્રમેય (Intercept Theorem) મુજબ,જો ત્રણ કે તેથી વધુ સમાંતર રેખાઓને બે છેદિકાઓ દ્વારા છેદવામાં આવે,તો છેદિકાઓ પર બનતા અંતઃખંડો પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,$\frac{AB}{BC} = \frac{PQ}{QR}$.
આપેલ કિંમતો $AB = 5$,$BC = 8$ અને $PQ = 6.5$ છે.
આ કિંમતોને પ્રમાણમાં મૂકતા: $\frac{5}{8} = \frac{6.5}{QR}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $5 \times QR = 8 \times 6.5$.
$5 \times QR = 52$.
$QR = \frac{52}{5} = 10.4$.
આમ,$QR$ ની લંબાઈ $10.4$ છે.
81
MediumMCQ
$l_{1} \parallel l_{2} \parallel l_{3}$ ને છેદતી છેદિકાઓ $t_{1}$ અને $t_{2}$ તેમને અનુક્રમે $A, B, C$ અને $P, Q, R$ માં છેદે છે. જો $AB = 3, BC = 4$ અને $QR = 3.6$ હોય,તો $PR$ શોધો.
A
$6.3$
B
$5.3$
C
$7.3$
D
$2.0$

Solution

(A) પ્રમેય મુજબ,જો ત્રણ સમાંતર રેખાઓને બે છેદિકાઓ છેદતી હોય,તો તે છેદિકાઓ પર સમાન ગુણોત્તરમાં અંતઃખંડ કાપે છે.
તેથી,પ્રથમ છેદિકા પરના અંતઃખંડોનો ગુણોત્તર એ બીજી છેદિકા પરના અનુરૂપ અંતઃખંડોના ગુણોત્તર જેટલો હોય છે:
$\frac{AB}{BC} = \frac{PQ}{QR}$
અહીં $AB = 3, BC = 4$ અને $QR = 3.6$ આપેલ છે,તેથી:
$\frac{3}{4} = \frac{PQ}{3.6}$
$PQ = \frac{3 \times 3.6}{4}$
$PQ = 3 \times 0.9 = 2.7$
આપણે $PR$ શોધવાનું છે,જ્યાં $PR = PQ + QR$ થાય.
$PR = 2.7 + 3.6 = 6.3$
આમ,$PR$ ની લંબાઈ $6.3$ છે.
82
Medium
$\Delta ABC$ માં,$A-N-B$,$A-M-C$ અને $B-X-C$ છે. $\overline{XM} \parallel \overline{AB}$ અને $\overline{XN} \parallel \overline{AC}$ છે. $\overline{MN}$ એ $\overline{CB}$ ને $T$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $TX^2 = TB \times TC$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ માં,$XM \parallel AB$ અને $XN \parallel AC$ છે. $\overline{MN}$ એ $BC$ ને $T$ માં છેદે છે.
પગલું $1$: $XM \parallel AB$ હોવાથી,$\Delta ABC$ માં પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય $(BPT)$ મુજબ,$\frac{CX}{XB} = \frac{CM}{MA}$ મળે.
પગલું $2$: $XN \parallel AC$ હોવાથી,$\Delta ABC$ માં $BPT$ મુજબ,$\frac{BX}{XC} = \frac{BN}{NA}$ મળે.
પગલું $3$: $\Delta ABC$ માં,$XM \parallel AB$ અને $XN \parallel AC$ હોવાથી,ચતુષ્કોણ $ANXM$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે. તેથી,$XM = AN$ અને $XN = AM$.
પગલું $4$: $\Delta TXN$ અને $\Delta TBM$ ને ધ્યાનમાં લેતા,સમાંતર રેખાઓના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{TX}{TB} = \frac{TC}{TX}$ મળે છે.
પગલું $5$: ચોકડી ગુણાકાર કરતા $TX^2 = TB \times TC$ મળે છે. આમ,સાબિત થાય છે.
83
Medium
ચતુષ્કોણ $\square ABCD$ માં,$A-Q-B$,$A-P-C$ અને $A-R-D$ છે. જો $\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ અને $\overline{PR} \parallel \overline{DC}$ હોય,તો સાબિત કરો કે $\frac{AR}{AD} = \frac{AQ}{AB}$.

Solution

(N/A) $\triangle ABC$ માં,આપણને આપેલ છે કે $\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ છે.
પ્રમેય $6.1$ (થેલ્સનો પ્રમેય અથવા પાયાનું સપ્રમાણતાનું પ્રમેય - $BPT$) મુજબ,જો $\overline{PQ} \parallel \overline{BC}$ હોય,તો:
$\frac{AP}{AC} = \frac{AQ}{AB}$ --- $(1)$
$\triangle ADC$ માં,આપણને આપેલ છે કે $\overline{PR} \parallel \overline{DC}$ છે.
પાયાનું સપ્રમાણતાનું પ્રમેય $(BPT)$ વાપરતા,જો $\overline{PR} \parallel \overline{DC}$ હોય,તો:
$\frac{AP}{AC} = \frac{AR}{AD}$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ પરથી,બંને પદો $\frac{AP}{AC}$ ને સમાન હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$\frac{AR}{AD} = \frac{AQ}{AB}$.
આમ,સાબિત થાય છે.
84
Difficult
$\Delta ABC$ માં,બિંદુઓ $D$ અને $E$ એ $\overline{AB}$ પર આવેલા છે જેથી $A-D-E-B$ અને $AD = EB$ થાય. $P \in \overline{AC}$ અને $Q \in \overline{BC}$ એવા છે કે જેથી $\overline{DP} \parallel \overline{BC}$ અને $\overline{EQ} \parallel \overline{AC}$ થાય. સાબિત કરો કે $\overline{PQ} \parallel \overline{AB}$.

Solution

(N/A) $\Delta ABC$ માં,બિંદુઓ $D$ અને $E$ એ $\overline{AB}$ પર આવેલા છે જેથી $A-D-E-B$ અને $AD = EB$ થાય.
$A-D-E-B$ હોવાથી,$AE = AD + DE$ અને $BD = DE + EB$ થાય.
આપેલ છે કે $AD = EB$,તેથી $AE = AD + DE$ અને $BD = DE + AD$,એટલે કે $AE = BD$ ... $(1)$.
$\Delta ABC$ માં,$\overline{DP} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી,થેલ્સના પ્રમેય $(BPT)$ મુજબ:
$\frac{AD}{DB} = \frac{AP}{PC}$ ... $(2)$.
$\Delta ABC$ માં,$\overline{EQ} \parallel \overline{AC}$ હોવાથી,થેલ્સના પ્રમેય $(BPT)$ મુજબ:
$\frac{BE}{EA} = \frac{BQ}{QC}$ થાય.
$AE = BD$ અને $AD = EB$ હોવાથી,આ સમીકરણ $\frac{AD}{BD} = \frac{BQ}{QC}$ બને છે ... $(3)$.
સમીકરણ $(2)$ અને $(3)$ પરથી:
$\frac{AP}{PC} = \frac{BQ}{QC}$ મળે છે.
$\Delta ABC$ માં થેલ્સના પ્રમેયના પ્રતિપ પ્રમેય મુજબ,જો $\frac{AP}{PC} = \frac{BQ}{QC}$ હોય,તો $\overline{PQ} \parallel \overline{AB}$ સાબિત થાય છે.
Solution diagram
85
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$A-D-B$,$A-E-C$ અને $BD = CE$ છે. જો $m\angle B = m\angle C$ હોય,તો સાબિત કરો કે $\overline{DE} \parallel \overline{BC}$.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\Delta ABC$ માં,$A-D-B$,$A-E-C$,$BD = CE$ અને $m\angle B = m\angle C$.
પગલું $1$: $m\angle B = m\angle C$ હોવાથી,સમાન ખૂણાઓની સામેની બાજુઓ સમાન હોય છે. તેથી,$AB = AC$.
પગલું $2$: આપણે બાજુઓને $AB = AD + DB$ અને $AC = AE + EC$ તરીકે દર્શાવી શકીએ છીએ (કારણ કે $A-D-B$ અને $A-E-C$ છે).
પગલું $3$: આ કિંમતોને $AB = AC$ માં મૂકતા,આપણને $AD + DB = AE + EC$ મળે છે.
પગલું $4$: $BD = CE$ હોવાથી,આપણે સમીકરણમાં $CE$ ની જગ્યાએ $BD$ મૂકી શકીએ છીએ: $AD + DB = AE + DB$.
પગલું $5$: બંને બાજુથી $DB$ બાદ કરતા,આપણને $AD = AE$ મળે છે.
પગલું $6$: હવે,ગુણોત્તર $\frac{AD}{DB}$ અને $\frac{AE}{EC}$ ને ધ્યાનમાં લો. $AD = AE$ અને $DB = EC$ હોવાથી,$\frac{AD}{DB} = \frac{AE}{EC}$ થાય છે.
પગલું $7$: પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેયના પ્રતિપ (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો કોઈ રેખા ત્રિકોણની બે બાજુઓનું સમાન ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે,તો તે રેખા ત્રીજી બાજુને સમાંતર હોય છે. તેથી,$\overline{DE} \parallel \overline{BC}$.
Solution diagram
86
Medium
બિંદુ $O$ એ $\Delta PQR$ ના અંદરના ભાગમાં આવેલું છે. આપેલ છે કે $O-A-P$,$O-B-Q$,$O-C-R$,$\overline{AB} \parallel \overline{PQ}$ અને $\overline{BC} \parallel \overline{QR}$. સાબિત કરો કે $\overline{AC} \parallel \overline{PR}$.
Question diagram

Solution

(N/A) આપેલ છે: બિંદુ $O$ એ $\Delta PQR$ ના અંદરના ભાગમાં આવેલું છે. $O-A-P$,$O-B-Q$,$O-C-R$,$\overline{AB} \parallel \overline{PQ}$ અને $\overline{BC} \parallel \overline{QR}$.
સાબિત કરવાનું છે: $\overline{AC} \parallel \overline{PR}$.
સાબિતી:
$\Delta OPQ$ માં,$\overline{AB} \parallel \overline{PQ}$ હોવાથી,થેલ્સના પ્રમેય $(BPT)$ મુજબ:
$\frac{OA}{AP} = \frac{OB}{BQ} \quad \dots (1)$
$\Delta OQR$ માં,$\overline{BC} \parallel \overline{QR}$ હોવાથી,થેલ્સના પ્રમેય $(BPT)$ મુજબ:
$\frac{OB}{BQ} = \frac{OC}{CR} \quad \dots (2)$
પરિણામ $(1)$ અને $(2)$ પરથી:
$\frac{OA}{AP} = \frac{OC}{CR}$
$\Delta OPR$ માં,$\frac{OA}{AP} = \frac{OC}{CR}$ હોવાથી,થેલ્સના પ્રમેયના પ્રતિપ્રમેય મુજબ:
$\overline{AC} \parallel \overline{PR}$.
Solution diagram
87
Medium
ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$AB = AD$ છે. $\angle BAC$ નો દ્વિભાજક $\overline{BC}$ ને $E$ માં છેદે છે અને $\angle DAC$ નો દ્વિભાજક $\overline{DC}$ ને $F$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\overline{EF} \parallel \overline{BD}$.

Solution

(N/A) $\triangle ABC$ માં,$AE$ એ $\angle BAC$ નો ખૂણાનો દ્વિભાજક છે. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,આપણી પાસે $\frac{BE}{EC} = \frac{AB}{AC}$ છે.
$\triangle ADC$ માં,$AF$ એ $\angle DAC$ નો ખૂણાનો દ્વિભાજક છે. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,આપણી પાસે $\frac{DF}{FC} = \frac{AD}{AC}$ છે.
આપેલ છે કે $AB = AD$,તેથી બીજા સમીકરણમાં $AD$ ની જગ્યાએ $AB$ મૂકતા: $\frac{DF}{FC} = \frac{AB}{AC}$.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા,આપણને $\frac{BE}{EC} = \frac{DF}{FC}$ મળે છે.
$\triangle BCD$ માં,પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) ના પ્રતિપ મુજબ,$\frac{BE}{EC} = \frac{DF}{FC}$ હોવાથી,તે સાબિત થાય છે કે $\overline{EF} \parallel \overline{BD}$.
88
Difficult
બિંદુ $O$ એ $\Delta ABC$ ના અંદરના ભાગમાં આવેલું છે. $\angle AOB, \angle BOC$ અને $\angle COA$ ના દ્વિભાજકો $\overline{AB}, \overline{BC}$ અને $\overline{CA}$ ને અનુક્રમે $D, E$ અને $F$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $AD \times BE \times CF = DB \times EC \times FA$.

Solution

(A) $\Delta AOB$ માં,$OD$ એ $\angle AOB$ નો ખૂણાનો દ્વિભાજક છે. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,ખૂણાની સામેની બાજુના રેખાખંડોનો ગુણોત્તર એ ત્રિકોણની અન્ય બે બાજુઓના ગુણોત્તર જેટલો હોય છે.
તેથી,$\frac{AD}{DB} = \frac{OA}{OB}$.
તે જ રીતે,$\Delta BOC$ માં,$OE$ એ $\angle BOC$ નો ખૂણાનો દ્વિભાજક છે. તેથી,$\frac{BE}{EC} = \frac{OB}{OC}$.
$\Delta COA$ માં,$OF$ એ $\angle COA$ નો ખૂણાનો દ્વિભાજક છે. તેથી,$\frac{CF}{FA} = \frac{OC}{OA}$.
આ ત્રણેય સમીકરણોનો ગુણાકાર કરતા:
$\frac{AD}{DB} \times \frac{BE}{EC} \times \frac{CF}{FA} = \frac{OA}{OB} \times \frac{OB}{OC} \times \frac{OC}{OA}$.
$\frac{AD \times BE \times CF}{DB \times EC \times FA} = 1$.
તેથી,$AD \times BE \times CF = DB \times EC \times FA$.
89
Medium
$\Delta ABC$ માં,$\overline{AD}$ મધ્યગા છે. $\angle ADB$ અને $\angle ADC$ ના દ્વિભાજકો $\overline{AB}$ અને $\overline{AC}$ ને અનુક્રમે $E$ અને $F$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\overline{EF} \parallel \overline{BC}$.

Solution

(N/A) $\Delta ABD$ માં,$DE$ એ $\angle ADB$ નો દ્વિભાજક છે. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,$\frac{AE}{EB} = \frac{AD}{DB}$.
$\overline{AD}$ મધ્યગા હોવાથી,$D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $DB = DC$. આમ,$\frac{AE}{EB} = \frac{AD}{DC}$.
$\Delta ADC$ માં,$DF$ એ $\angle ADC$ નો દ્વિભાજક છે. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,$\frac{AF}{FC} = \frac{AD}{DC}$.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા,આપણને $\frac{AE}{EB} = \frac{AF}{FC}$ મળે છે.
$\Delta ABC$ માં પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય (થેલ્સનો પ્રમેય) ના પ્રતિપ મુજબ,$\frac{AE}{EB} = \frac{AF}{FC}$ હોવાથી,$\overline{EF} \parallel \overline{BC}$ સાબિત થાય છે.
90
Easy
ત્રિકોણમાં,જો કોઈ ખૂણાનો દ્વિભાજક તે ખૂણાની સામેની બાજુને દુભાગે,તો સાબિત કરો કે તે ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $\triangle ABC$ એક ત્રિકોણ છે જેમાં $AD$ એ $\angle A$ નો ખૂણાનો દ્વિભાજક છે,જેથી $D$ એ $BC$ પર આવેલ છે અને $BD = DC$ છે.
$\triangle ABD$ અને $\triangle ACD$ માં:
$1$. $\angle BAD = \angle CAD$ (કારણ કે $AD$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે).
$2$. $AD = AD$ (સામાન્ય બાજુ).
$3$. $BD = DC$ (આપેલ છે).
બાજુ-ખૂણો-બાજુ $(SAS)$ એકરૂપતાની શરત મુજબ,$\triangle ABD \cong \triangle ACD$.
ત્રિકોણો એકરૂપ હોવાથી,તેમના અનુરૂપ ભાગો સમાન હોય છે $(CPCT)$.
તેથી,$AB = AC$.
ત્રિકોણની બે બાજુઓ સમાન હોવાથી,$\triangle ABC$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
91
Medium
$\Delta ABC$ માં,$\angle B$ અને $\angle C$ ના દ્વિભાજકો $\overline{AC}$ અને $\overline{AB}$ ને અનુક્રમે $D$ અને $E$ માં છેદે છે. જો $\overline{DE} \parallel \overline{BC}$ હોય,તો સાબિત કરો કે $\Delta ABC$ સમদ্বિબાજુ ત્રિકોણ છે.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $\overline{BD}$ એ $\angle B$ નો દ્વિભાજક છે,તેથી $\angle EBD = \angle DBC = \frac{1}{2} \angle B$.
$\overline{CE}$ એ $\angle C$ નો દ્વિભાજક છે,તેથી $\angle DCE = \angle ECB = \frac{1}{2} \angle C$.
કારણ કે $\overline{DE} \parallel \overline{BC}$,યુગ્મકોણની જોડ સમાન હોવાથી,$\angle EDB = \angle DBC$.
આમ,$\angle EDB = \angle EBD$,જે દર્શાવે છે કે $\Delta EBD$ સમদ্বિબાજુ છે અને $EB = ED$.
તે જ રીતે,$\angle DEC = \angle ECB$,તેથી $\angle DEC = \angle DCE$,જે દર્શાવે છે કે $\Delta DCE$ સમদ্বિબાજુ છે અને $DC = ED$.
તેથી,$EB = DC$.
$\Delta ABC$ માં,$\overline{DE} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી,પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય (થેલ્સનું પ્રમેય) મુજબ,$\frac{AE}{EB} = \frac{AD}{DC}$.
$EB = DC$ હોવાથી,આપણને $AE = AD$ મળે છે.
બંને બાજુ $EB$ ઉમેરતા: $AE + EB = AD + DC$,જે $AB = AC$ આપે છે.
બે બાજુઓ સમાન હોવાથી,$\Delta ABC$ એ સમদ্বિબાજુ ત્રિકોણ છે.
92
Medium
$\Delta ABC$ માં,$\angle B$ અને $\angle C$ ના દ્વિભાજકો $O$ માં છેદે છે. $\overrightarrow{AO}$ એ $\overline{BC}$ ને $P$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $\frac{AB}{AC} = \frac{BP}{PC}$.

Solution

(N/A) $1$. $\Delta ABC$ માં,ધારો કે $BO$ એ $\angle B$ નો દ્વિભાજક છે અને $CO$ એ $\angle C$ નો દ્વિભાજક છે. $O$ એ આ દ્વિભાજકોનું છેદબિંદુ હોવાથી,ત્રિકોણના અંતઃકેન્દ્રના ગુણધર્મ મુજબ $AO$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક છે.
$2$. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,$\Delta ABC$ માં,જો $AP$ એ $\angle A$ નો દ્વિભાજક હોય જે $BC$ ને $P$ માં છેદે છે,તો ખૂણો બનાવતી બાજુઓનો ગુણોત્તર એ સામેની બાજુના રેખાખંડોના ગુણોત્તર જેટલો હોય છે.
$3$. તેથી,$\frac{AB}{AC} = \frac{BP}{PC}$.
$4$. આ $\Delta ABC$ માટે ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેયની પુષ્ટિ કરે છે જ્યાં $AP$ એ $\angle A$ નો આંતરિક ખૂણાનો દ્વિભાજક છે.
93
Medium
સાબિત કરો કે કોઈપણ બહિર્મુખ ચતુષ્કોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $ABCD$ એક બહિર્મુખ ચતુષ્કોણ છે. ધારો કે $P, Q, R,$ અને $S$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB, BC, CD,$ અને $DA$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
$AC$ ને જોડો. $\triangle ABC$ માં,$P$ અને $Q$ એ $AB$ અને $BC$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,$PQ \parallel AC$ અને $PQ = \frac{1}{2} AC$ (સમીકરણ $1$).
$\triangle ADC$ માં,$S$ અને $R$ એ $AD$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,$SR \parallel AC$ અને $SR = \frac{1}{2} AC$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ પરથી,આપણને $PQ \parallel SR$ અને $PQ = SR$ મળે છે.
ચતુષ્કોણ $PQRS$ ની સામસામેની બાજુઓની એક જોડ સમાંતર અને સમાન હોવાથી,$PQRS$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
94
Medium
ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,$P \in \overline{AB}$,$Q \in \overline{BC}$,$R \in \overline{CD}$ અને $S \in \overline{DA}$ એવા છે કે જેથી $\frac{AP}{PB} = \frac{AS}{SD}$ અને $\frac{CB}{QB} = \frac{CR}{RD}$ થાય. સાબિત કરો કે $\overline{PS} \parallel \overline{QR}$.

Solution

(N/A) $1$. $\triangle ABD$ માં,આપણને $\frac{AP}{PB} = \frac{AS}{SD}$ આપેલ છે. પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) ના પ્રતિપ વિધાન મુજબ,$PS \parallel BD$ થાય.
$2$. $\triangle BCD$ માં,આપણને $\frac{CB}{QB} = \frac{CR}{RD}$ આપેલ છે. આને $\frac{BQ}{QC} = \frac{DR}{RC}$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય છે. પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેયના પ્રતિપ વિધાન મુજબ,$QR \parallel BD$ થાય.
$3$. કારણ કે $PS \parallel BD$ અને $QR \parallel BD$,અને એક જ રેખાને સમાંતર રેખાઓ પરસ્પર સમાંતર હોય છે,તેથી આપણે કહી શકીએ કે $PS \parallel QR$.
95
Difficult
$\Delta ABC$ માં,$B-D-C$ છે. $\angle ADB$ અને $\angle ADC$ ના દ્વિભાજકો $\overline{AB}$ અને $\overline{AC}$ ને અનુક્રમે $P$ અને $Q$ માં છેદે છે. સાબિત કરો કે $AP \times AQ \times BD \times DC = AD^2 \times PB \times QC$. આના પરથી સાબિત કરો કે જો $\overleftrightarrow{PQ} \parallel \overleftrightarrow{BC}$ હોય,તો $D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે.

Solution

(N/A) $1$. $\Delta ADB$ માં,$DP$ એ $\angle ADB$ નો દ્વિભાજક છે. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,$\frac{AP}{PB} = \frac{AD}{BD}$,જેનો અર્થ છે કે $AP = \frac{AD \times PB}{BD}$.
$2$. $\Delta ADC$ માં,$DQ$ એ $\angle ADC$ નો દ્વિભાજક છે. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,$\frac{AQ}{QC} = \frac{AD}{DC}$,જેનો અર્થ છે કે $AQ = \frac{AD \times QC}{DC}$.
$3$. આ બંને સમીકરણોનો ગુણાકાર કરતા: $AP \times AQ = \frac{AD \times PB}{BD} \times \frac{AD \times QC}{DC} = \frac{AD^2 \times PB \times QC}{BD \times DC}$.
$4$. પુનઃગોઠવણી કરતા $AP \times AQ \times BD \times DC = AD^2 \times PB \times QC$ મળે છે.
$5$. જો $\overleftrightarrow{PQ} \parallel \overleftrightarrow{BC}$ હોય,તો $\Delta ABC$ માં પાયાના સપ્રમાણતાના પ્રમેય $(BPT)$ મુજબ,$\frac{AP}{PB} = \frac{AQ}{QC}$ થાય.
$6$. ખૂણાના દ્વિભાજકના પ્રમેય મુજબ,$\frac{AP}{PB} = \frac{AD}{BD}$ અને $\frac{AQ}{QC} = \frac{AD}{DC}$ છે.
$7$. તેથી,$\frac{AD}{BD} = \frac{AD}{DC}$,જેનો અર્થ છે કે $BD = DC$. આમ,$D$ એ $\overline{BC}$ નું મધ્યબિંદુ છે.
96
DifficultMCQ
$\square ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $\overline{AB} \parallel \overline{CD}$ છે. $M$ એ $\overline{AD}$ પરનું બિંદુ છે અને $N$ એ $\overline{BC}$ પરનું બિંદુ છે જેથી $AM \times NC = BN \times MD$ થાય. જો $\overline{MN}$ એ $\overline{AC}$ ને $O$ માં છેદે છે,અને $\frac{AM}{MD} = \frac{2}{3}$ હોય,તો $\frac{AO}{AC}$ શોધો.
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{3}{5}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\square ABCD$ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેમાં $\overline{AB} \parallel \overline{CD}$ છે.
આપણને $AM \times NC = BN \times MD$ આપેલ છે,જેને $\frac{AM}{MD} = \frac{BN}{NC}$ તરીકે લખી શકાય.
કારણ કે $\frac{AM}{MD} = \frac{2}{3}$,તેથી $\frac{BN}{NC} = \frac{2}{3}$ થાય.
પ્રમેય (થેલ્સના પ્રમેય) મુજબ,જો $\frac{AM}{MD} = \frac{BN}{NC}$ હોય,તો રેખાખંડ $\overline{MN}$ એ પાયા $\overline{AB}$ અને $\overline{CD}$ ને સમાંતર હોય.
ધારો કે $\overline{MN} \parallel \overline{AB} \parallel \overline{CD}$.
$\triangle ADC$ માં,$\overline{MO} \parallel \overline{CD}$ હોવાથી,સમરૂપ ત્રિકોણની શરત $(\triangle AMO \sim \triangle ADC)$ મુજબ,$\frac{AO}{AC} = \frac{AM}{AD}$ મળે.
આપેલ છે કે $\frac{AM}{MD} = \frac{2}{3}$,ધારો કે $AM = 2k$ અને $MD = 3k$. તેથી $AD = AM + MD = 2k + 3k = 5k$.
આમ,$\frac{AO}{AC} = \frac{AM}{AD} = \frac{2k}{5k} = \frac{2}{5}$.
97
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે. જો $AM = 2$,$MB = 3$ અને $MN = 3$ હોય,તો $BC$ શોધો.
A
$11.5$
B
$10.6$
C
$8.2$
D
$7.5$

Solution

(D) $\Delta ABC$ માં,$A-M-B$,$A-N-C$ અને $\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ છે.
$\overline{MN} \parallel \overline{BC}$ હોવાથી,$\angle AMN \cong \angle ABC$ અને $\angle ANM \cong \angle ACB$ (અનુકોણ).
$AA$ સમરૂપતાની શરત મુજબ,$\Delta AMN \sim \Delta ABC$.
તેથી,અનુરૂપ બાજુઓનો ગુણોત્તર સમાન થાય:
$\frac{AM}{AB} = \frac{MN}{BC}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $AB = AM + MB = 2 + 3 = 5$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{2}{5} = \frac{3}{BC}$
$2 \times BC = 3 \times 5$
$2 \times BC = 15$
$BC = \frac{15}{2} = 7.5$
Solution diagram
98
MediumMCQ
$\Delta PQR$ માં,$m\angle Q = 90^{\circ}$ અને $\overline{QM}$ એ કર્ણ $PR$ પરનો વેધ છે. જો $PQ = 8$ અને $QR = 6$ હોય,તો $\Delta QMR$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$16.15$
B
$18.64$
C
$8.64$
D
$9.64$

Solution

(C) $1$. કાટકોણ $\Delta PQR$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$PR^2 = PQ^2 + QR^2$.
$2$. $PR^2 = 8^2 + 6^2 = 64 + 36 = 100$,તેથી $PR = 10$.
$3$. $\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times PQ \times QR = \frac{1}{2} \times 8 \times 6 = 24$.
$4$. વળી,$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times PR \times QM = \frac{1}{2} \times 10 \times QM = 5 \times QM$.
$5$. ક્ષેત્રફળને સરખાવતા: $5 \times QM = 24$,તેથી $QM = 4.8$.
$6$. $\Delta QMR$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$MR^2 = QR^2 - QM^2 = 6^2 - (4.8)^2 = 36 - 23.04 = 12.96$.
$7$. $MR = \sqrt{12.96} = 3.6$.
$8$. $\Delta QMR$ નું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times QM \times MR = \frac{1}{2} \times 4.8 \times 3.6 = 2.4 \times 3.6 = 8.64$.
99
MediumMCQ
$\Delta XYZ$ માં,બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ છે. $\Delta ABC$ માં,બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ છે. જો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $24$ હોય,તો $\Delta XYZ$ અને $\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\Delta XYZ$ નું ક્ષેત્રફળ $= 96$,$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= 6$
B
$\Delta XYZ$ નું ક્ષેત્રફળ $= 48$,$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= 12$
C
$\Delta XYZ$ નું ક્ષેત્રફળ $= 96$,$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= 12$
D
$\Delta XYZ$ નું ક્ષેત્રફળ $= 48$,$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= 6$

Solution

(A) $1$. મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડવાથી બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ મૂળ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના $1/4$ ગણું હોય છે.
$2$. $\Delta XYZ$ માટે,$\Delta ABC$ તેની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડીને બનાવવામાં આવે છે. તેથી,$\text{Area}(\Delta ABC) = (1/4) \times \text{Area}(\Delta XYZ)$.
$3$. આપેલ છે કે $\text{Area}(\Delta ABC) = 24$,તેથી $24 = (1/4) \times \text{Area}(\Delta XYZ)$,જેનો અર્થ છે કે $\text{Area}(\Delta XYZ) = 24 \times 4 = 96$.
$4$. તેવી જ રીતે,$\Delta ABC$ માટે,$\Delta PQR$ તેની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડીને બનાવવામાં આવે છે. તેથી,$\text{Area}(\Delta PQR) = (1/4) \times \text{Area}(\Delta ABC)$.
$5$. આપેલી કિંમત મૂકતા,$\text{Area}(\Delta PQR) = (1/4) \times 24 = 6$.
$6$. આમ,$\Delta XYZ$ નું ક્ષેત્રફળ $96$ છે અને $\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $6$ છે.
100
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $P, Q, R$ છે. $\Delta PQR$ માં,બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $X, Y, Z$ છે. જો $\Delta XYZ$ નું ક્ષેત્રફળ $20$ હોય,તો $\Delta PQR$ અને $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= 80,$ $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= 320$
B
$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= 40,$ $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= 160$
C
$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= 160,$ $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= 640$
D
$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= 80,$ $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= 160$

Solution

(A) મધ્યબિંદુ પ્રમેય મુજબ,ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડવાથી બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ મૂળ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના $1/4$ ભાગનું હોય છે.
ધારો કે $\text{Area}(\Delta PQR) = A_1$ અને $\text{Area}(\Delta ABC) = A_2$.
જેহেতু $P, Q, R$ એ $\Delta ABC$ ના મધ્યબિંદુઓ છે,તેથી $\text{Area}(\Delta PQR) = \frac{1}{4} \text{Area}(\Delta ABC).$
તે જ રીતે,$X, Y, Z$ એ $\Delta PQR$ ના મધ્યબિંદુઓ હોવાથી,$\text{Area}(\Delta XYZ) = \frac{1}{4} \text{Area}(\Delta PQR).$
આપેલ છે કે $\text{Area}(\Delta XYZ) = 20.$
તેથી,$20 = \frac{1}{4} \text{Area}(\Delta PQR) \implies \text{Area}(\Delta PQR) = 20 \times 4 = 80.$
હવે,$\text{Area}(\Delta PQR) = \frac{1}{4} \text{Area}(\Delta ABC) \implies 80 = \frac{1}{4} \text{Area}(\Delta ABC) \implies \text{Area}(\Delta ABC) = 80 \times 4 = 320.$
આમ,$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $80$ છે અને $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $320$ છે.

Triangles — Similarity of Triangles and Basic Proportionality Theorem · Frequently Asked Questions

1Are these Triangles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Triangles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.